Mới sáng sớm, chị Huỳnh Thùy Linh, chủ một shop bán thực phẩm online tại Hà Nội, rất lo lắng khi nhận được email thông báo từ TikTok Shop cho biết phí Voucher Xtra sẽ tăng từ 4% lên 5%, phí hoa hồng nền tảng cũng sẽ tăng thêm 1 – 2% tùy ngành hàng. “Nghe phí tăng là tôi thấy mệt mỏi rồi. Mới tháng 5 họ vừa tăng, đến tháng 7 lại tiếp tục tăng. Cạnh tranh tìm đơn hàng càng lúc càng khó, mà bán được thì cũng chưa chắc lợi nhuận đủ bù đắp chi phí. Hôm trước sàn này tăng phí, hôm nay đến sàn khác tăng phí. Người bán hàng qua sàn hiện nay như “cá nằm trên thớt”, không thể nào phản kháng”, chị Linh than thở.
Chia sẻ với PV Thanh Niên, ông Trần Công Hoan, Giám đốc vận hành nền tảng SwiftHub chuyên hoàn tất đơn hàng online cho các nhà phân phối, thừa nhận các sàn thương mại điện tử hiện nay có biểu hiện liên tục điều chỉnh chi phí, gây khó khăn cho nhà bán hàng nhỏ lẻ.
Ông Hoan phân tích: Trong giai đoạn 2022 – 2025, các sàn cạnh tranh bằng cách trợ giá mạnh, miễn hoặc giảm nhiều loại phí, tặng voucher lớn, thậm chí hỗ trợ vận chuyển… với mục tiêu thu hút người bán lẫn người mua. Khi đã có lượng người dùng đủ lớn, các sàn bắt đầu bước sang giai đoạn tối ưu hóa lợi nhuận nên việc tăng phí là xu hướng gần như tất yếu. TikTok Shop không phải trường hợp duy nhất mà các nền tảng lớn khác cũng từng trải qua quá trình tương tự. Vấn đề hiện nay khiến người kinh doanh nhỏ cảm thấy khó chịu là việc tăng phí được điều chỉnh quá nhanh, trong khi biên lợi nhuận vốn đã thấp, khó tăng giá do cạnh tranh, chi phí quảng cáo cũng ngày càng cao và hầu hết đều phải có kế hoạch trước. Việc tăng phí đột ngột khiến các chủ shop bị động trong việc điều chỉnh giá, quản trị chi phí. Nhiều shop buộc phải ngừng kinh doanh vì có thể càng bán càng lỗ.
Ông Đỗ Huy Quang, chuyên gia đào tạo thương mại điện tử, phân tích: TikTok Shop vừa thông báo tăng phí hoa hồng khiến nhiều người bán hoang mang, lo lắng. Điểm đáng chú ý là lần điều chỉnh này không tăng đồng loạt như trước mà áp dụng theo ngành hàng cấp 3, khiến cùng một shop nhưng mỗi sản phẩm (SKU) có thể chịu mức phí khác nhau. Điều này đồng nghĩa với việc 2 sản phẩm cùng thuộc một ngành lớn vẫn có thể chịu mức hoa hồng rất khác nhau. Ví dụ như sản phẩm chăm sóc da của ngành làm đẹp, phí điều chỉnh đối với shop nhỏ lên tới 15,5%, shop mall 18,8%. Vì vậy, người bán không thể chỉ nhìn ngành cấp 1 mà phải kiểm tra đúng ngành cấp 3 của từng sản phẩm. Mức phí tối đa ở nhiều ngành hàng cũng đã được nâng lên, khiến nhiều sản phẩm có thể bị áp dụng mức phí cao hơn mà người bán không để ý. Điều đáng lo không phải là phí tăng vài phần trăm, mà là nhiều shop vẫn giữ nguyên giá bán cũ, đến kỳ đối soát mới phát hiện lợi nhuận giảm mà không biết nguyên nhân, có khi dẫn đến lỗ vốn.
