Câu chuyện về quan điểm chi tiêu trong các bài viết: “Vợ chồng lương 30 triệu vẫn tiết kiệm được 15 triệu một tháng ở Sài Gòn”, “Tôi chi vài triệu mua sắm trong ngày còn chồng chẳng dám ăn tiêu”, “Chồng keo kiệt với bản thân vì mặc cảm làm ra ít tiền”, ‘Làm đồng nào tiêu đồng đó giúp tôi lạc quan, thoải mái đầu óc’, ‘Nhiều người bảo tôi ‘điên’ vì mua máy tính 3000 USD cho con chơi game’ thu hút được nhiều sự quan tâm của độc giả với nhiều ý kiến trái chiều.
Cá nhân tôi lựa chọn lối sống đơn giản, duy trì kỷ luật tài chính, tiết kiệm để phòng thân mặc dù tôi có thu nhập khá so với mặt bằng chung.
Cũng nhờ thói quen tiết kiệm và có kế hoạch chi tiêu phù hợp nên ngay từ thời sinh viên tôi đã không phải sống trong cảnh thiếu trước hụt sau. Khi ra trường, đi làm tôi cũng tự tay mua xe sắm nhà mà không phải chạy vạy vay mượn bạn bè, người thân.
Ở độ tuổi 40 tôi vẫn sử dụng chiếc ô tô sedan hạng B mua từ 10 năm trước trong khi bạn bè, đồng nghiệp có nhiều người đã lên đời Camry, Mercedes, mẫu SUV sang trọng.
Với tôi, chiếc xe là một phần kỷ niệm trong cuộc đời, nó được bảo dưỡng định kỳ, vẫn sử dụng tốt, tiết kiệm nhiên liệu và vẫn phù hợp với nhu cầu sử dụng của tôi.
Còn khi đi công tác hay tiếp khách tôi đã có xe của công ty đưa đón. Khi có việc cần di chuyển từ nội thành ra ngoại thành vào cuối tuần, nếu không có việc gấp tôi sẽ lựa chọn đi xe bus, vừa ngồi trên xe vừa đọc báo, ngắm phố phường qua khung cửa kính cũng là một thú vui nhẹ nhàng.
Tôi không mua sắm theo cảm hứng, do đặc thù công việc, tôi thường xuyên mặc đồng phục công ty khi đi làm. Tủ quần áo của tôi chỉ khoảng sáu, bảy bộ đồ để thay đổi. Ngoài ra có hai bộ vest: Một bộ công ty cấp, một bộ đối tác tặng.
Tôi vẫn mặc chiếc áo len mà học trò tặng cách đây 6 năm. Gia đình tôi ăn cơm nhà là chính, tôi sắp xếp công việc để phụ giúp vợ cùng nấu cơm, dọn nhà. Mỗi tháng cả nhà mới ra ăn ngoài đổi gió một, hai bữa.
Khoảng hai, ba tháng chúng tôi tổ chức picnic, dã ngoại hoặc đi chơi xa một chuyến với bán kính cách Hà Nội khoảng 100 km trở lại. Khi tổ chức dã ngoại, gia đình tôi thường chuẩn bị sẵn thực phẩm từ nhà.
Một năm tôi đưa gia đình du lịch một, hai lần. Bản thân tôi cũng được hưởng chế độ du lịch, nghỉ mát của công ty mỗi năm hai lần. Sở thích trồng rau, chơi đàn, đọc sách, chạy bộ của tôi cũng không tốn kém nhiều chi phí. Những niềm vui ấy vừa đủ để làm mới cảm xúc mà không biến thành gánh nặng tài chính.
Trái ngược với tôi, vợ tôi mua sắm online rất thoáng tay, có những món đồ vứt trong góc tủ có khi quên chưa đụng tới. Hai tủ quần áo đối với vợ tôi vẫn thấy thiếu; túi xách, giày dép dùng một vài lần rồi bỏ xó. Cô ấy thích dùng hàng hiệu, mỹ phẩm đắt tiền dù lương của vợ không cao.
