Đổi đời của thanh niên ‘4 không’: Tháng kiếm 2.500 USD trên du thuyền Italy

Sau 21 năm làm việc trong môi trường sản xuất, đặc biệt tại các doanh nghiệp Nhật Bản, tôi nhận ra một nghịch lý khá phổ biến ở ta: rất nhiều kỹ sư ra trường phải được doanh nghiệp đào tạo lại từ đầu về quản lý chất lượng, trong khi đây lại là kỹ năng quyết định giá trị nghề nghiệp của họ trong nhà máy hiện đại. Nhiều người nghĩ chỉ cần giỏi chuyên môn kỹ thuật là đủ để một kỹ sư phát triển tốt trong doanh nghiệp sản xuất. Nhưng thực tế đi làm cho tôi thấy mọi thứ phức tạp hơn nhiều.

Trong các nhà máy tôi từng làm việc, hầu như không ai tuyển một người chỉ học "quản lý" để trực tiếp phụ trách hệ thống chất lượng. Thay vào đó, họ thường chọn những kỹ sư đã làm thực tế ở dây chuyền, hiểu máy móc, hiểu quy trình sản xuất, rồi mới đào tạo thêm về ISO, Kaizen, Lean, quản lý chất lượng hay cải tiến sản xuất.

Lý do là quản lý chất lượng trong nhà máy không phải công việc thiên về giấy tờ như nhiều người nghĩ. Người làm chất lượng phải hiểu lỗi phát sinh từ đâu, công đoạn nào gây lãng phí, tiêu chuẩn nào bất hợp lý, vì sao sản phẩm bị lỗi lặp lại và cách cải tiến quy trình để giảm sai sót. Nếu không hiểu thực tế vận hành, rất khó để xây dựng một hệ thống chất lượng hiệu quả.

Thế nhưng, điều tôi thấy đáng tiếc là nhiều chương trình đào tạo kỹ sư trong nước hiện nay vẫn nặng về lý thuyết kỹ thuật, trong khi phần quản lý chất lượng và quản trị sản xuất lại khá mờ nhạt. Nhiều sinh viên ra trường có thể tính toán rất tốt, nắm kiến thức chuyên ngành khá sâu, nhưng khi bước vào nhà máy lại lúng túng trước các quy trình ISO, kiểm soát chất lượng, quản trị tài liệu, phân tích nguyên nhân lỗi hay phối hợp giữa bộ phận kỹ thuật với sản xuất.

>> Kỹ sư 'việc nhẹ lương cao' ngày gồng 8 tiếng vì không đam mê

Doanh nghiệp vì thế phải mất thêm nhiều năm để "đào tạo lại" kỹ sư thành những người có tư duy hệ thống. Đây cũng là một nguyên nhân khiến nhiều kỹ sư thế hệ 7X, 8X, 9X dù có nền tảng chuyên môn tốt nhưng chưa phát huy hết giá trị của mình trong doanh nghiệp. Họ thường phải vừa làm vừa tự tích lũy kiến thức về quản trị sản xuất và quản lý chất lượng trong suốt nhiều năm.

Trong khi đó, xã hội lại đang có xu hướng đánh giá cao những ngành nghề "phi sản xuất" như tài chính, kinh tế hay quản trị. Nhiều bạn trẻ sinh sau năm 2000 dần ít chọn học kỹ thuật hơn vì cho rằng con đường này vất vả, chậm thành công và ít cơ hội bằng các ngành khác.

Theo tôi, đây không phải tín hiệu tích cực cho tương lai công nghiệp Việt Nam. Một quốc gia muốn phát triển bền vững không thể thiếu đội ngũ kỹ sư giỏi, người làm sản xuất mạnh, người hiểu công nghệ và có khả năng cải tiến hệ thống thực tế.

