Cụ Margaret Ham, tròn 100 tuổi hôm 27/6, chia sẻ bí quyết sống thọ là nhờ “mứt cam và hút 40 điếu thuốc lá mỗi ngày”, theo The Telegraph. Hiện cụ Ham vẫn tự đi lại và quán xuyến việc nhà mà không cần người trợ giúp.
Rachael Matthews, 47 tuổi, cháu ngoại của cụ, cho biết bà của mình chưa từng từ bỏ những thói quen trên bất chấp những cảnh báo về sức khỏe. Ngoài ra, cụ vẫn duy trì sở thích uống trà Yorkshire, trà đen truyền thống nổi tiếng nhất ở Anh, thay nước mỗi ngày.
“Bà tôi hút từ 20 đến 40 điếu thuốc một ngày và đã có thói quen đó từ rất lâu rồi. Bà chưa từng có ý định bỏ thuốc và chắc chắn cũng sẽ không dừng lại trong thời gian tới”, Matthews, chủ một cửa hàng thời trang tại Daneshill, thị trấn Basingstoke, hạt Hampshire, chia sẻ.
Theo người cháu, cụ Ham “chỉ thích những thứ có hương vị đậm đà như trà Yorkshire phải pha với loại sữa có nắp vàng. Không phải loại sữa tách béo một phần, mà phải là sữa béo nguyên chất Jersey”. “Thật khó tin, thế hệ ngày xưa dường như được làm từ một loại ‘chất liệu’ rất khác. Bà cũng rất thích ăn bơ với mứt cam và lớp bơ phải được phết dày khoảng 2,5 cm”, Matthews nói thêm, cho biết bà cô hầu như không bao giờ uống rượu bia.
Theo người phụ nữ này, mẹ cô qua đời khi mới 52 tuổi sau một thời gian cố gắng thực hiện chế độ ăn uống lành mạnh. “Khi đó, bà tôi đã nói: ‘Thấy chưa, mẹ thì cứ tiếp tục sống theo cách của mẹ thôi'”, cô kể.
Matthews cho hay cụ Ham hiện sống độc lập vì gia đình cũng không còn nhiều người. Việc bà sống thọ đến 100 tuổi là một điều kỳ diệu, vì thế cô muốn kỷ niệm cột mốc ấy và muốn bà “ngập trong những tấm thiệp chúc mừng” từ cộng đồng.
“Bà sử dụng gậy ba toong khá thành thục. Tôi đang nghĩ bà có thể sẽ gõ gậy vào người tôi khi phát hiện ra việc tôi đã làm”, Matthews chia sẻ.
Hàng ngày, cô đều đến kiểm tra tình hình sức khỏe của bà. Vào mỗi chủ nhật, hai bà cháu lại cùng nhau dùng bữa tối tại nhà cụ. Ngoài ra, cụ Ham cũng rất thích dành thời gian bên cạnh người chắt gái Megan, 23 tuổi.
Cụ Ham sinh năm 1926 ở Bristol và từng trải qua những năm tháng chiến tranh tại đây. Matthews cho hay ngày đó hàng xóm đều ghen tị với hầm trú bom của nhà bà cô vì đó là một trong những căn hầm sâu và lớn nhất trong dãy phố.
“Bà vẫn nhớ như in cảnh tượng một chiếc máy bay ném bom bay qua ở khoảng cách rất thấp rồi đâm sầm xuống một khu vực không xa nơi bà sống. Bà mô tả trải nghiệm đó vô cùng đáng sợ”, người cháu kể.
Năm 18 tuổi, cụ Ham gia nhập Lực lượng Không quân Phụ nữ Phụ trợ (WAAF), một tổ chức được thành lập vào năm 1939. Sau hai năm phục vụ trong quân ngũ, cụ chuyển đến Kilburn. Tại đây, cụ gặp bạn đời của mình và sinh được hai người con gái là bà Linda (dì của Matthews) và bà Sheila (mẹ của cô). Sau đó, cả gia đình chuyển đến định cư tại Basingstoke.
Để giữ bí mật cho món quà bất ngờ, Matthews mong mọi người gửi thiệp chúc mừng về địa chỉ riêng của cô, sau đó cô sẽ chuyển tận tay đến cho bà mình. Cô hy vọng những người mến mộ bà có thể đề tên người nhận là “Margaret” hoặc “NanNan” (cách gọi bà thân mật).
Theo các chuyên gia y tế, việc một người sống thọ có liên quan các yếu tố như di truyền học, môi trường, tâm lý hoặc may mắn thuần túy về xác xuất… Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới thống kê thuốc lá cướp đi sinh mạng của khoảng 8 triệu người mỗi năm, người hút thuốc trung bình mất từ 10 đến 15 năm tuổi thọ so với người không hút. Những nghiên cứu quy mô chỉ ra việc không hút thuốc lá, không uống rượu là một trong nhiều yếu tố giúp con người khỏe mạnh, hạn chế bệnh tật.
