Những ngày này, khu vực Trung tâm hành hương Tắc Sậy (Cà Mau) bắt đầu nhộn nhịp hơn thường lệ. Từ sáng sớm, nhiều người đã tìm đến thăm viếng, cầu nguyện, hỏi thăm thông tin về thánh lễ tuyên phong Chân phước cho cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp vào tháng 7 tới.
Theo linh mục Giuse Võ Văn Hoài, Chánh sở Họ Tắc Sậy, thánh lễ tuyên phong Chân phước cho cha Trương Bửu Diệp sẽ diễn ra vào ngày 2.7.2026, do Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle chủ trì theo ủy nhiệm của Tòa thánh.
Đây là lần đầu tiên một nghi thức tuyên phong Chân phước được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu một cột mốc đặc biệt đối với đời sống Công giáo trong nước.
Trước sự kiện đặc biệt này, nhiều bạn đọc vẫn còn băn khoăn: tuyên phong Chân phước là gì ý nghĩa ra sao và vì sao không phải ai cũng được tuyên phong. PV Thanh Niên đã liên hệ với linh mục Cao Gia An, S.J., Phó giáo sư – tiến sĩ chú giải Kinh Thánh, Đại học Giáo hoàng Gregoriana (Roma) và linh mục Nguyễn Văn Yên, S.J., Giám đốc Vatican News Tiếng Việt (Roma), để làm rõ hơn những nội dung liên quan.
Theo 2 vị linh mục, tuyên phong Chân phước là việc Giáo hội Công giáo chính thức công nhận một người đã sống rất tốt, sống yêu thương và trung thành với đức tin, đến mức cuộc đời của họ trở thành tấm gương sống động về tình yêu và sự hiện diện của Thiên Chúa giữa đời thường.
Với người ngoài Công giáo, có thể hiểu đơn giản, đó là việc Giáo hội Công giáo nhìn nhận đời sống của người được tuyên phong là một cuộc đời tốt đẹp mẫu mực, đã sống vì người khác cho đến tận cùng.
Ý nghĩa sâu xa của sự kiện này là Thiên Chúa không phải điều gì xa vời, mà có thể được cảm nhận qua chính những con người sống yêu thương, biết hy sinh và hết lòng vì người khác.
Hai vị linh mục cũng giải thích “Chân phước” và “Thánh” là hai bậc khác nhau trong việc tôn kính, nhưng đều chỉ những người đã đạt tới sự trọn vẹn của đời sống tâm linh. Muốn được tuyên phong là Thánh, một người phải qua bậc Chân phước.
Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là danh xưng, mà là con đường sống. Cả Chân phước hay Thánh đều là những người đã sống tốt, sống trọn vẹn đức tin của mình với Chúa và sống hết lòng vì tha nhân.
Theo lý giải của 2 vị linh mục, không phải ai cũng được tuyên phong Chân phước. Giáo hội có quy trình kiểm chứng rất chặt chẽ, để bảo đảm đây thật sự là tấm gương đáng tin cậy cho mọi người noi theo. Điều này cũng giống trong xã hội: không phải ai cũng được tôn vinh, mà chỉ những người thực sự sống có giá trị, để lại tấm gương cho người khác noi theo.
Linh mục Cao Gia An và linh mục Nguyễn Văn Yên cho biết đây là lần đầu tiên một lễ tuyên phong Chân phước được cử hành tại Việt Nam.
Do đó, sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo mà còn có giá trị văn hóa và lịch sử. Tuy nhiên, đây không phải là lần đầu tiên tuyên phong chân phước cho các tín hữu Công giáo người Việt Nam.
Trước đó, đã có 4 lễ tuyên phong Chân phước vào các năm 1900, 1906, 1909 và 1951 và lễ tuyên Thánh vào năm 1988 cho 117 vị tử đạo tại Việt Nam. Gần đây nhất là ngày 5.3.2000, vị tử đạo trẻ Anrê Phú Yên (1625 – 1644) cũng được phong Chân phước.
Tuy nhiên, 5 lần phong Chân phước và 1 lần phong Thánh trên đều diễn ra tại Roma.
Hai vị linh mục cho biết, cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp không chỉ được người Công giáo yêu mến, mà còn được nhiều người ngoài Công giáo tìm đến cầu nguyện. Sự kiện này tôn vinh một người Việt Nam đã sống một cuộc đời phi thường vì người khác.
Việc đến nay mới có một lễ tuyên phong Chân phước tại Việt Nam, ngoài lý do lịch sử, còn vì tiến trình này rất chặt chẽ và cần nhiều thời gian dài để kiểm chứng, “giống như một công trình chắc chắn thì cần phải được thử thách qua thời gian trước khi được công nhận” theo chia sẻ của 2 vị linh mục.
