Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ hôm qua (19.6) thông báo các cuộc đàm phán Mỹ – Iran dự kiến tiếp theo sau thỏa thuận chấm dứt xung đột Trung Đông đã bị hoãn lại. Thông báo trên được đưa ra vài giờ sau khi Nhà Trắng thông báo chuyến đi của Phó tổng thống Mỹ JD Vance đến Thụy Sĩ để tiến hành cuộc đàm phán trên đã bị hủy bỏ. Tại Iran, Hãng thông tấn Tasnim đưa tin “chưa có gì được xác nhận” về chuyến đi của phái đoàn Iran đến Thụy Sĩ.
Trước đó, viết trên mạng xã hội Truth Social vào rạng sáng qua (19.6, theo giờ VN), Tổng thống Trump cho rằng bản ghi nhớ vừa ký kết với Iran là: “Tất cả những gì Hoa Kỳ nhận được là Thành công, Giá dầu thấp hơn và Chiến thắng. Hãy xem thị trường chứng khoán. Đây là tuyên truyền của đảng Dân chủ!”.
Nội dung trên nhằm phản bác lại những ý kiến chỉ trích bản ghi nhớ vừa ký kết giữa Mỹ với Iran, đồng thời ông Trump quy kết trách nhiệm đối với đảng Dân chủ về vấn đề này.
Nhưng thực tế thì nhiều thành viên cốt cán của đảng Cộng hòa cũng chỉ trích bản ghi nhớ. Theo Reuters, một thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa gọi khung thỏa thuận là “sai lầm chính sách đối ngoại tồi tệ nhất trong nhiều thập niên”, một người khác chỉ trích một số điều khoản được báo cáo dường như “không được khôn ngoan”, và một số nhà bình luận ủng hộ đảng Cộng hòa cũng chỉ trích Tổng thống Trump về thỏa thuận.
Trong đó, bình luận trên mạng xã hội X về khung thỏa thuận, Thượng nghị sĩ Bill Cassidy (thuộc đảng Cộng hòa) cho rằng: “Tham vọng hạt nhân của Iran đã không bị kiềm chế, và họ đã học được rằng đe dọa eo biển Hormuz có hiệu quả và chắc chắn sẽ tận dụng điều này trong tương lai”. Ông Cassidy lưu ý rằng trước khi cuộc chiến nổ ra, eo biển Hormuz vẫn được mở và Iran phải đối mặt với các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt. “Bây giờ, 13 người Mỹ đã chết, các gia đình Mỹ đã trả hàng tỉ USD để đổ xăng giá cao, các lệnh trừng phạt sẽ được dỡ bỏ và các vụ đánh bom đã chấm dứt. Đây là sai lầm chính sách đối ngoại tồi tệ nhất trong nhiều thập niên”, nghị sĩ Cassidy chỉ trích.
Thượng nghị sĩ Roger Wicker (đảng Cộng hòa), Chủ tịch Ủy ban Quân vụ – Thượng viên, lo ngại bản ghi nhớ trên đã làm mất đi lợi thế của Mỹ từ các ưu thế trên chiến trường. Ông cũng cho rằng sẽ là “sai lầm” nếu buộc Israel từ bỏ hoạt động quân sự nhằm vào lực lượng Hezbollah ở Li Băng – một điều khoản được đặt ra trong bản ghi nhớ. Vị nghị sĩ này cũng phản đối việc dỡ bỏ bất kỳ lệnh trừng phạt nào đối với Iran hoặc dỡ bỏ phong tỏa tài sản của nước này chỉ để “để đổi lấy thỏa thuận đàm phán thêm 60 ngày nữa”.
Trả lời Thanh Niên vào hôm qua (4.6), chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii – Thái Bình Dương) đánh giá: “Bản ghi nhớ về thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran chưa phải là một thỏa thuận cuối cùng, mà chỉ đưa ra các động lực để hai bên hợp tác và đạt được một thỏa thuận chấm dứt chương trình hạt nhân của Tehran”.
“Tuy nhiên, khả năng đạt được một thỏa thuận thành công đáp ứng các mục tiêu của Mỹ, cũng như theo yêu cầu của Tổng thống Trump, nhiều khả năng bị cản trở bởi sự chia rẽ chính trị trong quốc hội nước này. Nhiều thượng nghị sĩ thuộc cả 2 đảng chính trị đều coi bản ghi nhớ là một thỏa thuận cuối cùng và sẽ phản đối nỗ lực của Nhà Trắng nhằm buộc Iran phải đạt được một thỏa thuận toàn diện hơn. Iran biết điều đó, nên sẽ áp dụng cách tiếp cận kéo dài và cứng rắn trong các cuộc đàm phán, đồng thời tận dụng tối đa cơ hội từ cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ dự kiến diễn ra vào tháng 11 tới”, chuyên gia Schuster phân tích thêm.
