Nhiều người đã biết tới dị ứng hải sản, song, dị ứng vỏ hải sản lại là một “câu chuyện” khác. Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Thanh Tâm, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết dị ứng động vật có vỏ xuất phát từ protein tropomyosin, trong khi dị ứng hải sản thường do các protein khác như parvalbumin. Dị ứng vỏ hải sản thường nguy hiểm hơn, khởi phát mạnh hơn và có xu hướng kéo dài suốt đời, thường phát triển ở tuổi trưởng thành.
“Dị ứng vỏ hải sản là phản ứng hệ miễn dịch với các loại protein (chủ yếu là tropomyosin) có trong động vật giáp xác và nhuyễn thể. Thực chất, người bệnh dị ứng với phần thịt ẩn dưới vỏ hoặc các chất có trên vỏ. Đây là một trong những dạng dị ứng thực phẩm cực kỳ nguy hiểm vì diễn biến rất nhanh, có thể xảy ra ngay sau khi ăn hoặc chỉ vài phút sau khi ngửi, tiếp xúc. Khi này, người mắc có nguy cơ bị sốc phản vệ, gây tụt huyết áp, suy hô hấp, hôn mê. Nếu không được cấp cứu kịp thời thậm chí có nguy cơ tử vong”, bác sĩ Thanh Tâm nói.
Triệu chứng của dị ứng vỏ hải sản có thể bùng phát ở nhiều nơi trên cơ thể như:
Trên da: Nổi mề đay, phát ban ngứa ngáy dữ dội; sưng phù môi, mặt, lưỡi hoặc cổ họng.
Hệ tiêu hóa: Đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy.
Đường hô hấp: Hắt hơi, sổ mũi, khó thở, thở khò khè, co thắt thanh quản.
Theo bác sĩ Thanh Tâm, dị ứng hải sản và ngộ độc hải sản là 2 tình trạng dễ bị nhầm lẫn. Dị ứng hải sản xảy ra do cơ địa, khi hệ miễn dịch phản ứng bất thường với các protein trong hải sản. Trong khi đó, ngộ độc hải sản là do yếu tố ngoại cảnh, chẳng hạn thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn, virus hoặc chứa độc tố.
Về thời gian khởi phát, dị ứng thường xuất hiện rất nhanh, chỉ trong vài phút đến khoảng 2 giờ sau khi ăn. Ngược lại, ngộ độc hải sản có thể xuất hiện muộn hơn, từ vài giờ đến vài ngày.
Dấu hiệu nhận biết của dị ứng hải sản chủ yếu là phát ban, ngứa, nổi mề đay, sưng môi, sưng mặt hoặc sưng phù. Trong khi đó, ngộ độc hải sản thường gây buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy và có thể kèm sốt.
Một điểm khác biệt quan trọng là tính chất xảy ra của bệnh. Dị ứng hải sản chỉ xuất hiện ở những người có cơ địa dị ứng, nên dù cùng ăn một món ăn, không phải ai cũng bị. Ngược lại, nếu hải sản bị nhiễm độc hoặc nhiễm khuẩn, nhiều người cùng ăn một loại thực phẩm có thể cùng xuất hiện triệu chứng ngộ độc.
Từ đó, bác sĩ Thanh Tâm chỉ ra các cách xử trí khi người dân phát hiện dị ứng sau khi ăn hải sản. Có 2 trường hợp như sau:
Dị ứng mức độ nhẹ: Nổi mề đay, ngứa, phát ban
Làm sạch dị nguyên: Ngưng ngay việc ăn hải sản, uống nhiều nước ấm để hỗ trợ đào thải độc tố hoặc móc họng gây nôn nếu mới vừa ăn để đẩy phần thức ăn chưa tiêu hóa ra ngoài
Giảm ngứa tại chỗ: Dùng khăn lạnh thấm nước mát/nước lạnh chườm lên vùng da nổi ban để làm dịu, giam sưng và bớt cảm giác châm chích. Không gãi ngứa để tránh trầy xước, nhiễm trùng da
Không phải món nào chứa tinh bột cũng làm đường huyết tăng nhanh. Đậu xanh thuộc nhóm thực phẩm chứa tinh bột nhưng chỉ số đường huyết tương đối thấp, nhờ đó đường huyết tăng chậm hơn so với các món chứa tinh bột trắng như cơm, bánh mì, theo trang thông tin sức khỏe Everyday Health (Mỹ).