Cô gái "đốn tim" du khách ấy là Sáo Bun Chặn Niê, 20 tuổi, sinh viên năm nhất ngành điều dưỡng Trường Cao đẳng Y tế Đắk Lắk. Cô gái mang dòng máu Việt - Lào này xuất hiện tại Lễ hội Bunpimay (Tết Lào) vừa diễn ra tại khu du lịch Cầu treo Buôn Đôn - Làng đảo (tỉnh Đắk Lắk).
Chặn Niê là thành viên nhóm múa và tham gia hoạt cảnh tại Lễ hội Bunpimay. Giữa không gian đậm sắc màu văn hóa dân tộc Lào giao thoa cùng văn hóa của các dân tộc anh em của Việt Nam đang sinh sống tại Buôn Đôn, cô gái mang dòng máu Việt - Lào này khiến ai cũng xao xuyến.
Giữa đám đông trong Lễ hội Bunpimay, Sáo Bun Chặn Niê không phải là người ăn mặc cầu kỳ nhất. Cô xuất hiện với trang phục truyền thống Lào giản dị với áo trắng ôm gọn, tấm choàng hoa văn xanh - vàng vắt chéo qua vai, cùng chiếc váy dài màu xanh đậm dệt họa tiết tinh xảo ở phần gấu. Mái tóc đen ngang vai được cài một bông hoa champa trắng nhẹ nhàng, nhưng đủ để làm sáng cả gương mặt cô sinh viên 20 tuổi này.
Điều khiến người ta chú ý không nằm ở sự rực rỡ, mà ở sự hồn nhiên, gần gũi của Chặn Niê. Cô ngồi trên bậc gỗ, chân trần chạm đất, cười thoải mái giữa không gian lễ hội. Nụ cười ấy trong veo, lan sang cả những người xung quanh.
Không ít du khách đã dừng lại chỉ để nhìn cô cười. Có người lặng nhìn, có người giơ máy ảnh lên "bắn" liên hồi, như sợ bỏ lỡ một khoảnh khắc rất "đời" mà lại hiếm gặp. Bởi vẻ đẹp của cô không sắc sảo theo kiểu gây choáng ngợp, mà là kiểu càng nhìn càng thấy dễ chịu, càng nhìn càng thấy có cảm tình.
Chặn Niê kể dòng họ nội là người Lào đã đến Buôn Đôn từ rất lâu để buôn bán, làm rẫy và sau đó định cư luôn ở đây. Bố cô sau đó nên duyên với mẹ, một người phụ nữ Ê Đê bản địa. Từ đó, trong cô gái trẻ mang trong mình sự giao thoa của hai nền văn hóa, không phải trên sách vở, mà hiện diện trong chính cách cô sống, cách cô cười và cách cô bước đi giữa lễ hội.
Có lẽ chính sự hòa trộn giữa hai dòng máu Lào và Ê Đê Việt Nam đã tạo nên nét riêng ấy. Ở cô có sự mềm mại, đằm thắm của cô gái Lào, nhưng cũng có nét khỏe khoắn, phóng khoáng của núi rừng Tây nguyên. Cô sinh viên 20 tuổi này không quá bí ẩn, cũng không quá rực rỡ, nhưng đủ để khiến người khác nhớ.
Nếu nụ cười, gương mặt, ánh mắt "biết nói" khiến người ta chú ý, thì điệu múa của Chặn Niê càng làm cho du khách mê hoặc. Khi âm nhạc vang lên, Sáo Bun Chặn Niê bước vào vòng múa không ồn ào, không phô diễn. Đôi tay cô nâng lên chậm rãi, các ngón tay uốn cong mềm mại, giữ độ mở vừa phải rất đặc trưng của múa Lào. Không có những động tác mạnh mẽ, tất cả đều chậm, đều và liền mạch.
Ánh mắt cô thường đi theo bàn tay, hoặc hơi chếch lên phía trước, tạo nên cảm giác e ấp nhưng đầy chiều sâu. Mỗi lần xoay cổ tay, mỗi bước chân đều nhẹ mà chắc, khiến tổng thể điệu múa Lăm Vông trôi đi như dòng nước.
Trong những khung hình có nhiều người cùng múa, cô không cố gắng nổi bật. Nhưng chính sự mềm mại và nhịp điệu ổn định ấy lại khiến mọi ánh nhìn đều dừng lại nơi cô. Chặn Niê không phải là người múa giỏi nhất theo nghĩa kỹ thuật, nhưng lại là người có "hồn" nhất trong từng động tác.
"Em học múa từ nhỏ, chủ yếu là từ người thân và trong các dịp lễ. Múa không chỉ là biểu diễn, mà là cách để em giữ lại một phần văn hóa của gia đình mình", Chặn Niê chia sẻ.