Tôi có góp ý thì cô ấy đều có lý lẽ riêng: “đời sống được mấy, sao phải khổ”, “sống hôm nay đâu biết ngày mai sẽ ra sao”, “nhiều người giàu mất vì Covid có đem được tiền đi đâu; có nhu cầu tiêu tiền ắt tạo động lực kiếm tiền, trời sinh voi sinh cỏ, lo chi”.
Trong khi tôi vẫn cảm thấy vui vẻ khi mua hàng sale off (khuyến mại sâu), quần áo bình dân, đồ giảm giá trong siêu thị thì cô ấy lại cảm thấy khó chịu. Vợ nhiều lần bóng gió chê tôi chắt bóp hà tiện, tư duy cổ lỗ sĩ, không biết tự thưởng cho bản thân, không biết hưởng thành quả lao động.
Tôi thì chọn cách cười trừ và trêu lại cô ấy: “Em đẹp thì mặc hàng hiệu sẽ tôn lên thương hiệu của nhãn hàng đó, chứ anh xấu trai mặc áo hàng hiệu có khi làm xấu đi hình ảnh của họ”.
Có những thời điểm tưởng chừng hôn nhân rạn nứt vì quan điểm tiêu tiền khác nhau của hai vợ chồng. Tôi vẫn giữ thói quen chi tiêu trong khả năng, cân nhắc từng khoản mua sắm vì sau lưng tôi còn cha mẹ già và hai con nhỏ đang tuổi ăn học.
Tôi duy trì kỷ luật chi tiêu cá nhân nhưng cũng sẵn sàng đầu tư các khoản chi phí chăm sóc sức khỏe cho bố mẹ, người thân. Không tiếc tiền đầu tư dinh dưỡng và học tập cho hai con.
Tôi chia thu nhập hàng tháng thành các khoản cố định: Ăn uống, chi phí sinh hoạt của gia đình; điện nước, xăng xe, tiền học của con, chi phí chăm sóc sức khỏe cho bố mẹ, chi tiêu cá nhân, tiền tiết kiệm, quỹ đầu tư. Đồng thời duy trì kỷ luật tài chính để bố mẹ và hai con có điểm tựa vững chắc.
Tôi không cho rằng lựa chọn lối sống tối giản, tiết kiệm là sống khổ là hà tiện, càng không phải là từ chối tận hưởng cuộc sống. Tôi không thấy mình thiệt thòi. Trái lại, tôi cảm nhận rõ sự đủ đầy trong tâm hồn.
Lối sống đơn giản còn giúp tôi tiết kiệm được thứ quý giá hơn tiền bạc: Thời gian và năng lượng. Khi không bị cuốn vào vòng xoáy mua sắm, tôi có nhiều thời gian hơn để học hỏi, chăm sóc sức khỏe, quan tâm đến gia đình và phát triển bản thân.
Tôi không phải làm việc đến kiệt sức chỉ để duy trì một mức sống vượt quá khả năng.
Cuộc sống vốn đầy bất trắc, chúng ta cần chủ động trước những điều bất ngờ. Tiêu tiền cho hiện tại là nhu cầu, nhưng tích trữ một phần cho tương lai là cần thiết.
Trong bối cảnh bất ngờ nào đó xảy ra như dịch Covid bùng phát hay suy thoái kinh tế, chính thói quen tiết kiệm và chi tiêu hợp lý đã giúp nhiều người đứng vững trước sóng gió mà không rơi vào khủng hoảng.
"Tôi thấy do nhiều người lười thôi, nấu ăn có khó gì đâu? Nấu tô mì, bỏ quả trứng, thêm vài cọng hành lá cũng không làm được mà phải ra quán trước ngõ mua giá 20 nghìn đồng sau đó kêu đắt, trong khi tự làm chỉ có 7 nghìn đồng.
