Giữa những đứt gãy chuỗi cung ứng, xung đột địa chính trị và áp lực chi phí leo thang trên toàn cầu, doanh nghiệp Việt không còn lựa chọn nào khác ngoài việc thích ứng nhanh hơn, đi sâu hơn vào chuỗi giá trị và xây dựng năng lực cạnh tranh từ chính nội lực của mình.
Từ nông sản đến dệt may, nhiều doanh nghiệp đang chủ động xoay trục thị trường, đầu tư chế biến sâu, siết chặt liên kết với người sản xuất và tối ưu chi phí để giữ vững vị thế trong một thế giới đầy biến động.
Ông Phan Minh Thông – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Phúc Sinh nói rằng, những thách thức địa chính trị như xung đột tại khu vực Trung Đông đã tác động trực tiếp đến doanh số tại một số thị trường truyền thống, đòi hỏi doanh nghiệp phải nhanh chóng xoay trục sang các khu vực khác như Bắc Mỹ, châu Âu và các nước châu Á. Trong bối cảnh đó, các thị trường láng giềng như Thái Lan đang trở thành những đối tác thanh toán nhanh và giàu tiềm lực cho nông sản Việt Nam.
Theo ông Thông, chiến lược then chốt của doanh nghiệp vẫn nằm ở việc liên tục đầu tư vào các nhà máy chế biến sâu và thắt chặt mối liên kết với người nông dân. Việc xây dựng vùng nguyên liệu không thể tách rời khỏi các chương trình phát triển bền vững và hỗ trợ kỹ thuật trực tiếp cho người trồng trọt.
Thay vì chỉ dựa vào các hợp đồng kinh tế cứng nhắc vốn dễ bị phá vỡ khi giá cả biến động, doanh nghiệp nên tập trung vào việc cung cấp dịch vụ đào tạo, hướng dẫn chuyên môn để cùng nông dân tạo ra sản phẩm chất lượng cao. Khi doanh nghiệp mang lại giá trị gia tăng thông qua đào tạo và hệ thống kết nối thị trường, lợi nhuận bền vững sẽ được thu về một cách tự nhiên trong dài hạn.
“Việt Nam hiện đang sở hữu một bệ đỡ kinh tế tuyệt vời từ nền nông nghiệp dồi dào, giúp duy trì chi phí sinh hoạt ở mức hợp lý so với tình trạng lạm phát cao tại Hoa Kỳ hay châu Âu”, ông Thông chia sẻ.
Ông Nguyễn Đình Tùng – Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Vina T&T Group cho hay, trong năm 2025 ngành rau quả đã có một năm ấn tượng khi đạt 8,5 tỷ USD. Trong 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đã xuất khẩu được 2,06 tỷ USD, tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm ngoái.
Dù vậy, vừa qua, có những phản hồi về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ở một số thị trường, theo ông Tùng, tỉ lệ vi phạm rất nhỏ đối với một số loại hàng, nhưng nếu không kiểm soát tốt nguồn gốc vùng trồng và khâu truyền thông, vấn đề sẽ trở nên nghiêm trọng.
Chưa kể, những căng thẳng địa chính trị trên thế giới khiến việc vận chuyển hàng hóa sang các thị trường xa như châu Âu hay bờ Đông nước Mỹ hiện phải kéo dài thêm 10 đến 15 ngày.
“Điều này khiến các loại quả không đáp ứng được yêu cầu bảo quản bị tê liệt, trong khi những loại xuất khẩu được lại phải gánh chi phí logistics rất cao. Việc tiếp cận thị trường Trung Đông hiện nay cũng bị hạn chế”, ông Tùng chia sẻ.
Song, ông Tùng cũng cho biết, hiện tại, trình độ canh tác và năng lực tiếp cận thị trường của nông dân rất tốt, chúng ta đã xây dựng được nền tảng xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Úc, Canada và Trung Quốc.
Theo Chủ tịch Vina T&T Group, khi xuất khẩu, doanh nghiệp luôn đặt thương hiệu vùng trồng và địa danh lên hàng đầu thay vì mang thương hiệu doanh nghiệp.