Trước những thay đổi quá nhanh của cuộc chơi trên sàn thương mại điện tử, chị Nguyễn Thị Hồng Uyên, có kinh nghiệm nhiều năm bán hàng online tại Vĩnh Long, chia sẻ: “Từng mở shop trên sàn điện tử đồng thời duy trì khách hàng qua kênh mạng xã hội, tôi nhận thấy thời điểm hiện nay kinh doanh qua sàn quá khó. Không phải khó trong tìm kiếm đơn hàng hay thiếu người mua mà vì quản trị chi phí rất khó. Bán hàng qua sàn không phải là “tiền trao cháo múc”, mà ở đó khách có thể trả hàng vì nhiều lý do trời ơi đất hỡi, chưa kể bị “bom hàng” lỗ tiền vận chuyển. Bên cạnh đó, hàng loạt những quy định mới khó khăn hơn, phí tăng cao hơn, nên tôi quyết định sẽ dừng kinh doanh trên sàn và chỉ duy trì khách hàng ở các nền tảng mạng xã hội”.
Theo khảo sát của PV Thanh Niên, nhiều chủ shop trên các hội nhóm cho rằng cơ quan quản lý nhà nước cần vào cuộc để kiểm soát việc tăng phí vô tội vạ trên các sàn, nếu không người bán sẽ chịu thiệt hại. Thực tế thì các sàn về bản chất cũng là doanh nghiệp, và những quy định hiện nay cũng đang hướng đến bảo vệ người tiêu dùng, tức đối tượng bỏ tiền ra mua hàng, nhiều hơn.
Tuy nhiên, ông Trần Công Hoan nhận định: “Việc các sàn tăng phí trên thực tế chỉ gây ảnh hưởng đến quản trị kinh doanh của các chủ shop nhỏ lẻ, trong khi các nhà sản xuất lớn thì vẫn mạnh khỏe, điều này sẽ khiến thị trường sàng lọc mạnh hơn. Khi chi phí bán hàng tăng, các thương hiệu có lợi thế về quy mô nhập hàng, giá vốn thấp, hệ thống vận hành được đầu tư bài bản sẽ vững vàng trong khi shop nhỏ cạnh tranh bằng giá có thể bị đánh bật. Điều dễ nhận thấy là người mua sắm trên sàn càng lúc càng nhiều, sức mua và thói quen mua sắm đang có xu hướng tích cực. Vì vậy, đây là một cuộc cạnh tranh thị phần và sắp tới có thể tiếp tục tập trung vào những nhà bán hàng chuyên nghiệp. Ai không bám trụ được sẽ phải tìm con đường khác để đi”.
Một chuyên gia thương mại điện tử dự báo: Trước đây nhiều shop vẫn có thể bán tốt dù quá trình quản lý chưa bài bản, nhưng khi chi phí tăng, người bán sẽ phải theo dõi lợi nhuận theo từng SKU, tối ưu tồn kho, phân tích tỷ lệ hoàn hàng, kiểm soát chi phí quảng cáo, tính toán kỹ hiệu quả của từng chương trình khuyến mãi… Việc quản trị vận hành sẽ trở thành yếu tố quyết định. Để tồn tại, nhiều chủ shop phải lựa chọn bán đa kênh, chẳng hạn như dùng TikTok Shop để thu hút khách mới, dùng Shopee để duy trì doanh số, dùng website riêng để tăng lợi nhuận hay Facebook và Zalo để chăm sóc khách hàng cũ… Số lượng nhà bán hàng có thể giảm, nhưng quy mô của các đơn vị còn lại sẽ lớn hơn. Người bán sẽ tập trung xây dựng thương hiệu thay vì cạnh tranh bằng giá.
Nhìn chung, theo các chuyên gia, trong ngắn hạn nhiều nhà bán hàng sẽ gặp áp lực về lợi nhuận; song về dài hạn, thị trường có xu hướng hình thành một hệ sinh thái chuyên nghiệp hơn, nơi những doanh nghiệp quản trị tốt, xây dựng được thương hiệu và kiểm soát chi phí hiệu quả sẽ có nhiều cơ hội phát triển. Trong khi đó, các mô hình phụ thuộc vào khuyến mãi hoặc biên lợi nhuận quá mỏng sẽ gặp nhiều thách thức hơn.
