Chúng tôi ghé thăm làng Tiên Hòa, xã Vĩnh Quang, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc huyện Vĩnh Thạnh, tỉnh Bình Định) vào những ngày hè oi bức. Giữa cái nắng gay gắt của miền Trung, khu rừng Hòn Cấm ở làng Tiên Hòa hiện ra như một ốc đảo tươi mát. Mới chỉ đến gần chân núi, không khí lập tức dịu lại. Tiếng chim ríu rít trên những tán cây cao, gió len qua rừng cây cổ thụ mang theo hơi mát khiến cảm giác oi bức dường như tan biến.
Là người già nhất làng, cụ ông Trần Trọng Tấn (90 tuổi, ở làng Tiên Hòa) cho biết từ khi còn nhỏ đã được cha ông dặn dò “đây là núi cấm”, mọi người phải cùng nhau gìn giữ.
Cụ Tấn bảo rằng người dân Tiên Hòa vẫn truyền nhau những câu chuyện về sự ra đời của khu rừng cấm. Theo lời kể của các bậc cao niên, ngày xưa vùng đất quanh chân núi thuộc sở hữu của một phú ông giàu có. Trong những năm hạn hán kéo dài, khi nhiều nơi khô cạn, khu vực quanh Hòn Cấm vẫn giữ được mạch nước ngầm nhờ khu rừng trên đỉnh núi. Nhận thấy giá trị đặc biệt ấy, phú ông đã đặt ra những quy ước nghiêm ngặt để bảo vệ rừng. Từ đó, lệ làng được hình thành, người dân không được tự ý chặt cây hay khai thác lâm sản.
“Ông bà dạy rừng là của chung. Mất rừng là mạch nước ngầm cũng cạn. Bao nhiêu đời nay, người làng không ai dám đụng đến rừng cấm. Bởi vậy những năm hạn nhất, các vùng khác khô hết nước nhưng giếng của dân làng Tiên Hòa thì chưa bao giờ cạn”, cụ Tấn kể.
Còn sách Nước non Bình Định của học giả Quách Tấn chép rằng Hòn Cấm tuy thấp nhưng rừng rậm, cây cao, có nhiều danh mộc to lớn, hình thù kỳ quái. Hàng trăm năm trước trong làng có một người thợ rừng vào núi đốn một cây cổ thụ. Sau nhiều lần gãy, mẻ lưỡi rìu, ông mới hạ được cây. Ngay lúc đó, từ vết cắt ở gốc cây bỗng trồi lên một chiếc đầu lâu, tóc xanh như cỏ. Đầu lâu này trợn mắt nhìn người thợ rừng rồi biến mất.
Khúc gỗ sau đó được một phú ông mua về làm nhà. Nhà cất xong, gia đình phú ông liên tục gặp nạn. Nghe người thợ rừng kể lại chuyện “thần tóc xanh” hiện hình, phú ông hiểu rằng thần cần nơi nương tựa nên đã lập miếu thờ tại gốc cây cũ. Từ đó, gia đình họ được bình yên.
Để bảo vệ khu rừng, phú ông làm đơn xin quan địa phương cấm đốn củi và được chuẩn y, từ đó núi có tên là Hòn Cấm. Dù câu chuyện mang màu sắc hoang đường, nhưng người dân lại thích thú truyền tai nhau từ đời này sang đời khác, khiến Hòn Cấm ngày càng nổi tiếng.
Nhờ những quy ước bất thành văn ấy, Hòn Cấm vẫn tồn tại gần như nguyên vẹn đến ngày nay, trong khi nhiều cánh rừng khác thì dần thu hẹp theo thời gian.
Làng Tiên Hòa hiện có khoảng 400 hộ dân. Với người dân nơi đây, giá trị lớn nhất của Hòn Cấm không nằm ở gỗ hay lâm sản mà ở vai trò điều hòa khí hậu và giữ nước. Vào những ngày nắng nóng nhất, nhiệt độ khu vực quanh làng thường thấp hơn các vùng lân cận từ 3 – 4 độ C. Người dân ví khu rừng như một “máy điều hòa tự nhiên” giúp giữ độ ẩm và tạo bóng mát cho cả vùng.
