Tết Đoan Ngọ (mùng 5/5 âm lịch) là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng trong văn hóa người Việt.
Theo quan niệm dân gian, Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Tết Đoan Dương. Trong đó, “Đoan” nghĩa là bắt đầu, “Ngọ” là khoảng thời gian giữa trưa, còn “Dương” tượng trưng cho dương khí. Tết Đoan Dương mang ý nghĩa thời điểm dương khí trong năm đạt mức thịnh vượng nhất.
Bên cạnh đó, người Việt từ lâu vẫn quen gọi đây là “Tết diệt sâu bọ”. Sau vụ mùa đầu năm, người dân tổ chức lễ cúng với mong muốn xua đuổi sâu bệnh gây hại cây trồng, đồng thời cầu mong sức khỏe, bình an cho các thành viên trong gia đình, mùa màng thuận lợi.
Trong mâm cúng truyền thống nhiều gia đình thường lựa chọn rượu nếp, vải, mận, đào… để thắp hương. Theo quan niệm dân gian, Tết Đoan Ngọ là thời điểm thời tiết nóng ẩm dễ phát sinh dịch bệnh, ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Việc ăn cơm rượu nếp giúp “diệt sâu bọ” trong cơ thể, hỗ trợ tiêu hóa và tăng cường sức khỏe.
Bên cạnh đó, các loại trái cây mùa hè như mận, vải, hồng bì… đang vào mùa thu hoạch, tươi ngon nhất trong năm nên thường được chọn để dâng cúng tổ tiên, đồng thời tượng trưng cho sự đủ đầy, sung túc.
Các loại bánh ngọt như bánh gio, bánh tro hay một số loại chè, bánh truyền thống cũng mang ý nghĩa cầu mong cuộc sống ngọt lành, bình an và mùa màng thuận lợi.
Vào ngày Tết Đoan Ngọ, nhiều gia đình chuẩn bị mâm cúng với các lễ vật mang đậm nét đặc trưng của từng vùng miền. Nếu chưa biết bày biện thế nào cho vừa đẹp mắt vừa đầy đủ ý nghĩa, chị em có thể tham khảo mâm cúng của chị Nguyễn Minh Thủy (35 tuổi, quê Ninh Bình).
Theo chị Thủy, tùy từng vùng miền và điều kiện kinh tế mà mâm cúng có thể khác nhau. Tuy nhiên, các lễ vật cơ bản thường gồm hương, hoa, nước, vàng mã, cơm rượu hoặc rượu nếp, bánh tro (bánh gio) cùng các loại trái cây theo mùa như mận, vải.
Ở miền Bắc, cơm rượu nếp cái hoa vàng, bánh gio chấm mật mía, mận hậu và vải thiều là những món gần như không thể thiếu. Trong khi đó, nhiều địa phương sẽ bổ sung thêm các loại bánh, chè hoặc đặc sản riêng của vùng miền.
Năm nay, chị Thủy lựa chọn những lễ vật quen thuộc, dễ tìm nhưng vẫn đảm bảo nét truyền thống và sự hài hòa về màu sắc.
Mâm cúng của gia đình chị gồm: Hoa sen hồng, sen Quan Âm; các loại trái cây theo mùa như vải, mận hậu, quất hồng bì. Ngoài ra có xôi hạt sen ăn kèm dừa nạo, bánh gio chấm mật mía, bánh su sê, bánh cốm, rượu nếp cẩm và trầu cau.
Chị Thủy cho biết thường bắt đầu chuẩn bị từ một ngày trước Tết Đoan Ngọ. Chị đi chợ chọn mua trầu cau, trái cây, cơm rượu, những bông hoa sen tươi, về ngâm nước, sáng hôm sau chỉ cần mang ra bày trí cho đẹp mắt.
“Do không có nhiều thời gian để tự tay làm tất cả các loại bánh nên tôi đặt mua bánh su sê, bánh cốm ở làng Vòng, và mua cơm rượu ngoài chợ.
