Theo phía Ukraine, tính đến hôm qua (3.7), số người thiệt mạng sau đợt oanh tạc hôm 2.7 của Nga tại Kyiv đã tăng lên thành ít nhất 30 người. Đợt tấn công còn làm 92 người bị thương, 10 người mất tích. Hơn 100 ngôi nhà bị hư hại.
Đây là đợt tấn công chết chóc nhất tại thủ đô Ukraine từ đầu năm nay. Theo The Kyiv Independent, các đám cháy sau vụ tấn công đã khiến chất lượng không khí tại Kyiv trong ngày 3.7 suy giảm nghiêm trọng.
Nồng độ bụi mịn PM2.5 lên mức 160 vào buổi sáng, gần bằng mức của thành phố có chất lượng không khí ô nhiễm có tiếng là New Delhi của Ấn Độ.
Rạng sáng 3.7, Nga tiếp tục tấn công làm 4 người thiệt mạng tại tỉnh Sumy ở phía bắc, theo Reuters dẫn thông tin từ giới chức Ukraine. Lực lượng cứu hộ cùng ngày vẫn đào bới những đống đổ nát để tìm người sống sót trong khi thành phố để tang một ngày cho các nạn nhân.
Bộ Quốc phòng Nga xác nhận đã tấn công Ukraine nhằm đáp trả các vụ oanh tạc hạ tầng tại Nga. Moscow nhấn mạnh chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự.
Nhằm đáp trả các đợt tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) tầm xa của Ukraine, Nga đã tăng cường chiến dịch oanh tạc các thành phố của đối phương.
Theo Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW, Mỹ), tần suất của những đợt tấn công bằng UAV và tên lửa quy mô lớn của Nga đã giảm bớt trong tháng 6 vì những lý do chưa rõ. Dù vậy, lực lượng Nga được cho là vẫn duy trì năng lực thực hiện những đợt tấn công này nhiều lần mỗi tháng, như đã diễn ra trong vài tháng gần đây.
Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ và đổi mới cách sử dụng vũ khí trong mỗi đợt tấn công đã giúp Nga gia tăng thiệt hại vì gây khó hơn cho lực lượng phòng thủ của Ukraine trong việc bắn hạ UAV và tên lửa.
Cũng trong ngày 3.7, Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã giành được quyền kiểm soát ngôi làng Oleksandrivka tại tỉnh Dnipropetrovsk ở Ukraine. Tính trong vòng một tuần qua, Nga đã giành được 11 cộng đồng tại các tỉnh Dnipropetrovsk, Kharkiv, Zaporizhzhia và Donetsk.
Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) ngày 3.7 thông báo đã tấn công 2 căn cứ không quân Hvardiyske và Saky tại bán đảo Crimea, nhắm vào ít nhất 7 máy bay và các nhà chứa UAV. Đây là lần thứ hai trong tuần căn cứ Saky bị nhắm đến và các máy bay tại đây đã bị hư hại hoặc phá hủy.
Nga chưa bình luận về thông tin này. Bộ Quốc phòng Nga thông báo các lực lượng phòng không đã ngăn chặn 155 UAV của Ukraine tại các vùng lãnh thổ, bán đảo Crimea, trên biển Azov và biển Đen vào rạng sáng 3.7.
Một cơ sở công nghiệp tại tỉnh Smolensk bị cháy do UAV oanh tạc. Tại thành phố Belgorod gần biên giới, một phụ nữ thiệt mạng và một người khác bị thương trong đợt tấn công.
Tại tỉnh Zaporizhzhia, nơi Nga tuyên bố sáp nhập hồi năm 2022, một cuộc tấn công bằng UAV vào khu chợ thuộc thành phố Tokmak làm ít nhất 5 người thiệt mạng và 18 người bị thương, theo đài RT. Quan chức do Nga bổ nhiệm tại đây cho hay con số thương vong này chỉ là sơ bộ.
Ukraine chưa bình luận nhưng lâu nay tuyên bố không nhắm vào dân thường.
Thành phố Novorossiysk của Nga ngày 3.7 thông báo tạm dừng bán xăng cho các chủ xe cá nhân, trong khi khu nghỉ dưỡng Anapa bên bờ biển Đen cho biết lực lượng Cossack đang hỗ trợ ngăn ngừa xung đột tại các trạm xăng khi cuộc khủng hoảng nhiên liệu ngày càng trầm trọng sau các cuộc tấn công của Ukraine.
Hiện nay, hàng dài ô tô nối đuôi nhau tại các cây xăng trên khắp nước Nga khi người dân bắt đầu cảm nhận rõ tác động từ các đòn tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng, theo Reuters. Kyiv cho biết các cuộc tấn công này nhằm gây sức ép buộc Moscow chấp nhận hòa bình sau hơn 4 năm xung đột.