Quan trọng hơn, Hòn Cấm là nguồn sinh thủy cho đời sống và sản xuất. Từ lòng núi, những mạch nước ngầm len lỏi nuôi dưỡng ruộng vườn, cung cấp nước cho các giếng đào của người dân. Trong điều kiện thời tiết ngày càng khắc nghiệt, nguồn nước này có ý nghĩa đặc biệt đối với cộng đồng địa phương.
Hòn Cấm là một ngọn núi thấp với khu rừng nguyên sinh rộng khoảng 4 ha. Cả ngọn núi nằm lọt giữa khu dân cư. Trên núi không khí mát lạnh lạ kỳ. Những tán cổ thụ đan xen với nhau tạo nên một vòm xanh bảo vệ cả khu rừng. Dưới chân, những cây bụi cùng cỏ dại phủ kín lối đi. Dưới cùng là lớp lá khô mục, môi trường sinh sống của nhiều loài động vật, côn trùng nhỏ.
Men theo những lối mòn trong rừng, ông Hồ Đức Cung (62 tuổi, ở làng Tiên Hòa) chỉ cho chúng tôi những cây xay, bằng lăng cổ thụ lớn đến vài người ôm không xuể. Trên thân cây, lớp rêu xanh phủ kín như minh chứng cho tuổi đời hàng chục, thậm chí hàng trăm năm.
“Rừng còn được như hôm nay là nhờ người dân cùng nhau gìn giữ. Đây không chỉ là cây cối mà còn là di sản của làng”, ông Cung nói.
Theo ông Cung, dù được bảo vệ khá tốt, nhưng việc tăng cường quản lý, khoanh vùng bảo vệ và nâng cao ý thức cộng đồng vẫn là yêu cầu cần thiết để bảo tồn khu rừng lâu dài.
Bên cạnh công tác bảo tồn, người dân địa phương cũng kỳ vọng phát triển du lịch sinh thái gắn với khu rừng. Nằm cạnh sông Kôn, sở hữu hệ sinh thái tự nhiên cùng những câu chuyện dân gian đặc sắc, Hòn Cấm được đánh giá có tiềm năng trở thành điểm đến trải nghiệm thiên nhiên nếu được đầu tư phù hợp.
Ông Trịnh Thành Trung, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Quang, cho biết Hòn Cấm là khu rừng được cộng đồng và chính quyền địa phương gìn giữ từ nhiều năm nay. Khu rừng cũng là nguồn sinh thủy quan trọng cho các giếng đào phục vụ sinh hoạt của người dân.
Chính vì gắn bó mật thiết với đời sống nên từ lâu người dân xem đây là “rừng thiêng”, tự giác bảo vệ. Khi phát hiện các hành vi xâm hại rừng, người dân chủ động ngăn chặn và báo chính quyền xử lý.
Theo ông Trung, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với cộng đồng bảo vệ Hòn Cấm, vừa duy trì nguồn nước, hạn chế nguy cơ sạt lở cho khu dân cư dưới chân núi, vừa giữ gìn hệ sinh thái tự nhiên. Đây cũng được xem là nền tảng để phát triển bền vững, hài hòa giữa bảo tồn thiên nhiên và sinh kế của người dân địa phương.
Sau bao biến động của thời gian, Hòn Cấm vẫn giữ được màu xanh nguyên sơ giữa miền bán sơn địa. Không chỉ là một khu rừng nhỏ, nơi đây còn là minh chứng cho sức mạnh của những quy ước cộng đồng, cho ý thức gìn giữ thiên nhiên được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và chính điều đó đã giúp Hòn Cấm tồn tại đến ngày nay.
Liên đoàn Lao động TP.HCM và Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp sẽ tổ chức thí điểm buổi tuyên truyền, tầm soát bệnh nghề nghiệp tại khu công nghiệp vào tháng 5.
Quyết định trên được 2 đơn vị nói trên đưa ra trong buổi làm việc chiều 13.4, bàn giải pháp giúp người lao động và doanh nghiệp coi trọng, hiểu rõ hơn về bệnh nghề nghiệp.
PGS-TS Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp (phường Chánh Hưng), cho biết trong quá trình hoạt động chuyên môn, đơn vị nhận thấy nhiều người lao động, doanh nghiệp còn thờ ơ với bệnh nghề nghiệp.