Khi đậu xanh được nấu chín, tinh bột trong hạt hấp thu nước và trở nên mềm hơn. Quá trình này gọi là hồ hóa tinh bột, giúp enzyme tiêu hóa dễ tiếp cận và phân giải tinh bột thành đường glucose. Tuy nhiên, nếu sau khi nấu, đậu xanh được để nguội, một phần tinh bột sẽ tái sắp xếp lại cấu trúc. Hiện tượng này được gọi là thoái hóa tinh bột.
Kết quả của quá trình này là hình thành thêm tinh bột kháng loại 3 (RS3). Đây là dạng tinh bột không bị tiêu hóa ở ruột non như phần lớn tinh bột thông thường. Nhờ đó, đường glucose được giải phóng và hấp thu chậm hơn, giúp hạn chế mức tăng đường huyết.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Frontiers in Nutrition cho thấy phương pháp chế biến và bảo quản sẽ ảnh hưởng đáng kể đến hàm lượng tinh bột kháng trong đậu xanh. Cụ thể, đậu xanh sau khi được nấu chín rồi làm nguội, đặc biệt khi bảo quản lạnh, sẽ chứa nhiều tinh bột kháng hơn so với khi ăn ngay sau khi nấu.
Đậu xanh nấu chín rồi để nguội là lựa chọn phù hợp với người bị tiểu đường hoặc tiền tiểu đường. Để tận dụng lợi ích của tinh bột kháng, cách bảo quản đậu xanh sau khi nấu rất quan trọng.
Sau khi nấu chín, nên để đậu xanh nguội bớt rồi cho vào hộp sạch, đậy kín và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Không nên để thực phẩm ở nhiệt độ phòng quá lâu vì điều này có thể làm tăng nguy cơ vi khuẩn phát triển.
Khi ăn, có thể dùng lạnh hoặc hâm nóng lại tùy sở thích. Một số bằng chứng nghiên cứu cho thấy hâm nóng nhẹ đậu sau khi làm lạnh vẫn giữ được một phần tinh bột kháng đã hình thành trước đó.
Ngoài ra, nhiều món từ đậu xanh hiện nay, chẳng hạn chè đậu xanh, thường được cho vào khá nhiều đường. Nếu dùng quá nhiều đường bổ sung, lợi ích của tinh bột kháng sẽ giảm đáng kể. Vì vậy, người bệnh nên ưu tiên các món đậu xanh ít đường hoặc không thêm đường, kết hợp cùng rau xanh, thịt nạc giàu protein và chất béo có lợi để bữa ăn cân đối hơn, theo Everyday Health.
Đó là hai trường hợp trẻ em ngụ tỉnh Vĩnh Long. Ngay khi vào khoa Cấp cứu, trẻ được đánh giá nhanh tình trạng toàn thân, theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và mức độ ngộ độc. Bác sĩ lập tức triển khai các biện pháp xử trí ban đầu như bù dịch, kiểm soát nôn ói nhằm ổn định tình trạng.
Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến khoa Nhi để tiếp tục điều trị chuyên sâu. Tại đây, các bác sĩ chỉ định sử dụng than hoạt cho bệnh nhi, nhằm hạn chế hấp thu độc chất còn lại trong đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trên tim mạch, thần kinh và tiêu hóa.
Hiện tại, các bệnh nhi đã qua cơn nguy hiểm.
Theo BSCKI Trần Đăng Khoa, Trưởng khoa Nhi, hoa sứ - đặc biệt là sứ Thái Lan (còn gọi là sứ sa mạc) - chứa nhóm hoạt chất glycoside t Đây là một loại độc chất có khả năng tác động trực tiếp lên cơ tim, hiện diện ở toàn bộ cây, từ mủ, thân, lá đến hoa sứ.
Khi xâm nhập vào cơ thể, các chất này không chỉ gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa với biểu hiện nôn ói, đau bụng mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mủ cây sứ có màu trắng đục như sữa, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, trong khi hoa có hình dạng đẹp mắt, dễ bị nhầm lẫn là có thể ăn được. Những yếu tố nguy cơ này tồn tại ngay trong không gian sống quen thuộc như sân vườn, nhưng lại thường bị người lớn chủ quan bỏ qua.
Trước đây, một bệnh viện chuyên khoa nhi ở TPHCM từng tiếp nhận cháu bé 2 tuổi nhập viện với triệu chứng ngộ độc nặng, do người nhà cho uống nước sắc từ hoa sứ Thái Lan chữa biếng ăn. Bệnh nhi này cũng phải rửa dạ dày, uống than hoạt tính ngăn chất độc vào máu.
