Chúng tôi ghé thăm làng Tiên Hòa, xã Vĩnh Quang, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định) vào những ngày hè oi bức. Giữa cái nắng gay gắt của miền Trung, khu rừng Hòn Cấm ở làng Tiên Hòa hiện ra như một ốc đảo tươi mát. Mới chỉ đến gần chân núi, không khí lập tức dịu lại. Tiếng chim ríu rít trên những tán cây cao, gió len qua rừng cây cổ thụ mang theo hơi mát khiến cảm giác oi bức dường như tan biến.
Là người già nhất làng, cụ ông Trần Trọng Tấn (90 tuổi, ở làng Tiên Hòa) cho biết từ khi còn nhỏ đã được cha ông dặn dò “đây là núi cấm”, mọi người phải cùng nhau gìn giữ.
Cụ Tấn bảo rằng người dân Tiên Hòa vẫn truyền nhau những câu chuyện về sự ra đời của khu rừng cấm. Theo lời kể của các bậc cao niên, ngày xưa vùng đất quanh chân núi thuộc sở hữu của một phú ông giàu có. Trong những năm hạn hán kéo dài, khi nhiều nơi khô cạn, khu vực quanh Hòn Cấm vẫn giữ được mạch nước ngầm nhờ khu rừng trên đỉnh núi. Nhận thấy giá trị đặc biệt ấy, phú ông đã đặt ra những quy ước nghiêm ngặt để bảo vệ rừng. Từ đó, lệ làng được hình thành, người dân không được tự ý chặt cây hay khai thác lâm sản.
“Ông bà dạy rừng là của chung. Mất rừng là mạch nước ngầm cũng cạn. Bao nhiêu đời nay, người làng không ai dám đụng đến rừng cấm. Bởi vậy những năm hạn nhất, các vùng khác khô hết nước nhưng giếng của dân làng Tiên Hòa thì chưa bao giờ cạn”, cụ Tấn kể.
Còn sách Nước non Bình Định của học giả Quách Tấn chép rằng Hòn Cấm tuy thấp nhưng rừng rậm, cây cao, có nhiều danh mộc to lớn, hình thù kỳ quái. Hàng trăm năm trước trong làng có một người thợ rừng vào núi đốn một cây cổ thụ. Sau nhiều lần gãy, mẻ lưỡi rìu, ông mới hạ được cây. Ngay lúc đó, từ vết cắt ở gốc cây bỗng trồi lên một chiếc đầu lâu, tóc xanh như cỏ. Đầu lâu này trợn mắt nhìn người thợ rừng rồi biến mất.
Khúc gỗ sau đó được một phú ông mua về làm nhà. Nhà cất xong, gia đình phú ông liên tục gặp nạn. Nghe người thợ rừng kể lại chuyện “thần tóc xanh” hiện hình, phú ông hiểu rằng thần cần nơi nương tựa nên đã lập miếu thờ tại gốc cây cũ. Từ đó, gia đình họ được bình yên.
Để bảo vệ khu rừng, phú ông làm đơn xin quan địa phương cấm đốn củi và được chuẩn y, từ đó núi có tên là Hòn Cấm. Dù câu chuyện mang màu sắc hoang đường, nhưng người dân lại thích thú truyền tai nhau từ đời này sang đời khác, khiến Hòn Cấm ngày càng nổi tiếng.
Nhờ những quy ước bất thành văn ấy, Hòn Cấm vẫn tồn tại gần như nguyên vẹn đến ngày nay, trong khi nhiều cánh rừng khác thì dần thu hẹp theo thời gian.
Làng Tiên Hòa hiện có khoảng 400 hộ dân. Với người dân nơi đây, giá trị lớn nhất của Hòn Cấm không nằm ở gỗ hay lâm sản mà ở vai trò điều hòa khí hậu và giữ nước. Vào những ngày nắng nóng nhất, nhiệt độ khu vực quanh làng thường thấp hơn các vùng lân cận từ 3 – 4 độ C. Người dân ví khu rừng như một “máy điều hòa tự nhiên” giúp giữ độ ẩm và tạo bóng mát cho cả vùng.
