Ấn tượng đầu tiên đập vào mắt người viết khi bước vào khu Mả Lạng là những con hẻm nhỏ sâu hun hút, ngoằn ngoèo, tối tăm. Hai bên hẻm, nhiều xe máy và vật dụng đặt chắn gần hết lối đi. Phía trên, khoảng không gian bị phần mái nhô ra của những căn nhà “tí hon” che kín, thỉnh thoảng mới có chút ánh sáng trời lọt vào từ những kẻ hở nhỏ.
Hơn 600 căn nhà có diện tích từ 6 – 15m2 mọc lên trong những con hẻm ngoằn ngoèo này là nơi sinh sống của hàng nghìn người dân tứ xứ, thuộc nhiều thế hệ.
Khu Mả Lạng nằm giữa tứ giác Nguyễn Cư Trinh ở vị trí trung tâm Tp.HCM, được bao quanh bởi 4 tuyến đường gồm: Cống Quỳnh – Nguyễn Trãi – Nguyễn Cư Trinh – Trần Đình Xu. Với việc nằm giữa khu vực sôi động, đông đúc, nơi đây được mệnh danh là “tứ giác vàng” của Tp.HCM.
Chia sẻ với PV, chị Nguyễn Thị Xuân cho biết: “Tôi sống tại khu Mả Lạng từ năm 1982. Khi đó tôi mới 7 tuổi. Khu Mả Lạng là nơi quy tụ dân tứ xứ, nhưng cũng có nhiều người dân gốc sinh sống, đa phần ở tại đây hơn 20 năm”.
Khi được hỏi có mong muốn được giải tỏa, nhận hỗ trợ để chuyển đến nơi ở mới hay không, chị Xuân trầm ngâm rồi nói: “Tôi vẫn muốn ở đây vì gần nhiều tiện ích. Nhưng điều khiến tôi lưu luyến nhất không phải chuyện đi lại hay sinh hoạt thuận tiện, mà là tình làng nghĩa xóm”.
“Người dân ở đây là người lao động, ai cũng khó khăn và dễ bị tổn thương, nhưng khó khăn mới biết thương người khó khăn, người tổn thương mới biết thương người bị tổn thương”, chị Xuân trải lòng.
Cũng theo chị Xuân, trước đây khu này là điểm nóng về an ninh trật tự, mua bán ma túy. Khoảng những năm 2000, nhà nước quyết định làm “sạch” khu này, nhiều cán bộ cảnh sát khu vực, cảnh sát phường, quận phối hợp bắt giữ nhiều tội phạm liên quan đến ma túy. Rồi người dân đùm bọc nhau, cùng phối hợp với chính quyền để đẩy lùi tệ nạn, nên giờ mới có được cuộc sống bình yên như hôm nay.
Còn bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết cho biết, bà sống tại khu Mả Lạng này từ năm 1968. Ngày trước khổ lắm, vừa mồ mả, vừa sình lầy.
“Ngày trước ở đây toàn sình lầy, những căn chòi nhỏ làm từ mái lá, quây xung quanh bằng những tấm phên tre nằm xen với mồ mả, kết nối với nhau và với bên ngoài bằng những chiếc cầu nổi trên nước làm từ lốp xe ô tô cũ. Thời gian sau, khi cuộc sống dần đi vào ổn định, những căn nhà ‘tí hon’ khu Mả Lạng mới được xây bằng tường gạch, đường đổ bê tông mới được sạch sẽ như bây giờ”, bà Tuyết kể.
Trong căn nhà chỉ vỏn vẹn 6m2, ông Phan Quốc Hiền (SN 1961) cho hay, do tai biến, lại tuổi cao, không thể lao động nên ông được anh em thuê nhà căn nhà nhỏ này để sống. Theo ông Hiền, ông được anh em thương nên đóng tiền thuê nhà cho, còn ăn uống ông tự túc.
Nhà ông Hiền thuê, ngoài chiếc giường bé xíu choán hết lối đi, thì chỉ còn một khoảng nhỏ để ông đặt vừa chiếc ghế ngồi xem thời sự qua chiếc điện thoại nhỏ. Nhà nhỏ, nên thứ gì trong nhà cũng nhỏ và tối giản đến mức tối đa,.
