Vì sao mô hình sở hữu kỳ nghỉ trên thế giới vẫn phát triển?
Đơn vị vận hành chính thức mô hình sở hữu kỳ nghỉ đầu tiên trên thế giới là Hapimag có trụ sở tại Baar (Thụy Sĩ). Công ty này thành lập từ năm 1963 và vẫn còn hoạt động cho đến hiện nay.
Vào tháng 9/1963, chủ sở hữu của Hapimag là Alexander Nette và cộng sự của ông bắt đầu mua các bất động sản nghỉ dưỡng tại Italia, Tây Ban Nha và Thụy Sĩ.
Với những khu nghỉ dưỡng này, công ty Hapimag đã cung cấp cho các khách hàng nhiều lựa chọn về nơi lưu trú thông qua việc mua tuần nghỉ cố định.
Sau đó, vào năm 1974, RCI – hệ thống trao đổi kỳ nghỉ đầu tiên trên thế giới xuất hiện tại bang Indiana (Mỹ). Đến nay, RCI là một trong những hệ thống trao đổi kỳ nghỉ lớn nhất thế giới với hơn 4.300 khu nghỉ dưỡng tại hơn 100 quốc gia.
Về bản chất, người sở hữu hợp đồng kỳ nghỉ là người có quyền dùng dịch vụ nghỉ dưỡng, được sử dụng hệ thống lưu trú trong một khoảng thời gian nhất định mỗi năm theo các điều khoản được xác lập.
Điều này có nghĩa, người mua không sở hữu bất động sản, không sở hữu một phần khách sạn hay khu nghỉ dưỡng. Giá trị của sản phẩm nằm ở quyền được sử dụng dịch vụ, tương tự như nhiều mô hình hội viên đang được áp dụng phổ biến trong lĩnh vực nghỉ dưỡng trên thế giới.
Theo bản chất mô hình trên thế giới, sở hữu hợp đồng kỳ nghỉ không phải là một sản phẩm đầu tư tài chính. Mục tiêu cốt lõi của mô hình là mang lại trải nghiệm nghỉ dưỡng dài hạn, giúp khách hàng chủ động kế hoạch du lịch, đồng thời tiếp cận hệ thống dịch vụ với mức chi phí được xác lập từ trước.
Đến nay, mô hình sở hữu kỳ nghỉ trên thế giới vẫn phát triển, được những tập đoàn khách sạn và nghỉ dưỡng lớn tiếp tục đầu tư, mở rộng. Theo phân tích từ các chuyên gia, nguyên nhân đến từ việc mô hình này giúp giải quyết bài toán cốt lõi trong quản trị và vận hành ngành du lịch nghỉ dưỡng.
Cụ thể, mô hình không chỉ mang lại lợi ích cho khách hàng, còn giúp doanh nghiệp xây dựng nguồn tài chính dài hạn, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lượng khách đặt phòng tùy theo từng mùa hoặc từng thời điểm.
Khách hàng tham gia chương trình sở hữu kỳ nghỉ, doanh nghiệp được chủ động trong kế hoạch vận hành, đầu tư cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng dịch vụ dài hạn.
Ngoài ra, mô hình này còn góp phần hình thành tệp khách hàng trung thành vốn là điều quan trọng nhất với các thương hiệu nghỉ dưỡng. Thay vì liên tục tìm kiếm khách hàng mới, doanh nghiệp được duy trì mối quan hệ lâu dài với thành viên, nâng cao tỷ lệ khách quay lại, mở rộng cơ hội sử dụng dịch vụ khác trong hệ sinh thái.
Với những lợi thế này, điều đó lý giải vì sao mô hình sở hữu kỳ nghỉ tiếp tục tăng trưởng trên toàn cầu. Số liệu từ Fortune Business Insights cho thấy, quy mô thị trường của mô hình này đạt khoảng 15 tỷ USD, dự báo vượt 31 tỷ USD trong thập niên tới.
