Ngày 2/4/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thuế đối ứng 10-50% với tất cả đối tác thương mại. Chính sách thuế quan biến động mạnh trong những tháng tiếp theo, khi ông đạt được các thỏa thuận.
Đến ngày 20/2, Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế viện dẫn từ Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1977 (IEEPA). Chỉ vài giờ sau, Tổng thống Trump công bố mức thuế nhập khẩu bổ sung mới là 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, trong thời hạn 150 ngày.
Trong khi đó, các loại thuế được áp dụng theo Điều 232, chủ yếu ảnh hưởng đến nhập khẩu thép, chất bán dẫn, nhôm và các sản phẩm khác, vẫn giữ nguyên.
Theo Nhà Trắng, kinh tế Mỹ đã “kiên cường hơn, cạnh tranh hơn và an toàn hơn”. “Kết quả kể từ ‘Ngày Giải phóng’ thật đáng kinh ngạc: hơn 20 thỏa thuận thương mại mới, hàng nghìn tỷ USD đầu tư vào ngành sản xuất, giá thuốc giảm và thâm hụt thương mại hàng hóa giảm”, Người phát ngôn Kush Desai, cho biết.
Số liệu từ chính quyền ông Trump chỉ ra thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ đã giảm 24% giai đoạn tháng 4/2025 – 2/2026 so với cùng kỳ. Thâm hụt với Trung Quốc và EU giảm lần lượt 32% và gần 40%. Cán cân thương mại hàng hóa song phương của Mỹ đã được cải thiện với hơn 63% đối tác.
Cùng với đó, chỉ số sản xuất công nghiệp ở mức cao nhất kể từ năm 2019. Nhà Trắng dẫn nghiên cứu của Ngân hàng Anh, cho biết giá xuất khẩu trung bình sang Mỹ đã giảm, trong khi giá xuất khẩu sang các nước khác không giảm, là dấu nhà sản xuất nước ngoài đang chia sẻ chi phí thuế quan bằng cách hạ giá xuất khẩu.
Nhưng bức tranh kinh tế còn nhiều gam màu khác. Nhóm chuyên gia David Hebert của American Institute for Economic Research và Donald Boudreaux, Giáo sư kinh tế Đại học George Mason, chỉ ra việc so sánh hiệu quả kinh tế năm 2025 với 2024 – thời điểm ông Trump cho rằng nền kinh tế Mỹ “đã chết”.
Theo đó, GDP thực tăng 2,1% năm 2025, so với 2,8% năm 2024. Tăng trưởng việc làm đạt 0,5%, thấp hơn 1,2% vào 2024. Bất chấp chính quyền tuyên bố thu hút nhiều cam kết đầu tư để được giảm thuế, FDI năm qua tăng 1,2%, so với mức 2,7% hồi 2024. Đầu tư trong nước chậm lại, chỉ tăng 2% so với 3% năm liền trước.
Kim ngạch nhập khẩu năm 2025 thực tế cao hơn 4% so với 2024, đạt 3.400 tỷ USD, đặc biệt do các công ty đẩy mạnh nhập hàng trước (front-loading). Thâm hụt hàng hóa tăng khoảng 2%, lên 1.240 tỷ USD.
“Nếu nền kinh tế ‘đã chết’ vào năm 2024, không có bằng chứng cho thấy thuế quan của ông Trump đã hồi sinh nó”, hai nhà kinh tế nhận định.
Thuế quan cũng đồng nghĩa với chi phí cao hơn cho người tiêu dùng. Tháng 8/2025, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chỉ ra người dân phải gánh 94% chi phí từ thuế quan. Đến cuối năm, áp lực được cải thiện, nhưng vẫn còn đến 86%.
Các nhà bán lẻ như Walmart, Best Buy và Macy’s đã tăng giá một số mặt hàng, đồng thời tìm cách bù đắp chi phí. Giá thực phẩm tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước. Một hộ gia đình điển hình tại Mỹ phải đối mặt với chi phí thực phẩm tăng thêm khoảng 1.500 USD mỗi năm, theo Yale Budget Lab.