Riêng xôi thì tôi ngâm gạo từ tối hôm trước, sáng dậy sớm đồ xôi để hạt xôi dẻo thơm, giữ được hương vị ngon nhất khi bày lên mâm cúng”, chị Thủy chia sẻ.
Theo chị Thuỷ, điều quan trọng nhất của mâm cúng Tết Đoan Ngọ không nằm ở sự cầu kỳ hay giá trị vật chất của lễ vật, mà ở tấm lòng của người chuẩn bị.
“Không nhất thiết phải chuẩn bị mâm cúng quá cầu kỳ hay tốn kém. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm. Chỉ cần những món truyền thống quen thuộc được sắp xếp gọn gàng, đẹp mắt là đã thể hiện được lòng hiếu kính với ông bà, tổ tiên”, chị Thủy bày tỏ.
Một cô gái 24 tuổi ở tỉnh An Huy (Trung Quốc) đã phải sống phụ thuộc vào chạy thận sau khi được chẩn đoán suy thận giai đoạn cuối.
Dấu hiệu ban đầu của căn bệnh là tăng cân bất thường: Chỉ trong vòng nửa năm, cân nặng của cô gái tăng từ 51kg lên 80kg (tăng 29kg).
Khi thấy cân nặng tăng nhanh, cô gái chỉ nghĩ đơn giản là do mình ăn uống nhiều hơn. Sau đó, cô bắt đầu nghiêm túc giảm cân. Tuy nhiên, tình trạng sức khỏe của cô ngày càng xấu.
Người phụ nữ liên tục bị sốt, mặt và toàn thân sưng phù, kèm theo cảm giác tê bì ở tay chân. Lo lắng, cô đã đến bệnh viện thăm khám.
Kết quả kiểm tra cho thấy cô bị tăng urê huyết, chức năng thận đã suy giảm nghiêm trọng. Các bác sĩ cho biết thận của cô gần như không còn khả năng hoạt động bình thường và nữ bệnh nhân chỉ có thể duy trì sự sống bằng cách chạy thận định kỳ, với tần suất 3 lần mỗi tuần.
Chia sẻ về tiền sử sức khỏe, cô gái trẻ cho biết bản thân không có bệnh di truyền liên quan đến thận cũng không có thói quen uống các loại đồ uống pha sẵn. Trong sinh hoạt hằng ngày, điểm đáng ngại duy nhất trong chế độ ăn uống của cô là rất thích ăn cay.
Theo các bác sĩ địa phương, nhiều bệnh nhân tăng urê huyết hoặc suy thận gặp tình trạng rối loạn chức năng bài tiết nước của thận. Khi thận không thể đào thải nước và natri ra khỏi cơ thể, các chất này sẽ bị ứ lại, gây phù toàn thân. Biểu hiện bên ngoài là tăng cân nhanh, cơ thể sưng to, rất dễ bị nhầm lẫn với béo phì.
Các chuyên gia cảnh báo, nếu xuất hiện tình trạng sưng phù ở mặt, mí mắt hoặc tay chân, người bệnh cần đặc biệt chú ý vì đây có thể là dấu hiệu sớm cho thấy thận đang có vấn đề. Khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn như khó thở hoặc phù nặng, chức năng thận thường đã mất trên 70% và khả năng hồi phục là rất thấp.
Bác sĩ cũng cho biết, một số thói quen sinh hoạt không lành mạnh có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận hoặc đẩy nhanh quá trình suy thận, bao gồm chế độ ăn nhiều muối, cay nóng kéo dài, thường xuyên thức khuya, nhịn tiểu và lạm dụng thuốc giảm đau.
Trường hợp trên là lời cảnh báo về việc không nên xem nhẹ những thay đổi bất thường của cơ thể, đặc biệt là tăng cân nhanh kèm theo các triệu chứng toàn thân, bởi đó có thể là dấu hiệu của những bệnh lý nghiêm trọng tiềm ẩn.