“Khi xuất khẩu dừa năm 2017, chúng tôi sử dụng tên “Dừa xiêm Bến Tre”, hay nhãn hiệu “Bưởi da xanh Bến Tre”. Việc này tạo thành một thương hiệu chung trên thị trường, giúp khách hàng nhận diện được địa danh và thổ nhưỡng đặc trưng. Mục tiêu của chúng tôi là mỗi quả, mỗi lô hàng xuất đi đều mang theo uy tín của doanh nghiệp và danh dự của người sản xuất. Nhờ cách làm này và sự ủng hộ của bà con cũng như chính quyền địa phương, chúng tôi đã tạo dựng được chỗ đứng vững chắc trên thị trường xuất khẩu”, ông Tùng tự hào nói.
Không chỉ lĩnh vực nông nghiệp, các doanh nghiệp sản xuất cũng chịu sức ép lớn từ biến động toàn cầu. Ông Thân Đức Việt – Tổng Giám đốc Tổng Công ty May 10 cho biết, ngành may mặc hiện có tới 30 – 40% nguyên liệu phụ thuộc vào các sản phẩm có nguồn gốc từ dầu mỏ như sợi polyester, sợi nhân tạo hay bao bì nhựa. Khi giá dầu leo thang, chi phí sản xuất của doanh nghiệp cũng tăng theo, trong khi giá gia công vẫn bị khách hàng ép ở mức thấp.
Trước áp lực chi phí gia tăng và thị trường nhiều biến động, May 10 đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm duy trì hiệu quả sản xuất – kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.
“Trọng tâm đầu tiên là kiểm soát và tiết giảm chi phí. Doanh nghiệp tăng cường quản lý tiêu hao năng lượng, đặc biệt là điện – yếu tố chiếm tỉ trọng lớn trong chi phí sản xuất. Đồng thời, các định mức sử dụng nguyên vật liệu được kiểm soát chặt chẽ hơn, quy trình sản xuất được tối ưu nhằm giảm thiểu lãng phí”, ông Việt cho hay.
Sự chuyển mình của xã Mỹ Thủy gắn liền với Khu bến cảng Mỹ Thủy, dự án hạ tầng trọng điểm được kỳ vọng tạo đột phá cho phát triển kinh tế Quảng Trị. Với quy mô khoảng 685 ha, gồm 10 bến cảng, tổng vốn đầu tư gần 15.000 tỉ đồng.
Khi hoàn thành, cảng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, trở thành cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hóa của Quảng Trị và khu vực hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), kết nối Lào, đông bắc Thái Lan với Biển Đông. Đây cũng là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược phát triển Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị.
Lợi thế nổi bật của Mỹ Thủy nằm ở vị trí địa lý đặc biệt. Nằm ở cực nam của tỉnh, tiếp giáp Biển Đông, địa phương này được xem là điểm kết nối giữa các tuyến giao thông huyết mạch gồm quốc lộ 1, đường ven biển, cao tốc Bắc - Nam và quốc lộ 15D trong tương lai. Khi hệ thống hạ tầng giao thông được hoàn thiện đồng bộ, Mỹ Thủy sẽ có điều kiện thuận lợi để phát triển dịch vụ logistics, công nghiệp chế biến, xuất nhập khẩu và thương mại.
Từ một vùng đất chủ yếu dựa vào nông nghiệp và khai thác thủy sản, xã Mỹ Thủy đang đứng trước cơ hội hình thành không gian phát triển hoàn toàn mới. Cùng với cảng biển, các khu công nghiệp, dịch vụ hậu cần, kho bãi và thương mại được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh mẽ, tạo thêm việc làm và nguồn thu cho người dân địa phương.
Chủ tịch UBND xã Mỹ Thủy Cáp Xuân Tá cho biết địa phương đã, đang tập trung phối hợp với các cơ quan chức năng và nhà đầu tư tháo gỡ những khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng để bảo đảm tiến độ các dự án trọng điểm. Theo ông Tá, việc hình thành Khu bến cảng Mỹ Thủy cùng hệ thống hạ tầng liên quan sẽ mở ra động lực phát triển mới, tạo điều kiện để nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của địa phương.
Tại một cuộc kiểm tra tiến độ dự án, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Trị Nguyễn Văn Phương nhấn mạnh Khu bến cảng Mỹ Thủy là công trình có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của tỉnh, yêu cầu các sở, ngành, địa phương và nhà đầu tư tập trung tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện để sớm phát huy hiệu quả dự án. Quan điểm đó cho thấy quyết tâm rất lớn của tỉnh trong việc hiện thực hóa khát vọng đưa Mỹ Thủy trở thành cực tăng trưởng mới ở phía nam Quảng Trị.
