Chiến đấu cơ Mỹ đâm vào núi, gây cháy rừng

Trong cuộc gặp gỡ báo chí sau hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại thủ đô Colombo hôm nay, Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake bày tỏ mong muốn tiếp tục tăng cường hợp tác với Việt Nam trên các lĩnh vực mà hai bên có tiềm năng; mở rộng hợp tác văn hóa, giáo dục, tôn giáo và giao lưu nhân dân, góp phần củng cố mối quan hệ hai nước, theo TTXVN.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết hai bên thống nhất trong bối cảnh then chốt hiện nay, Việt Nam và Sri Lanka đang hội tụ nhiều cơ hội và lợi ích tương đồng để đưa quan hệ phát triển lên tầm cao mới.

Hai bên đã nhất trí nâng cấp quan hệ Việt Nam - Sri Lanka lên Đối tác Toàn diện, cam kết tiếp tục củng cố và tăng cường hợp tác hữu nghị, xác lập tin cậy chính trị ở mức cao, mở rộng phạm vi và mức độ hợp tác theo hướng toàn diện, thực chất trên tất cả lĩnh vực.

Hai nước sẽ làm sâu sắc hơn hợp tác chính trị, quốc phòng, an ninh trên cơ sở tin cậy, hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau, tăng cường hơn nữa trao đổi và tiếp xúc cấp cao, trên tất cả các kênh Đảng, nhà nước, quốc hội và giao lưu nhân dân cũng như duy trì đều đặn các cơ chế hợp tác song phương.

Việt Nam và Sri Lanka tăng cường hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, năng lượng, khoa học - công nghệ theo hướng thực chất, cùng có lợi; triển khai các biện pháp đột phá nhằm sớm đạt mục tiêu kim ngạch thương mại 1 tỷ USD; hướng đến một thỏa thuận về thương mại, đầu tư song phương giữa hai nước trong tương lai.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh các hãng hàng không Việt Nam mở đường bay thẳng giữa hai nước, cho rằng đây sẽ là bước đột phá về kết nối, tạo điều kiện thuận lợi để tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực.

Tổng thống Anura Kumara Dissanayake cũng bày tỏ mong muốn hai bên tăng cường hợp tác đa phương và phối hợp chặt chẽ trong các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm vì hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang có chuyến thăm cấp nhà nước tới Sri Lanka trong hai ngày 7-8/5 theo lời mời của Tổng thống Anura Kumara Dissanayake.

Trong lễ đón chính thức tại Phủ Tổng thống ở Colombo sáng nay, Sri Lanka đã bắn 21 loạt đại bác chào mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Chuyến thăm Sri Lanka lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị truyền thống, thắt chặt tình cảm hữu nghị giữa lãnh đạo và nhân dân hai nước đã được xây dựng suốt chiều dài lịch sử; sẽ trở thành dấu mốc chính trị quan trọng, tạo xung lực mới và mở ra giai đoạn phát triển mới cho quan hệ với tin cậy chính trị được tăng cường ở mức cao hơn, hợp tác trên phạm vi và tầm mức sâu rộng hơn, hiệu quả và thực chất hơn.

Tin Gốc: Vnexpress

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 15/5 kết thúc chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên trong nhiệm kỳ hai, trong đó tiêu điểm là cuộc hội đàm tại Đại lễ đường Nhân dân và cuộc trao đổi bên trong Trung Nam Hải với Chủ tịch Tập Cận Bình.

Ông Trump mô tả chuyến thăm là "tuyệt vời", trong khi ông Tập nhận định đây là dấu mốc mở ra "một quan hệ song phương mới", nhưng hai lãnh đạo không đưa ra những thông tin gây bất ngờ hay mang tính đột phá về kết quả chuyến thăm.

Thông cáo từ Washington và Bắc Kinh cho thấy hai bên có ưu tiên khác nhau về nội dung đàm phán. Phía Mỹ tập trung đề cập các vấn đề về thương mại, đầu tư và Iran, trong khi Trung Quốc đề cao ổn định chiến lược và vấn đề Đài Loan.

"Không có quá nhiều bất ngờ so với những gì hai bên đã phát tín hiệu từ trước cuộc gặp", William Yang, chuyên gia về Đông Bắc Á tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG), trụ sở Bỉ, nói với Channel News Asia. "Sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ cả hai phía đã giúp cuộc gặp diễn ra suôn sẻ".

Thương mại và đầu tư

Sau hội nghị, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ và Trung Quốc đã đạt được "những thỏa thuận thương mại tuyệt vời". Bắc Kinh sẽ mua 200 máy bay của Boeing, tăng mua dầu mỏ, nông sản và hàng hóa Mỹ. Nhà Trắng cho biết hai bên còn thảo luận mở rộng tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp Mỹ và thúc đẩy đầu tư song phương.