Các cuộc tấn công đã buộc nước sản xuất dầu lớn thứ ba thế giới phải nhập khẩu xăng từ những nơi khác như Ấn Độ. Tình trạng này cũng khiến chính quyền phải áp dụng các biện pháp như hạn chế lượng xăng mà mỗi người dân được mua tại một số khu vực, cùng nhiều biện pháp khác nhằm kiểm soát tình trạng thiếu hụt.
Khi thông báo tạm dừng bán xăng cho các chủ xe cá nhân tại Novorossiysk – cảng xuất khẩu dầu lớn nhất của Nga bên bờ biển Đen – chính quyền cho biết sẽ cấp “thẻ nhiên liệu” để các cơ quan dịch vụ công, doanh nghiệp và giới kinh doanh mua nhiên liệu.
Nhà chức trách đảm bảo dầu diesel vẫn được cung cấp tại 8 trạm xăng trong thành phố.
Một sắc lệnh của chính phủ Nga công bố hôm 2.7 nêu rằng Nga đã cho phép các nhà máy lọc dầu sản xuất xăng và dầu diesel có hàm lượng lưu huỳnh cao hơn trong thời hạn 6 tháng, kéo dài đến hết năm nay. Đây là một trong hàng loạt biện pháp được triển khai nhằm giảm bớt cuộc khủng hoảng nhiên liệu, vốn đã lan tới cả các vùng biên giới phía đông của Nga.
Mặt khác, một đại lý ô tô tại Moscow đang chật vật đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng đối với xe điện mới nhập khẩu từ Trung Quốc, khi nhiều người lái xe tìm cách tránh phụ thuộc vào xăng dầu trong bối cảnh khủng hoảng nhiên liệu khiến các cây xăng luôn trong tình trạng xếp hàng dài và giá nhiên liệu tăng vọt trên khắp nhiều khu vực của Nga.
Theo tính toán của Reuters, giá bán lẻ xăng tại một số khu vực đã tăng lên mức thuộc hàng cao nhất châu Âu. Với giá nhiên liệu tăng hơn 12% so với cùng kỳ năm trước trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 5, nhu cầu đối với xe điện vốn đã có xu hướng gia tăng.
EN Cars, một công ty tại Moscow chuyên về các thương hiệu xe Trung Quốc, đang bán được từ 2 – 3 chiếc xe điện mỗi ngày, so với 2 – 3 xe mỗi tháng chỉ vài tuần trước, người sáng lập Yevgeniy Zabelin nói với Reuters hôm 1.7.
Theo Hãng tin AFP, chiến sự tại Iran gây gián đoạn nguồn cung năng lượng đã khiến nhiều nơi ở Ấn Độ rơi vào cảnh khan hiếm khí đốt nấu ăn (LPG), người dân phải xếp hàng dài chờ mua bình gas.
Trong bối cảnh đó, khí sinh học từ phân bò đang trở thành giải pháp thay thế hiệu quả, đặc biệt ở khu vực nông thôn.
Tại làng Nekpur, bang Uttar Pradesh, cô Gauri Devi (25 tuổi) vẫn nấu ăn bình thường nhờ sử dụng khí metan tạo ra từ phân bò.
Hệ thống bể phân hủy đơn giản giúp gia đình cô có nguồn gas ổn định, chỉ cần dùng LPG trong trường hợp khẩn cấp hoặc khi có đông người. "Nó nấu được mọi thứ, từ rau, trà đến đậu lăng", cô nói.
Mỗi năm, Ấn Độ tiêu thụ hơn 30 triệu tấn LPG và phải nhập khẩu hơn một nửa. Dù chính phủ khẳng định không thiếu nguồn cung, nhưng tình trạng giao hàng chậm, tích trữ và đầu cơ đã khiến nhiều nơi xảy ra cảnh khan hiếm cục bộ.
Trong khi đó từ những năm 1980, Ấn Độ đã thúc đẩy phát triển khí sinh học như một nguồn năng lượng giá rẻ cho nông thôn. Hơn 5 triệu hệ thống bể phân hủy đã được trợ cấp, giúp chuyển chất thải nông nghiệp thành khí đốt và phân bón hữu cơ giàu nitơ.
Không chỉ cung cấp nhiên liệu, sản phẩm phụ từ hệ thống phân hủy này còn mang lại lợi ích kinh tế cho nông dân. "Phần bùn sau xử lý giống như 'vàng đen' vì rất tốt cho cây trồng", một lãnh đạo nông dân địa phương cho biết trong bối cảnh nguồn phân bón hóa học toàn cầu cũng bị gián đoạn nghiêm trọng do xung đột.