Bác sĩ Khoa khuyến cáo, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý không để trẻ chơi gần cây sứ, nhất là khi cây vừa bị cắt tỉa; hướng dẫn trẻ không chạm vào mủ cây, không đưa tay hoặc vật lạ vào miệng.
Trong trường hợp phát hiện trẻ có biểu hiện bất thường (như nôn ói, đau đầu sau khi tiếp xúc hoặc nghi nuốt phải mủ hoa sứ), người dân tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng, mà cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.
Các bác sĩ cảnh báo ở giai đoạn đầu, bệnh rất dễ bị nhầm lẫn với các tổn thương lành tính như nhiệt miệng, loét miệng do cọ xát răng, khiến người bệnh chủ quan bỏ qua.
Theo thông tin từ Bệnh viện K, anh N.V.V. (33 tuổi, trú tại Lào Cai) đến khám tại bệnh viện trong tình trạng đau, loét lưỡi kéo dài khoảng 4 tháng. Bệnh nhân đã uống, bôi thuốc nhiều loại đều không đỡ.
Ngay khi tiếp nhận người bệnh, các bác sĩ phát hiện trong khoang miệng của người bệnh có khối u sùi loét. Kết quả thăm khám, đánh giá cho thấy bệnh nhân được chẩn đoán mắc ung thư biểu mô vảy ở bờ lưỡi bên phải, may mắn là bệnh nhân chưa di căn hạch.
Theo bác sĩ Ngô Xuân Quý, Trưởng khoa ngoại đầu - cổ, Bệnh viện K, ung thư lưỡi là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến nhất ở vùng khoang miệng. Tuy nhiên ở giai đoạn đầu, bệnh rất dễ bị nhầm lẫn với các tổn thương lành tính như nhiệt miệng, loét miệng do cọ xát răng, khiến người bệnh chủ quan bỏ qua.
Trường hợp của người bệnh V., khối sùi loét ở bờ lưỡi phải đã có kích thước 2x2,5cm. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) hàm mặt cho thấy kích thước u là 26x10mm.
Kết quả giải phẫu bệnh là ung thư biểu mô vảy sừng hóa xâm nhập độ 2. Rất may mắn, ở trường hợp của bệnh nhân V., bác sĩ chưa phát hiện thấy di căn. Bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật vi phẫu, cắt bán phần lưỡi phải kèm theo vét hạch cổ phải, tạo hình.
"Bệnh nhân được chẩn đoán phát hiện ở giai đoạn II, khối u kích thước trung bình, chưa di căn hạch cổ và chưa di căn xa. Giai đoạn này bệnh vẫn còn khu trú, nếu được điều trị đúng phác đồ thì tỉ lệ chữa khỏi rất cao, dao động từ 70 - 80%", bác sĩ Quý cho hay.
Theo các bác sĩ, đối với ung thư lưỡi giai đoạn khu trú, phẫu thuật là phương pháp đóng vai trò quyết định đến việc điều trị triệt căn bệnh.
Mục tiêu đặt ra đầu tiên của phẫu thuật là phải cắt bỏ khối u rộng rãi để vùng rìa của phần mô được xử lý hoàn toàn, loại bỏ toàn bộ tổn thương, từ đó giảm tối đa nguy cơ tái phát.
Các bác sĩ đã chỉ định cắt bán phần lưỡi phải kết hợp vét hạch cổ phải nhằm ngăn chặn nguy cơ khối u tiếp tục xâm lấn hoặc tái phát.
Sau khi phẫu thuật triệt căn, các bác sĩ sẽ thực hiện kỹ thuật tạo hình vi phẫu, lấy một vạt mô tự thân, đưa lên vùng lưỡi bị khuyết để tạo hình lại. Bác sĩ đã lấy vạt da cánh tay của bệnh nhân để tạo hình lưỡi, vạt được thiết kế vừa vặn, để đảm bảo tốt chức năng nói - nuốt, không ảnh hưởng đến đường thở, không phải mở khí quản.
Ca phẫu thuật thành công, 5 ngày sau mổ bệnh nhân có thể tự ăn uống qua đường miệng, nói chuyện khá tốt với người xung quanh.
Bác sĩ cũng khuyến cáo những dấu hiệu sớm của bệnh ung thư lưỡi thường khá mờ nhạt và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khoang miệng thông thường. Việc phát hiện sớm bệnh có ảnh hưởng lớn đến kết quả điều trị.
Do vậy, khi gặp bất cứ triệu chứng bất thường nào ở lưỡi má hoặc bất kỳ vị trí nào vùng khoang miệng như loét miệng, mụn nhỏ, khối sùi loét,... cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời.
