Bảo hiểm xã hội Việt Nam (Bộ Tài chính) vừa có phản hồi thắc mắc của nhiều bạn trẻ liên quan đến bảo hiểm y tế. Cụ thể, có sinh viên đi làm thêm (part-time) 6 tiếng/ngày, đã mua bảo hiểm y tế tại trường nhưng vẫn bị công ty yêu cầu truy thu tiền bảo hiểm xã hội, kèm dọa “không đóng sẽ không trả lương”.
Theo Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 quy định người tham gia bảo hiểm y tế là lao động làm việc theo hợp đồng từ 1 tháng trở lên, kể cả trường hợp thỏa thuận tên gọi khác. Nội dung làm việc gắn với trả công, tiền lương và dưới sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
Thỏa thuận giữa người lao động và chủ sử dụng lao động có thể là làm việc không trọn thời gian (part-time), có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất theo quy định.
Như vậy, sinh viên đi làm thêm theo hợp đồng từ 1 tháng trở lên, nếu mức lương tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương tối thiểu dùng làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì thuộc diện tham gia bảo hiểm y tế bắt buộc.
Cạnh đó, Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024 cũng nêu một người thuộc nhiều đối tượng tham gia khác nhau thì đóng theo đối tượng đầu tiên mà người đó được xác định theo thứ tự.
Thứ tự tham gia bảo hiểm y tế gồm: (1) Nhóm do người lao động và người sử dụng lao động đóng, (2) nhóm do tổ chức bảo hiểm xã hội đóng, (3) nhóm do ngân sách nhà nước đóng, (4) nhóm được ngân sách nhà nước hỗ trợ mức đóng (bao gồm sinh viên) và (5) nhóm tham gia bảo hiểm y tế theo hộ gia đình.
Chiếu theo thứ tự, nhóm người lao động (1) xếp trên nhóm sinh viên (4). Do vậy sinh viên ký hợp đồng lao động đủ điều kiện thì bắt buộc phải đóng bảo hiểm y tế theo đối tượng người lao động tại doanh nghiệp.
Hiện nay mức đóng bảo hiểm y tế bắt buộc bằng 4,5% tiền lương tháng hoặc 4,5% lương cơ sở, trong đó người sử dụng lao động đóng 3% và người lao động đóng 1,5%. Lương cơ sở hiện hành là 2,34 triệu đồng/tháng.
Như vậy, mức đóng bảo hiểm y tế cho một học sinh, sinh viên trong một năm là: 4,5% × 2,34 triệu đồng × 12 tháng = 1.263.600 đồng/năm.
Nếu đơn vị sử dụng lao động chưa trừ phần tiền đóng bảo hiểm y tế của người lao động trong quá trình làm việc thì người lao động có trách nhiệm đóng phần của mình cho đơn vị, tức 1,5%.
Cơ quan bảo hiểm xã hội cho hay Bộ luật Lao động năm 2019 quy định chủ sử dụng lao động không được dùng việc trả lương để cưỡng ép người lao động thực hiện các nghĩa vụ khác không có trong hợp đồng hoặc trái pháp luật.
Tiền lương là quyền lợi hợp pháp của người lao động tương ứng với công sức đã bỏ ra và phải được thanh toán đầy đủ, đúng hạn.
Khi chấm dứt hợp đồng, doanh nghiệp có nghĩa vụ thanh toán đầy đủ tiền lương cho sinh viên. Phần nợ bảo hiểm y tế (nếu có) phải được giải quyết theo quy định truy thu của pháp luật.
Để tránh vướng mắc, Bảo hiểm xã hội Việt Nam lưu ý sinh viên khi đi làm thêm cần kiểm tra kỹ nội dung hợp đồng, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
Ví dụ, mình thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm y tế nào, cách theo dõi việc trích nộp bảo hiểm hằng tháng, chủ động trao đổi với đơn vị sử dụng lao động khi có phát sinh chưa rõ ràng. Khi quyền lợi bị ảnh hưởng, bạn trẻ có thể phản ánh tới cơ quan chức năng hoặc tổ chức Công đoàn để được hỗ trợ.
Mặc dù các yếu tố như tuổi tác và lối sống làm tăng nguy cơ ung thư đại tràng, nhưng các tác nhân kích hoạt chính xác đằng sau căn bệnh này vẫn chưa được hiểu rõ.
Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học Communication Medicine, đã phát hiện ra manh mối đáng ngạc nhiên, chịu trách nhiệm cho 40% ca ung thư đại tràng, theo trang tin Science Daily.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Nam Đan Mạch và Bệnh viện Đại học Odense đã sử dụng dữ liệu của khoảng 2 triệu người Đan Mạch bị nhiễm trùng máu do vi khuẩn Bacteroides fragilis - vốn là loại vi khuẩn phổ biến, có ở hầu hết người khỏe mạnh. Thế nhưng, đó là loại vi khuẩn đã được các nghiên cứu chứng minh có liên quan đến ung thư đại trực tràng. Vì vậy, nhóm nghiên cứu quyết định tìm hiểu lý do tại sao.
Bằng cách so sánh mẫu vi khuẩn giữa bệnh nhân ung thư và người không mắc bệnh, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ra điều bí ẩn: Một loại virus ẩn bên trong những vi khuẩn này. Ở những bệnh nhân sau này phát triển ung thư đại tràng, vi khuẩn Bacteroides fragilis mang một loại virus đặc biệt.
Tác giả nghiên cứu, tiến sĩ - bác sĩ Flemming Damgaard, từ Bệnh viện Đại học Odense, cho biết: Chúng tôi đã phát hiện ra một loại virus chưa từng gặp trước đây và dường như có liên quan chặt chẽ đến vi khuẩn ở bệnh nhân ung thư đại tràng.
Để kiểm chứng, họ tiếp tục phân tích mẫu phân của 877 cá nhân ở châu Âu, Mỹ và châu Á. Kết quả thật đáng ngạc nhiên: Ruột của những bệnh nhân ung thư đại tràng có số lượng các loại virus này cao gấp đôi, theo Science Daily.
Tiến sĩ Damgaard giải thích: Không phải bản thân vi khuẩn gây chú ý mà vi khuẩn trong sự tương tác với virus mà nó mang theo.
Từ đây, họ tiếp tục khám phá xem liệu nó có làm thay đổi môi trường ruột theo cách làm tăng nguy cơ ung thư hay không. Và quả đúng như vậy, các phân tích ban đầu cho thấy virus có liên quan đến khoảng 40% số ca ung thư đại tràng.
Các nhà nghiên cứu cho biết trong tương lai, có thể sàng lọc các loại virus này để xác định những người có nguy cơ cao nhằm lên phương án phòng ngừa. Tuy nhiên, cần nhiều nghiên cứu hơn nữa trước khi có thể áp dụng vào thực tiễn lâm sàng.
Theo đó tính từ đầu năm 2026 đến nay, hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm đã ghi nhận tại TP.HCM có 4 trường hợp tử vong do bệnh dại, tăng 3 ca so với cùng kỳ năm 2025.
Trước thực trạng đó, bệnh dại trở thành mối nguy cơ đáng quan tâm trong cộng đồng khi là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, với tỉ lệ tử vong gần như 100% khi đã phát bệnh. Tình hình bệnh dại hiện nay cần được đặc biệt lưu ý tại các khu vực còn tồn tại tình trạng chó, mèo chưa được tiêm phòng dại đầy đủ, chó thả rông, không đeo rọ mõm khi ra nơi công cộng.
Sở Y tế TP.HCM đã ban hành công văn về tăng cường công tác phòng, chống bệnh dại trên địa bàn TP.HCM.
Nội dung tập trung vào việc chủ động giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nguy cơ, xử lý kịp thời ổ dịch dại, tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế và thú y; đồng thời đẩy mạnh truyền thông để người dân hiểu đúng về mức độ nguy hiểm của bệnh dại và các biện pháp phòng ngừa.
Giám sát người phơi nhiễm bệnh dại dựa vào điểm tiêm vắc xin ngừa dại. Khi tiếp nhận các trường hợp chó cắn 2 người trở lên trong 10 ngày, chó ốm, chết trong 10 ngày, chó, mèo có biểu hiện nghi dại khác, theo nhận định của bác sĩ khám sàng lọc tại điểm tiêm vắc xin ngừa dại sẽ được ghi nhận thông tin, đánh giá yếu tố nguy cơ.
Từ đó chuyển thông tin đến y tế cơ sở, cơ quan thú y để phối hợp điều tra, giám sát, phát hiện sớm động vật nghi dại hoặc ổ dịch dại trong cộng đồng.
Phối hợp với Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM trong việc chia sẻ thông tin về các trường hợp người bị chó, mèo cắn, các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh dại, cũng như phối hợp điều tra, xử lý khi phát hiện ổ dịch dại trên động vật.