Với hơn 45% trong số 1,4 tỉ dân Ấn Độ sống dựa vào nông nghiệp, và nước này sở hữu một trong những đàn gia súc lớn nhất thế giới, phân bò được xem là một giải pháp và lợi ích lớn đối với người dân.
Ấn Độ - quốc gia đông dân nhất thế giới và là nước phát thải nhiên liệu hóa thạch lớn thứ ba - cũng đang đẩy mạnh sản xuất khí sinh học để hướng tới mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2070. Chính phủ đặt mục tiêu khí sinh học chiếm 1% nhiên liệu khí lỏng hiện nay và tăng lên 5% vào năm 2028, với hàng loạt dự án nhà máy lớn đang được triển khai.
Bên cạnh đó, các hệ thống quy mô nhỏ tại hộ gia đình cũng được khuyến khích, với chi phí khoảng 25.000 - 30.000 rupee (khoảng 265 - 318 USD) và thường được trợ giá. Đặc biệt trong bối cảnh văn hóa Ấn Độ coi bò là linh vật, việc tận dụng phân bò làm nhiên liệu càng dễ được chấp nhận.
Tuy nhiên khí sinh học vẫn chưa thể thay thế hoàn toàn LPG. Theo Hiệp hội Khí sinh học Ấn Độ, các hệ thống này đòi hỏi lắp đặt, vận hành và bảo trì thường xuyên, giống như "nhà máy mini", nên khó phổ biến nếu không có mô hình hợp tác hoặc hỗ trợ cộng đồng.
Ngoài ra ngay cả khi được chính phủ hỗ trợ, việc phổ biến vẫn gặp rào cản như chi phí và không gian lắp đặt, đặc biệt với nhiều lao động nghèo.
"Chúng tôi làm thuê trên ruộng người khác cả ngày, không có đất để lắp đặt (bể phân hủy)", một người dân xếp hàng mua gas cho biết. Trong khi đó, nhiều người phải chờ đợi nhiều ngày dưới nắng nóng vẫn chưa mua được bình LPG.
Dù vậy tuy còn hạn chế, khí sinh học từ phân bò đang cho thấy vai trò quan trọng trong việc giảm áp lực năng lượng và hỗ trợ sinh kế cho hàng triệu hộ dân Ấn Độ giữa lúc khủng hoảng nguồn cung chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
AFP dẫn lời người phát ngôn Yusuke Koide của Sở Cảnh sát Tokyo xác nhận xảy ra vụ một người đàn ông phun chất lạ chưa xác định lên máy ATM ở tầng trệt của trung tâm mua sắm sang trọng Ginza Six ở trung tâm Tokyo.
Còn một viên chức của Sở Cứu hỏa cho hay có khoảng 20 người bị thương sau khi được trình báo về "mùi lạ" bên trong tòa nhà.
Con đường phía trước tòa nhà, vốn tọa lạc tại khu mua sắm cao cấp và đông đúc du khách của quận Ginza, đã bị phong tỏa sau vụ việc, và nhiều xe cứu hỏa đậu dọc theo con đường này.
Theo phóng viên AFP có mặt tại hiện trường, hai người được đưa lên xe cứu thương bằng cáng, trong khi các lính cứu hỏa nhân viên mặc đồ bảo hộ chống độc bận rộn đưa người rời khỏi tòa nhà để đến kiểm tra tại các xe tải chuyên dụng đậu gần đó.
Đài NHK ghi nhận thông tin sơ bộ cho thấy những người bị thương có vẻ không quá nghiêm trọng.
Một cụ bà 70 tuổi có mặt trong trung tâm mua sắm kể lại bà tự dưng cảm thấy bị rát và đau họng khi đến gần máy ATM bị phun chất lạ.
Giới hữu trách cho biết cảnh sát đang điều tra vụ việc.
Dù Nhật Bản hiếm khi xảy ra những vụ phạm tội bạo lực nghiêm trọng, đôi khi nước này lại có những vụ tấn công bằng dao hoặc thậm chí nổ súng, trong đó có vụ ám sát cố Thủ tướng Shinzo Abe năm 2022.
Tháng 12 năm ngoái, 14 người bị thương trong vụ tấn công bằng dao tại một nhà máy ở miền trung Nhật Bản. Hung thủ trong quá trình gây án cũng phun một chất lỏng.
Vụ tấn công khét tiếng nhất liên quan đến chất độc trong thời hiện đại ở Nhật Bản đã xảy ra vào ngày 20.3.1995. Lúc đó, 5 thành viên của giáo phái Aum đã phát tán khí sarin trên các đoàn tàu đông người vào buổi sáng, khiến 14 người thiệt mạng và hơn 5.800 người bị ảnh hưởng sức khỏe.