Ông Hiền nói, đa phần người dân ở đây đều khó khăn, nhưng người với người đối xử với nhau trên cả tuyệt vời. Đó là điều đặc biệt ở khu Mả Lạng này.
“Tôi chưa biết sẽ đi đâu”
Vừa sắp xếp gánh hàng nhỏ chuẩn bị buôn bán, bà Lê Thị Nga (68 tuổi) vừa trải lòng với PV. Bà cho biết, trước năm 2023, UBND phường Nguyễn Cư Trinh (cũ) từng tổ chức họp dân, thông báo chủ trương giải tỏa toàn bộ khu Mả Lạng và phát phiếu để người dân ghi nguyện vọng. Tuy nhiên, sau đó chính quyền lại thông báo chưa thực hiện giải tỏa nên phần lớn người dân đều thở phào nhẹ nhõm.
“Giờ lại có thông báo phải di dời, tôi thật sự rất mông lung, không biết cuộc sống sắp tới sẽ ra sao”, bà Nga bày tỏ.
Nhà bà Nga chỉ vỏn vẹn 6m2. “Ở đây chật chội, nhưng luộc cái trứng, con ốc mang đi khắp Mả Lạng này bán cũng có tiền ăn uống. Giờ già rồi, đi nơi khác sao buôn bán được, cũng đâu có ai mướn làm việc nữa”, bà Nga buồn bã nói nếu được đưa về lại khu Mả Lạng sống sau khi xây dựng xong thì sợ giá nhà cao, không góp nổi, đó là chưa kể lên chung cư rồi thì làm sao mà buôn bán.
Cùng có chung nỗi lo, bà Nguyễn Thị Xuân Nga (SN 1959) cho biết, đi họp cán bộ nói khi giải tỏa thì đưa dân đi nơi khác, khi nào xây dựng xong thì đưa về đây lại, nhưng lấy tiền đâu mà mua.
“Cán bộ nói xây xong rồi đưa về lại, ưu tiên mua suất tái định cư, nhưng làm gì có tiền mà mua. Tôi chẳng có quê quán, không mẹ cha, anh em, biết đi đâu giờ. Nên chỉ mong nhà nước có chính sách tốt hơn cho người dân ở đây thôi”.
Trái với nỗi lo của bà Nga, bà Lê Kim Anh (77 tuổi) mong được xét bồi thường đợt đầu. Trong căn nhà chỉ khoảng 8m2, bà Kim Anh kể: “Ở mảnh đất này, tôi chứng kiến nhiều điều vui buồn trong gần hết cuộc đời mình, nhưng nếu nhà nước giải tỏa, tôi vẫn vui vẻ chấp nhận, và mong muốn được giải quyết bồi thường đầu tiên”. Khi được hỏi nếu nhận tiền đền bù thì sẽ chuyển đi đâu sinh sống, bà Nga lắc đầu: “Tôi chưa biết sẽ đi đâu”. Điều bà mong mỏi nhất là có thể tiếp tục ở nhà mặt đất để thuận tiện sinh hoạt hằng ngày.
Giải đáp những thắc mắc và nỗi lo của người dân khu Mả Lạng, ông Lê Thanh Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị UBND phường Bến Thành, Tp.HCM cho biết, dự án chỉnh trang khi đô thị Mả Lạng dự kiến thực hiện từ năm 2026 đến năm 2029, trong đó khởi công vào quý III/2026, hoàn thành công trình vào quý IV/2028 và bàn giao đưa vào khai thác, vận hành trong năm 2029.
Theo Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 21/5, nhiều khu vực ở Bắc Bộ tiếp tục xuất hiện mưa dông trên diện rộng, cục bộ có nơi mưa rất to, trong cơn dông đề phòng lốc sét, gió giật.