Theo nhà kinh tế Douglas Irwin tại Đại học Dartmouth, hơn một nửa lượng nhập khẩu của Mỹ là đầu vào phục vụ sản xuất. Thuế quan làm dịch chuyển nguồn lực sang các sản phẩm nội địa đắt đỏ thay vì nhập khẩu rẻ hơn. Kết hợp giữa phí sản xuất tăng và giá tiêu dùng cao hơn sẽ làm chậm tăng trưởng.
Đến tháng 3/2026, 31% cử tri ủng hộ chính sách kinh tế của ông Trump, theo thăm dò của CNN, mức thấp nhất sự nghiệp ông, giảm từ 44% một năm trước đó. Có 65% người được hỏi cho rằng các chính sách của tổng thống làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế, cao hơn bất kỳ con số nào được ghi nhận dưới thời ông Biden.
Trên thị trường chứng khoán, Dow Jones tăng 13%, S&P 500 tăng 16% và Nasdaq tăng 20% vào 2025, kém hơn phần lớn các thị trường phát triển khác, dù từng vượt trội trong thập kỷ trước.
Ví dụ, DAX (Đức) tăng 23%, Nikkei 225 (Nhật Bản) tăng 26%, S&P/TSX (Canada) tăng 29% và Kospi (Hàn Quốc) tăng tới 76%. Do thị trường tài chính mang tính dự báo, các con số này cho thấy kinh tế toàn cầu vẫn tìm được cách tăng trưởng dù bị hạn chế tiếp cận thị trường Mỹ do các mức thuế của ông Trump.
Ông Russ Mould, Giám đốc đầu tư tại AJ Bell, cho biết các nhà đầu tư đang tiếp tục đánh giá lại mức độ tiếp xúc của họ với tài sản Mỹ. Nguyên nhân bởi loạt yếu tố, gồm: thuế quan và chiến thuật thương mại của ông Trump, tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bị thách thức, các hoạt động quân sự tại Mỹ Latinh và Trung Đông, kết hợp với mức định giá cao của thị trường và thâm hụt liên bang tăng vọt.
“Các nhà đầu tư dường như cân nhắc kỹ lưỡng hơn về việc phân bổ vốn trong một thế giới hậu ‘Ngày Giải phóng’ và trong bối cảnh các bài đăng trên mạng xã hội của tổng thống có sức nặng về mặt chính trị, kinh tế và quân sự”, Mould cho biết.
Ông thừa nhận thị trường chứng khoán Mỹ phục hồi mạnh từ mức đáy của ‘Ngày Giải phóng nhưng không còn là ưu tiên hàng đầu như trong phần lớn thời gian kể từ sau Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008-2009. “Nói cách khác, đây không còn là câu chuyện ‘Mỹ trên hết, phần còn lại không đáng kể’ nữa'”, ông nói.
Chuyên gia Dorian Carrell, Trưởng bộ phận thu nhập đa tài sản tại Schroders, cho rằng sự bất định quanh xung đột Iran, áp lực trong lĩnh vực tín dụng tư nhân và mức chi tiêu vốn cao cho AI là những yếu tố gần đây thúc đẩy việc các nhà đầu tư quốc tế phải xem xét lại chiến lược.
“Một năm sau ‘Ngày Giải phóng’, môi trường đầu tư từng được đồng bộ và dẫn dắt bởi chính sách đang dần nhường chỗ cho một bối cảnh bị chi phối nhiều hơn bởi các ưu tiên trong nước, căng thẳng địa chính trị và sự thiếu nhất quán, khó dự đoán”, ông nhận xét.
Trong lúc này, Wall Street Journal cho rằng, để bù đắp việc mất thị trường Mỹ, các nước hạ rào cản và tăng cường thương mại lẫn nhau. “Thế giới không phi toàn cầu hóa mà đang tái toàn cầu hóa quanh các đối tác tuân thủ luật lệ, thay vì những bên sử dụng thuế quan như một công cụ áp đặt”, nhà kinh tế David Hebert của American Institute for Economic Research, nhận định.
Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai lạc quan. “Đây mới chỉ là khởi đầu cho chuyển đổi thương mại toàn cầu của Tổng thống: khi các thỏa thuận đầu tư và thương mại này tiếp tục hiệu lực và nhiều thỏa thuận khác được ký kết, người dân Mỹ có thể tin tưởng những điều tốt đẹp nhất vẫn còn ở phía trước”, ông cho biết.
