Đây không chỉ là thay đổi cách thi, mà còn là thay đổi cách nhìn: ngoại ngữ không còn để lấy điểm, mà là năng lực thiết yếu cho giao tiếp, học tập, làm việc và hội nhập.
Trước hết, cần nhìn lại vai trò của ngoại ngữ trong bối cảnh mới. Khi tiếng Anh được định hướng là ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường, ngoại ngữ không còn là môn học riêng lẻ mà trở thành công cụ học tập. Học sinh không chỉ học để thi mà dùng ngoại ngữ để tiếp cận tri thức, học liệu và tham gia môi trường học tập toàn cầu.
Đồng thời, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi cách sử dụng ngôn ngữ. Dù AI có thể dịch, viết hay hỗ trợ học tập, người học vẫn cần đủ năng lực ngoại ngữ để hiểu đúng, kiểm chứng và làm chủ công cụ. Nếu thiếu nền tảng này, dễ rơi vào phụ thuộc, học thụ động, thậm chí lạm dụng AI trong kiểm tra.
Vì vậy, trong kỷ nguyên số, ngoại ngữ không mất đi vai trò mà trở thành năng lực cốt lõi, giúp con người giao tiếp, hợp tác và sáng tạo trong môi trường toàn cầu.
Phân tích điểm thi ngoại ngữ giai đoạn 2021–2025 cho thấy 2 giai đoạn rõ rệt.
Giai đoạn 2021–2024, khi ngoại ngữ là môn bắt buộc, điểm thi phản ánh khá đầy đủ mặt bằng năng lực học sinh, nên việc so sánh giữa các địa phương tương đối ổn định. TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu thường dẫn đầu; Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng thuộc nhóm khá; Hậu Giang, Sóc Trăng, Quảng Nam ở nhóm thấp. Điểm trung bình 12 địa phương đạt 5,71, cao hơn mức chung cả nước 5,22, cho thấy khác biệt rõ về điều kiện và chất lượng giáo dục.
Năm 2025 tạo ra “điểm gãy” khi ngoại ngữ trở thành môn tự chọn. Dữ liệu khi đó chỉ phản ánh nhóm học sinh dự thi, không còn đại diện toàn bộ. Hệ quả là thứ hạng biến động mạnh: Hải Dương, Cần Thơ tăng hạng, trong khi nhiều địa phương giảm sâu như Bà Rịa – Vũng Tàu, Sóc Trăng, Huế. Những biến động này chủ yếu do thay đổi tỷ lệ dự thi, không phản ánh đúng chất lượng thực.
Sau khi có kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2025, Bộ GD-ĐT thực hiện đối sánh điểm thi với 2 hệ thống khác nhau: với 63 tỉnh, thành phố (cũ) và 34 địa phương mới sau sáp nhập 1.7.2025.
Kết quả điểm trung bình điểm thi ngoại ngữ của 6 thành phố trực thuộc trung ương như sau: Hà Nội xếp thứ nhất cả nước và Cần Thơ xếp thứ 23/34.
Đây chỉ là cách nhìn dựa trên điểm thi, còn thực chất chất lượng ngoại ngữ, cần thêm chỉ số độ phủ ngoại ngữ (tỷ lệ phần trăm học sinh thi ngoại ngữ). Tuy nhiên, đây cũng là chỉ báo ban đầu cho biết điểm thi ngoại ngữ của bộ phận học sinh dự thi môn này của 6 thành phố trực thuộc trung ương sau sáp nhập.
Từ thực tế trên, có thể khẳng định: điểm thi không còn là thước đo duy nhất để đánh giá chất lượng ngoại ngữ. Đây là xu hướng chung khi giáo dục chuyển từ tiếp cận nội dung sang phát triển năng lực, đòi hỏi một hệ thống đối sánh mới.
Trước hết, cần tách bạch hai giai đoạn dữ liệu: giai đoạn 2021–2024 dùng để đánh giá hệ thống; từ 2025, điểm thi chỉ mang tính tham khảo, không thể xếp hạng tổng thể.
Tiếp theo, cần chuyển trọng tâm từ điểm số sang mức độ phổ cập năng lực. Câu hỏi quan trọng không phải là “điểm bao nhiêu” mà là “bao nhiêu học sinh sử dụng được ngoại ngữ”. Các chuẩn như A2, B1 cần trở thành thước đo chính.