Bệnh thận nói chung hay suy thận nói riêng là bệnh diễn ra âm thầm nhưng rất nguy hiểm, các dấu hiệu của bệnh do đó cũng rất khó nhận diện. Đa phần những dấu hiệu bị bệnh thận khi thể hiện rõ rệt thì người bệnh mới phát hiện ra. Tuy nhiên, vẫn có một số dấu hiệu suy thận, thận yếu, thận hư thường gặp là:
- Thường xuyên mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt và mất tập trung
Thận khỏe mạnh tạo ra một hormon gọi là erythropoietin. Hormon này giúp cho cơ thể tạo ra các tế bào hồng cầu mang ôxy. Khi thận bị hỏng, chúng tạo ra ít erythropoietin hơn, cơ thể có ít các tế bào hồng cầu vận chuyển ôxy hơn. Các cơ và đầu óc cũng vì thế mà mệt đi nhanh chóng.
Thiếu máu khiến não không được cung cấp đủ ôxy. Điều này có thể ảnh đến trí nhớ, gây mất tập trung, hoa mắt và chóng mặt.
-Có cảm giác ớn lạnh
Nếu thấy tình trạng ớn lạnh có thể bạn đã mắc bệnh thận vì cơ thể thiếu máu có thể khiến cơ thể cảm thấy lúc nào cũng lạnh. Thậm chí đang ở trong phòng có nhiệt độ ấm.
- Thường xuyên mẩn ngứa
Do tích tụ chất thải trong máu nên da có thể bị kích thích dẫn đến tình trạng ngứa, thậm chí phát ban. Nếu thử dùng các loại kem dưỡng mà không thấy da được phục hồi thì bạn cần nghĩ ngay đến vấn đề xuất phát từ bên trong. Khi đó, bạn hãy đi khám để được chẩn đoán chính xác nhất.
- Hơi thở có mùi amoniac
Thận có chức năng loại bỏ các chất độc hại trong máu qua đường nước tiểu. Khi bệnh nhân bị suy thận, thận sẽ bị hư hỏng nên chúng không còn khả năng lọc các chất thải và hóa chất độc ra khỏi máu, tích tụ lâu ngày trong cơ thể, gây ảnh hưởng gần như tất cả các bộ phận của cơ thể. Hơi thở có mùi có thể xuất hiện khi bệnh suy thận làm ảnh hưởng đến hệ hô hấp.
-Tình trạng đi tiểu thay đổi
Những thay đổi như tiểu nhiều vào đêm, nước tiểu có bọt, lượng nước tiểu nhiều hơn/ít hơn bình thường và thậm chí trong nước tiểu có máu. Cảm thấy căng tức hay đi tiểu khó khăn.
Nếu bạn có các biểu hiện: Tiểu nhiều hơn 8 lần/ngày và tiểu nhiều hơn 1 lần/đêm thì nên lưu ý, vì đó là cảnh báo chức năng thận suy giảm.
-Biểu hiện phù
Chứng phù xảy ra khi mao mạch trong cơ thể đang gặp tình trạng rò rỉ. Khi xuất hiện tình trạng này, ngay lập tức thận nhận nhiệm vụ giữ lại lượng nước và natri trong cơ thể để bù lại số chất dịch bị rò rỉ, bị mất đi ở trên. Do đó, lượng nước trong cơ thể gia tăng khiến các mao mạch ở trên rò rỉ nhiều tới các mô xung quanh khiến chúng bị sưng lên, gây ra hiện tượng phù.
- Thường xuyên bị đau lưng hoặc đau vùng ngang thắt lưng
Thận có chức năng sàng lọc và đào thải tất cả các chất độc hại cũng như tạp chất ra ngoài cơ thể bằng đường nước tiểu. Khi chức năng thận suy giảm, sẽ làm mất cân bằng điện giải trong cơ thể, gây ra tình trạng ứ dịch dẫn đến đau vùng hố thận hay đau mỏi ngang thắt lưng.