Bên cạnh đó, con số từ Hiệp hội Phát triển Khu nghỉ dưỡng (Mỹ) cung cấp chỉ ra rằng, riêng tại Mỹ, doanh số bán hợp đồng kỳ nghỉ đạt khoảng 10,5 tỷ mỗi năm. Tỷ lệ lấp đầy trung bình tại các khu nghỉ dưỡng vận hành theo mô hình này luôn duy trì ở mức 81,2%, cao hơn phân khúc lưu trú truyền thống vốn bị ảnh hưởng bởi tính thời vụ.
Mô hình sở hữu kỳ nghỉ ở Việt Nam bị biến tướng
Mặc dù mô hình sở hữu kỳ nghỉ đã phát triển trên thế giới, nhưng tại Việt Nam hành lang pháp lý đối với loại hình này vẫn còn nhiều khoảng trống. Thời gian qua, Dân trí đã phản ánh nhiều vụ việc liên quan tới khách hàng trở thành nạn nhân của mô hình này.
Có thể thấy, mô hình bị biến tướng ở nhiều nơi, thậm chí bị lợi dụng để hoạt động lừa đảo. Nhiều hợp đồng được soạn thảo với các điều khoản phức tạp, bất lợi cho người mua, gây khó trong việc hủy hợp đồng hoặc đòi lại tiền đã thanh toán.
Một trong những nguyên nhân có thể thấy đó là, tại các thị trường trên thế giới, mô hình không được quảng bá là tài sản đầu tư hay công cụ đầu cơ sinh lời. Các đơn vị bán hàng khẳng định đây đơn thuần là sản phẩm tiêu dùng du lịch dài hạn.
Bản thân mô hình không có lỗi. Vấn đề nằm ở việc một sản phẩm tiêu dùng bị gắn với kỳ vọng đầu tư tài chính nhằm kích thích nhu cầu mua hàng.
Tại Việt Nam, lỗ hổng pháp lý và áp lực doanh số từ đơn vị đại lý phân phối không uy tín khiến mô hình bị bóp méo. Nhiều đơn vị phân phối áp dụng chiêu tiếp thị quá đà như lôi kéo khách tới hội nghị bằng quà tặng, voucher nghỉ dưỡng miễn phí, tạo áp lực chốt hợp đồng ngay tại phòng.
Các nhân viên kinh doanh thổi phồng khả năng sinh lời của hợp đồng nhưng không đề cập tới điều khoản về phí thường niên, điều kiện đặt phòng ngặt nghèo hay tính thanh khoản thấp.
Khách hàng được mời gọi ký hợp đồng với tâm lý đầu tư tài chính sinh lời nhưng thực tế nhận về sản phẩm tiêu dùng du lịch. Điều này dẫn tới tranh chấp kéo dài.
Theo luật sư Hoàng Văn Hướng, Trưởng Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng, khẳng định bản chất mô hình sở hữu kỳ nghỉ vốn là một sản phẩm văn minh trên thế giới, nhưng khi vào Việt Nam đã bị một số đối tượng biến tướng thành công cụ lừa đảo, trục lợi.
Nhóm nạn nhân phổ biến nhất của các vụ việc liên quan đến hợp đồng kỳ nghỉ là người cao tuổi. Đây thường là những người có tài sản tích lũy sau nhiều năm lao động, có tiền tiết kiệm hoặc sở hữu bất động sản giá trị. Bên cạnh đó, nhiều người không am hiểu công nghệ, hạn chế trong việc tiếp cận thông tin và dễ tin tưởng vào những lời tư vấn trực tiếp.
Theo ông, thủ đoạn đầu tiên thường là tặng quà, mời tham dự hội thảo, sự kiện tri ân khách hàng hoặc những buổi giới thiệu sản phẩm nghỉ dưỡng cao cấp. Một số trường hợp còn được mời đi du lịch miễn phí, trải nghiệm thực tế dịch vụ tại các khu nghỉ dưỡng.
Sau khi tạo dựng được niềm tin, các công ty bắt đầu thuyết phục khách hàng ký hợp đồng với số tiền ban đầu không quá lớn, chỉ vài chục triệu đến vài trăm triệu đồng.