Một trong những kết quả cụ thể nhất là kế hoạch thành lập "Hội đồng Thương mại" và "Hội đồng Đầu tư", hai cơ chế nhằm tạo kênh đối thoại thường trực về thương mại và đầu tư. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết cơ chế này sẽ xác định các lĩnh vực "phi chiến lược, không nhạy cảm" mà nước này có thể đón nhận đầu tư từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, Bắc Kinh không xác nhận công khai nhiều nội dung ông Trump đề cập và chưa có văn bản chi tiết nào được công bố.

"Chủ tịch Tập lưu ý rằng các mối quan hệ kinh tế và thương mại Trung - Mỹ mang tính đôi bên cùng có lợi", Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết ngày 14/5.

Các nhà đầu tư cũng phản ứng khá dè dặt. Sau tuyên bố về thương vụ Boeing, cổ phiếu công ty này giảm hơn 4%, bởi thị trường kỳ vọng Trung Quốc sẽ mua khoảng 500 máy bay.

Robert Manning, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, nói với CBC rằng cuộc gặp thượng đỉnh cho thấy sự thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận của ông Trump với Trung Quốc. Trong nhiều năm qua, ông Trump liên tục chỉ trích Trung Quốc là nguyên nhân khiến Mỹ mất việc làm công nghiệp và thúc đẩy chiến lược "tách rời kinh tế". Nhưng tại Bắc Kinh lần này, ông lại nói hai nước "đồng thuận rất nhiều về thương mại" và sẽ "thực hiện nhiều thương vụ".

Chiến sự Iran

Cuộc xung đột bùng phát cuối tháng 2 giữa Mỹ, Israel với Iran là một nội dung quan trọng trong cuộc gặp. Chiến sự đã khiến eo biển Hormuz, huyết mạch năng lượng của thế giới, rơi vào tình trạng "phong tỏa kép". Iran siết kiểm soát Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển của nước Hồi giáo.

Nhà Trắng cho biết Mỹ và Trung Quốc nhất trí Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân và eo biển Hormuz cần được duy trì tự do đi lại để bảo đảm dòng chảy năng lượng toàn cầu. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Trung Quốc phản đối quân sự hóa eo biển Hormuz, cũng như hành vi áp phí tàu qua khu vực này.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News sau hội đàm ngày 14/5, ông Trump nói ông Tập "đã đề nghị hỗ trợ giải quyết vấn đề Iran nếu có thể".

Tuy nhiên, phía Trung Quốc không xác nhận đầy đủ những nội dung mà Mỹ công bố. Thông cáo của Trung Quốc chủ yếu nhấn mạnh chiến sự Iran "đáng lẽ không bao giờ được xảy ra" và các bên cần giải quyết bằng đối thoại.

Chong Ja Ian, phó giáo sư tại Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng hai bên thực tế đều có lợi ích chung trong việc giữ ổn định giá dầu và bảo vệ chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, Trung Quốc hiện tránh thể hiện lập trường nghiêng về Mỹ và chưa cam kết tăng sức ép lên Iran.

Theo ông Chong, chiến sự Iran không chỉ phụ thuộc vào ý chí của Mỹ và Trung Quốc, mà còn vào tính toán của Tehran và Tel Aviv.

"Có vẻ như cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều khó có thể khiến Iran và Israel hành động theo hướng khác", ông Chong nói.

Điểm nóng Đài Loan

Đài Loan từ lâu đã là nguồn cơn khiến quan hệ Mỹ - Trung căng thẳng. Trung Quốc luôn coi Đài Loan là một tỉnh chờ thống nhất, kể cả bằng vũ lực nếu cần thiết. Mỹ cam kết tôn trọng nguyên tắc "Một Trung Quốc", nhưng tiếp tục duy trì quan hệ với Đài Loan và cung cấp cho hòn đảo các loại khí tài hiện đại để phòng thủ.

Trong cuộc hội đàm, Chủ tịch Tập nhấn mạnh Đài Loan "là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ - Trung" và cảnh báo xử lý sai có thể dẫn đến các cuộc đụng độ, thậm chí là xung đột giữa hai siêu cường.

Theo thông cáo Trung Quốc, ông Tập nói hòa bình ở eo biển Đài Loan chỉ có thể duy trì nếu Mỹ "phản đối Đài Loan độc lập".

Nhà Trắng không nhắc Đài Loan trong thông cáo sau hội nghị. Tuy nhiên, trên chuyên cơ Air Force One, ông Trump xác nhận hai bên "đã trao đổi rất nhiều về Đài Loan".