Thực tế, Tổng thống Trump đang chịu áp lực khá lớn quanh cuộc chiến Iran. Hồi đầu tháng này, Hạ viện Mỹ, do đảng Cộng hòa chiếm đa số, thông qua nghị quyết ngăn chặn Tổng thống Trump tiếp tục cuộc chiến Iran sau hơn 3 tháng xung đột chưa kết thúc. Theo đó, Hạ viện yêu cầu Nhà Trắng phải rút quân khỏi cuộc chiến, trừ khi Quốc hội Mỹ tuyên chiến hoặc cho phép sử dụng lực lượng quân sự đối với Iran. Như thế, Tổng thống Trump đối mặt nhiều khả năng phải kết thúc cuộc chiến Iran trong 1-2 tháng.
Mặt khác, khi eo biển Hormuz còn bị đình trệ ngày nào thì giá dầu tiếp tục neo ở mức cao, ảnh hưởng đến giá tiêu dùng ở nhiều nước, bao gồm cả Mỹ, nên áp lực dư luận càng lớn hơn đối với vị chủ nhân Nhà Trắng. Trong khi Tổng thống Trump gặp bất lợi về thời gian thì Iran dường như vẫn đủ sức kéo dài thời gian. Đây chính là hạn chế của Mỹ trên bàn đàm phán.
Tuy vậy, giới quan sát lo ngại rằng thế lưỡng nan với nhiều sức ép thì với tính cách Tổng thống Trump, ông có thể “quay xe” đình chỉ khung thỏa thuận vừa đạt được. Điều này đồng nghĩa với rủi ro xung đột lại tái phát.
Hãng tin ISNA hôm nay dẫn thông báo từ Tổ chức Hàng không Dân dụng Iran (CAA) cho biết giấy phép đối với các chuyến bay thương mại tại sân bay quốc tế Imam Khomeini và Mehrabad đã được cấp trở lại. Đây là hai sân bay chủ chốt tại thủ đô Tehran.
Các chuyến bay chở khách từ 10 sân bay trên khắp Iran cũng sẽ nối lại từ ngày 25/4.
CNN cùng ngày dẫn lời Tổng thống Masoud Pezeshkian nói rằng Iran cần chấm dứt xung đột với Mỹ - Israel càng sớm càng tốt để tập trung vào nhiệm vụ lớn hơn là tái thiết đất nước.
Trong các cuộc gặp với công chức Iran, ông Pezeshkian nói rằng tiếp tục xung đột không mang lại lợi ích cho bất cứ bên nào, đồng thời kêu gọi "sử dụng mọi con đường phù hợp và biện pháp ngoại giao để giảm căng thẳng".
Mỹ và Iran đang giai đoạn ngừng bắn kéo dài hai tuần, sẽ kết thúc ngày 22/4. Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, hai bên mới chỉ tiến hành một phiên đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad và không đạt được thỏa thuận, dù công tác chuẩn bị cho các cuộc đối thoại tiếp theo vẫn tiếp tục.
Khả năng tổ chức vòng đàm phán thứ hai đang trở nên mong manh, sau vụ khu trục hạm USS Spruance của Mỹ hôm 19/4 nã pháo và bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa. Quân đội Iran chỉ trích đây là "hành động cướp biển và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn", tuyên bố sẽ sớm đáp trả.
Mỹ được cho là đã cử phái đoàn do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu tới Pakistan để tham gia những cuộc đàm phán có thể diễn ra trong ngày 20/4. Tuy nhiên, Tehran tuyên bố "chưa quyết định" có tiếp tục đàm phán với Washington hay không.
Cuộc diễn tập Imminent Field 26 diễn ra ngày 18-22/5 trên Cao tốc số 2, đoạn chạy qua khu vực phía tây bắc thị trấn Forssa ở miền nam Phần Lan, với sự tham gia của tiêm kích tàng hình F-35B Italy, cùng chiến đấu cơ F/A-18D MLU2, máy bay huấn luyện Hawk và vận tải cơ Learjet 35A/S thuộc biên chế không quân Phần Lan.
Diễn tập thường niên Imminent Field, trước đây mang tên Baana, là hoạt động huấn luyện của không quân Phần Lan nhằm duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu bằng cách phân tán máy bay đến các địa điểm ngoài căn cứ cố định. Đây là một phần trong quá trình huấn luyện của toàn bộ phi công Phần Lan.
Đây là lần đầu phiên bản F-35B tham gia sự kiện, sau những lần tham gia của tiêm kích F-35A Na Uy và Mỹ trong giai đoạn 2023-2024. Ban tổ chức lựa chọn tiêm kích F-35B Italy do biến thể này có khả năng cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (STOVL), đồng thời số máy bay này đang đồn trú tại căn cứ Pirkkala của không quân Phần Lan.
Cất hạ cánh trên đường cao tốc là kỹ năng rất có lợi trong xung đột, khi các sân bay quân sự dễ trở thành mục tiêu bị đối phương phá hủy đầu tiên. Lực lượng phòng thủ có thể phân tán máy bay tới những địa điểm bí mật rồi cất cánh từ đường cao tốc để phản công, gây bất ngờ cho đối phương.
Trong thời Chiến tranh Lạnh, các nước thành viên NATO và khối Hiệp ước Warsaw thường xuyên thực hành nội dung này.