Theo bác sĩ Hoàng, vấn đề về các bệnh lý bệnh nghiệp trong công nhân lao động ở TP.HCM đang được chính quyền địa phương và ngành y tế quan tâm. Hiện nay, tại các doanh nghiệp đều có tổ chức các đợt khám sức khỏe định kỳ hằng năm cho người lao động. Từ đó, nhiều người lao động phát hiện được các vấn đề về sức khỏe. Nếu có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp, người lao động tiếp tục khám chuyên sâu và điều trị.
"Chúng tôi nhận thấy bệnh nghề nghiệp đang xuất hiện nhiều tại một số ngành nghề đặc thù. Ví dụ, với ngành sản xuất da giày, xi măng, may mặc, công nhân dễ mắc bệnh viêm phổi. Người lao động ngành sản xuất ắc quy thường dễ bị nhiễm độc chì... Ngành cơ khí, đóng tàu thường khiến công nhân mất thính lực. Những bệnh lý này thường tiến triển âm thầm nên việc tầm soát, phát hiện sớm rất quan trọng", bác sĩ Hoàng nói.
Tại buổi làm việc, bệnh viện mong muốn phối hợp cùng Liên đoàn Lao động TP.HCM tổ chức nhiều chương trình tuyên truyền và đẩy mạnh công tác tầm soát cho người lao động để phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp.
Mục tiêu đầu tiên là trang bị kiến thức cho người lao động, giúp họ hiểu được bản thân đang có nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp gì. Từ đó, người lao động chủ động phòng tránh, coi trọng việc khám và tầm soát bệnh hơn. Bên cạnh đó, hoạt động giúp nâng cao ý thức cho doanh nghiệp để họ đảm bảo được môi trường lao động làm việc thật tốt, hiệu quả, an toàn.
Ông Bùi Thanh Nhân, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM nhìn nhận một bộ phận người lao động và doanh nghiệp hiện nay chưa quan tâm đến bệnh nghề nghiệp. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp tổ chức những buổi khám sức khỏe định kỳ qua loa, "khám cho có", còn người lao động thì "trốn khám".
Từ đó, 2 bên (Liên đoàn Lao động TP.HCM và Bệnh viện Phục hồi chức năng - Điều trị bệnh nghề nghiệp) thống nhất tổ chức hoạt động tuyên truyền, tầm soát bệnh nghề nghiệp cho người lao động thí điểm tại 1 khu công nghiệp vào tháng 5.
Liên đoàn Lao động TP.HCM đóng vai trò làm đầu mối tìm khu công nghiệp để thí điểm hoạt động, cung cấp cho bệnh viện số lượng doanh nghiệp, ngành nghề đặc thù.
Theo dữ liệu, bệnh viện sẽ sàng lọc và hệ thống một số bệnh nghề nghiệp phổ biến có thể gặp phải. Tiếp theo, bệnh viện tổ chức buổi tuyên truyền cho công nhân về nguy cơ mắc bệnh và thực hiện tầm soát ngay tại nơi làm việc.
Ông Bùi Thanh Nhân nhận định, mô hình này có thể nhân rộng ra nhiều khu công nghiệp trong tương lai. Việc tuyên truyền, tầm soát tận nơi làm việc, dựa theo đặc thù ngành nghề giúp phát hiện bệnh nghề nghiệp trúng đích, hiệu quả.
"Hoạt động không chỉ có lợi cho người lao động mà còn giúp doanh nghiệp hiểu rõ tài sản quý giá nhất của họ không phải là máy móc, cơ sở vật chất mà chính là con người. Đây là đội ngũ sản sinh ra những giá trị, làm lợi cho doanh nghiệp và bản thân chủ doanh nghiệp phải có trách nhiệm bảo vệ sức khỏe cho người lao động. Chúng tôi mong rằng hoạt động sẽ góp phần vào sự phát triển chung của TP.HCM - nơi không chỉ có lao động giỏi về chuyên môn mà còn tốt về sức khỏe", bác sĩ Hoàng nói.
Sáng 7.4, Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực 2 (thuộc Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM) phối hợp Công an phường Tân Thới Hiệp cùng các đơn vị liên quan tiến hành kiểm tra đột xuất 2 cơ sở giết mổ heo không phép nằm sâu trong hẻm đường Hương lộ 80.