“Bẫy nằm ở những lời hứa hẹn về lợi nhuận. Họ nói rằng hợp đồng kỳ nghỉ vừa mua giá 200 triệu đồng nhưng chỉ sau một thời gian có thể bán lại với giá 500-600 triệu đồng, thậm chí cao hơn. Nhiều người tin đây là một kênh đầu tư sinh lời nên tiếp tục xuống tiền”, luật sư Hướng phân tích.
Khi khách hàng có nhu cầu bán lại hợp đồng, các đối tượng tiếp tục đưa ra yêu cầu đóng thêm các khoản phí, tiền đặt cọc hoặc chi phí môi giới để hoàn tất giao dịch.
Đồng thời, trong các bộ hợp đồng dài hàng chục trang, nhiều điều khoản bất lợi được cài cắm khiến người mua không nhận ra.
Luật sư này cũng lưu ý, những người đã trót ký hợp đồng hoặc nghi ngờ bị lừa đảo cần nhanh chóng tìm đến luật sư hoặc cơ quan bảo vệ pháp luật để được tư vấn.
Những chứng cứ quan trọng cần được thu thập gồm toàn bộ hợp đồng đã ký, chứng từ chuyển tiền, sao kê giao dịch ngân hàng, tin nhắn, email, ghi âm cuộc gọi, nội dung quảng cáo, thư mời hội thảo và mọi tài liệu liên quan đến quá trình giao dịch.
Đặc biệt, khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người dân cần sớm làm đơn tố giác gửi cơ quan công an để được xem xét, xử lý và ngăn chặn các thiệt hại tiếp theo.
Giữa những cánh đồng ở xã Hòa Hội, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc huyện Phù Cát, Bình Định), một dòng suối nước nóng đã tồn tại từ ngàn xưa. Không phải vì thác ghềnh hùng vĩ hay cảnh sắc ngoạn mục, suối Hội Vân gây tò mò bởi khả năng luộc chín trứng bằng nguồn nhiệt hoàn toàn tự nhiên từ lòng đất.
Cách trung tâm tỉnh lỵ Gia Lai khoảng 40 km về phía tây bắc, suối nước nóng Hội Vân nằm giữa một vùng đồng bằng rộng lớn. Từ xa, du khách có thể dễ dàng nhận ra khu vực này bởi những làn hơi nước trắng xóa liên tục bốc lên từ mặt nước.
Trong sách Đại Nam nhất thống chí, bộ địa chí nổi tiếng của triều Nguyễn, từng ghi chép về một khe nước nóng nằm trong rừng phía nam huyện Phù Cát cũ. Theo mô tả, khe nước có chiều dài khoảng 2 trượng, rộng 1 trượng, đá mọc lởm chởm, nước thường xuyên bốc hơi. Dòng nước nóng chảy ra hơn 10 trượng thì nhiệt độ mới giảm dần trước khi hòa vào các dòng nước khác và đổ ra sông.
Học giả Quách Tấn trong tác phẩm Nước non Bình Định cũng dành nhiều trang viết về suối nước nóng Hội Vân.
Ông mô tả nơi đây có một vũng nước lớn hình lòng chảo rộng khoảng một sào, đáy sâu hơn một mét với nhiều mỏm đá nhô lên. Nước nóng từ dưới đáy liên tục trào lên, tạo thành những bong bóng sôi và hơi nước nghi ngút. Nước lạnh từ bên ngoài chảy vào hòa trộn với nguồn nước nóng rồi tiếp tục xuôi về phía nam.
Theo ghi chép của học giả Quách Tấn, khu vực giữa vũng nước có nhiệt độ rất cao, đủ để làm bỏng tay, trong khi phần rìa mát hơn do được pha trộn với nước lạnh từ các dòng chảy xung quanh.
Những mô tả cách đây hàng chục, thậm chí hàng trăm năm đến nay vẫn còn nguyên khi du khách đặt chân đến Hội Vân.
Vào những ngày cuối tuần, khu vực suối nước nóng thường nhộn nhịp hơn thường lệ. Nhiều du khách từ các địa phương lân cận tìm đến để thử trải nghiệm luộc trứng bằng nước suối.