Dù vậy, điều này không có nghĩa thịt đỏ hoàn toàn có hại hoặc cứ ăn cá càng nhiều là càng tốt. Giá trị dinh dưỡng còn phụ thuộc vào loại thực phẩm, lượng ăn và cách chế biến. Một phần cá hấp sẽ khác rất nhiều so với cá chiên ngập dầu. Tương tự, thịt bò nạc cũng khác với xúc xích hay thịt xông khói, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Nhiều nghiên cứu cho thấy người ăn cá thường xuyên có nguy cơ bệnh tim mạch thấp hơn. Nguyên nhân là vì cá, đặc biệt là cá béo như cá hồi, cá mòi hay cá thu, chứa nhiều a xít béo omega-3. Đây là nhóm chất béo không bão hòa có lợi cho tim và mạch máu.
Một phân tích tổng hợp đăng trên chuyên san Nutrients đã phân tích dữ liệu từ hơn 900.000 người. Kết quả cho thấy ăn cá nhiều hơn có thể làm giảm nguy cơ bệnh mạch vành và tử vong do tim mạch. Các nhà nghiên cứu cho rằng omega-3 có khả năng giảm chất béo trung tính trong máu, chống viêm, cải thiện chức năng mạch máu và giảm nguy cơ rối loạn nhịp tim.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là cứ ăn nhiều cá mà không ăn thịt đỏ. Thịt đỏ như thịt bò, thịt heo hay thịt cừu là nguồn giàu protein, sắt, vitamin B12 và kẽm. Đây đều là những dưỡng chất quan trọng cho máu, cơ bắp và hệ thần kinh.
Tuy nhiên, điều cần lưu ý với thịt đỏ là ăn quá nhiều, đặc biệt là thịt chế biến sẵn như xúc xích, jambon và thịt xông khói, có làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tử vong sớm. Các loại thịt chế biến sẵn thường chứa nhiều muối, chất bảo quản và chất béo bão hòa hơn thịt tươi.
Dù cá có nhiều lợi ích, hầu hết các hướng dẫn dinh dưỡng hiện nay không yêu cầu phải ăn cá mỗi ngày. Hiệp hội Tim mạch Mỹ thường khuyến nghị nên ăn cá khoảng 2 khẩu phần/tuần, đặc biệt là cá béo. Mỗi khẩu phần khoảng 100 - 120 gram.
Giá trị dinh dưỡng của các loại cá rất khác nhau. Cá béo như cá hồi, cá thu, cá mòi và cá trích thường chứa nhiều omega-3 hơn cá thịt trắng.
Những người có khẩu phần cân đối và ăn đa dạng loại cá hoàn toàn có thể ăn cá mỗi ngày. Tuy nhiên, ăn quá nhiều một số loài cá lớn như cá kiếm hoặc cá ngừ đại dương có thể làm tăng lượng thủy ngân tích lũy trong cơ thể.
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là ăn nhiều cá mà còn là chọn đúng loại cá và chế biến hợp lý. Các chuyên gia thường khuyên nên ưu tiên cá nhỏ, cá béo và hạn chế các món chiên ngập dầu, theo Eating Well.
Tháng hành động kéo dài từ 15-4 đến 15-5, với chủ đề "Chung tay bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố, chợ đêm và khu ẩm thực tập trung".
Theo ông Nguyễn Tấn Hải, Phó giám đốc Sở Y tế TP Đà Nẵng, an toàn thực phẩm không chỉ là câu chuyện bảo vệ sức khỏe mà còn gắn với hình ảnh một thành phố an toàn, thân thiện trong mắt du khách. Đây cũng là yếu tố quan trọng trong chất lượng sống và phát triển đô thị.
Song thực tế cho thấy các vi phạm vẫn tồn tại, đặc biệt ở nhóm dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố - nơi khó kiểm soát đồng bộ nhưng lại phục vụ số đông mỗi ngày.
Là địa bàn tập trung đông công nhân, sinh viên và hàng loạt quán ăn, bà Dương Thị Thanh Thủy, Phó chủ tịch UBND phường Hòa Khánh, cho biết địa phương xác định việc kiểm soát an toàn thực phẩm không chỉ là nhiệm vụ quản lý mà là "cuộc chiến" bảo vệ sức khỏe người dân.
Phường này cho biết sẽ tăng cường giám sát bếp ăn tập thể, nhà hàng, quán ăn; yêu cầu các hộ kinh doanh, đặc biệt là thức ăn đường phố, phải kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu là yếu tố then chốt để phòng ngừa ngộ độc thực phẩm.
Bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, nhìn nhận dù công tác quản lý có chuyển biến, ý thức chấp hành pháp luật của nhiều cơ sở đã cải thiện, nhưng nguy cơ vẫn còn hiện hữu nếu thiếu kiểm soát chặt.
Theo bà Thi, các loại hình như hàng quán vỉa hè, chợ đêm hay khu ẩm thực là những điểm "nóng" vì tác động trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và hình ảnh du lịch của thành phố. Do đó cần sự vào cuộc đồng bộ từ cơ quan quản lý, sự tuân thủ của người bán và cả sự chủ động lựa chọn của người tiêu dùng.