"Ông ấy có lập trường rất cứng rắn về vấn đề Đài Loan. Tôi không đưa ra bất kỳ cam kết nào theo hướng nào cả", ông Trump nói.

Sau khi trở về Mỹ, Tổng thống Trump đưa ra tuyên bố rõ ràng hơn. "Tôi không muốn thấy có bên tuyên bố độc lập. Mọi người biết đấy, chúng tôi được cho là sẽ phải đi xa tới hơn 15.000 km để tham chiến. Tôi không muốn như vậy. Tôi muốn cả họ và Trung Quốc đều hạ nhiệt tình hình", ông nói ngày 15/5.

Ông Trump nói thêm rằng không muốn thấy chiến tranh xảy ra ở eo biển Đài Loan và "nếu cứ giữ nguyên hiện trạng như bây giờ thì tôi nghĩ Trung Quốc cũng sẽ chấp nhận thôi".

Phát biểu này cho thấy Mỹ chưa thay đổi chính sách với Đài Loan và vẫn duy trì "sự mơ hồ chiến lược", theo chuyên gia Yang của ICG. Việc ông Trump tránh đối đầu công khai với ông Tập về Đài Loan cũng được xem là thành công với Trung Quốc, bởi Bắc Kinh muốn bảo đảm vấn đề này là "lằn ranh đỏ" trong quan hệ song phương.

Công nghệ

Công nghệ là một trong những chủ đề được theo dõi sát sao nhất trước hội nghị, đặc biệt liên quan tới chip, trí tuệ nhân tạo (AI) và các hạn chế xuất khẩu của Mỹ. Sự xuất hiện vào phút chót của giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang trong đoàn tháp tùng ông Trump làm dấy lên đồn đoán Washington có thể nới lỏng kiểm soát bán dẫn.

"Huang, Elon Musk của Tesla và Tim Cook của Apple có mặt trong đoàn tháp tùng ông Trump là có chủ đích", Lin Han-shen, chuyên gia về Trung Quốc tại Asia Group, nhận định.

Tuy nhiên, hai bên không có bước đột phá lớn nào được công bố trong lĩnh vực này. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer nói với Bloomberg TV rằng kiểm soát xuất khẩu chip không phải "một chủ đề chính" trong hội đàm.

Ông Trump thêm rằng Mỹ và Trung Quốc đã thảo luận thiết lập "các biện pháp kiểm soát rủi ro" trong các lĩnh vực AI, y tế, dược phẩm và quân đội.

Các chuyên gia nhận định điều này phản ánh thực tế cạnh tranh công nghệ hiện đã trở thành trọng tâm trong quan hệ Mỹ - Trung và dù chưa có thay đổi lớn về chính sách, việc hai bên thảo luận cơ chế kiểm soát rủi ro vẫn được xem là tín hiệu quan trọng.

"Vấn đề cốt lõi hiện nay không còn đơn thuần là thương mại, mà là ai sẽ kiểm soát nền tảng công nghệ của kỷ nguyên công nghiệp tiếp theo", theo Luigi Gambardella, chủ tịch ChinaEU.

Theo chuyên gia Yang, lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc đã tận dụng hội nghị để thể hiện mong muốn chung trong việc tìm tiếng nói chung và kiểm soát bất đồng.

"Dựa trên các thông cáo từ hai phía, có thể thấy cả hai lãnh đạo đều cố nhấn mạnh những lĩnh vực mà hợp tác cùng có lợi Mỹ - Trung vẫn khả thi", Yang nhận định, đề cập đến thương mại và quan hệ kinh tế.

Stephen Olson, nhà nghiên cứu tại Viện ISEAS-Yusof Ishak, Singapore, đánh giá lãnh đạo Mỹ - Trung đều đã đạt được điều họ cần từ cuộc gặp.

"Chủ tịch Tập muốn định hình Trung Quốc ngang hàng với Mỹ như một đối thủ cạnh tranh thực thụ và đã đạt được điều đó", ông Olson nói. "Ông Trump cũng về nước với 'những thỏa thuận' mà lãnh đạo Mỹ có thể tuyên bố là 'thắng lợi'".

Tin Gốc: Vnexpress

Thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz đã làm dấy lên hy vọng rằng “dầu sẽ chảy qua cả hai đầu”, như Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nói hồi tuần trước, nhanh chóng xoa dịu cuộc khủng hoảng năng lượng sắp xảy ra.

Nhưng mọi chuyện có thể không đơn giản như vậy.