Không cần bếp gas, bếp điện hay củi lửa, những quả trứng gà, trứng vịt hoặc trứng cút được cho vào giỏ hoặc túi lưới rồi thả xuống các vị trí có mạch nước nóng mạnh nhất.
Sau khoảng 8 - 10 phút, trứng đã chín lòng đào. Nếu muốn chín kỹ hơn, người luộc chỉ cần để thêm vài phút.
Anh Đào Vĩnh Khánh (du khách đến từ xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai) cho biết, trước khi đến đây anh không tin nước suối tự nhiên có thể làm chín thực phẩm.
"Tôi từng xem hình ảnh trên mạng nhưng nghĩ rằng đó chỉ là cách phóng đại để quảng bá du lịch. Khi tận mắt thấy nước sủi bọt liên tục và tự tay vớt những quả trứng nóng hổi lên thưởng thức thì mới thực sự bất ngờ. Cảm giác ăn một món được chế biến hoàn toàn bằng nhiệt từ thiên nhiên rất thú vị", anh Khánh nói.
Nhiều du khách nhận xét trứng luộc tại suối có vị béo, lòng đỏ dẻo và giữ được hương vị tự nhiên. Chính sự khác biệt đó khiến hoạt động tưởng chừng đơn giản này trở thành trải nghiệm được nhiều người tìm kiếm.
Theo chị Nguyễn Thị Mỹ Hiền (ở thôn Hội Vân), suối nước nóng từ lâu đã là một phần ký ức của nhiều thế hệ trong vùng.
"Hồi nhỏ, khi điều kiện sinh hoạt còn khó khăn, nhiều gia đình chưa có máy nước nóng. Vào mùa lạnh, người dân thường mang xô chậu lên đây lấy nước về pha để tắm. Nguồn nước quanh năm nóng, có những ngày nắng lớn thì hơi nước bốc lên càng nhiều và các mạch nước sủi mạnh hơn", chị Hiền kể.
Người dân địa phương cũng cho biết khu vực này được cho là có nguồn gốc liên quan đến hoạt động núi lửa từ xa xưa. Dù không còn dấu tích rõ nét, nguồn nhiệt lượng dưới lòng đất vẫn duy trì quanh năm.
Một điều khiến nhiều du khách tò mò là dù nước rất nóng nhưng trong khu vực vẫn xuất hiện cá sinh sống. Người dân ở đây giải thích, các mạch nước nóng chỉ tập trung ở một số vị trí nhất định, trong khi nhiều dòng nước mát từ bên ngoài liên tục chảy vào hòa trộn, tạo môi trường phù hợp cho các loài thủy sinh.
Trong sách Nước non Bình Định, học giả Quách Tấn ghi lại rằng dưới thời Pháp thuộc, nơi đây từng gây xôn xao khắp vùng vì những câu chuyện về khả năng chữa bệnh.
Theo lời truyền tụng khi ấy, một người mắc bệnh phong sau nhiều lần đến ngâm tắm đã thuyên giảm bệnh tình. Từ đó, nhiều người mắc các bệnh ngoài da cũng tìm đến. Tin đồn lan rộng khiến lượng người đổ về ngày càng đông.
Dân gian thậm chí còn truyền nhau câu chuyện "Thánh Mẫu giáng trần chữa bệnh cứu dân". Ban đầu chỉ có vài người tìm đến, nhưng về sau hàng trăm người từ nhiều nơi khác nhau kéo về ngâm tắm với hy vọng cải thiện sức khỏe.
Dù những câu chuyện chữa bệnh chủ yếu mang tính truyền miệng và chưa được kiểm chứng bằng cơ sở khoa học hiện đại, chúng đã góp phần tạo nên nét huyền bí, giúp suối nước nóng Hội Vân trở thành một địa danh nổi tiếng trong vùng suốt nhiều thế hệ.
Ngày nay, bên cạnh trải nghiệm luộc trứng, nhiều du khách vẫn tìm đến để ngâm chân, thư giãn và tận hưởng không gian thiên nhiên còn khá nguyên sơ.