Qua nhiều năm làm việc, tôi nhận ra một kỹ sư hiểu quản lý chất lượng luôn có giá trị cao hơn kỹ sư chỉ giỏi chuyên môn thuần túy. Bởi doanh nghiệp hiện đại không chỉ cần người làm ra sản phẩm, mà cần người giúp hệ thống vận hành ổn định, giảm lỗi, giảm lãng phí và tăng năng suất. Nếu được đào tạo bài bản về quản lý chất lượng ngay từ đại học, kỹ sư sẽ thích nghi nhanh hơn với doanh nghiệp, giảm đáng kể thời gian đào tạo lại và phát huy giá trị sớm hơn.

Tin Gốc: Vnexpress

Chiều nay, tôi có cơ hội đi trên chuyến tàu từ Hà Nội vào Sài Gòn. Là người từng nhiều lần đi tàu Bắc - Nam, tôi khá bất ngờ trước những đổi thay rất rõ rệt của ngành đường sắt hiện nay.

Cảm giác đầu tiên khi bước lên toa xe là sự sạch sẽ, gọn gàng và dễ chịu. Không gian toa tàu rộng rãi hơn tôi nghĩ. Điều hòa hoạt động ổn định, mát lạnh nhưng không quá buốt. Ghế ngồi được nâng cấp đáng kể so với những chuyến đi trước đây. Ghế có thể điều chỉnh tự động khá tiện lợi, tạo cảm giác thoải mái cho hành khách trong suốt hành trình dài.

Điều khiến tôi chú ý không chỉ nằm ở cơ sở vật chất, mà còn ở thái độ phục vụ của nhân viên trên tàu. Các nhân viên phục vụ nhẹ nhàng, lịch sự, chủ động hỏi han hành khách. Chăn được chuẩn bị sẵn cho khách để giảm bớt cảm giác lạnh khi tàu chạy đêm. Những chi tiết nhỏ ấy cho thấy sự chăm chút ngày càng chuyên nghiệp hơn trong cách phục vụ. Khu vực vệ sinh trên toa tàu cũng sạch sẽ hơn rất nhiều so với hình dung quen thuộc của nhiều người trước đây.

Bất ngờ nhất là khi tôi vừa giơ điện thoại lên định chụp vài tấm ảnh kỷ niệm trên toa tàu, chỉ ít phút sau đã có một nhân viên tiến lại gần, lễ phép chào hỏi và hỏi tôi có cần hỗ trợ hay góp ý gì không? Tôi khá ngạc nhiên vì thật ra mình chỉ muốn chụp vài bức ảnh lưu niệm đơn giản. Tôi nói rằng mình không có phàn nàn gì cả, chỉ đơn giản muốn lưu lại vài khoảnh khắc trên chuyến đi hôm nay.

>> Tôi mong đợi nhiều hơn từ xe buýt 172 Sài Gòn -Vũng Tàu

Câu chuyện rất nhỏ thôi, nhưng lại khiến tôi có nhiều thiện cảm. Bởi đôi khi, sự thay đổi không nằm ở những khẩu hiệu lớn lao, mà nằm ở cách người ta quan tâm đến hành khách từ những điều giản dị nhất. Một lời hỏi han, một sự chủ động lắng nghe hay một thái độ phục vụ tận tình cũng đủ để hành khách cảm nhận được sự chuyên nghiệp và tinh thần cầu thị.

Nhiều năm trước, không ít người từng mặc định rằng đi tàu hỏa chậm, cũ kỹ và thiếu tiện nghi. Nhưng chuyến tàu chiều nay cho tôi một cảm nhận khác: ngành đường sắt đang thay đổi từng ngày. Sự thay đổi ấy có thể chưa hoàn hảo ngay lập tức, nhưng điều đáng quý là người ta đã nhìn thấy tinh thần cầu thị và quyết tâm nâng cao chất lượng phục vụ. Tôi tin chính những điều tử tế nhỏ bé đó sẽ là lý do khiến hành khách muốn tiếp tục lựa chọn đường sắt cho những hành trình tiếp theo.