Thay vì gọi vào tổng đài, khách hàng hoàn toàn có thể tra cứu sản lượng điện tiêu thụ hàng ngày tại website http://cskh.cpc.vn và ứng dụng EVNCPC CSKH, qua đó có thể theo dõi và kịp thời điều chỉnh, kiểm tra lại việc sử dụng điện nếu thấy sản lượng tăng bất thường, không cần đợi đến khi có thông báo tiền điện mới phát hiện được sự bất thường đó.
Cách tra cứu thông tin tiền điện, sản lượng điện và chỉ số điện tiêu thụ chi tiết như sau:
Tra cứu chỉ số và sản lượng điện cuối kỳ, tra cứu thông tin tiền điện
Cách 1: Truy cập vào website https://cskh.cpc.vn, đăng nhập hệ thống:
Tại mục "Lịch sử hóa đơn", chọn "Tra cứu hóa đơn điện tử", chọn kỳ hóa đơn cần tra cứu để xem chi tiết sản lượng điện tiêu thụ và tiền điện tương ứng.
Chọn "Lịch sử thanh toán", khách hàng có thể xem được tiền điện 4 tháng liên tiếp và ngày thanh toán nếu thanh toán bằng hình thức trực tuyến.
Tại màn hình "Quản lý chung", khách hàng có thể xem được biểu đồ lịch sử tiền điện và sản lượng điện tiêu thụ 12 tháng liền kề có so sánh với các tháng cùng kỳ năm trước.
Quý khách hàng cũng có thể sử dụng Chatbot để tra cứu thông tin.
Cách 2: Dùng ứng dụng EVNCPC CSKH, đăng nhập vào ứng dụng:
Tại màn hình trang chủ có thông tin chỉ số cuối kỳ, sản lượng và tiền điện kỳ gần nhất.
Vào mục "Tra cứu", chọn "Hóa đơn điện tử", chọn kỳ hóa đơn cần tra cứu để xem chi tiết sản lượng điện tiêu thụ và tiền điện tương ứng.
Chọn "Điện năng tiêu thụ" để xem sản lượng điện 5 tháng liền kề, có so sánh với cùng kỳ năm trước.
Chọn "Lịch sử thanh toán/sử dụng điện" để xem được thông tin tiền điện và ngày thanh toán nếu thanh toán bằng hình thức trực tuyến.
Cách 3: Dùng Zalo OA, quan tâm trang Zalo OA "TCT Điện lực miền Trung - EVNCPC", đăng ký mã khách hàng cần theo dõi thông tin, sau đó khách hàng có thể tra cứu thông tin tại "Tra cứu" → "Tiền điện".
Cách 4: Liên hệ tổng đài 19001909, hỗ trợ 24/7.
Cách 5: Gửi yêu cầu đến địa chỉ email cskh@cpc.vn
Tra cứu chỉ số, sản lượng điện tiêu thụ hàng ngày
Cách 1: Truy cập vào trang web https://cskh.cpc.vn, đăng nhập hệ thống:
Tại màn hình "Quản lý chung" khách hàng có thể xem được biểu đồ "Thông tin chỉ số điện tiêu thụ gần nhất", bấm vào "Chi tiết chỉ số công tơ" để xem được chi tiết hơn.
Tại mục "Tra cứu", chọn xem thông tin tại "Thông tin phụ tải MDMS" hoặc "Thông tin đo xa RF-Spider"
Đối với công tơ có tích hợp hệ thống đo xa RF-Spider, tại màn hình trang chủ có thông tin chỉ số công tơ và điện năng tiêu thụ công tơ đo đếm được tại thời điểm gần nhất, khách hàng có thể bấm vào "Xem chi tiết" để tra cứu được nhiều thông tin hơn.
Tại "Tra cứu", chọn xem thông tin tại "Thông tin đo xa RF-Spider" hoặc "Thông tin phụ tải MDMS".
Cách 3: Liên hệ tổng đài 19001909, hỗ trợ 24/7.
Tra cứu thông tin ngày ghi chỉ số
Tại màn hình "Quản lý chung" khách hàng có thể xem được lịch ghi chỉ số của 05 tháng liền kề.
Tại "Tra cứu" chọn "Lịch ghi chỉ số".
Ngoài ra, có thể sử dụng Chatbot để tra cứu thông tin.