Quan trọng hơn, Hòn Cấm là nguồn sinh thủy cho đời sống và sản xuất. Từ lòng núi, những mạch nước ngầm len lỏi nuôi dưỡng ruộng vườn, cung cấp nước cho các giếng đào của người dân. Trong điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt, nguồn nước này có ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng địa phương.
Hòn Cấm là một ngọn núi thấp với khu rừng nguyên sinh rộng khoảng 4 ha. Cả ngọn núi nằm lọt giữa khu dân cư. Trên núi không khí mát lạnh lạ kỳ. Những tán cổ thụ đan xen với nhau tạo nên một vòm xanh bảo vệ cả khu rừng. Dưới chân, những cây bụi cùng cỏ dại phủ kín lối đi. Dưới cùng là lớp lá khô mục, môi trường sinh sống của nhiều loài động vật, côn trùng nhỏ.
Men theo những lối mòn trong rừng, ông Hồ Đức Cung (62 tuổi, ở làng Tiên Hòa) chỉ cho chúng tôi những cây xay, bằng lăng cổ thụ lớn đến vài người ôm không xuể. Trên thân cây, lớp rêu xanh phủ kín như minh chứng cho tuổi đời hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.
“Rừng còn được như hôm nay là nhờ người dân cùng nhau gìn giữ. Đây không chỉ là cây cối mà còn là di sản của làng”, ông Cung nói.
Theo ông Cung, dù được bảo vệ khá tốt, nhưng việc tăng cường quản lý, khoanh vùng bảo vệ và nâng cao ý thức cộng đồng vẫn là yêu cầu cần thiết để bảo tồn khu rừng lâu dài.
Bên cạnh công tác bảo tồn, người dân địa phương cũng kỳ vọng phát triển du lịch sinh thái gắn với khu rừng. Nằm cạnh sông Kôn, sở hữu hệ sinh thái tự nhiên cùng những câu chuyện dân gian đặc sắc, Hòn Cấm được đánh giá có tiềm năng trở thành điểm đến trải nghiệm thiên nhiên nếu được đầu tư phù hợp.
Ông Trịnh Thành Trung, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Quang, cho biết Hòn Cấm là khu rừng được cộng đồng và chính quyền địa phương gìn giữ từ nhiều năm nay. Khu rừng cũng là nguồn sinh thủy quan trọng cho các giếng đào phục vụ sinh hoạt của người dân.
Chính vì gắn bó mật thiết với đời sống nên từ lâu người dân xem đây là “rừng thiêng”, tự giác bảo vệ. Khi phát hiện các hành vi xâm hại rừng, người dân chủ động ngăn chặn và báo chính quyền xử lý.
Theo ông Trung, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với cộng đồng bảo vệ Hòn Cấm, vừa duy trì nguồn nước, hạn chế nguy cơ sạt lở cho khu dân cư dưới chân núi, vừa giữ gìn hệ sinh thái tự nhiên. Đây cũng được xem là nền tảng để phát triển bền vững, hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên và sinh kế của người dân địa phương.
Sau bao biến động của thời gian, Hòn Cấm vẫn giữ được màu xanh nguyên sơ giữa miền bán sơn địa. Không chỉ là một khu rừng nhỏ, nơi đây còn là minh chứng cho sức mạnh của những quy ước cộng đồng, cho ý thức gìn giữ thiên nhiên được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và chính điều đó đã giúp Hòn Cấm tồn tại đến ngày nay.
UBND tỉnh Lâm Đồng vừa có báo cáo tiến độ cùng các khó khăn, vướng mắc của dự án thủy điện tích năng Đơn Dương, đồng thời đề xuất hướng tháo gỡ.
Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, dự án được quy hoạch cách phường Xuân Hương - Đà Lạt khoảng 20 km về phía đông - nam. Hồ trên đặt tại phường Xuân Trường, còn hồ dưới sử dụng hồ Đơn Dương hiện hữu của Nhà máy thủy điện Đa Nhim. Tổng diện tích sử dụng đất dự kiến hơn 212,4 ha, trong đó đất sử dụng lâu dài 138,4 ha.