Trong cuộc điều trần trước Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ hồi đầu tuần, lãnh đạo Văn phòng Quản lý Chương trình F-35 (JPO) Gregory Masiello cho biết tình trạng thiếu radar AN/APG-85 khiến thủy quân lục chiến phải tiếp nhận ít nhất 6 tiêm kích F-35 mà không có thiết bị này.
Tướng Masiello không nêu rõ biến thể F-35 nào bị thiếu radar khi bàn giao cho quân đội Mỹ. Một số nguồn tin cho rằng những tiêm kích mà ông Masiello nhắc đến là mẫu F-35B có khả năng cất cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng, chỉ biên chế cho thủy quân lục chiến Mỹ.
Radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) AN/APG-85 là thành phần quan trọng trong gói nâng cấp lớn Block 4 của F-35, song chương trình đang chậm tiến độ và đội giá. "Lô thiết bị đầu tiên chỉ có thể được bàn giao vào năm 2028", biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho biết hôm 26/6.
Tướng Masiello tiết lộ thông tin về lô F-35 thiếu radar khi tranh luận với thượng nghị sĩ Mark Kelly về tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu thấp của mẫu tiêm kích này trong không quân, hải quân và thủy quân lục chiến Mỹ, vốn là vấn đề gây lo ngại từ lâu.
Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết tỷ lệ sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ trung bình của tất cả biến thể F-35 đã giảm từ 38% xuống 25% trong giai đoạn năm tài khóa 2020-2025. JPO không bác bỏ thông tin của GAO, song không đồng ý với phương pháp đánh giá của cơ quan này.
Hồi tháng 2, báo Defense Daily của Mỹ đưa tin toàn bộ tiêm kích tàng hình F-35A được giao cho không quân kể từ tháng 6/2025 đã không kèm theo radar chính, nguyên nhân cũng xuất phát từ chậm trễ trong chương trình AN/APG-85. Tuy nhiên, không quân Mỹ sau đó phủ nhận thông tin.
Các biến thể F-35 trước đó sử dụng radar AN/APG-81 được phát triển từ những năm 1980. Thông tin chi tiết về tính năng của AN/APG-85 vẫn còn hạn chế, nhưng nó được đánh giá là vượt trội về nhiều mặt so với AN/APG-81.
"So với AN/APG-81, radar AN/APG-85 ít nhất sẽ tận dụng được những tiến bộ chung trong thập kỷ qua. Sử dụng hợp chất bán dẫn gallium nitride (GaN) mang lại khác biệt rất rõ ràng về kích thước, khối lượng và mức tiêu hao năng lượng của radar hiện đại", biên tập viên Tyler Rogoway của War Zone cho hay.
Chưa rõ quân đội Mỹ sẽ vận hành những chiếc F-35 không có radar thế nào. Khi thượng nghị sĩ Kelly bày tỏ hoài nghi về khả năng sẵn sàng chiến đấu của các phi cơ này, tướng Masiello tuyên bố những chiếc F-35 đó "hoàn toàn có khả năng thực hiện nhiệm vụ".
Theo Rogoway, chỉ cần trong đội hình có một tiêm kích F-35 mang radar là tất cả phi cơ đều được hưởng lợi nhờ hệ thống liên kết dữ liệu, kể cả khi bản thân chúng không lắp cảm biến.
Tuy nhiên, điều này không thể thay thế cho radar chủ lực nằm ở mỗi phi cơ. Bộ phận này cũng là thành phần quan trọng trong hệ thống tác chiến điện tử của F-35, tình trạng thiếu hụt sẽ ảnh hưởng đến năng lực tự vệ và bảo vệ đồng đội.
Quân đội Mỹ từng nhiều lần tiếp nhận tiêm kích F-35 thiếu một số tính năng quan trọng. Chương trình F-35 phải trải qua nhiều đợt chỉnh sửa, khi Lầu Năm Góc duyệt chế tạo số lượng nhỏ tiêm kích trong lúc tiếp tục hoàn thiện thiết kế.
"Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết phương pháp này giúp tiết kiệm chi phí và thời gian, song quy trình vừa làm vừa sửa đã tạo ra lượng cấu hình máy bay quá lớn và gây gián đoạn nghiêm trọng về chuỗi cung ứng, thậm chí một số tiêm kích cùng lô không thể hoán đổi linh kiện cho nhau. Tác động tiêu cực của quyết định này còn ảnh hưởng cho tới nay", Rogoway nói.