Mua cà phê hạt rang mộc trên mạng về tự xay tự pha tầm 3 nghìn đồng một lần uống, ra quán mua 25 nghìn đồng một ly thì lại kêu mắc, mua nguyên thùng bia 24 lon giá 270 nghìn đồng về nhà uống từ từ, tính ra 11 nghìn đồng một lon, ra quán bán lẻ 19 nghìn đồng một lon thì lại kêu mắc".
Độc giả Truong Giang nêu nhận xét về thói quen ăn uống ngoài hàng quán của nhiều người như trên. Bình luận này được viết sau khi nhiều độc giả cho rằng bún phở ngoài quán không giảm giá vì bị 'xương mọc ngược' khi giá xăng dầu giảm nhưng thực phẩm neo cao.
Độc giả nickname TTN nói: "Tôi thấy chỉ mỗi thịt heo mà nấu được bao nhiêu món như luộc, ba chỉ kho tiêu, kho củ cải, kho nấm, chưng trứng, lòng phá lấu, lỗ tai heo kho nước tương, sườn chua ngọt, sườn nướng, sườn kho tiêu, cốt lếch nướng, ram... chưa kể còn có bò, gà, vịt, cá hoặc kho món chay đổi vị.
Nhà tôi cuối tuần có thể đổi món nấu bún riêu, hủ tiếu, nui... Ăn ở nhà vừa sạch và an toàn mà ngon nữa do mình nấu theo khẩu vị của gia đình. Ở nhà thì phụ nhau nấu, phụ nhau dọn thì sẽ làm được.
Bên cạnh đó, nấu ăn phải làm chủ được cách nêm nếm sao cho vừa miệng thì món mới xem qua sách hướng dẫn, YouTube vẫn nấu ngon còn món nào cũng phụ thuộc vào sách vở thì nó không phù hợp với gia đình do mỗi vùng miền có cách nêm nếm mặn nhạt khác nhau.
Thực phẩm ở Việt Nam rất đa dạng nên muốn thay đổi món không khó nhưng quan trọng là cách nêm nếm phải vừa miệng gia đình".
Đồng quan điểm, độc giả Haivy Nguyen nói: "Tôi thấy nhiều người nói là lương không đủ sống nhưng họ mua sắm chi tiêu vào ăn uống nhiều hơn thì sao mà đủ. Như tôi gói mì với rau và trứng giá tầm 10 nghìn đồng, một ly cà phê tự pha mang theo cũng chưa tới 8 nghìn đồng, cà phê sữa tầm 10 nghìn đồng. Nhưng với họ thì lười biếng không chịu tự làm nên họ hay than vãn.
Độc giả nickname info chia sẻ: "Từ khi hàng quán tăng giá, gia đình tôi 2 - 3 tháng mới đi ăn tiệm một lần. Trước đó, tuần nào cũng hai buổi ăn ngoài là ít. Bây giờ, đến bữa ăn trưa của cả nhà cũng tự nấu buổi sáng. Bố mẹ con cái mỗi người một phần tự mang đi, vừa đảm bảo chất lượng lại tiết kiệm".
Trong những câu chuyện tôi từng nghe, có người nói rằng đến 90% cha mẹ sau khi chia hết tài sản cho con cái sẽ rơi vào cảnh vất vả. Tôi không biết con số đó đúng đến đâu, nhưng câu chuyện của gia đình mình khiến tôi suy nghĩ rất nhiều về điều này.
Nhà tôi có năm anh em, bốn trai và một chị gái đầu. Ba mẹ tôi có khoảng 2 hecta đất vườn, trên đó có căn nhà cả gia đình từng sống. Nếu bán đi, giá trị chắc cũng khoảng 15 tỷ đồng. Cách đây hai năm, khi ba mẹ tôi đã ngoài 75 tuổi, ông bà gọi tất cả anh em chúng tôi lại để họp gia đình. Ba nói muốn chia đất cho các con khi còn minh mẫn, khỏe mạnh, để sau này khỏi phát sinh rắc rối.