Tổng Công ty Điện lực TPHCM (EVNHCMC) cho biết định mức sử dụng điện cho người ở trọ và cách tính tiền điện cho người ở trọ được áp dụng theo khoản 4 Điều 10 Thông tư số 16/2014 của Bộ Tài chính.
Đối với trường hợp cho hộ gia đình thuê nhà, chủ nhà có thể trực tiếp ký hợp đồng mua bán điện hoặc ủy quyền cho hộ thuê ký hợp đồng mua bán điện kèm cam kết thanh toán tiền điện. Mỗi hộ gia đình thuê nhà được tính một định mức sử dụng điện.
Với trường hợp cho sinh viên và người lao động thuê nhà nhưng bên thuê không phải là một hộ gia đình, việc tính tiền điện được thực hiện theo khoản 2 Điều 2 Thông tư số 09/2023 của Bộ Tài chính.
Cụ thể, nếu bên thuê nhà có hợp đồng thuê từ 12 tháng trở lên và có đăng ký tạm trú hoặc thường trú tại địa điểm sử dụng điện, chủ nhà hoặc đại diện bên thuê có thể trực tiếp ký hợp đồng mua bán điện.
Trường hợp thời hạn thuê dưới 12 tháng và chủ nhà không kê khai đầy đủ số người sử dụng điện, toàn bộ sản lượng điện đo đếm tại công tơ sẽ áp dụng theo giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 3, từ 101-200 kWh. Đơn giá hiện hành là 2.380 đồng/kWh, chưa bao gồm VAT.
Trong trường hợp chủ nhà kê khai đầy đủ số người sử dụng điện, bên bán điện sẽ cấp định mức căn cứ theo thông tin cư trú tại địa điểm sử dụng điện.
Theo EVNHCMC, cứ 4 người được tính là một hộ sử dụng điện để áp dụng định mức giá bán lẻ điện sinh hoạt. Trong đó, 1 người được tính bằng 1/4 định mức, 2 người bằng 1/2 định mức, 3 người bằng 3/4 định mức và 4 người tương ứng một định mức đầy đủ.
Cơ quan này cho biết một hộ sử dụng điện tương ứng 4 người thuê trọ sẽ được áp dụng bậc thang đầu tiên 50 kWh/tháng. Như vậy, một người thuê trọ sẽ được tính 1/4 định mức, tương ứng 12,5 kWh/tháng ở bậc thang đầu tiên.
Khi có thay đổi về số người thuê nhà, chủ nhà phải thông báo cho bên bán điện để điều chỉnh định mức tính toán tiền điện. Bên bán điện cũng được yêu cầu bên mua điện cung cấp thông tin cư trú để làm căn cứ xác định số người được tính định mức.
Có thể phạt đến 30 triệu đồng nếu chủ nhà trọ thu tiền điện quá cao
Cơ quan điện lực TPHCM khuyến cáo khi phát hiện chủ nhà trọ thu tiền điện cao hơn quy định, người thuê có thể phản ánh đến UBND phường, xã hoặc thông báo cho ngành điện để phối hợp kiểm tra, xử lý.
Theo quy định tại Nghị định 133/2026 của Chính phủ, hành vi không thông báo giảm số hộ sử dụng điện dùng chung công tơ hoặc kê khai không đúng số người sử dụng điện để được cấp định mức cao hơn thực tế có thể bị phạt từ 3-5 triệu đồng.
Trường hợp chủ nhà trọ thu tiền điện cao hơn giá quy định có thể bị xử phạt từ 20-30 triệu đồng. Đồng thời, chủ nhà phải hoàn trả phần tiền thu chênh lệch cho người thuê. Nếu không xác định được người nhận lại tiền, số tiền thu lợi bất chính phải nộp vào ngân sách Nhà nước.
Theo quy định, Chủ tịch UBND cấp xã là người có thẩm quyền xử phạt đối với các hành vi vi phạm nêu trên.
Một số phường tại Hà Nội tiếp tục công bố danh sách các cơ sở bị xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực an toàn thực phẩm. Đáng chú ý, trong số các cơ sở bị xử phạt có các thương hiệu đồ uống, quán ăn nổi tiếng.