Có lẽ vì vậy, điệu múa của cô không mang cảm giác trình diễn. Nó giống như một cách kể chuyện chậm rãi, không vội vàng, nhưng đủ để người xem hiểu rằng đằng sau mỗi động tác là một ký ức, một truyền thống, một phần cội nguồn.
Không chỉ xuất hiện trong lễ hội, cuộc sống thường ngày của Sáo Bun Chặn Niê cũng giản dị như chính con người cô. Là sinh viên năm nhất ngành điều dưỡng tại Trường Cao đẳng Y tế Đắk Lắk, cô đang theo đuổi ước mơ trở thành nhân viên y tế, với định hướng sẽ liên thông lên đại học trong tương lai.
Những ngày cuối tuần hoặc khi không có lịch học, Chặn Niê trở về Buôn Đôn, phụ giúp gia đình bán hàng tại khu du lịch. Khi cần, cô cũng đi rẫy cùng bố mẹ làm những công việc quen thuộc của người con vùng đất này. "Em muốn học tốt để sau này có thể giúp đỡ gia đình, nhưng cũng muốn giữ lại những gì thuộc về văn hóa của dân tộc mình", cô nói.
Giữa nhịp sống hiện đại, câu chuyện của Sáo Bun Chặn Niê lại mang đến một cảm giác khác. Nó không ồn ào, không khẩu hiệu, mà là sự gìn giữ rất tự nhiên. Một nụ cười, một điệu múa, và một câu chuyện về cội nguồn, đôi khi chỉ cần vậy thôi, cũng đủ để lại dấu ấn, theo một cách rất lặng lẽ nhưng bền lâu.
Trang Space.com khuyến cáo người yêu thiên văn hãy hướng mắt về phía bầu trời phía tây sau khi mặt trời lặn vào chiều tối nay 17.6 để chiêm ngưỡng vầng trăng lưỡi liềm mảnh mai tỏa sáng bên cạnh các ngôi sao của cụm sao Tổ Ong (Beehive), dẫn đầu một cuộc diễu hành hành tinh rực rỡ.
Ánh sáng ổn định của sao Thủy sẽ chiếu thấp trên đường chân trời phía tây trong ánh hào quang của mặt trời lặn, trong khi sao Mộc lấp lánh gần phía trên bên trái của nó, cùng với sao Kim và mặt trăng thẳng hàng phía xa tạo nên một màn trình diễn hành tinh ngoạn mục.
"Bạn có thể nhận thấy ánh sáng dịu nhẹ của phản chiếu từ trái đất chiếu rọi vào mặt tối của mặt trăng vào tối 17.6, khi ánh sáng phản chiếu từ hành tinh của chúng ta chiếu sáng vầng trăng khuyết trong lúc nó lặng lẽ lướt qua cụm sao Beehive gồm 1.000 ngôi sao", chuyên gia thông tin.
Các nhà nghiên cứu cho biết sao Thủy sẽ là thành viên đầu tiên trong đoàn diễu hành khuất khỏi tầm nhìn, chưa đầy 2 giờ sau khi mặt trời lặn, trong khi mặt trăng sẽ vẫn hiển thị thêm một giờ nữa sau đó trước khi nó lặn xuống phía chân trời phía tây.
Đêm hôm sau, mặt trăng đang tròn dần rời khỏi sao Kim và cụm sao Beehive, tiến về phía ánh sáng xanh trắng của Regulus, một hệ sao đa tầng lấp lánh ở trung tâm chòm sao Leo.
Trong khi đó, sao Thủy sẽ lặn dần xuống đường chân trời mỗi đêm trong những tuần tiếp theo, khi sao Kim mọc lên khỏi sao Mộc để di chuyển qua chòm sao Cự Giải, trước khi đi qua vị trí chỉ cách sao Regulus 1 độ vào ngày 9.7.
Trước đó, vào tối nay 15.6, sao Thủy đã đạt ly giác phía đông lớn nhất, lên đến 24,5 độ so với mặt trời. Đây là thời điểm hiếm hoi để người Việt có thể quan sát hành tinh này trên bầu trời tối, khi nó ở vị trí cao nhất gần đường chân trời phía tây.
Sao Thủy là hành tinh gần mặt trời nhất nên rất khó quan sát. Tuy nhiên, vào những thời điểm đặc biệt trong năm khi đạt ly giác cực đại, hành tinh này có thể trở nên nổi bật nếu bạn biết đúng thời gian và hướng để quan sát. Hành tinh này nằm trong quỹ đạo bên trong trái đất, điều đó có nghĩa là nó luôn xuất hiện gần mặt trời, thường là ngay trước khi mặt trời mọc hoặc ngay sau khi mặt trời lặn.