Sở Công thương tỉnh Lâm Đồng cho biết, về kỹ thuật, đây là nhà máy thủy điện tích năng kiểu ngầm, gồm các hạng mục chính như hồ trên, tuyến năng lượng (đường hầm dẫn nước, ống áp lực, tháp điều áp, hầm xả), nhà máy ngầm và hệ thống đấu nối lưới điện 500 kV.
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công thương, EVN đã giao tư vấn J-Power (Nhật Bản) làm tư vấn chính, phối hợp với các đơn vị liên quan khảo sát, lập hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi. Tuy nhiên, EVN đang tiếp tục khảo sát, tính toán lại một số nội dung.
Ngày 11.8.2025, EVN báo cáo UBND tỉnh Lâm Đồng đã tối ưu hóa phương án tuyến và bố trí tổng thể mặt bằng, nhằm giảm tối đa diện tích sử dụng đất lâu dài cho dự án. Hiện EVN đang thẩm tra trước khi trình UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư.
Mới đây, ngày 5.2, EVN cùng đoàn công tác của Ngân hàng Thế giới đã làm việc với UBND tỉnh Lâm Đồng để tìm hiểu quy trình lựa chọn nhà đầu tư, phê duyệt dự án và các nội dung liên quan, phục vụ công tác chuẩn bị đầu tư dự án thủy điện tích năng Đơn Dương.
Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở sự không thống nhất về quy mô công suất.
Cụ thể, tại Quy hoạch điện 7 và Quy hoạch điện 7 điều chỉnh được Chính phủ phê duyệt, dự án được phê duyệt với công suất 1.200 MW và giao EVN làm chủ đầu tư.
Tuy nhiên, trong Quy hoạch điện 8, dự án lại được xác định công suất 900 MW (tổ máy số 1 công suất 300 MW vận hành giai đoạn 2026 - 2030; tổ máy số 2 và 3 công suất 600 MW vận hành giai đoạn 2031 - 2035), đồng thời không xác định rõ chủ đầu tư.
Một cán bộ Sở Công thương tỉnh Lâm Đồng cho biết, EVN hiện lập hồ sơ theo quy mô 1.200 MW, trong khi cơ quan quản lý địa phương phải căn cứ theo quy hoạch mới là 900 MW. Sự "lệch pha" này khiến tỉnh chưa thể tiếp nhận hồ sơ do thiếu căn cứ pháp lý để thẩm định.
Ngoài ra, dự án thủy điện tích năng Đơn Dương còn đối mặt với nhiều thách thức khác như: yêu cầu đánh giá chi tiết điều kiện địa chất khu vực hồ trên và tuyến hầm; phương án đấu nối lưới điện 500 kV; bài toán cân đối nguồn vốn đầu tư lớn; cũng như cơ chế lựa chọn nhà đầu tư khi chưa xác định rõ hình thức triển khai.
Để tháo gỡ, UBND tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Bộ Công thương và các cơ quan liên quan sớm có văn bản hướng dẫn thống nhất quy mô công suất chính thức của dự án. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để hoàn thiện hồ sơ, trình chủ trương đầu tư và triển khai các bước tiếp theo.
Đồng thời, cần sớm xác định cơ chế đầu tư (EVN tiếp tục làm chủ đầu tư hoặc lựa chọn nhà đầu tư khác), làm rõ nguồn vốn và phương thức huy động, trong đó có thể xem xét sự tham gia của các tổ chức tài chính quốc tế như Ngân hàng Thế giới.
Theo đánh giá của tỉnh Lâm Đồng, khi được triển khai, dự án thủy điện tích năng Đơn Dương sẽ góp phần phát triển hạ tầng năng lượng, tạo việc làm trong giai đoạn xây dựng và vận hành, đồng thời thúc đẩy đầu tư vào các lĩnh vực liên quan như giao thông, dịch vụ và công nghiệp hỗ trợ.
Theo các chuyên gia, dự án thủy điện tích năng Đơn Dương được xác định là hạ tầng kỹ thuật quan trọng, góp phần điều tiết hiệu quả hệ thống điện.