Trước đó, qua công tác nắm địa bàn, lực lượng chức năng phát hiện một lô heo được vận chuyển từ tỉnh khác vào TP.HCM, đưa về tiêu thụ tại 2 điểm giết mổ không phép trong khu dân cư. Đây là khu vực hẻm nhỏ, sâu, dân cư chủ yếu là người nhập cư. Cơ sở có tính cảnh giác cao, chỉ cần xuất hiện người lạ, thông tin nhanh chóng lan ra khiến việc tiếp cận, kiểm tra gặp nhiều khó khăn.
Khoảng 7 giờ cùng ngày, tổ công tác quyết định ập vào kiểm tra đột xuất cả 2 điểm. Tại hiện trường, lực lượng chức năng bắt quả tang hoạt động giết mổ heo đang diễn ra. Cụ thể, tại lò thứ nhất có tổng cộng 14 con heo, trong đó 1 con đang bị giết mổ, xẻ thịt. Tại lò thứ hai, lực lượng ghi nhận 10 con heo, gồm 2 con đang bị giết mổ và 8 con còn sống.
Ghi nhận tại hiện trường cho thấy điều kiện chăn nuôi và giết mổ tại 2 cơ sở đều ở mức báo động. Khu vực nuôi nhốt heo được dựng tạm bợ bằng các tấm tôn cũ và khung sắt hoen gỉ, tạo thành những ô chuồng chật hẹp, ẩm thấp. Nền xi măng phủ đầy chất bẩn, nước thải đọng lại, bốc mùi hôi nồng nặc.
Nhiều con heo bị nhốt chen chúc trong không gian kín, một số được đánh dấu bằng sơn trên thân nhưng không có bất kỳ dấu hiệu nhận diện kiểm dịch nào. Điều này cho thấy nguồn gốc đàn heo chưa được xác minh rõ ràng, tiềm ẩn nguy cơ cao về dịch bệnh.
Không chỉ dừng lại ở khâu nuôi nhốt, toàn bộ hoạt động giết mổ heo cũng diễn ra trong môi trường không đảm bảo vệ sinh. Heo bị xử lý ngay trong khu chuồng, không có khu giết mổ riêng biệt, không tuân thủ quy trình kiểm soát thú y. Người thực hiện chủ yếu thao tác thủ công, thiếu trang bị bảo hộ như găng tay, khẩu trang, làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm chéo và mất an toàn lao động.
Sau khi giết mổ, thịt heo được chuyển sang khu sơ chế trong điều kiện hết sức sơ sài. Các tảng thịt được đặt trực tiếp trên bàn kim loại giữa không gian hở, không có che chắn, dễ bị ruồi nhặng và côn trùng xâm nhập. Dưới nền nhà, máu và nước thải chảy tràn, đọng thành vũng, trong khi hệ thống thoát nước gần như không được đầu tư.
Đáng chú ý, khu vực sản xuất không được tách biệt với không gian sinh hoạt. Trong cùng một khuôn viên, xe máy và các vật dụng cá nhân được bố trí lộn xộn. Sự thiếu phân tách giữa khu sạch – bẩn, khu sản xuất – sinh hoạt cho thấy hoạt động mang tính tự phát, không tuân thủ bất kỳ quy chuẩn an toàn nào.
Làm việc với cơ quan chức năng, các chủ cơ sở khai nhận toàn bộ số heo được thu mua từ tỉnh Tây Ninh. Tuy nhiên, tại thời điểm kiểm tra, các chủ lò không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ cũng như giấy chứng nhận kiểm dịch động vật theo quy định. Ngoài ra, cả 2 cơ sở đều không có giấy đăng ký kinh doanh, hoạt động giết mổ diễn ra tại địa điểm chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép, không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y.
Theo ghi nhận, các hành vi vi phạm bao gồm: không đăng ký thành lập hộ kinh doanh; giết mổ động vật tại địa điểm không được phép; không đảm bảo điều kiện vệ sinh thú y đối với trang thiết bị, dụng cụ và nguồn nước; không có giấy chứng nhận kiểm dịch động vật và sản phẩm động vật; chưa chứng minh được nguồn gốc xuất xứ đàn heo.