Tại Bắc Bộ, do tiếp tục chịu tác động của vùng hội tụ gió trên cao nên mưa dông vẫn xuất hiện trên diện rộng. Khu vực Đông Bắc Bộ, Nam Lào Cai và Nam Phú Thọ có nơi xảy ra mưa vừa, mưa to, thậm chí mưa rất to. Trong khi đó, vùng Tây Bắc Bộ xuất hiện mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa lớn. Mưa có thể xảy ra bất kỳ thời điểm nào trong ngày nhưng tập trung nhiều hơn vào chiều tối, ban đêm và sáng sớm. Các địa phương vùng núi cần đặc biệt đề phòng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất do nền đất đã ngấm nước kéo dài nhiều ngày.
Xuống khu vực Bắc Trung Bộ, các tỉnh Thanh Hóa và Nghệ An tiếp tục duy trì trạng thái nhiều mây, có mưa rào và dông, cục bộ xuất hiện mưa lớn. Trong cơn dông tiềm ẩn nguy cơ xảy ra lốc xoáy, sét và gió giật mạnh. Trong khi tiến xa hơn về phía Nam, thời tiết nhìn chung ổn định hơn. Ban ngày trời có nắng, cục bộ có nơi nắng nóng, tuy nhiên về chiều tối và đêm vẫn xuất hiện mưa rào và dông vài nơi. Mưa không kéo dài nhưng người dân vẫn cần lưu ý các hiện tượng thời tiết cực đoan đi kèm trong cơn dông.
Ở khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, gió mùa Tây Nam tiếp tục hoạt động khiến mưa dông xuất hiện rải rác vào chiều tối và tối. Một số nơi có thể xảy ra mưa to cục bộ kèm lốc, sét và gió giật mạnh. Ban ngày trời vẫn có nắng gián đoạn, không khí oi nóng giảm nhẹ so với những ngày trước.
Nhiệt độ thấp nhất: 25-27 độ C.
Nhiệt độ cao nhất: 30-32 độ C.
Nhiều mây, có lúc có mưa rào và dông, cục bộ có nơi mưa to. Gió đông nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh.
Tây Bắc Bộ
Nhiệt độ thấp nhất: 23-26 độ C, có nơi dưới 23 độ C.
Nhiệt độ cao nhất: 31-34 độ C, có nơi trên 34 độ C.
Nhiều mây, có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió nhẹ. Trong mưa dông cần đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Đông Bắc Bộ
Nhiệt độ thấp nhất: 24-27 độ C, vùng núi có nơi dưới 24 độ C.
Nhiệt độ cao nhất: 30-33 độ C.
Nhiều mây, ngày có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; đêm có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Gió đông nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Thanh Hóa đến Huế
Nhiệt độ thấp nhất: 25-28 độ C.
Nhiệt độ cao nhất: 32-35 độ C, phía Nam có nơi trên 35 độ C.
Phía Bắc nhiều mây, ngày có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to; đêm có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Phía Nam có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nam đến đông nam cấp 2-3. Trong mưa dông cần đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ cao nhất: 32-35 độ C, có nơi trên 35 độ C.
Có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nam đến đông nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Cao nguyên Trung Bộ
Nhiệt độ thấp nhất: 21-24 độ C.
Nhiệt độ cao nhất: 29-32 độ C, có nơi trên 32 độ C.
Có mây, có mưa rào và dông vài nơi; riêng chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác. Gió tây nam đến tây cấp 2-3. Trong mưa dông cần đề phòng lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Nhiệt độ thấp nhất: 25-28 độ C, có nơi dưới 25 độ C.
Có mây, có mưa rào và dông vài nơi; riêng chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to. Gió tây nam đến tây cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Tp.Hồ Chí Minh
Nhiệt độ thấp nhất: 26-28 độ C.
Nhiệt độ cao nhất: 31-33 độ C.
Có mây, có lúc có mưa rào và dông, cục bộ có nơi mưa to. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Từng được xem là giải pháp linh hoạt giúp giáo dục duy trì hoạt động trong đại dịch, các kỳ thi trực tuyến tại Mỹ giờ đây lại trở thành "điểm nóng" của hàng loạt chiêu gian lận công nghệ cao.
Từ chatbot AI, đồng hồ thông minh cho tới các nhóm kín chia sẻ đáp án theo thời gian thực, nhiều giáo viên và trường đại học Mỹ thừa nhận việc kiểm soát gian lận online đang ngày càng khó khăn.