Khác với thủy điện truyền thống, thủy điện tích năng Đơn Dương vận hành theo cơ chế bơm - tích - phát. Cụ thể, nhà máy tận dụng nguồn điện dư vào giờ thấp điểm để bơm nước lên hồ trên, sau đó phát điện trở lại vào giờ cao điểm khi nhu cầu tăng cao.
Khi hoàn thành, thủy điện tích năng Đơn Dương sẽ đóng vai trò điều tiết phụ tải cho hệ thống điện khu vực phía nam, đặc biệt trong bối cảnh tỷ trọng năng lượng tái tạo ngày càng tăng nhanh.
Công trình không chỉ giúp tận dụng hiệu quả nguồn điện dư vào giờ thấp điểm, mà còn góp phần giảm áp lực vận hành, nâng cao độ ổn định và an toàn cho lưới điện.
Ngày 9-4, lãnh đạo tỉnh Đồng Nai đã đi kiểm tra thực tế tiến độ thi công dự án thành phần 1 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu và đường trục trung tâm Biên Hòa.
Dự án thành phần 1, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu có chiều dài 16km thuộc địa phận tỉnh Đồng Nai. Ở giai đoạn 1, tuyến cao tốc được đầu tư xây dựng với quy mô 4 làn xe, vận tốc thiết kế 100km/h.
Dự án gồm 2 gói thầu xây lắp đang triển khai thi công, với giá trị thực hiện đến nay đạt 78% giá trị hợp đồng đã ký.
Trong khi đó dự án đường trục trung tâm Biên Hòa, đoạn từ đường Võ Thị Sáu đến đường Đặng Văn Trơn có chiều dài tuyến hơn 5,4km, được chia làm hai nhánh.
Nhánh 1 có điểm đầu giao với đường Võ Thị Sáu, điểm cuối giao với đường Đặng Văn Trơn tại nút giao cầu An Hảo với chiều dài hơn 3,7km.
Nhánh 2 có điểm đầu tại vòng xoay giao với nhánh 1, điểm cuối giao với đường Đặng Văn Trơn tại nút giao đường đầu cầu Bửu Hòa với chiều dài hơn 1,7km.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai, hiện dự án đã thi công đạt gần 96% giá trị hợp đồng đã ký.
Tại buổi kiểm tra, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út đánh giá các nhà thầu đang thi công khá tốt ở dự án đường trục trung tâm. Tuy nhiên ông yêu cầu các đơn vị cần đẩy nhanh tiến độ thi công để sớm hoàn thành dự án.
Đối với dự án thành phần 1 cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, ông nhận định tiến độ thi công hiện nay chưa đạt yêu cầu. Đặc biệt, ở dự án này tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành, thông xe vào cuối tháng 4 tới.
Vì vậy lãnh đạo tỉnh Đồng Nai giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh (chủ đầu tư) làm việc với các nhà thầu thi công.
Ông lưu ý đơn vị nào thực hiện tốt thì tiếp tục hỗ trợ, còn nhà thầu nào làm không tốt thì phải dứt khoát cắt hợp đồng, đưa đơn vị khác vào hỗ trợ, không thể để tình trạng thi công đủng đỉnh tiếp tục kéo dài.
Ông Nguyễn Văn Út giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Đồng Nai rà soát lại tiến độ thi công của các nhà thầu tại dự án thành phần 1. UBND tỉnh sẽ làm việc cụ thể với những đơn vị chưa đạt yêu cầu.
Sáng 28.5, Quỹ Khởi sự từ tâm (thành viên Kim Oanh Group) tổ chức tọa đàm với chủ đề "Khởi nghề trong lĩnh vực xã hội - Lối vào hệ sinh thái thiện nguyện". Các diễn giả tập trung trao đổi nhiều nội dung thực tiễn như: cách xây dựng CV, cơ hội nghề nghiệp trong lĩnh vực xã hội, kỳ vọng của nhà tuyển dụng với lao động trẻ...
Ông Nguyễn Phú Đức, Giám đốc Quỹ Khởi sự từ tâm, cho biết tọa đàm là cơ hội để sinh viên lắng nghe và học hỏi kinh nghiệm thực tế từ các chuyên gia nhiều năm gắn bó với lĩnh vực xã hội, qua đó hiểu rõ hơn về con đường nghề nghiệp tương lai.