Tin Gốc: Vnexpress

Tôi là con một trong gia đình. Càng trưởng thành, tôi càng nhận ra sớm muộn gì mình cũng phải đối mặt với bài toán chăm sóc cha mẹ khi họ già đi. Bố mẹ tôi có lương hưu nên không phụ thuộc hoàn toàn vào con cái về tài chính. Nhưng điều khiến tôi trăn trở không phải là tiền bạc, mà là thời gian. Tôi đi làm từ sáng đến tối, nhiều hôm về đến nhà đã mệt rã rời. Nếu sau này bố mẹ tuổi cao, sức yếu, cần người chăm sóc thường xuyên, tôi không biết mình có thể làm tốt vai trò đó hay không?

Nghĩ đến tương lai, tôi từng nói với một vài người quen rằng có lẽ sau này sẽ chọn viện dưỡng lão cho bố mẹ. Ngay lập tức, tôi nhận được những ánh nhìn phán xét. Có người nói bóng gió rằng gửi cha mẹ vào viện dưỡng lão là bất hiếu. Có người cho rằng đó là cái cớ để "đẩy" cha mẹ ra khỏi cuộc sống của mình. Những lời nhận xét ấy khiến tôi rất áp lực.

Thực tế, tôi không hề muốn né tránh trách nhiệm làm tròn chữ "hiếu". Ngược lại, tôi luôn mong bố mẹ được chăm sóc tốt nhất có thể. Nếu cần, tôi sẵn sàng dùng toàn bộ tài sản thừa kế, trích thêm một phần thu nhập của mình để bù thêm vào lương hưu của bố mẹ, giúp họ có điều kiện sống thoải mái tại một cơ sở dưỡng lão chất lượng.

Điều tôi lo nhất là bản thân không đủ thời gian và chuyên môn để chăm sóc người già khi sức khỏe của họ suy giảm. Tôi từng chứng kiến nhiều gia đình cố gắng giữ cha mẹ ở nhà bằng mọi giá. Ban ngày con cái đi làm, người già ở nhà một mình. Khi có việc đột xuất, ngã bệnh hay tai nạn, không ai kịp hỗ trợ. Đến tối, con cái trở về trong trạng thái mệt mỏi, vừa lo cơm áo gạo tiền vừa lo thuốc men, bệnh tật. Cả người già lẫn người trẻ đều chịu áp lực.

Tôi tự hỏi, liệu như vậy có thực sự tốt hơn việc người cao tuổi được chăm sóc chuyên nghiệp trong một môi trường phù hợp?

>> Tôi bỏ lỡ nhiều cơ hội làm giàu trong 40 năm báo hiếu cha mẹ già

Ở Việt Nam, viện dưỡng lão vẫn còn mang nhiều định kiến. Không ít người xem đó là nơi dành cho những cụ già bị con cháu bỏ rơi. Trong khi ở nhiều nước, đây là một lựa chọn bình thường khi người cao tuổi cần được chăm sóc y tế, phục hồi chức năng và có cộng đồng để giao lưu mỗi ngày.

Tôi hiểu rằng cha mẹ nào cũng muốn gần con cháu. Bản thân tôi cũng mong được ở cạnh bố mẹ càng lâu càng tốt. Nhưng cuộc sống hiện đại khiến nhiều người trẻ rơi vào thế khó. Chúng tôi phải làm việc để duy trì cuộc sống, nuôi dạy con cái và chuẩn bị cho tương lai của chính mình. Không phải ai cũng đủ điều kiện nghỉ việc hoặc thuê người chăm sóc toàn thời gian cho cha mẹ.

Là con một, tôi càng cảm nhận rõ áp lực đó. Tôi không có anh chị em để cùng san sẻ trách nhiệm. Mọi quyết định cuối cùng đều thuộc về mình. Vì thế, tôi luôn tự hỏi: liệu lòng hiếu thảo được đo bằng việc cha mẹ sống cùng con cái hay bằng việc họ được chăm sóc tốt nhất trong những năm cuối đời?

Đây có lẽ cũng là bài toán của rất nhiều người trẻ hiện nay. Giữa trách nhiệm làm con, áp lực mưu sinh và những định kiến xã hội còn tồn tại, liệu có cách nào để vẹn cả đôi đường?

Tin Gốc: Vnexpress