F-35B là phiên bản được phát triển cho thủy quân lục chiến Mỹ, nổi bật nhờ khả năng STOVL, cho phép nó hoạt động trên các tàu đổ bộ có sàn đáp nhỏ hơn tàu sân bay thông thường. Tuy nhiên, hệ thống STOVL cồng kềnh khiến F-35B có tầm hoạt động và khả năng cơ động thua kém biến thể F-35A không quân và F-35C hải quân.
Ngoài thủy quân lục chiến Mỹ, một số quốc gia đồng minh của Washington cũng đặt mua và đang biên chế dòng F-35B.
Kyiv Post đưa tin quân đội Ukraine đã thực hiện đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào kho dầu ở thành phố Tuapse, tỉnh Krasnodar Krai của Nga trong ngày 1.5. Đây là lần thứ 4 trong vòng 2 tuần kho dầu này bị Ukraine tập kích.
Theo lực lượng đặc nhiệm ở tỉnh Krasnodar của Nga, vụ không kích ngày 1.5 đã gây hỏa hoạn nhưng không có thương vong. Đài truyền hình RTVI của Nga đưa tin ít nhất hai bể chứa tại nhà máy lọc dầu Tuapse đã bốc cháy. Hình ảnh và video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy khói đen dày đặc bốc lên từ khu vực này.
Cũng theo RTVI, khu vực cầu cảng bốc dỡ dầu đã mất điện trong vài giờ. Các blogger quân sự người Nga cũng đăng tải về tình trạng mất điện diện rộng và gián đoạn internet ở trung tâm thành phố Tuapse.
Chỉ huy Lực lượng Hệ thống Không người lái (USF) của Ukraine Robert “Madyar” Brovdi đã xác nhận một cuộc tấn công mới. USF tuyên bố vụ tấn công đã làm giảm sản lượng tại nhà máy Tuapse.
Thống đốc Krasnodar Veniamin Kondratyev không bình luận về vụ hỏa hoạn mới nhất ở Tuapse. Trước đó, đợt tấn công gần nhất vào nhà máy dầu Tuapse là vào ngày 28.4 và ông Kondratyev cho biết đã xảy ra vụ cháy lớn.
Trong ngày 30.4, Bộ trưởng Năng lượng Nga Sergei Tsivilev đã đến thăm Tuapse, cho biết vụ hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu đã được dập tắt.
Về phía Nga, Bộ Quốc phòng nước này ngày 1.5 tuyên bố trong 1 tuần giao tranh (từ ngày 25.4 - 1.5), Nga đã kiểm soát 4 khu định cư ở Ukraine, mới nhất là khu Pokalyanoye tại tỉnh Kharkiv hôm 30.4. Moscow cũng tuyên bố đánh chặn hơn 2.600 UAV Ukraine trong 1 tuần.
Quân đội Ukraine ngày 1.5 cho biết Nga đã phóng 210 UAV trong đợt tấn công tối 30.4, rạng sáng 1.5 và Ukraine đã đánh chặn 190 UAV.
Theo tổng hợp của AFP ngày 1.5, Nga đã phóng một số lượng kỷ lục UAV vào lãnh thổ Ukraine.
Nga đã phóng tổng cộng 6.583 UAV tầm xa trong tháng 4, cao hơn 2% so với số UAV tháng 3 - vốn cũng là kỷ lục thời điểm đó. Ukraine tuyên bố đã bắn hạ thành công 88% tổng số UAV và tên lửa bay tới.
Các chuyên gia phương Tây nhận định Nga trước đây gần như chỉ phóng UAV vào ban đêm, song những tuần gần đây tăng cường tần suất tập kích vào ban ngày và dường như nhằm gây ra thêm nhiều thiệt hại cho Ukraine.
Nga chưa bình luận về thông tin trên. Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng thường phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ban hành quyết định tăng lương đáng kể cho các quân nhân Ukraine, dựa trên nguyên tắc công bằng.
“Chúng tôi đang tiến hành một cuộc cải cách quân đội. Trong suốt tháng 4, các lĩnh vực trọng tâm của cuộc cải cách đã được thống nhất. Hiện tại, trong tháng 5, tất cả các chi tiết then chốt sẽ được hoàn thiện. Vào tháng 6, cuộc cải cách sẽ bắt đầu”, ông Zelensky viết trên mạng xã hội X ngày 1.5.
Lãnh đạo Ukraine đề nghị cải cách cần mang lại kết quả tức thời trong tháng 6, đặc biệt trong việc hỗ trợ tài chính cho quân nhân.
Ông Zelensky cho biết đã đặt ra nhiệm vụ tăng lương dựa trên nguyên tắc công bằng. Theo đó, lương cho các vị trí không chiến đấu ít nhất phải đạt 30.000 UAH (khoảng 18 triệu đồng) mỗi tháng và cao hơn nhiều lần ở các vị trí chiến đấu.
Tổng thống Ukraine yêu cầu chú trọng vào mức lương cho bộ binh. Ông yêu cầu mức lương dao động 250.000 - 400.000 UAH (từ 150 triệu - 240 triệu đồng) cho những quân nhân bộ binh, tùy vào loại hình nhiệm vụ.