Cách 2: Dùng ứng dụng EVNCPC CSKH, đăng nhập vào ứng dụng, tại mục "Tra cứu" chọn "Lịch ghi chỉ số".
Cách 3: Dùng Zalo OA: Quan tâm trang Zalo OA "TCT Điện lực miền Trung - EVNCPC", đăng ký mã khách hàng cần theo dõi thông tin, sau đó khách hàng có thể tra cứu thông tin tại "Tra cứu" => "Lịch ghi điện".
Cách 5: Gửi yêu cầu đến địa chỉ email cskh@cpc.vn.
Nhờ sự chủ động trong kiểm tra điện sử dụng hàng ngày mà mỗi gia đình hoàn toàn có thể theo dõi và kịp thời điều chỉnh, kiểm tra lại việc sử dụng điện nếu thấy sản lượng tăng bất thường, mà không cần đợi đến khi có thông báo tiền điện mới "ngỡ ngàng, ngơ ngác đến bật ngửa".
Trong báo cáo mới được công bố trong tháng 5, NOAA đưa ra các yếu tố khiến El Nino xuất hiện sớm và có thể đạt cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026. Đầu tiên và quan trọng nhất chính là sự chuyển pha rất nhanh của nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm xích đạo trên Thái Bình Dương, khu vực NINO3.4.
Từ đầu năm 2026, vùng nước lạnh còn sót lại của pha lạnh La Nina đã suy yếu nhanh chóng và bị nước ấm thay thế. Đến giữa tháng 4, vùng nước ấm đã phát triển rất nhanh trên phần lớn khu vực xích đạo ở Thái Bình Dương.
Vào tháng 1.2026, các báo cáo khí hậu và dự báo mùa cho thấy khu vực NINO3.4 ở mức khoảng -0,5 °C; dự báo trong giai đoạn tháng 5 - 7.2026 ENSO vẫn ở trạng thái trung tính.
Chỉ 3 tháng sau, vào giữa tháng 4.2026 cho biết chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 chỉ còn khoảng -0,2 °C. Dự báo từ tháng 8 - 10.2026, khả năng xuất hiện El Nino.
Cập nhật đến giữa tháng 5, nhiệt độ mặt nước biển khu vực NINO3.4 cao hơn trung bình nhiều năm 0,4 °C, khả năng El Nino xuất hiện ngay trong tháng 6. Mức nhiệt chỉ cần tăng thêm 0,1 lên mức 0,5 °C là có thể xác định El Nino xuất hiện.
Theo NOAA, bên cạnh khu vực NINO3.4 những nơi lân cận như khu vực NINO4 và NINO3 nhiệt độ nước biển bề mặt đã đạt 0,5 °C; thậm chí NINO1 và 2 nhiệt độ còn lên tới 0,7 °C.
NOAA nhận định, ngoài nước biển trên bề mặt khu vực NINO 3,4 nóng lên, mà là nhiều tín hiệu của đại dương và khí quyển cùng xuất hiện đồng thời.
Yếu tố thứ 2 là nhiệt độ tầng nước dưới mặt biển cũng đang "nạp nhiệt" rất nhanh. Đây là tín hiệu rất quan trọng vì El Nino mạnh thường bắt đầu từ lớp nước ngầm. Hiện tại, nhiệt lượng tầng nước từ 0 - 300 m đã chuyển sang cao hơn mức trung bình. Xu hướng nhiệt độ dưới mặt biển ở trung tâm và phía đông Thái Bình Dương đã tăng mạnh trở lại từ cuối 2025 đến nay.
Yếu tố quan trọng thứ 3 là các đợt Kelvin wave nóng xuất hiện liên tiếp trong cuối 2025 và đầu 2026, tiếp tục đẩy nước ấm sang phía đông. Đây là cơ chế điển hình trước khi El Nino hình thành.
Kelvin wave hay sóng Kelvin là một khái niệm trong lĩnh vực khí tượng và hải dương học rất quan trọng để góp phần xác định việc hình thành El Nino. Nó giống như một "làn sóng nhiệt" chạy ngầm dưới mặt biển Thái Bình Dương, mang theo nhiệt lượng lớn và lan truyền rất nhanh dọc vùng xích đạo. Khi sóng Kelvin xuất hiện, nước ấm bị đẩy sang phía đông làm cho mặt biển trung tâm và đông Thái Bình Dương nóng lên, góp phần khiến cấu trúc khí quyển bắt đầu thay đổi. Vì vậy, nó còn được xem là "mồi lửa" cho El Nino phát triển.