Ông Đức nhấn mạnh sau mỗi buổi thảo luận, các bên có thể cùng nhìn ra vấn đề mới, tìm giải pháp và tiếp tục đồng hành để tạo ra nhiều giá trị thiết thực hơn cho cộng đồng.
"Chỉ có tấm lòng thôi là chưa đủ. Điều cần thiết hơn là tri thức, năng lực, thời điểm, cơ chế và hơn hết là nguồn lực triển khai", ông Đức nói.
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại tọa đàm là câu hỏi của sinh viên về thực trạng nhiều doanh nghiệp hiện nay yêu cầu ứng viên mới ra trường phải có từ 1 - 2 năm kinh nghiệm, cùng CV (sơ yếu lý lịch hoặc bản tóm tắt quá trình làm việc, học tập - PV) chuyên môn cao.
Trả lời vấn đề này, ông Nguyễn Thành Hưng, quản lý nhân sự Acecook Việt Nam, cho rằng sinh viên không nên hiểu kinh nghiệm chỉ là thời gian làm việc thực tế tại doanh nghiệp; mà còn được hình thành từ quá trình học tập, tham gia hoạt động, dự án, nghiên cứu và cả những trải nghiệm trong cuộc sống.
Ông Hưng cho biết điều doanh nghiệp quan tâm là ứng viên đã tham gia những dự án nào, học được gì từ các môn học, đề tài, luận văn và tích lũy được kỹ năng gì để phục vụ vị trí ứng tuyển.
Theo ông, nếu doanh nghiệp yêu cầu ứng viên phải có nhiều năm kinh nghiệm thực chiến để làm việc ngay thì vị trí đó có thể không phù hợp với sinh viên mới ra trường. Các doanh nghiệp thường tồn tại 2 nhóm tuyển dụng: nhóm nhân sự có kinh nghiệm để đáp ứng công việc tức thời và nhóm nhân sự trẻ có tiềm năng để đào tạo cho kế hoạch dài hạn.
Vì vậy, sinh viên nên định hướng bản thân phù hợp với nhóm tuyển dụng thứ hai thay vì quá áp lực về yêu cầu kinh nghiệm.
Ông Hưng cũng lưu ý người trẻ cần chủ động nâng cao năng lực và tinh thần trách nhiệm.
Thạc sĩ Nguyễn Văn Cử, Giám đốc doanh nghiệp xã hội Đời rất đẹp, chia sẻ thêm về việc xây dựng CV, cho rằng sinh viên không nên chỉ tập trung vào kiến thức chuyên môn mà cần xác định rõ lộ trình nghề nghiệp của bản thân. Từ đó mới có thể đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức để bổ sung kỹ năng, kinh nghiệm và thái độ phù hợp cho từng giai đoạn phát triển nghề nghiệp.
Theo ông, nhiều sinh viên hiện nay mắc sai lầm khi đến năm cuối đại học mới bắt đầu chuẩn bị CV. Trong khi đó, việc xây dựng kế hoạch phát triển bản thân cần được thực hiện ngay từ năm nhất thông qua học tập, tham gia hoạt động, dự án và trải nghiệm thực tế.
Những sinh viên sớm xác định mục tiêu, chủ động rèn luyện kỹ năng và xây dựng kế hoạch phát triển cá nhân sẽ có nhiều cơ hội thành công hơn trong môi trường tuyển dụng hiện nay.
Bên cạnh hoạt động tọa đàm, chương trình còn ra mắt 3 câu lạc bộ thiện nguyện trẻ và thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái tri thức thiện nguyện cho thế hệ trẻ.
Đồng thời, Quỹ Khởi sự từ tâm ký kết hợp tác cùng 4 trường đại học tại TP.HCM nhằm triển khai các hoạt động định hướng nghề nghiệp, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và mở rộng cơ hội phát triển cho sinh viên thông qua học bổng, các khóa đào tạo kỹ năng mềm, nghề nghiệp và chương trình huấn luyện chuyên sâu phù hợp với lĩnh vực xã hội.