Hôm đó, từng người trong số chúng tôi lần lượt lên tiếng. Chị gái cả nói đã có nhà cửa ổn định nên xin không nhận phần thừa kế. Tôi cũng vậy, bản thân đã tự thân lập nghiệp và có gia đình nhỏ trên Sài Gòn, cuộc sống cũng tạm ổn, nên xin không lấy phần thừa kế, nhường lại cho các anh em. Anh Hai tôi có nhà nhưng kinh tế còn khó khăn, nên anh nhận 2.000 m2 đất, nhưng vẫn nói rõ: "Nếu các em đồng thuận thì anh mới lấy, còn không thì cũng không sao".
Em ngay dưới tôi trước đó đã xây nhà trên một phần đất nhỏ bên cạnh, nên cũng chỉ xin thêm một ít, cuối cùng cũng lấy khoảng 2.000 m2. Phần còn lại, gần 1,5 hecta (khoảng 75% tài sản thừa kế), anh em tôi thống nhất để lại cho vợ chồng chú út - người ở cùng ba mẹ, trực tiếp chăm sóc ông bà mỗi ngày. Dù về tài chính, anh chị em tôi vẫn cùng nhau hỗ trợ ba mẹ, nhưng sự ghi nhận công sức của chú út là điều tất cả đều thấy hợp lý.
>> Tuổi già cô độc sau khi cho hai con trai nhà thừa kế
Chỉ trong một buổi sáng hôm sau, mọi thủ tục công chứng, tách thửa, sang tên được hoàn tất. Mọi thứ diễn ra nhanh gọn và nhẹ nhàng hơn tôi từng nghĩ. Xong việc, cả nhà còn ngồi lại ăn uống, nói cười vui vẻ như một dịp sum họp bình thường.
Nhưng tôi vẫn nhớ một câu nói của ba hôm đó. Ông cười, nhưng giọng có chút trầm xuống: "Vậy là bao nhiêu năm làm lụng, giờ ba không còn gì nữa". Rồi ông nói nửa đùa nửa thật: "Mai mốt tụi nó không cho ở thì cũng chịu thôi". Nói vậy, nhưng tôi hiểu ba tin vào con cái của mình. Cách ông bà nuôi dạy, những gì anh em tôi trải qua cùng nhau, không dễ gì khiến ai quay lưng lại.
Đến nay đã 5 năm trôi qua, ba mẹ tôi vẫn sống trên mảnh đất đó, cùng vợ chồng chú út. Mọi thứ vẫn yên ổn, hòa thuận. Anh em tôi vẫn thường xuyên qua lại thăm ba mẹ, hỗ trợ nhau khi cần, không có chuyện tranh chấp, trách móc hay đùn đẩy trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ.
Câu chuyện của gia đình tôi không phải để phản bác những trường hợp tiêu cực ngoài kia, vì thực tế chắc chắn vẫn có. Nhưng tôi tin rằng, việc cha mẹ chia tài sản sớm không hẳn là rủi ro, nếu trong gia đình còn giữ được sự tôn trọng, rõ ràng và tình cảm đủ lớn.
Cuối cùng, điều quyết định không nằm ở mảnh đất hay số tiền thừa kế, mà ở cách mỗi người nhìn nhận về trách nhiệm và nghĩa tình. Tài sản có thể chia hết, nhưng nếu tình thân còn giữ được, thì cha mẹ cũng không thật sự "trắng tay" như họ từng lo lắng.
Luan HoangTính toán của tôi khi cho mỗi con một nhà thừa kế trăm m2
Tôi trắng tay vì mẹ để lại toàn bộ nhà, đất thừa kế cho em gái
Vợ chồng tôi có một con trai, năm nay 18 tuổi, chuẩn bị vào đại học. Nhiều người hay nói với tôi rằng "có con trai là yên tâm tuổi già", nhưng càng nghĩ, tôi càng thấy không thể đặt tương lai của mình hoàn toàn vào con cái. Từ khi con còn nhỏ, tôi luôn nghĩ đơn giản: làm cha mẹ thì phải lo cho con đến nơi đến chốn. Nhưng trách nhiệm của tôi là nuôi con trưởng thành, còn tuổi già của mình, vợ chồng tôi phải tự lo.