Sự gia tăng lượng khách cũng mở ra cơ hội phát triển dịch vụ cho người dân địa phương. Một số hộ đã dựng hàng quán, cung cấp trứng các loại và phục vụ các món ăn cho du khách ngay tại khu vực suối.
Tuy nhiên, người dân khuyến cáo du khách cần đặc biệt cẩn trọng khi tiếp cận các mạch nước nóng vì nhiệt độ ở vùng lõi có thể gây bỏng.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng vừa đề nghị các đơn vị, địa phương liên quan đăng tải, công bố công khai đồ án quy hoạch phân khu xây dựng Khu du lịch khu vực hồ Đồng Nghệ thuộc phân khu sinh thái phía Tây, tỉ lệ 1/2000.
Theo đó, khu vực lập quy hoạch thuộc xã Hòa Tiến và xã Hòa Vang (Đà Nẵng), với quy mô 562,6ha, có ranh giới: phía Đông: giáp đất quân sự; phía Tây: giáp Khu bảo tồn trùng tu và phát huy giá trị lịch sử căn cứ huyện Hòa Vang; phía Nam: giáp rừng khai thác và phía Bắc giáp Khu căn cứ cách mạng huyện ủy Hòa Vang.
Mục tiêu quy hoạch là kết hợp với các khu du lịch phía Tây hình thành cụm du lịch nghỉ dưỡng đa dạng loại hình, đa dạng trải nghiệm trên địa bàn.
Hình thành khu nghỉ dưỡng cao cấp theo hướng trải nghiệm, tận dụng cảnh sắc thiên nhiên đặc sắc của hồ Đồng Nghệ cùng không gian xanh của rừng đầu nguồn, tạo nên một điểm đến nghỉ dưỡng thu hút...
Phân khu xây dựng Khu du lịch khu vực hồ Đồng Nghệ được định hướng là phân khu chức năng du lịch, không có dân cư thường trú, với chỉ tiêu khách du lịch trung bình khoảng 5.000 người/ngày.
Phân khu chức năng được quy hoạch 6 khu vực, gồm: khu dịch vụ thể thao gắn với mặt nước (241,4ha); khu du lịch sinh thái thể thao mạo hiểm, nghỉ dưỡng cao cấp (125,6ha); khu tổ hợp vui chơi giải trí, nghỉ dưỡng, hội nghị (99,6ha); Khu văn hóa, tưởng niệm và di tích lịch sử căn cứ huyện ủy Hòa Vang (34,1ha); khu vườn bách thảo (38,6ha); khu nông nghiệp dã ngoại, sinh thái (23,3ha).
Hàng trăm nhà leo núi và đội ngũ hỗ trợ (Sherpa) đang tập trung tại Trạm căn cứ Everest (Everest Base Camp - EBC) ở độ cao hơn 5.300 m để chờ đợi mở đường lên đỉnh núi cao nhất thế giới. Một khối băng lớn (serac) xuất hiện tại khu vực thác băng Khumbu đang cản trở toàn bộ lộ trình, buộc các đoàn thám hiểm phải tạm dừng mọi hoạt động di chuyển lên cao.
Thác băng Khumbu là một trong những đoạn đường nguy hiểm nhất trong hành trình chinh phục Everest từ phía Nepal. Đây là dòng sông băng chuyển động liên tục với những vết nứt sâu và các khối băng khổng lồ có thể đổ sụp bất cứ lúc nào.
Khối băng treo mất ổn định khiến đội ngũ chuyên gia địa phương chưa thể lắp đặt hệ thống dây thừng và thang nhôm để thông lộ trình như mọi năm. Thông thường, vào thời điểm tháng 4-5, lộ trình lên các trạm cao hơn đã được thiết lập xong.
Adriana Brownlee, đồng sở hữu công ty thám hiểm AGA Adventures, cho biết các chuyên gia đang sử dụng các công nghệ hiện đại như hình ảnh 3D và thiết bị bay không người lái để theo dõi biến động của khối băng.
"Chúng tôi cần một bức tranh rõ ràng về thời điểm khối băng có thể đổ sụp tự nhiên để đảm bảo an toàn cho việc đi lại", bà Brownlee nói.