Theo The New York Times, sự xuất hiện của ChatGPT và các công cụ AI tạo sinh đã khiến giới giáo dục Mỹ lo ngại sâu sắc. Chỉ trong vài giây, chatbot có thể viết bài luận, giải toán hoặc trả lời các câu hỏi học thuật với độ trôi chảy khiến giáo viên khó phát hiện.
Nhiều học sinh thậm chí công khai chia sẻ trên TikTok và Reddit cách dùng AI để "qua mặt" hệ thống kiểm tra trực tuyến. Một số bài đăng hướng dẫn cách yêu cầu chatbot viết lại nội dung theo văn phong tự nhiên nhằm tránh bị phát hiện bởi phần mềm dò AI.
Không chỉ AI, vấn nạn rò rỉ đề thi cũng khiến các kỳ thi online tại Mỹ trở nên hỗn loạn. Trên Reddit và Discord, nhiều nhóm kín chuyên chia sẻ đáp án SAT, AP hay bài thi trực tuyến xuất hiện ngày càng nhiều. Một số học sinh chụp màn hình câu hỏi rồi gửi vào nhóm chat để nhờ giải ngay trong lúc làm bài.
Theo Forbes, AI đang làm thay đổi hoàn toàn cách học sinh tiếp cận thi cử, buộc các trường phải thiết kế lại hình thức đánh giá thay vì chỉ dựa vào các bài thi truyền thống.
Trong khi đó, Education Week cho biết nhiều giáo viên Mỹ hiện phải thay đổi cách ra đề, tăng câu hỏi tư duy cá nhân hoặc yêu cầu học sinh trình bày miệng để hạn chế gian lận bằng AI.
Áp lực còn lớn hơn với các kỳ thi quốc tế tổ chức trực tuyến. Năm 2023, College Board - đơn vị tổ chức SAT và AP - từng phải điều tra nhiều vụ phát tán nội dung bài thi trên mạng xã hội chỉ vài giờ sau khi thí sinh bắt đầu làm bài ở các múi giờ khác nhau. Điều này làm dấy lên tranh cãi về tính công bằng giữa học sinh ở các quốc gia.
Không ít giáo viên Mỹ cho biết, sau đại dịch, nhiều trường đại học bắt đầu quay lại hình thức thi trực tiếp hoặc kết hợp vấn đáp để đảm bảo tính trung thực học thuật.
Một số trường còn yêu cầu sinh viên khóa webcam toàn cảnh phòng thi, bật micro liên tục hoặc dùng phần mềm giám sát theo dõi chuyển động mắt. Tuy nhiên, các biện pháp này lại gây tranh cãi về quyền riêng tư.
Theo The Washington Post, nhiều sinh viên Mỹ phản đối các phần mềm chống gian lận vì cho rằng chúng xâm phạm đời sống cá nhân và tạo cảm giác bị theo dõi quá mức.
Trong bối cảnh AI ngày càng thông minh, nhiều chuyên gia giáo dục tin rằng các kỳ thi kiểu cũ đang đứng trước bước ngoặt lớn.
Thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ hay làm bài trên giấy, trường học có thể sẽ phải chuyển sang đánh giá kỹ năng tư duy, phản biện và khả năng ứng dụng thực tế - những điều mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn.
Cuộc chiến chống gian lận công nghệ vì thế được dự báo sẽ còn kéo dài, khi cả học sinh lẫn nhà trường đều liên tục chạy đua với tốc độ phát triển của AI.
Trong những kỳ thi khốc liệt như CSAT ở Hàn Quốc, Gaokao tại Trung Quốc hay các kỳ thi tuyển sinh y khoa ở Thái Lan, áp lực điểm số khiến một số thí sinh bất chấp mọi rủi ro để gian lận. Cùng với sự phát triển của công nghệ, các chiêu trò quay cóp cũng ngày càng tinh vi, khó phát hiện hơn bao giờ hết.
Một trong những vụ việc gây chấn động từng xảy ra tại Thái Lan khi nhóm sinh viên thi vào trường y bị phát hiện sử dụng kính gắn camera siêu nhỏ kết nối với đồng hồ thông minh để truyền đề ra ngoài và nhận đáp án từ xa. Theo tờ The Straits Times, bộ thiết bị được ví như "đồ nghề điệp viên" vì mức độ hiện đại và kín đáo. Mỗi thí sinh được cho là phải bỏ ra số tiền rất lớn để thuê đường dây hỗ trợ gian lận.