Cụ thể, UBND phường Nghĩa Đô công bố danh sách các cơ sở bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm tính đến ngày 15/4.
Trong đó, chi nhánh Hà Nội - Công ty cổ phần Phê la - đơn vị vận hành cửa hàng Phê La trên phố Trần Quốc Hoàn bị xử phạt 8 triệu đồng do "sử dụng nhân viên chế biến thức ăn không đeo khẩu trang, không sử dụng găng tay khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, thức ăn ngay".
Quán mì cay Bosan trên phố Tô Hiệu cũng bị phạt 8 triệu đồng và cửa hàng bún bò Huế Ngự Uyển trên đường Nguyễn Khánh Toàn bị phạt 4 triệu đồng vì "sử dụng người trực tiếp chế biến thức ăn không đội mũ, không đeo khẩu trang khi tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm chín, thức ăn ngay".
Ngoài ra 8 cơ sở khác bị xử phạt 2-32,5 triệu đồng với nhiều lỗi vi phạm như: Không có đủ dụng cụ chế biến, bảo quản riêng cho thực phẩm tươi sống và thực phẩm đã qua chế biến; không bảo đảm ngăn ngừa nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín trong khu vực bếp ăn.
Một số cơ sở còn vi phạm quy định về đăng ký hộ kinh doanh, kinh doanh dịch vụ ăn uống không có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.
Trước đó, UBND phường Kim Liên cũng đã xử phạt nhiều cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm, trong đó có nhà hàng Dookki, Golden Gate và một số hàng quán trên địa bàn.
Cụ thể, nhà hàng Dookki tại một trung tâm thương mại thuộc địa điểm kinh doanh số 3 của Công ty TNHH Tập đoàn Vina C&D bị phạt 8 triệu đồng do hệ thống cống rãnh thoát nước tại khu vực bếp và cửa hàng bị ứ đọng, không được che đậy.
Tương tự, Công ty cổ phần dịch vụ Sen Hồng (chi nhánh căng tin Bệnh viện Bạch Mai) cũng bị xử phạt 8 triệu đồng vì không bố trí đầy đủ dụng cụ thu gom và chứa rác thải đảm bảo vệ sinh.
Công ty cổ phần Tập đoàn Golden Gate - Chi nhánh miền Bắc (căng tin Tô Hoa, nhà A11, Bệnh viện Bạch Mai) cũng bị xử phạt với cùng mức tiền do tình trạng hệ thống thoát nước không đảm bảo.
Hay hồi đầu năm, UBND phường Láng đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống trà sữa La Boong. Địa điểm kinh doanh vi phạm tại P101 B1 TT Nam Thành Công. Cơ sở này bị phạt vì không có dụng cụ chứa đựng rác thải đảm bảo vệ sinh, mức phạt 4 triệu đồng.
UBND phường Láng cũng ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống Phở Hào tại địa chỉ 102 C10, tập thể Nguyên Hồng.
Theo quyết định, cơ sở này vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm khi cống thoát nước thải khu vực nhà bếp bị ứ đọng, không được che kín, tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Với hành vi vi phạm nêu trên, Phở Hào bị xử phạt hành chính số tiền 4 triệu đồng theo quy định hiện hành...
Từ đầu năm đến nay, mặc dù VN-Index liên tục duy trì ở vùng điểm cao nhưng diễn biến chịu ảnh hưởng từ nhóm Vingroup và một số ít cổ phiếu trụ khác. Điều này khiến nhiều nhà đầu tư rơi vào tâm lý chán nản và muốn rời thị trường.
Ông Trần Hoàng Sơn - Giám đốc chiến lược thị trường Chứng khoán VPBankS - cho rằng nhà đầu tư nên thay đổi chiến lược giao dịch để thích nghi với bối cảnh thị trường phân hóa mạnh. Thay vì dồn toàn bộ danh mục vào nắm giữ dài hạn, nhà đầu tư có thể áp dụng chiến lược “70-30”.