Để khôi phục giao thông đường thủy trong eo biển chiến lược này, một trong những câu hỏi quan trọng nhất là liệu Iran có từng thả thủy lôi hay không, và nếu có, chúng có thể được tìm thấy và vô hiệu hóa nhanh như thế nào.

Thậm chí còn chưa rõ liệu Iran có thả bất kỳ quả thủy lôi nào hay không, dù thực tế cho thấy hàng chục tàu đã đi qua eo biển này trong suốt cuộc chiến mà không vướng phải thủy lôi nào.

Vào tháng 3, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTOM) cho biết đã tấn công 16 tàu thả thủy lôi của Iran gần eo biển Hormuz, nhưng hiệu quả của những nỗ lực đó vẫn chưa chắc chắn. Hôm 15/6, ông Trump nói rằng eo biển “đã được mở một phần” và “họ đang tìm kiếm một vài quả thủy lôi”.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng dự kiến ​​sẽ yêu cầu các nhà lãnh đạo châu Âu hỗ trợ rà phá thủy lôi, nói rằng sẽ không hại gì nếu có “một hoặc hai tàu từ một vài quốc gia đến đây”.

Tháng trước, Anh tuyên bố có thể triển khai máy bay không người lái rà phá thủy lôi như một phần của sứ mệnh đa quốc gia nhằm bảo đảm an ninh eo biển Hormuz. Hôm 15/6, Tổng thống Emmanuel Macron cho biết Pháp sẵn sàng điều động các tàu rà phá thủy lôi trong vòng vài ngày sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình.

Trước khi chiến sự bùng nổ, các cơ quan tình báo Mỹ ước tính Iran có 5.000 quả thủy lôi các loại, từ những loại tương đối thô sơ nổi ngay dưới mặt nước đến những vũ khí tiên tiến hơn nằm dưới đáy biển và sử dụng kết hợp các cảm biến để tìm mục tiêu.

Để tìm kiếm bất kỳ quả thủy lôi nào có thể ẩn náu trong eo biển Hormuz, Hải quân Mỹ sẽ rà phá từ trên không và quét khắp nơi, từ mặt nước và sâu dưới nước.

Mặc dù thủy lôi đã cho thấy hiệu quả tàn phá trong hàng trăm năm qua, nhưng máy bay không người lái sẽ được kỳ vọng là một biện pháp đối phó mới hiệu quả.

Hải quân Mỹ đã và đang loại biên hầu hết các tàu rà phá thủy lôi lớp Avenger, được chế tạo bằng thân tàu bằng gỗ và sợi thủy tinh cho phép chúng đi qua thủy lôi mà không gây nổ. Những tàu đó đã được thay thế bằng các tàu chiến ven biển vỏ thép, tránh xa các khu vực rải thủy lôi và thay vào đó sử dụng trực thăng và máy bay không người lái để tìm kiếm.

“Tàu chiến ven biển có một vấn đề then chốt”, Scott Savitz, kỹ sư cao cấp và giáo sư tại tập đoàn RAND, người từng làm việc cho đơn vị chỉ huy tác chiến thủy lôi của Hải quân, cho biết. “Nó không thể đi vào bãi thủy lôi”, giáo sư này nói thêm.

Ngoài ra, thủy lôi hải quân hiện đại đã phát triển thành những vũ khí công nghệ cao, khó tìm và khó gỡ bỏ hơn nhiều so với những loại thô sơ trước đây, ông Savitz cho hay.

Một số có thể phát hiện âm thanh của thiết bị rà phá thủy lôi xung quanh, trượt sâu hơn dưới nước để tránh bị cắt dây xích neo. Những loại khác có “bộ đếm tàu” có thể được cài đặt để phát nổ sau khi một số lượng tàu nhất định đi qua gần đó, điều này có thể gây thiệt hại nặng nề cho các đoàn tàu vận tải.

Hải quân Mỹ đã áp dụng nhiều loại phương tiện không người lái trong những năm gần đây, chẳng hạn như tàu không người lái đã cứu hai thành viên phi hành đoàn từ một máy bay trực thăng tấn công Apache của Mỹ bị rơi gần eo biển Hormuz tuần trước.

Một số phương tiện có thể đóng vai trò chủ chốt trong chiến tranh thủy lôi, trong đó có phương tiện bề mặt không người lái thông thường (USV) có khả năng quét tìm thủy lôi và tàu ngầm Knifefish, được thiết kế để lặn xuống quan sát kỹ hơn bằng sóng siêu âm.

Nhưng chính điều đó cũng gặp phải nhiều khó khăn.

Hải quân Mỹ cũng sử dụng máy bay không người lái dưới nước sử dụng bộ phát sóng siêu âm quét ngang để lập bản đồ đáy biển.