Không chỉ camera trong kính, nhiều thiết bị hiện nay còn được ngụy trang thành cúc áo, bút viết, đồng hồ đeo tay hoặc thậm chí là cục tẩy đặt trên bàn thi. Reuters từng đưa tin về một sinh viên tại Thổ Nhĩ Kỳ bị bắt vì sử dụng hệ thống AI hỗ trợ gian lận trong kỳ thi đại học. Camera giấu trong cúc áo sẽ chụp đề thi rồi gửi ra ngoài để AI phân tích, sau đó đáp án được truyền ngược lại qua tai nghe siêu nhỏ giấu trong tai. Thiết bị phát sóng còn được cất kín trong đế giày nhằm tránh bị phát hiện.
Các loại tai nghe siêu nhỏ đang trở thành "vũ khí" phổ biến trong nhiều vụ gian lận thi cử công nghệ cao. Tại Nhật Bản, cảnh sát từng phát hiện đường dây bán tai nghe kích thước chỉ như hạt gạo cho thí sinh. Thiết bị này nhỏ đến mức phải dùng nam châm chuyên dụng mới có thể lấy ra khỏi tai người đeo. Người gian lận còn sử dụng kính có gắn camera và micro siêu nhỏ giấu trong khẩu trang để đọc đề thi ra ngoài. Sau vụ việc, hàng loạt bài thi bị hủy kết quả vì liên quan đường dây gian lận công nghệ cao.
Ở Trung Quốc, nơi kỳ thi Gaokao được xem là "cánh cửa đổi đời" của hàng triệu học sinh, công tác chống gian lận được siết chặt ở mức cực kỳ nghiêm ngặt. Nhiều điểm thi sử dụng máy dò kim loại, hệ thống nhận diện khuôn mặt và thiết bị phát hiện tín hiệu điện tử nhằm ngăn chặn tai nghe siêu nhỏ hoặc thiết bị truyền tin. Chỉ cần phát hiện thí sinh mang theo thiết bị điện tử trái phép, kết quả thi có thể bị hủy ngay lập tức.
Trong khi đó tại Hàn Quốc, kỳ thi CSAT nổi tiếng nghiêm khắc đến mức chỉ một tiếng chuông điện thoại vang lên cũng đủ khiến thí sinh bị đình chỉ thi. Theo báo Asia Economy, nhiều trường hợp đã bị hủy kết quả chỉ vì quên tắt chuông điện thoại hoặc mang đồng hồ điện tử vào phòng thi. Có thí sinh dù điện thoại rung trong lúc nghỉ giữa giờ vẫn bị xem là vi phạm quy chế nghiêm trọng.
Không chỉ thí sinh, đôi khi chính giám thị cũng gây ra những tình huống dở khóc dở cười. Một vụ việc từng gây tranh cãi tại Hàn Quốc khi điện thoại của giám thị bất ngờ phát ra âm thanh trong phần thi nghe tiếng Anh, khiến nhiều học sinh phản ứng vì bị mất tập trung giữa bài thi quan trọng.
Theo các chuyên gia giáo dục, sự phát triển của AI và các thiết bị siêu nhỏ đang khiến gian lận thi cử bước sang "kỷ nguyên mới". Những vật dụng tưởng chừng vô hại như kính mắt, đồng hồ hay cục tẩy giờ đây có thể trở thành công cụ truyền đề - nhận đáp án cực kỳ tinh vi.
Tuy nhiên, hậu quả của việc gian lận không hề nhỏ. Ở nhiều quốc gia, thí sinh bị phát hiện quay cóp có thể bị hủy kết quả, cấm thi nhiều năm hoặc đối mặt trách nhiệm hình sự nếu tham gia đường dây công nghệ cao. Chỉ một rung động nhỏ từ điện thoại hay chiếc tai nghe giấu kín trong tai cũng có thể khiến tương lai của cả một thí sinh sụp đổ.