- Thở nông, khó thở
Đó là do chất lỏng dư thừa trong cơ thể tích tụ trong hai lá phổi kèm theo tình trạng thiếu máu (sự thiếu hụt các tế bào hồng cầu vận chuyển ôxy) sinh ra chứng thở nông.
Bà H. 71 tuổi, ở Tây Ninh nhập viện tại Bệnh viện Đa khoa Xuyên Á trong tình trạng ngứa dữ dội toàn thân kéo dài cả tuần.
Theo người nhà, hơn một tuần trước, bà bắt đầu xuất hiện các nốt mẩn ngứa ở vùng tay. Các tổn thương sau đó nhanh chóng lan rộng ra mặt, lưng, ngực, bụng và đùi.
Điều đáng nói cơn ngứa ngày càng tăng, đặc biệt nghiêm trọng vào ban đêm, khiến bệnh nhân mất ngủ liên tục, cơ thể mệt mỏi và sinh hoạt hàng ngày bị ảnh hưởng đáng kể. Nghĩ rằng đây chỉ là phản ứng dị ứng da thông thường, gia đình đã tự điều trị tại nhà bằng nước muối sinh lý và thuốc bôi ngoài da nhưng các triệu chứng không thuyên giảm.
Khi thăm khám, các bác sĩ ghi nhận bệnh nhân xuất hiện nhiều sẩn ngứa và ban đỏ rải rác khắp cơ thể. Tại vùng tay, da dày sừng, kèm theo nhiều tổn thương rõ rệt.
Đáng chú ý, trong quá trình khai thác bệnh sử, bác sĩ phát hiện con gái của bệnh nhân người sống chung trong gia đình cũng gặp tình trạng ngứa kéo dài và có các tổn thương da tương tự. Kết quả thăm khám và xét nghiệm xác định cả hai mẹ con đều mắc bệnh ghẻ do ký sinh trùng cái ghẻ gây ra.
Theo người nhà, ban đầu các nốt mẩn ngứa chỉ xuất hiện ở vùng tay. Nghĩ rằng đây là biểu hiện dị ứng da thông thường nên gia đình tự chăm sóc tại nhà bằng nước muối sinh lý và thuốc bôi ngoài da. Tuy nhiên, các tổn thương không những không giảm mà còn lan rộng ra mặt, lưng, ngực, bụng và đùi.
Khi nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng sẩn ngứa toàn thân, phát ban và các mảng dày sừng ở tay. Điều khiến các bác sĩ chú ý là con gái của bà, người sống chung nhà, cũng bắt đầu xuất hiện tình trạng ngứa và tổn thương da tương tự.
BS.CKI. Văn Thị Xuân Quỳnh, Khoa Nội Tổng Quát BVĐK Xuyên Á cho biết, bệnh cái ghẻ nếu không được điều trị kịp thời có thể tiến triển nặng, gây dày sừng da, bong vảy, ngứa kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Sau 3 ngày điều trị tích cực bằng thuốc kết hợp chăm sóc da và hướng dẫn vệ sinh môi trường sống, tình trạng bệnh cải thiện rõ rệt. Cảm giác ngứa giảm nhiều, tổn thương da hồi phục tốt, không còn bong vảy hay dày sừng như trước. Người con gái cũng đáp ứng điều trị tốt và ổn định sức khỏe.
Sau khi xuất viện, bệnh nhân tiếp tục dùng thuốc điều trị theo đơn và hẹn tái khám theo lịch.
Bác sĩ Văn Thị Xuân Quỳnh khuyến cáo người bệnh và gia đình cần vệ sinh sạch sẽ, giặt giũ và xử lý toàn bộ vật dụng cá nhân đã tiếp xúc như chăn, ga, gối, quần áo bằng nước nóng trên 60 độ C rồi phơi nắng hoặc cất giữ kín trong vòng 72 giờ để tránh tái nhiễm và lây lan. Những người sống chung nhà có nguy cơ cao cũng cần được thăm khám và điều trị triệu chứng.