Thành phố yêu cầu các đơn vị tăng cường thanh kiểm tra, xử lý nghiêm vi phạm; chủ động nhận diện nguy cơ ngộ độc thực phẩm để phòng ngừa. Mục tiêu không chỉ là xử lý theo đợt mà hướng tới chuyển biến bền vững.
Với doanh nghiệp, yêu cầu đặt ra không dừng ở "đủ điều kiện" mà còn là trách nhiệm lâu dài. Đại diện Công ty CP Peco Food - ông Trương Dương Bá Tùng cho biết doanh nghiệp cam kết kiểm soát chặt nguyên liệu đầu vào, đảm bảo truy xuất nguồn gốc và ứng dụng công nghệ trong sản xuất để nâng cao chất lượng thực phẩm.
Đồng thời, doanh nghiệp cũng mong muốn cơ quan quản lý tăng cường giám sát minh bạch, công bằng và hỗ trợ tiếp cận công nghệ mới nhằm phòng ngừa rủi ro.
Từ năm ba tuổi, anh có biểu hiện vàng da, được chẩn đoán viêm gan do nhiễm Cytomegalovirus (CMV) - loại virus thuộc họ Herpes, có khả năng lây nhiễm ở mọi lứa tuổi qua dịch cơ thể như nước bọt, nước tiểu, máu, sữa mẹ. Dù tuân thủ điều trị, tình trạng vàng da chỉ thuyên giảm tạm thời rồi tái diễn. Suốt 12 năm tuổi thơ, anh phải điều trị liên tục cả nội lẫn ngoại trú tại bệnh viện nhi.
Sang tuổi trưởng thành, chàng trai tiếp tục đến nhiều bệnh viện đầu ngành có chuyên khoa gan mật tại TP HCM, nhận chẩn đoán "viêm gan tắc mật chưa rõ nguyên nhân". Từ năm 2020, anh liên tục nhập viện vì vàng da, suy gan cấp và thiếu máu nặng đến mức phải truyền máu nhiều lần.
Ngày 8/4, TS.BS Lê Hữu Phước, Phó Khoa Viêm gan, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết hồ sơ ghi nhận khi điều trị tại bệnh viện nhi, các chuyên gia đã nghi ngờ khả năng bệnh nhân mắc Wilson - căn bệnh di truyền hiếm gặp về rối loạn chuyển hóa đồng. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, tất cả kết quả cận lâm sàng như phân tích gene, xét nghiệm máu đều không đáp ứng đủ tiêu chuẩn chẩn đoán. Rào cản lớn nhất là bệnh nhân không có đột biến gen ATP7B - "tiêu chuẩn vàng" để xác định bệnh, mọi hướng điều trị sau đó rẽ sang ngả khác.
Bước ngoặt đến vào tháng 5/2023, quá trình điều trị tại Khoa Viêm gan, các bác sĩ đặc biệt chú ý đến chi tiết bệnh nhân từng có một người anh và một người chị ruột qua đời năm 6 tuổi và 8 tuổi vì chứng vàng da kéo dài. Dựa trên y văn thế giới ghi nhận vẫn có dưới 1% bệnh nhân Wilson không mang đột biến gene ATP7B, cộng với yếu tố tiền sử gia đình, các bác sĩ mạnh dạn đưa ra nghi ngờ bệnh Wilson thể hiếm và quyết định điều trị thử.
Quá trình theo dõi hai năm cho thấy các bất thường như vàng da hay thiếu máu đều cải thiện rõ. Tái khám ngày 7/4, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định, trở lại sinh hoạt bình thường. Vì Wilson là một bệnh lý di truyền nên bệnh nhân vẫn tiếp tục được theo dõi, kiểm soát các triệu chứng và điều trị suốt đời.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Phó giám đốc phụ trách quản lý điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy, nhận định sự kiên trì không nản lòng trước ca khó, liên tục đặt lại vấn đề để xâu chuỗi thông tin toàn diện đã giúp tìm ra "lời giải" cho căn bệnh ẩn nấp suốt nhiều năm. Đây là ca thứ 2 mắc Wilson thể hiếm (không phát hiện đột biến gene ATP7B) được Khoa Viêm gan điều trị thành công, trong tổng số hơn 500 bệnh nhân Wilson mà đơn vị tiếp nhận tron 10 năm qua.
Wilson (phát hiện năm 1912) là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, do đột biến gene ATP7B gây ra rối loạn chuyển hóa đồng. Nếu cả cha và mẹ mang gene bệnh, tỷ lệ con sinh ra mắc bệnh là 25%. Đây là căn bệnh hiếm và khó chẩn đoán, nhưng nếu được phát hiện kịp thời, quá trình điều trị sẽ nhẹ nhàng, ít tốn kém. Ngược lại, nếu bỏ sót, hầu hết bệnh nhân sẽ tử vong ở tuổi đời rất trẻ.
Người dân, đặc biệt là người trẻ tuổi, cần đi khám ngay nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như tăng men gan kéo dài, vàng da không rõ nguyên nhân, thiếu máu hoặc các triệu chứng thần kinh, tâm thần không rõ nguyên nhân.