Tổ chức tập huấn giám sát bệnh dại cho các trạm y tế xã, phường, đặc khu trên địa bàn. Phối hợp Bệnh viện Bệnh nhiệt đới tập huấn các cơ sở tiêm chủng có tiêm vắc xin phòng dại và huyết thanh kháng dại cập nhật hướng dẫn chuyên môn, thực hiện đúng phác đồ điều trị dự phòng sau phơi nhiễm, tư vấn đầy đủ cho người dân khi bị chó, mèo cắn, cào. Đồng thời thực hiện báo cáo, chia sẻ thông tin ca phơi nhiễm theo quy định. Xử lý vết thương sau phơi nhiễm.
Nhắc nhở người dân về trách nhiệm tiêm phòng cho vật nuôi, hướng dẫn người dân xử trí đúng vết thương khi bị chó, mèo cắn, cào, khuyến cáo đến ngay cơ sở y tế để được tư vấn tiêm vắc xin và huyết thanh kháng dại khi có chỉ định. Tuyệt đối không tự điều trị, không lấy nọc, không đắp lá hoặc sử dụng các biện pháp dân gian.
Dẫn tin từ BBC ngày 29/4, các nhà khoa học tại Viện Nghiên cứu Ung thư (ICR) và Đại học Hoàng gia London (Anh) đã phân tích xu hướng sức khỏe cộng đồng trong nhiều thập kỷ. Kết quả chỉ ra tỷ lệ hút thuốc, sử dụng rượu bia, lười vận động hay ăn ít chất xơ đều giảm hoặc duy trì ổn định. Trong khi đó, tình trạng thừa cân liên tục tăng từ thập niên 1990, tỷ lệ thuận với đà bùng phát số ca ung thư khởi phát sớm. Mô mỡ dư thừa làm thay đổi nồng độ các hormone như insulin, từ đó thúc đẩy tế bào ác tính phát triển.
Nghiên cứu ghi nhận 11 loại ung thư có xu hướng tăng mạnh ở người trẻ, gồm: đại trực tràng, tuyến giáp, đa u tủy xương, gan, thận, túi mật, tuyến tụy, nội mạc tử cung, khoang miệng, vú và buồng trứng. Trong đó, ung thư vú và đại trực tràng chiếm số lượng lớn nhất với khoảng 11.500 ca mỗi năm; ung thư tuyến tụy và túi mật chiếm tỷ lệ thấp hơn. Hiện nay, cứ 1.000 người từ 20 đến 40 tuổi lại có một người mắc ung thư mỗi năm, thấp hơn mức một ca trên 100 người ở nhóm 50-70 tuổi.
Sự trẻ hóa của bệnh ung thư khiến giới y khoa lúng túng và thường bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm. Bà Caroline Mousdale kể con trai bà, Bradley Coombes (23 tuổi, sống tại Portsmouth), từng có thể trạng rất tốt và chuẩn bị đá bóng bán chuyên. Khi Bradley sụt cân nhanh, đau bụng, tiêu chảy và đại tiện ra máu, bác sĩ không nghĩ đến ung thư vì bệnh nhân còn quá trẻ. Mất 18 tháng kể từ lúc khởi phát triệu chứng, bác sĩ mới chẩn đoán đúng bệnh. Khối u đại tràng lúc đó đã lớn đến mức làm kẹt camera nội soi. Bradley tử vong sau đó dù bác sĩ đã can thiệp phẫu thuật và hóa trị.
Tuy nhiên, giới khoa học nhận định béo phì chưa giải thích trọn vẹn nguyên nhân gây bệnh. Đơn cử, trong 100 ca ung thư đại trực tràng mới, béo phì chỉ đóng vai trò nguyên nhân của khoảng 20 ca. Giáo sư Marc Gunter từ Đại học Hoàng gia London cho biết các nhà nghiên cứu đang tiếp tục tìm kiếm những tác nhân khác. Họ đặt nghi vấn vào thực phẩm siêu chế biến, hóa chất vĩnh cửu (PFAS), lạm dụng kháng sinh, nước ngọt, hóa chất diệt cỏ, ô nhiễm môi trường và sự thay đổi hệ vi sinh đường ruột. Việc hệ thống y tế nâng cao năng lực tầm soát cũng góp phần phát hiện sớm nhiều ca bệnh hơn so với trước đây.
Các chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động thay đổi thói quen sống để phòng bệnh thay vì hoang mang trước dữ liệu mới. Giáo sư Montserrat García Closas từ ICR nhấn mạnh mọi người hoàn toàn kiểm soát được rủi ro thông qua việc duy trì cân nặng hợp lý và tích cực tập thể dục. Chỉ tính riêng hành động bỏ hút thuốc lá, cộng đồng đã đẩy lùi gần 40% gánh nặng ung thư toàn cầu.