Các phương án can thiệp nhân tạo như dùng muối để làm tan băng đã được thảo luận, nhưng giới chuyên gia nhận định tốt nhất là để thiên nhiên tự vận động. Nếu khối băng chưa sụp đổ, rủi ro về một vụ lở băng hàng loạt là rất lớn, nhất là khi có hàng chục người cùng di chuyển qua, tạo ra rung chấn lên bề mặt băng vốn đã mong manh.
Việc chậm trễ mở đường đang gây ra tâm lý lo ngại về tình trạng "tắc nghẽn giao thông" trên đỉnh núi. Để chinh phục đỉnh Everest, các nhà leo núi cần thực hiện các đợt xoay vòng, di chuyển lên xuống giữa các trạm ở độ cao khác nhau để cơ thể thích nghi với tình trạng thiếu oxy. Việc bị kẹt lại tại Trạm căn cứ khiến lịch trình này bị dồn nén.
Bianca Adler, 18 tuổi, người đang hướng tới kỷ lục nhà leo núi Australia trẻ nhất chinh phục Everest, đã có mặt tại EBC từ ngày 20/4. Cô cho biết kế hoạch xoay vòng bị trì hoãn. Trong thời gian chờ đợi, các nhà leo núi phải duy trì thể lực bằng cách tập luyện trên các tháp băng nhỏ gần Trạm căn cứ và thực hành kỹ năng đi qua thang nhôm bắc ngang các kẽ nứt sâu.
Lịch sử Everest từng ghi nhận những thảm kịch liên quan đến các khối serac. Năm 2014, một khối băng khổng lồ đổ sụp tại Khumbu đã gây ra vụ lở tuyết khiến 16 Sherpa thiệt mạng. Năm 2019, nhà leo núi nổi tiếng Garrett Madison cũng từng phải hủy bỏ chuyến thám hiểm vì những rủi ro tương tự tại khu vực này.
Gelje Sherpa, chuyên gia có nhiều năm tham gia cố định lộ trình tại thác băng Khumbu, nhận định rằng địa hình tại Khumbu đang trở nên nguy hiểm hơn do tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu. So với nhiều năm trước, cấu trúc băng hiện kém bền vững hơn, các vết nứt mở rộng nhanh và các khối băng treo xuất hiện thường xuyên hơn do nhiệt độ tăng cao. Biến đổi khí hậu không chỉ làm thay đổi hình thái địa chất mà còn thu hẹp "cửa sổ thời tiết", giai đoạn ngắn ngủi trong tháng 5 khi sức gió giảm xuống mức an toàn để các đoàn có thể thực hiện hành trình lên đỉnh.
Nếu hàng trăm người cùng xuất phát vào một thời điểm hẹp sau khi lộ trình được thông suốt, thảm cảnh hàng dài người đứng chờ trên các sườn núi dốc như năm 2019 có thể tái diễn.
Đến giữa tháng 4, Cục Du lịch Nepal đã cấp 297 giấy phép leo núi Everest cho mùa xuân này. Để giảm thiểu rủi ro và tình trạng quá tải từ những người thiếu kinh nghiệm, chính quyền Nepal đã thực hiện nhiều biện pháp như tăng phí leo núi và đề xuất luật yêu cầu nhà leo núi phải từng chinh phục ít nhất một đỉnh núi cao trên 7.000 m tại Nepal trước khi đăng ký leo Everest.
Dù chi phí và thời gian đầu tư cho mỗi chuyến thám hiểm rất lớn, các đơn vị tổ chức vẫn ưu tiên tính mạng của khách hàng và nhân viên lên hàng đầu.
"Điều quan trọng nhất là tôn trọng ngọn núi, các công ty thám hiểm đang thảo luận để phối hợp nhịp nhàng, tránh tình trạng tất cả cùng đi lên một lúc khi đường mở", bà Brownlee nhấn mạnh.
Tại Trạm nền Everest, hàng trăm người vẫn đang chờ khối băng treo đổ sụp, tín hiệu cho thấy thiên nhiên đã mở đường để mùa leo núi chính thức bắt đầu.