Thông thường, các thợ lặn sẽ lập trình tọa độ của lưới tìm kiếm vào các thiết bị tự hành giống như ngư lôi gọi là phương tiện dưới nước tự hành (AUV), sau đó vận chuyển chúng bằng thuyền nhỏ để thả xuống nước. Từ đó, các phương tiện này tự điều khiển, duy trì khoảng cách ổn định phía trên đáy biển và phát ra sóng siêu âm để xác định vị trí của bất kỳ quả thủy lôi nào.

Sau khi phương tiện được kéo lên tàu hoặc tàu mẹ, dữ liệu tìm kiếm sẽ được đưa vào máy tính để ghép nối tất cả thành một hình ảnh duy nhất, có thể được quét nhanh chóng để xác định bất kỳ vật thể nào trông giống như mìn.

Nếu phát hiện bất kỳ vật thể khả nghi nào, thợ lặn có thể sẽ quay lại hiện trường và điều tra thêm bằng phương tiện điều khiển từ xa (ROV), vốn có thể điều khiển trực tiếp đến vật thể bằng camera video. Nhiều ROV này có cánh tay hiện đại, có thể đặt chất nổ lên bất kỳ vật thể nào được phát hiện là mìn.

Nếu không, mọi việc có thể sẽ khó khăn hơn nữa. Các kỹ thuật viên xử lý vật liệu nổ của Hải quân Mỹ sử dụng thiết bị đặc biệt để giảm tiếng ồn, bọt khí và thậm chí cả dấu hiệu từ tính, lặn xuống vị trí nghi ngờ có mìn. Trong làn nước đục, thiết bị sonar cầm tay giúp họ định vị mục tiêu, vốn có thể vô hiệu hóa và đưa trở lại mặt nước - để khai thác bất kỳ giá trị tình báo nào - hoặc đặt chất nổ để phá hủy mìn sau khi chúng rời khỏi mặt nước.

Việc lặn xuống tìm các loại thủy lôi được gọi là "tác động cảm ứng", sử dụng sự kết hợp của các cảm biến từ trường, địa chấn, áp suất và âm thanh, nằm dưới đáy biển chờ tàu thuyền đi qua, là nguy hiểm nhất.

Đây là kịch bản duy nhất mà các thợ lặn quân sự của Mỹ được huấn luyện lặn một mình mà không cần bất kỳ dây hoặc phao nào buộc vào người, với suy nghĩ rằng thà mất một người còn hơn mất hai người nếu thủy lôi phát nổ.

Trong các chiến dịch rà phá thủy lôi sau chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, các kỹ thuật viên xử lý vật liệu nổ đã lặn xuống tìm các loại thủy lôi dưới đáy biển được kích hoạt bằng tác động cảm ứng, đã được trao Huân chương vì lòng dũng cảm, ghi nhận những mối nguy hiểm cực độ mà họ phải đối mặt.

Lầu Năm Góc và các quan chức khác của Mỹ hôm 15/6 cho biết còn quá sớm để nói điều gì sẽ xảy ra sau lễ ký kết thỏa thuận hòa bình dự kiến tại Thụy Sĩ ​​vào ngày 19/6 (nhưng hiện đã bị hoãn).

Với hơn 50.000 binh sĩ Mỹ được giao nhiệm vụ tại Iran, họ đang đóng quân rải rác khắp Trung Đông, châu Âu và Mỹ. Hầu hết các lực lượng đó, cũng như 2 tàu sân bay và hàng chục máy bay chiến đấu ở Trung Đông, dự kiến ​​sẽ sẵn sàng trong ít nhất vài ngày nữa trong khi các quan chức chính quyền ông Trump đánh giá xem thỏa thuận ban đầu về việc mở lại eo biển có được duy trì hay không.

Nếu được duy trì, Lầu Năm Góc có thể sẽ bắt đầu lặng lẽ tái triển khai hàng nghìn binh sĩ, bao gồm cả binh lính thuộc Sư đoàn Dù 82 của Lục quân, biệt kích đặc nhiệm và một số tàu chiến của Hải quân. Nhưng nếu giao tranh tiếp diễn hoặc thỏa thuận có vẻ không chắc chắn, lực lượng Mỹ có thể sẽ ở lại lâu hơn.

“Chúng tôi sẽ đảm bảo phương án quân sự luôn sẵn sàng”, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói trên chương trình “Face the Nation” của CBS News hôm 14/6. “Sức mạnh quân sự đó sẽ được duy trì chừng nào còn cần thiết", ông nhấn mạnh.

Tin Gốc: Dân Trí