Trong đó khoảng 70% giá trị danh mục dành cho các cổ phiếu đầu tư trung dài hạn theo chủ đề, còn 30% còn lại dùng để giao dịch ngắn hạn đối với cổ phiếu thu hút được dòng tiền. Phần vốn này không phải để kiếm lợi nhuận quá lớn, mà để nhà đầu tư duy trì động lực quan sát thị trường, chờ cơ hội xuất hiện.
Theo ông Sơn, phần vốn giao dịch ngắn hạn có thể tập trung vào hai nhóm. Nhóm đầu tiên là các cổ phiếu dẫn dắt có sức mạnh giá cao như VIC, VHM, STB. Nhóm thứ hai là các bluechip cơ bản tốt nhưng đi ngang trong biên độ hẹp như HPG.
Với nhóm cổ phiếu nóng, vị chuyên gia cho rằng định giá không còn rẻ, song dòng tiền vẫn tập trung nên nhà đầu tư có thể giao dịch ngắn hạn trong T+5 đến T+10 với mục tiêu lợi nhuận 2-5%.
Ông Sơn gợi ý sử dụng chỉ báo RSI3 trên đồ thị giờ. RSI là viết tắt của Relative Strength Index (chỉ số sức mạnh tương đối), dùng để đo tốc độ và mức độ biến động giá cổ phiếu. Trong phân tích kỹ thuật thông thường, nhà đầu tư hay dùng RSI14 cho xu hướng trung hạn. Tuy nhiên với giao dịch ngắn hạn, RSI3 phản ứng nhanh hơn nhiều với biến động giá.
Khi RSI3 giảm xuống dưới ngưỡng 20, cổ phiếu thường rơi vào trạng thái “quá bán” ngắn hạn. Theo ông Sơn, đây là vùng có thể xuất hiện nhịp hồi kỹ thuật nếu cổ phiếu vẫn còn dòng tiền mạnh.
“Những cổ phiếu dẫn dắt thường chỉ điều chỉnh khoảng một đến một phiên rưỡi. Nếu chờ tín hiệu kỹ thuật quá an toàn trên đồ thị ngày thì thường sẽ không kịp mua”, ông nói.
Tuy nhiên ông nhấn mạnh nhà đầu tư không nên bắt đáy ngay khi RSI3 xuống thấp, mà cần chờ nến xanh đầu tiên xuất hiện trên đồ thị giờ để xác nhận dòng tiền quay trở lại. Đây được xem là tín hiệu mua an toàn hơn.
Theo ông Sơn, điểm quan trọng nhất của chiến lược giao dịch chớp nhoáng này là quản trị rủi ro. Nhà đầu tư chỉ nên giải ngân tối đa khoảng 5% tài sản cho mỗi vị thế ngắn hạn và không nên giao dịch quá nhiều mã cùng lúc.
Nguyên tắc quan trọng tiếp theo là mức lỗ tối đa cho phép ở mức 0,5-1%. Nếu cổ phiếu không có lãi sau T+2 hoặc T+3 thì phải bán ngay, không biến khoản lỗ ngắn hạn thành nắm giữ dài hạn.
Đối với nhóm bluechip đi ngang như HPG, ông Sơn gợi ý cách vẫn sử dụng RSI3 nhưng áp dụng trên đồ thị ngày, thay vì đồ thị giờ do biến động giá chậm hơn.
Vùng mua phù hợp thường xuất hiện ở phiên thứ 2 sau khi RSI3 giảm xuống dưới ngưỡng 20. Nếu chờ đến lúc cổ phiếu bật tăng mạnh mới mua thì biên lợi nhuận sẽ bị thu hẹp đáng kể.
Trong trường hợp cổ phiếu tiếp tục giảm sâu và đáy sau thấp hơn đáy trước, cổ phiếu có thể đã chuyển sang xu hướng giảm. Khi đó nhà đầu tư cần chờ tín hiệu RSI tạo đáy cao hơn rồi mới giải ngân trở lại.
Ngoài ra chuyên gia cũng lưu ý trong bối cảnh thị trường chưa có xu hướng rõ ràng, việc duy trì tỉ trọng tiền mặt linh hoạt sẽ quan trọng hơn vay margin tối đa để tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn. Khi thị trường xuất hiện cơ hội thực sự lớn, nhà đầu tư còn tiền để giải ngân, thay vì bị kẹt toàn bộ danh mục.