NOAA nhận định, sóng Kelvin đã xuất hiện liên tiếp từ cuối năm 2025 và kéo dài đến hiện tại. Điều này giống như "một chiếc máy bơm nhiệt" bổ sung và cũng giải thích vì sao El Nino phát triển sớm hơn bình thường.
Ngoài 3 yếu tố liên quan đến đại dương thì có 2 yếu tố khác về mặt khí hậu là sự thay đổi của gió tín phong và hoạt động đối lưu trong không khí.
Báo cáo cập nhật của NOAA ghi nhận gió tín phong (yếu tố thứ 4) đã suy yếu cục bộ, thậm chí xuất hiện gió tây bất thường ở trung tâm Thái Bình Dương. Đặc điểm nổi bật của gió tín phong, chủ yếu là gió đông và thổi từ đông sang tây, khá ổn định quanh năm. Vì đặc tính này nên nó được gọi là gió tín phong. Vì vậy, gió tín phong suy yếu là một trong những dấu hiệu cổ điển báo El Nino đang hình thành.
Yếu tố thứ 5 liên quan tới sự đối lưu khí quyển, NOAA ghi nhận đối lưu khí quyển đã suy yếu ở Indonesia và Đông Nam Á, trong khi tăng gần trung tâm Thái Bình Dương. Dấu hiệu này cho thấy khí quyển đang bắt đầu phản ứng theo kiểu El Nino. Đây là dấu hiệu rất quan trọng vì El Nino không chỉ là nước biển nóng mà phải có cả khí quyển thay đổi theo.
Từ 5 dấu hiệu trên, NOAA dự báo El Nino xuất sớm và đến cuối năm 2026 có thể đạt cường độ trung bình đến mạnh.
Đây là ý kiến của ông Nhân Nguyễn, nhà sáng lập Nhân Nguyễn Sharing, chuyên gia trong lĩnh vực thương mại điện tử, trước động thái các sàn thương mại điện tử Shopee, TikTok shop, Lazada tăng phí đồng loạt.
Theo ông Nhân Nguyễn, thị trường thương mại điện tử đang bước vào giai đoạn khó khăn khi sức mua suy giảm do ảnh hưởng kinh tế. Trong bối cảnh đó, việc các sàn liên tục tăng phí vận hành, quảng cáo và khuyến mãi đang tạo áp lực lớn lên nhà bán hàng.
Chuyên gia này phân tích: "Khi nhu cầu thị trường giảm, các nhà bán hàng buộc phải giảm giá hoặc đẩy mạnh marketing để kích cầu, khiến áp lực chi phí ngày càng lớn. Thay vì hỗ trợ người bán, việc các sàn thương mại điện tử tiếp tục tăng phí vận hành càng khiến nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh khó khăn gấp bội".
Ông Nhân cho biết, từ cuối năm ngoái đến nay, đã có khá nhiều nhà bán hàng rời các sàn thương mại điện tử để chuyển sang những kênh chủ động hơn như Facebook, Instagram, website riêng hoặc bán trực tiếp tại cửa hàng.
"Hiện nay, nếu tính tổng các loại phí trên sàn thì có trường hợp còn ngang bằng hoặc cao hơn cả chi phí thuê mặt bằng bán hàng truyền thống. Chi phí trên sàn ngày càng cao khiến họ không chịu nổi nữa", ông nhận định.
Ngoài các khoản phí cố định, chuyên gia này cho rằng nhà bán hàng còn chịu áp lực lớn từ các yêu cầu vận hành của sàn như xử lý đơn hàng đúng thời gian, giao hàng đúng hạn, tỷ lệ phản hồi hay các điểm phạt liên quan vận hành.
"Ngay cả hành vi mua hàng của người dùng trên sàn cũng có thể khiến chi phí nhà bán tăng lên. Người bán hiện nay chưa chắc còn lời, nhưng chắc chắn là không còn 'dễ thở' như trước," ông nói.