Những ngày này, trên công trường cảng biển, tiếng máy móc thi công vang lên giữa vùng cát ven biển. Đó không chỉ là âm thanh của một dự án hạ tầng đang được xây dựng mà còn là nhịp đập của những kỳ vọng về tương lai.
Dĩ nhiên, con đường từ một vùng quê ven biển trở thành trung tâm logistics và công nghiệp của tỉnh sẽ còn nhiều thách thức. Hạ tầng kết nối cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ; công tác giải phóng mặt bằng, thu hút doanh nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực vẫn là những bài toán phải giải quyết. Tuy vậy, với vị trí chiến lược hiếm có, sự hiện diện của Khu bến cảng Mỹ Thủy cùng quyết tâm của chính quyền địa phương, vùng đất ven biển này đang sở hữu những điều kiện thuận lợi để bứt phá.
Được khởi công vào tháng 12/2025, dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng có quy mô dự kiến hơn 11.400 ha, định hướng tái thiết đô thị, phát triển không gian hai bên bờ sông Hồng, phục vụ nhu cầu du lịch, trải nghiệm, cạnh tranh quốc tế. Phạm vi dự án kéo dài từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, đi qua 19 xã phường của Hà Nội. Theo tính toán sơ bộ, khoảng 200.000 người dân bị ảnh hưởng bởi dự án, một phần được bố trí tái định cư tại chỗ...
Theo tính toán của liên danh nhà đầu tư dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, tổng diện tích đất thu hồi để thực hiện dự án khoảng 7.971ha và dự kiến áp dụng cơ chế tái định cư linh hoạt với 3 lựa chọn.
Liên danh nhà đầu tư cho biết sẽ tiến hành khảo sát, thống kê diện tích đất bị thu hồi, loại đất, số hộ dân bị ảnh hưởng cũng như nhu cầu tái định cư để lập phương án tổng thể về giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi đủ điều kiện.
Liên danh đề xuất dự án được áp dụng cơ chế tái định cư linh hoạt với các phương án.
Thứ nhất là tái định cư ở các khối chung cư cao tầng thuộc dự án thành phần 16 (Khu đa mục tiêu tại phường Long Biên, phường Bồ Đề) và dự án thành phần 17 (Khu đô thị định cư tại phường Lĩnh Nam).
Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Bồ Đề và phường Long Biên sẽ được đầu tư xây dựng đa mục tiêu, đa chức năng, tích hợp nhà ở, thương mại - dịch vụ, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội; bố trí quỹ căn hộ tái định cư phục vụ dự án với quy mô khoảng 391,35ha.
Trong khi đó, quy mô tại Khu đô thị định cư tại phường Lĩnh Nam là 280,55ha.
Thứ hai là tái định cư thấp tầng và cao tầng tại dự án Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Thư Lâm, xã Đông Anh.
Thứ ba là hỗ trợ, đền bù bằng tiền đối với các hộ dân có nhu cầu.
Theo đề xuất, chi phí bồi thường đất sẽ căn cứ theo bảng giá đất do UBND TP Hà Nội ban hành tại thời điểm thu hồi. Giá trị tài sản gắn liền với đất được xác định trên cơ sở kiểm kê thực tế và đơn giá của cơ quan có thẩm quyền.
Chi phí hỗ trợ gồm các khoản hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và việc làm, hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ thuê nhà tạm cư (nếu có) và các khoản hỗ trợ khác theo chính sách của địa phương và quy định của pháp luật.
Liên danh nhà đầu tư cho biết tổng chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư sẽ được xác định sau khi hoàn tất kiểm kê thực địa, lập phương án cụ thể và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Trong hồ sơ gửi UBND TP.Hà Nội, liên danh xác định việc giải phóng mặt bằng khu dân cư phường Hồng Hà thuộc vành đai 1 là điểm nhấn, cần thực hiện ngay để hình thành "mặt tiền đô thị mới" cho tuyến đại lộ đi qua khu vực "phòng khách đô thị". Đây cũng là khu vực dự kiến xây dựng khu đô thị hỗn hợp cao tầng, trung tâm tài chính, văn hóa, du lịch...
Hội thảo có sự tham gia của các cơ quan quản lý, chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp. Ông Mai Danh Hiền – Phó Chủ tịch HĐQT Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực (EVF) đã tham gia hội thảo với vai trò diễn giả.