Cái ghẻ là bệnh lý có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, giới tính. Bệnh lây chủ yếu qua tiếp xúc da kề da, hoặc lây lan qua đường quan hệ tình dục, hoặc dùng chung vật dụng cá nhân. Bệnh thường gặp nhiều hơn trong môi trường sống đông đúc, vệ sinh kém.
Các triệu chứng điển hình của bệnh cái ghẻ là ngứa, ngứa nhiều về đêm, xuất hiện mụn nước, dày sừng da và bong vảy, gây khó chịu, thậm chí viêm mủ. Nếu điều trị không đúng cách, có thể dẫn đến nhiễm trùng da, thậm chí biến chứng nặng như viêm da bội nhiễm, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm trùng. Khi bị ngứa, người bệnh cần hạn chế gãi để tránh trầy xước và bội nhiễm.
Trong gia đình có người mắc bệnh, nguy cơ lây nhiễm có thể xảy ra trong vòng khoảng một tuần tiếp xúc gần. Vì vậy, cần điều trị đồng loạt và vệ sinh môi trường sống kỹ lưỡng.
Từ trường hợp trên, bác sĩ khuyến cáo, bệnh ghẻ vẫn đang âm thầm tồn tại và có thể nhanh chóng "tấn công" cả gia đình nếu không được phát hiện sớm. Khi xuất hiện tình trạng ngứa kéo dài, đặc biệt ngứa nhiều về đêm hoặc có nhiều thành viên trong gia đình cùng xuất hiện triệu chứng tương tự, người dân nên đến cơ sở y tế chuyên khoa da liễu để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Phải chăng vì hết yêu nên mới chọn cách im lặng? Không hẳn. Đó là hệ quả của quá trình dài chúng ta mải mê "vận hành" thế giới bên ngoài mà quên mất cách hiện diện bên trong tổ ấm.
Sự im lặng trong hôn nhân hiếm khi đến từ một mâu thuẫn lớn hay nhỏ. Nó thường bắt đầu từ những thay đổi rất nhỏ: cách ta giao tiếp ứng xử, cũng như hiện diện trước đối phương.
Khi vị thế xã hội tăng lên, "cái tôi" thường bộc lộ rõ nét và có xu hướng xâm lấn bầu không khí gia đình.
Tại nơi làm việc, chúng ta quen với lối tư duy quản trị: quyết định nhanh, kiểm soát vấn đề và ưu tiên hiệu quả. Nhưng khi mang nguyên "công thức vận hành" ấy về nhà, cái ta nhận được đôi khi là khoảng cách vô hình.
Tôi đã chứng kiến một vài trường hợp: người chồng lạm dụng các câu cầu khiến, thái độ áp đặt khiến vợ của họ nảy sinh cơ chế tự vệ: thu mình lại và ít chuyện trò, tâm sự.
Rõ ràng, người vợ chọn cách im lặng không phải vì không có nhu cầu sẻ chia, mà vì không còn cảm thấy an toàn để bộc lộ những tổn thương hay suy nghĩ thật.
Ở một lát cắt khác, năng lượng cảm xúc của mỗi người là có hạn. Áp lực từ nhiều phía, trách nhiệm và sự kỳ vọng của xã hội phần nào đang âm thầm rút nguồn năng lượng này hằng ngày.
Sau một ngày dài phải đóng vai những cá nhân bản lĩnh và quyết đoán, nhiều người trở về nhà trong trạng thái kiệt sức tâm lý. Lúc này, một nghịch lý đau lòng xảy ra: Chúng ta sẵn sàng tinh tế, lịch thiệp với cả thế giới, nhưng lại thờ ơ và thiếu kiên nhẫn với người bạn đời.
Thật vậy, khi cạn kiệt năng lượng cảm xúc, chức năng giao tiếp tự thân sẽ bị đình trệ. Lúc này, trò chuyện không còn là nhu cầu kết nối, mà trở thành một nghĩa vụ. Từ ít nói dẫn đến lười chia sẻ, và cuối cùng rơi vào trạng thái "đóng băng" cảm xúc.