Đối với số heo đã giết mổ, đoàn kiểm tra lập biên bản và tiến hành tiêu hủy theo quy định. Số heo còn sống được lập biên bản, chuyển về Trạm kiểm dịch động vật Hóc Môn để lưu giữ, chờ kết quả xét nghiệm.
Trường hợp kết quả cho thấy đàn heo không nhiễm bệnh, cơ quan chức năng sẽ hoàn trả cho chủ và đưa vào cơ sở giết mổ hợp pháp để xử lý. Nếu phát hiện dịch bệnh, các cá nhân liên quan sẽ tiếp tục bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Văn phòng Thành ủy Hà Nội vừa thông báo ý kiến chỉ đạo của Thường trực Thành ủy về chỉ đạo chấn chỉnh thái độ phục vụ công dân.
Theo đó, ngày 22 và 23/6, một số cơ quan báo chí phản ánh việc người dân bức xúc về thái độ giao tiếp, ứng xử của một công chức tại Điểm phục vụ hành chính công tại trụ sở UBND phường Ngọc Hà (Chi nhánh số 3) khi công dân lên làm thủ tục chứng thực chữ ký ủy quyền nhận lương hưu cho người thân.
Theo văn bản của Thành ủy Hà Nội, vụ việc đã để lại dư luận không tốt về thái độ, tác phong của cán bộ, công chức, viên chức trong giao tiếp với công dân, nhất là với thân nhân, gia đình người có công.
Thường trực Thành ủy Hà Nội giao Đảng ủy UBND thành phố lãnh đạo UBND thành phố yêu cầu Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố nghiêm túc rút kinh nghiệm trong toàn hệ thống về thái độ, tác phong của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động trong giao tiếp và làm việc với công dân.
Đồng thời, xem xét trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan, kỷ luật nghiêm theo quy định (nếu có), theo yêu cầu của Thường trực Thành ủy Hà Nội.
Các cơ quan liên quan được yêu cầu tiếp tục thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 09-CT/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi công vụ; siết chặt kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu trong giai đoạn phát triển mới của thủ đô.
Thường trực Thành ủy Hà Nội giao Ủy ban Kiểm tra Thành ủy chỉ đạo xem xét, xử lý trách nhiệm của tổ chức Đảng và đảng viên có liên quan. Các đơn vị báo cáo Thường trực Thành ủy các nội dung trên trước ngày 5/7.
Liên quan đến việc này, Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội cho biết ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Trung tâm đã chỉ đạo lãnh đạo Chi nhánh số 3 khẩn trương rà soát, xác minh nội dung vụ việc, đồng thời trực tiếp liên hệ với gia đình công dân để lắng nghe ý kiến, giải thích các quy định pháp luật có liên quan và hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính theo quy định.
Cơ quan này cho biết kết quả xác minh bước đầu cho thấy việc hướng dẫn chuyên môn được thực hiện trên cơ sở các quy định hiện hành. Tuy nhiên, trong quá trình trao đổi, hướng dẫn công dân, cán bộ thực hiện nhiệm vụ còn có những hạn chế trong kỹ năng giao tiếp, ứng xử và cách thức truyền đạt thông tin, dẫn đến công dân và gia đình chưa đồng thuận, phát sinh phản ánh.
Trong sáng 23/6, lãnh đạo Trung tâm hành chính công, lãnh đạo Chi nhánh số 3 cùng cán bộ liên quan đã trực tiếp đến gia đình công dân để thăm hỏi, lắng nghe ý kiến, nhận trách nhiệm về những hạn chế trong quá trình phục vụ, đồng thời gửi lời xin lỗi tới gia đình và hỗ trợ thực hiện thủ tục hành chính tại nơi cư trú.
Trung tâm hành chính công cho biết cơ quan này nghiêm túc tiếp thu phản ánh của công dân và đang tiếp tục rà soát, làm rõ trách nhiệm của các cá nhân liên quan và sẽ xử lý theo quy định.
Cùng với đó, Trung tâm hành chính công sẽ chỉ đạo toàn hệ thống tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, nâng cao văn hóa công vụ, kỹ năng giao tiếp, ứng xử đối với người dân, đặc biệt là người có công với cách mạng, người cao tuổi và các đối tượng yếu thế.