Hội thảo nhận được sự quan tâm và tham dự của lãnh đạo các Ban, Bộ, ngành Trung ương, chuyên gia kinh tế - tài chính, lãnh đạo các tổ chức tín dụng, công ty chứng khoán, quỹ đầu tư cùng các nhà đầu tư, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Tại hội thảo, các chuyên gia nhấn mạnh đây là thời điểm bản lề khi kinh tế tư nhân được xác lập là động lực tăng trưởng trung tâm. Tinh thần này được khẳng định trong Nghị quyết 68-NQ/TW (2025), lần đầu tiên coi khu vực tư nhân là "động lực quan trọng nhất" của nền kinh tế. Không chỉ mang ý nghĩa định hướng, đây còn là bước chuyển trong phân bổ nguồn lực và hoàn thiện thể chế.
Hội thảo cũng đã đưa ra và thảo luận chủ đề: "Doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi điều gì để nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu?". Phiên thảo luận có sự tham gia của TS. Nguyễn Đức Kiên - nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội; TS. Nguyễn Anh Tuấn – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài; TS. Lê Duy Bình – Giám đốc Economica Việt Nam; ông Mai Danh Hiền – Phó Chủ tịch HĐQT EVF và ông Nguyễn Phúc Long – Chủ tịch HĐQT Thăng Long Investment Group.
Trong phiên thảo luận, trả lời về câu hỏi "Để thích nghi với những yêu cầu mới trên hành trình chuyển đổi, EVF đã xây dựng hệ thống nhân sự tinh gọn, tinh nhuệ và hiệu quả ra sao?", Phó CT Mai Danh Hiền chia sẻ: "Do hoạt động trong lĩnh vực tài chính nên EVF chịu áp lực lớn về tiêu chuẩn minh bạch, chuyển đổi số và phát triển xanh. EVF là một trong những doanh nghiệp phát hành trái phiếu xanh từ khá sớm nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn của quỹ đầu tư nước ngoài".
Ông Mai Danh Hiền cho biết, trong lĩnh vực tài chính, yếu tố an toàn hệ thống và kiểm soát rủi ro luôn được đặt ở mức ưu tiên cao nhất. Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp không thể đứng ngoài các yêu cầu về số hóa quy trình, chuẩn hóa dữ liệu hay đầu tư cho hạ tầng công nghệ. Chuyển đổi số vì thế không chỉ để tăng trải nghiệm khách hàng hay tối ưu vận hành, mà còn là điều kiện để duy trì năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu quản lý ngày càng khắt khe.
Câu chuyện ESG hay tài chính xanh cũng diễn ra theo logic tương tự. Một phần áp lực đến từ định hướng và chính sách của NHNN trong việc thúc đẩy tín dụng xanh, phát triển bền vững; phần còn lại đến từ các yêu cầu của các tổ chức tài chính quốc tế và nguồn vốn mà EVF đang hợp tác. Khi tiếp cận các dòng vốn quốc tế, doanh nghiệp không chỉ cần chứng minh hiệu quả tài chính mà còn phải thể hiện năng lực quản trị môi trường, xã hội và minh bạch vận hành.
Tuy nhiên, theo chia sẻ từ ông Hiền, điều đáng chú ý nằm ở chỗ: Nhiều yêu cầu ban đầu được thực hiện vì tính bắt buộc, nhưng theo thời gian lại dần trở thành năng lực nội tại của doanh nghiệp. Khi các tiêu chuẩn được duy trì đủ lâu, chúng không còn là "bài toán tuân thủ" mà chuyển hóa thành văn hóa vận hành và tư duy quản trị trong doanh nghiệp.
"Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ áp lực bên ngoài, nhưng nếu làm đủ lâu và làm nghiêm túc, những yêu cầu đó sẽ trở thành một phần trong cách tổ chức vận hành mỗi ngày. Tại EVF, chúng tôi cũng đã thành công tinh gọn bộ máy để có một đội ngũ nhân sự tinh nhuệ và linh hoạt", ông Hiền chia sẻ.
Không chỉ riêng EVF, nhiều doanh nghiệp tài chính từng cho rằng mình đã đạt đến mức vận hành tương đối tinh gọn và hiệu quả. Tuy nhiên, sự xuất hiện và phát triển nhanh chóng của AI đang tạo ra một hệ quy chiếu hoàn toàn mới cho toàn ngành.
Nhìn rộng hơn, đại diện EVF cho rằng, chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh cuối cùng không đơn thuần là câu chuyện chạy theo công nghệ hoặc xu hướng thị trường. Bản chất của những chuyển đổi này là sự thích nghi trước thay đổi của môi trường kinh doanh.