Cộng hưởng với đó là quy luật biến đổi sinh học theo tuổi tác. Sự sụt giảm nội tiết tố tác động trực tiếp đến "hệ thống phần thưởng" trong não bộ, mà còn làm suy giảm nhu cầu gần gũi và gắn kết.
Nếu những món ăn tinh thần như cử chỉ quan tâm, sự chạm khẽ hay những lời hỏi han không được duy trì như một thói quen, sợi dây liên kết giữa hai người sẽ lỏng lẻo dần theo quy luật tự nhiên.
Thêm một nghịch lý nữa là nhiều người còn suy nghĩ chủ quan rằng "sống với nhau lâu phải tự hiểu". Lâu dần, họ bỏ qua những cảm xúc, suy nghĩ của nhau.
Ngoài ra trong thời đại số, khoảng cách này càng rõ nét: mỗi người một thiết bị, một dòng thông tin, một thế giới riêng. Gần nhau về khoảng cách, nhưng xa nhau về cảm xúc.
Sự rạn nứt trong hôn nhân luôn phát đi tín hiệu từ rất sớm. Hãy thử rà soát lại mối quan hệ thông qua một vài "chỉ báo" sau đây:
- Khi bạn chia sẻ một vấn đề cá nhân, đối phương phản hồi bằng sự thấu cảm hay chỉ đơn thuần là xử lý thông tin?
- Sự im lặng giữa hai người là trạng thái thư giãn, bình yên hay là sự né tránh, ngột ngạt?
- Những cuộc trò chuyện gần đây chỉ xoay quanh việc vận hành đời sống (con cái, tiền bạc) hay có chỗ cho những cảm xúc riêng tư?
- Bạn có còn là người đầu tiên mà đối phương muốn chia sẻ không?
- Khi có xung đột, hai người tìm cách hiểu nhau hay tìm cách kết thúc nhanh?
Nếu các câu trả lời nghiêng về phía tránh né cảm xúc hoặc hỏi - đáp đơn thuần, đó là chỉ báo cho thấy cuộc hôn nhân đang thiếu đi chất lượng hiện diện.
Để khôi phục kết nối và hàn gắn, sau một "cái đầu lạnh" để nhận diện thực tế, chúng ta cần một "trái tim ấm" để thấu cảm.
Trong mọi mặt của đời sống, hiểu được xem là tiền đề của thương. Hãy nhìn sâu và đa chiều vấn đề để thấy phía sau sự im lặng của bạn đời có thể là sự mệt mỏi chưa được gọi tên, phía sau một phản ứng gay gắt có thể là những áp lực đang đè nặng.
Thay vì kỳ vọng đối phương phải "đọc vị" mình, mỗi người cần học cách bày tỏ nhu cầu và cảm xúc một cách rõ ràng, chân thành.
Sự chia sẻ, trò chuyện của những vợ chồng sống lâu với nhau cần được nuôi dưỡng bằng những nguyên liệu giản đơn hằng ngày: một bữa cơm chung không thiết bị để trò chuyện, một cuộc lắng nghe không ngắt lời, một lần chia sẻ cảm xúc thay vì chỉ trao đổi thông tin.
Quan trọng không kém là việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cá nhân. Bởi lẽ một tâm hồn kiệt quệ sẽ rất khó để cộng hưởng và kết nối với một tâm hồn khác.
Hôn nhân phần lớn rạn nứt từ những điều nhỏ bé bị bỏ quên trong thời gian dài. Nhưng cũng chính vì vậy, nó có thể được hàn gắn từ những điều nhỏ bé nếu mỗi người đủ sẵn sàng thay đổi.
Suy cho cùng, điều giữ hai người ở lại bên nhau không phải là chúng ta đã đi cùng nhau bao lâu, mà là mức độ sẵn lòng để hiểu nhau trong mọi hoàn cảnh, tình huống.