Tôi cho con ăn học tử tế, nhưng chỉ là đến hết những năm đại học. Sau cột mốc đó, con đã là một người trưởng thành, phải tự chịu trách nhiệm với cuộc đời mình. Tôi không có ý định gồng gánh mãi, càng không muốn tạo cho con tâm lý phụ thuộc vì có nhà thừa kế. Và ngược lại, tôi cũng không muốn đặt kỳ vọng rằng sau này con phải quay lại gánh vác cha mẹ.
Chính suy nghĩ đó khiến tôi nhìn tuổi già của mình thực tế hơn. Tôi và vợ vẫn đang đi làm, vẫn còn khả năng kiếm tiền, và đây là giai đoạn quan trọng nhất để tích lũy. Nếu không chuẩn bị từ bây giờ, vài chục năm nữa, khi sức khỏe giảm sút, thu nhập không còn, chúng tôi sẽ bấu víu vào đâu?
Tôi từng tìm hiểu về các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, từ thuê người giúp việc đến viện dưỡng lão. Chi phí không hề nhỏ. Nếu không có sẵn một khoản tích lũy, rất khó để có một tuổi già ổn định, chưa nói đến chuyện thoải mái hay chủ động. Trong khi đó, con tôi sau này còn phải lo cho sự nghiệp, gia đình riêng. Tôi không muốn con rơi vào tình thế vừa lo cho bố mẹ, vừa lo cho cuộc sống của chính nó.
>> Bài toán mua hai mảnh đất dưỡng già nhưng bị đánh thuế như dân đầu cơ
Nhiều người nói với tôi: "Chỉ có một đứa con, sau này nó phải có trách nhiệm chứ?". Tôi không phủ nhận chữ "trách nhiệm", nhưng tôi nghĩ trách nhiệm nên đến từ tình cảm, không phải từ áp lực. Nếu cha mẹ không chuẩn bị gì, mọi gánh nặng dồn lên vai con, thì đó không còn là trách nhiệm tự nhiên nữa.
Càng lớn tuổi, tôi càng thấy việc tích lũy không phải là chuyện "có thì tốt", mà là điều bắt buộc. Nếu không tích lũy sớm, rất dễ rơi vào thế bị động, phụ thuộc. Và sự phụ thuộc đó, đôi khi lại là điều khiến cả cha mẹ lẫn con cái đều mệt mỏi. Có người cho rằng lo xa như vậy là bi quan. Nhưng với tôi, đó là cách sống có trách nhiệm với chính mình và với con.
Khi còn đủ sức lao động mà không chuẩn bị, đến lúc không còn khả năng nữa thì mọi thứ đã muộn. Tích lũy không nhất thiết phải bắt đầu từ những khoản lớn. Quan trọng là sự đều đặn và ý thức rõ ràng về tương lai. Mỗi khoản tiết kiệm hôm nay, dù nhỏ, đều là một phần của sự an tâm sau này.
Vì vậy, tôi chọn cách tách bạch rõ ràng: nuôi con đến khi trưởng thành, còn tuổi già của mình thì tự chịu trách nhiệm. Khi có một khoản dự phòng, nếu con bận rộn hoặc không đủ điều kiện, vợ chồng tôi vẫn có thể thuê người chăm sóc, tự quyết định cuộc sống của mình mà không làm phiền đến con.
Tôi nghĩ đó mới là một cách yêu con thực tế. Khi mình không trở thành gánh nặng, con cũng sẽ nhẹ lòng hơn để sống cuộc đời của nó. Lo xa cho tương lai, với tôi, chưa bao giờ là thừa. Bởi đến một lúc nào đó, khi sức khỏe không còn và thu nhập thu hẹp lại, thứ giúp mình đứng vững không phải là kỳ vọng, mà là những gì đã chuẩn bị từ rất sớm.