Một thay đổi khác được ông Nhân đánh giá tác động mạnh đến người bán là việc các sàn điều chỉnh cách tính chi phí quảng cáo từ cost-per-click (tính phí theo lượt nhấp) sang cost-per-impression (tính phí theo lượt hiển thị).
Trước đây người dùng phải bấm vào quảng cáo thì shop mới mất tiền. Còn bây giờ chỉ cần quảng cáo hiển thị là đã bị tính phí, dù khách có nhấp vào hay không.
Theo ông Nhân Nguyễn, hiện một nhà bán hàng trên Shopee phải chịu nhiều loại chi phí như phí thanh toán, phí cố định, phí voucher, thuế, chi phí liên quan vận chuyển và phí hạ tầng. Chỉ tính các khoản cơ bản thì Shopee đã khoảng 24,5%, TikTok Shop khoảng 27%. Nếu cộng thêm quảng cáo, affiliate, KOC, KOL và các chi phí marketing khác thì tổng chi phí có thể lên tới 45 - 50% doanh thu.
"Trước đây mua trên sàn thương mại điện tử rẻ hơn cả chợ sỉ. Nhưng hiện nay giá trên sàn nhiều khi ngang bằng, thậm chí cao hơn cửa hàng bán lẻ hoặc siêu thị. Nguyên nhân chính nằm ở việc chi phí dành cho sàn hiện đã quá lớn, vượt cả chi phí vận hành bán hàng offline trong nhiều trường hợp", ông Nhân nói.
Theo chuyên gia này, áp lực chi phí cuối cùng sẽ phản ánh vào giá bán và người tiêu dùng sẽ là bên chịu tác động. Mặc dù các sàn vẫn liên tục tung voucher và chương trình giảm giá, nhưng theo ông Nhân, mức giá thực tế người tiêu dùng nhận được không còn chênh lệch nhiều so với ngày thường.
"Những ngày sale hiện nay nhiều khi giá cũng không khác ngày thường là bao. Người dùng thực tế không còn hưởng lợi quá nhiều như giai đoạn trước", ông nhận xét.
Ông Nhân cho rằng việc các sàn tăng phí một phần đến từ chiến lược kinh doanh và nhu cầu tối ưu doanh thu sau giai đoạn "đốt tiền" để mở rộng thị phần. Tuy nhiên, theo ông, cơ quan quản lý cần có cơ chế giám sát phù hợp để tránh việc chi phí bị đẩy quá cao.
Theo ông Nhân, hiện Việt Nam có Hiệp hội thương mại điện tử, có cơ quan quản lý là Bộ Công thương, nhưng lại không có thể quản lý hoặc là có cơ chế mà chưa được kích hoạt để quản lý việc tăng giá của các sàn thương mại điện tử.
"Ở một số nước như Indonesia, chính phủ can thiệp để giảm mức phí sàn xuống mức tối thiểu. Còn ở Việt Nam gần như chưa có cơ chế quản lý hoặc có mà chưa được kích hoạt để quản lý việc tăng giá của các sàn. Trong khi đó, dòng tiền giao dịch thương mại điện tử tại Việt Nam hiện lên tới hàng trăm nghìn tỉ đồng mỗi năm và phần lớn đang chảy về các nền tảng", ông Nhân nói.
Đánh giá tác động của việc tăng phí lần này, ông Nhân phân tích: "Chắc chắn người bán phải tăng giá rồi, điều này gây áp lực ngược lại tới người tiêu dùng. Khi người dùng bị thiệt họ sẽ không sẵn sàng chi trả mức tiền cao hơn để mua sản phẩm trên sàn, vô hình trung khiến cho nền kinh tế thương mại điện tử có thể bị chững lại trong tương lai".
Đối với sàn thương mại điện tử, ông Nhân cho rằng, việc các sàn sàn thương mại điện tử bỏ chi phí đầu tư hạ tầng sau đó phải thu lại là hoàn toàn chính đáng. Song thu tới bao giờ, khi nào dừng lại chưa thấy các sàn đề cập. Các sàn không thể "đè đầu" người bán hàng để tăng phí mãi. Cuối cùng người bán hàng cũng không có lời, mà người dùng cũng chưa chắc có lợi trong dài hạn, và nền kinh tế cũng vậy.