Đồng thời, cần tổ chức các đánh giá diện rộng độc lập trên mẫu đại diện, đo đủ 4 kỹ năng để so sánh khách quan giữa các địa phương. Việc đối sánh cũng nên theo nhóm địa phương có điều kiện và tỷ lệ dự thi tương đồng, thay vì so sánh chung.
Cuối cùng, cần gắn kết quả đầu ra với điều kiện dạy học và môi trường sử dụng ngoại ngữ, tránh đánh giá phiến diện chỉ dựa vào điểm số.
Khi vai trò thay đổi, cách dạy và học ngoại ngữ cũng phải đổi mới. Lâu nay, việc dạy học ngoại ngữ vẫn nặng về ngữ pháp, từ vựng và luyện thi – phù hợp với mục tiêu điểm số nhưng không còn đáp ứng yêu cầu sử dụng thực tế. Vì vậy, cần chuyển mạnh từ “truyền thụ kiến thức” sang “phát triển năng lực”. Học sinh phải được rèn đủ 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết trong tình huống thực, biết tư duy, giải quyết vấn đề bằng ngoại ngữ.
Điều này đòi hỏi mở rộng môi trường học tập: từ lớp học sang câu lạc bộ, dự án, hoạt động trải nghiệm, không gian song ngữ… Ngoại ngữ cần trở thành một phần tự nhiên của đời sống học đường. Đồng thời, AI phải được tích hợp như công cụ học tập: học sinh không chỉ dùng để dịch hay viết mà còn biết đặt câu hỏi, kiểm chứng và hoàn thiện sản phẩm.
Khi cách dạy thay đổi, kiểm tra – đánh giá cũng phải đổi theo. Các bài kiểm tra viết truyền thống dần mất khả năng phân loại, cần chuyển sang đánh giá năng lực thực tế như giao tiếp, thuyết trình, làm việc nhóm, dự án; kết hợp đánh giá quá trình và hồ sơ học tập.
Việc ngoại ngữ trở thành môn thi tự chọn từ năm 2025 là bước ngoặt quan trọng, giúp giảm áp lực và thúc đẩy dạy học theo năng lực. Tuy nhiên, cũng có nguy cơ học sinh giảm đầu tư, nhất là ở vùng khó khăn. Đồng thời, dữ liệu điểm thi có thể bị “lệch” do tỷ lệ dự thi khác nhau, khiến việc so sánh giữa các địa phương kém chính xác.
Sự thay đổi của kỳ thi đã cho thấy rõ: cách đo cũ không còn phù hợp với mục tiêu mới. Khi ngoại ngữ trở thành năng lực nền tảng trong kỷ nguyên số, việc đánh giá vẫn chủ yếu dựa vào điểm thi là chưa đủ. Đã đến lúc chuyển từ “đối sánh điểm thi” sang “đối sánh năng lực thực”, từ “xếp hạng” sang “cải thiện chất lượng”.
Cần xây dựng một chỉ số đối sánh mới, phản ánh đồng thời hai yếu tố: mức độ phổ cập và chất lượng học tập. Một hướng khả thi là chỉ số ngoại ngữ tổng hợp cấp địa phương, dựa trên tỷ lệ học sinh dự thi (độ phủ) và điểm trung bình (chất lượng). Công thức đơn giản có thể là:
Thực tế năm 2025 cho thấy TP.HCM có khoảng 97.940 thí sinh, trong đó 49.328 em chọn thi ngoại ngữ, đạt tỷ lệ 50,37% (cao hơn mức chung 30,2%). Với điểm trung bình 5,69, chỉ số ngoại ngữ đạt 28,68. Hà Nội có 124.072 thí sinh, 62.203 em dự thi, tỷ lệ khoảng 50,1%, điểm trung bình 5,78, tương ứng chỉ số ngoại ngữ là 28,98. Điều này cho thấy hai đô thị lớn vẫn duy trì độ phủ ngoại ngữ cao, không chỉ là “mũi nhọn”. Như vậy, chỉ số ngoại ngữ của Hà Nội cao hơn TPHCM.
Ưu điểm của cách tính này là không cho phép “đánh đổi” giữa số lượng và chất lượng. Địa phương điểm cao nhưng ít học sinh dự thi sẽ không thể dẫn đầu; ngược lại, nơi có tỷ lệ dự thi cao nhưng điểm thấp cũng khó đạt thứ hạng tốt. Muốn cải thiện, buộc phải nâng cả hai yếu tố.
Cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu mới: ngoại ngữ không chỉ là thế mạnh của một nhóm nhỏ mà cần trở thành năng lực phổ biến. Để tăng độ tin cậy, nên công bố đồng thời ba chỉ số: điểm trung bình, tỷ lệ dự thi và chỉ số tổng hợp, qua đó giúp nhận diện rõ điểm mạnh – yếu của từng địa phương.
UBND TPHCM vừa ban hành quyết định quy chế thuyên chuyển nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý của Sở GD&ĐT, UBND các phường, xã, đặc khu trực thuộc.
Quy chế mới quy định rõ đối tượng áp dụng là nhà giáo giữ chức vụ cán bộ quản lý trong các cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quản lý của Sở GD&ĐT, UBND xã, phường, đặc khu.
Các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân; nhà giáo, nhà giáo giữ chức vụ cán bộ quản lý trong các cơ sở giáo dục công lập có nguyện vọng thuyên chuyển.
Về nguyên tắc thuyên chuyển, UBND TP quy định, việc thuyên chuyển nhà giáo, nhà giáo giữ chức vụ cán bộ quản lý được thực hiện khi nhà giáo giữ chức vụ cán bộ quản lý giáo dục có nguyện vọng thuyên chuyển (đối với nhà giáo giữ chức vụ cán bộ quản lý thuyên chuyển để bổ nhiệm giữ chức vụ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục thì thực hiện theo quy trình bổ nhiệm đối với nguồn nhân sự từ nơi khác).
Việc thuyên chuyển nhà giáo được thực hiện khi nhà giáo có nhu cầu, phải được sự đồng ý của cơ sở giáo dục, cơ quan, đơn vị nơi nhà giáo chuyển đi và chuyển đến; đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế của cơ sở giáo dục, cơ quan, đơn vị về vị trí việc làm.
UBND TPHCM quy định các trường hợp không được giải quyết thuyên chuyển: Nhà giáo đang trong thời gian bị xem xét, xử lý kỷ luật; đang bị kiểm tra, xác minh, thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử.
Nhà giáo chưa đủ 3 năm công tác tính từ ngày được tuyển dụng nhà giáo, trừ trường hợp tự nguyện thuyên chuyển công tác đến cơ sở giáo dục ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, biển đảo và vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn.
UBND TPHCM quy định, Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện thuyên chuyển đổi với nhà giáo, nhà giáo giữ chức vụ cán bộ quản lý từ cơ sở giáo dục công lập này đến cơ sở giáo dục công lập khác thuộc thẩm quyền quản lý hoặc từ cơ sở giáo dục đến cơ quan, đơn vị khác thuộc thẩm quyền quản lý.
Trong khi đó, Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM có thẩm quyền quyết định đối với các trường hợp thuyên chuyển giữa các đơn vị thuộc Sở quản lý; giữa các địa bàn hành chính cấp xã khác nhau; giữa cơ sở giáo dục thuộc Sở và cơ sở giáo dục thuộc UBND cấp xã; hoặc giữa TPHCM với các địa phương khác.
UBND TPHCM quy định, thời điểm thuyên chuyển nhà giáo được thực hiện vào cuối năm học hoặc trước năm học mới để đảm bảo hoạt động dạy và học của nhà trường được ổn định. Trong trường hợp đặc biệt do cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU) tối 1/7 cho biết mức 19 điểm là tổng ba môn thi tốt nghiệp THPT, chưa nhân hệ số, đã bao gồm điểm ưu tiên khu vực, đối tượng. Với phương thức xét kết quả thi đánh giá năng lực HSA, điểm xét tuyển sẽ được quy đổi tương đương sang thang 30 và điểm sàn cũng là 19.
Đối với các phương thức xét tuyển khác, trường thành viên cũng quy đổi tương đương, sau đó công bố cho thí sinh. Nhóm này gồm xét chứng chỉ quốc tế (SAT, A-Level, ACT); xét kết hợp hoặc thi năng khiếu, phỏng vấn kết hợp học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp.
Riêng các ngành đào tạo giáo viên, pháp luật và sức khỏe, các trường thành viên sẽ xác định, công bố điểm sàn sau, không thấp hơn mức chung của Đại học Quốc gia Hà Nội và Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Năm nay, Đại học Quốc gia Hà Nội tuyển gần 21.400 sinh viên đại học chính quy cho 166 ngành, chương trình. Trong đó, khoảng 17.000 sinh viên sẽ học tập tại Hòa Lạc.
Học phí năm học 2026-2027 của các trường thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội thấp nhất 17,9 và cao nhất khoảng 130 triệu đồng.
Thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ được quy đổi sang điểm môn Ngoại ngữ để xét kết hợp với các môn khác trong tổ hợp xét tuyển. Trong đó, IELTS 5.5 được tính thành 8 điểm Tiếng Anh. Thí sinh được tính 10 điểm nếu có IELTS từ 7.5 trở lên.
Năm ngoái, điểm chuẩn Đại học Quốc gia Hà Nội cao nhất lên tới 30, ở ngành Sư phạm tiếng Anh và tiếng Trung của trường Đại học Ngoại ngữ; thấp nhất là 15,06 ở ngành Kinh tế - Tài chính cũng của trường này.
Thí sinh có thể vào trang điểm thi của VnExpress để tham khảo vị trí của mình so với nhóm thí sinh ở cùng tổ hợp môn thi, từ đó thêm căn cứ để đăng ký, điều chỉnh nguyện vọng xét tuyển đại học từ mai đến 17h ngày 14/7.
Sáng 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 của hơn 1,2 triệu thí sinh.
Thí sinh có 5 ngày để phúc khảo bài thi nếu có nhu cầu, hạn cuối ngày 5/7. Kết quả được trả muộn nhất vào 20/7.
Về quy trình chấm phúc khảo, Văn là môn duy nhất thi tự luận, nên được chấm lại bởi hai giám khảo ở hai vòng độc lập, dùng bút màu khác so với lần chấm đầu tiên. Nếu kết quả chấm giống nhau, đó là điểm phúc khảo của thí sinh.
Trường hợp điểm của hai giám khảo lệch nhau, bài thi sẽ được giao cho người thứ ba chấm. Nếu 2/3 giám khảo trùng kết quả, điểm đó được lấy; còn khác nhau sẽ sử dụng trung bình cộng ba đầu điểm.
Điểm phúc khảo lệch với điểm đã công bố từ 0,25 trở lên, bất kể tăng hay giảm, thí sinh sẽ được điều chỉnh điểm.
Với môn trắc nghiệm, giám khảo đối chiếu câu trả lời mà thí sinh đã tô trên phiếu với hình ảnh lưu trong máy quét và kết quả nhận dạng trên máy tính. Nếu sai lệch, giám khảo xác định nguyên nhân, in kết quả chấm ở thời điểm trước và sau khi sửa lỗi để lưu hồ sơ.
Thí sinh sẽ được xét tốt nghiệp THPT khi thi đủ số môn, không môn nào bị điểm liệt (từ 1 trở xuống).
Điểm xét tốt nghiệp được tính theo thang 10, là tổng trung bình các môn thi và trung bình học bạ, kết hợp cùng điểm khuyến khích, ưu tiên. Công thức tính điểm xét tốt nghiệp THPT 2026 cụ thể như sau:
Với điểm ưu tiên, thí sinh được cộng từ 0,25 đến 0,5 điểm, nếu là con thương binh, bệnh binh, anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, anh hùng lao động, người dân tộc thiểu số, người bị nhiễm chất độc hóa học... Thí sinh có nhiều tiêu chuẩn ưu tiên được hưởng tiêu chuẩn cao nhất, không cộng dồn.
Thí sinh được cộng 1-2 điểm khuyến khích nếu đạt giải trong các cuộc thi học sinh giỏi cấp tỉnh trở lên, các kỳ thi thí nghiệm thực hành, văn nghệ, thể dục thể thao, khoa học kỹ thuật... Nếu đạt nhiều giải, các em cũng chỉ được hưởng một mức cộng của loại giải cao nhất.
Còn điểm trung bình học bạ được tính như sau:
Đạt từ 5 điểm xét tốt nghiệp, thí sinh được công nhận tốt nghiệp THPT, trong vòng 5 ngày từ khi công bố điểm thi.
Thí sinh có thể dùng điểm thi tốt nghiệp để đăng ký xét tuyển đại học trên hệ thống của Bộ, bắt đầu từ ngày 2/7 đến 17h ngày 14/7. Trong thời gian này, các em được điểu chỉnh nguyện vọng vô số lần. Hạn nộp lệ phí xét tuyển là 17h ngày 21/7.
Sau thời gian này, các trường đại học tổ chức lọc ảo, xét tuyển và công bố kết quả từ 17h ngày 9/8. Thí sinh trúng tuyển xác nhận nhập học trước 17h ngày 21/8; những trường còn thiếu chỉ tiêu tiếp tục tuyển bổ sung, hạn cuối là tháng 12/2026.
