Nữ bệnh nhân nhập viện sau nửa năm đau lưng kéo dài, kèm tê hai chân. Các bác sĩ chẩn đoán cô bị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng, nguyên nhân liên quan thói quen khuân vác nặng và làm việc sai tư thế trong thời gian dài.
Ngày 4/7, bệnh nhân được phẫu thuật bằng kính vi phẫu Zeiss Kinevo 900S tích hợp AI tại Bệnh viện Đại học Y khoa Phan Châu Trinh, trong ca mổ thị phạm thuộc hội thảo khoa học chuyên ngành ngoại thần kinh. Hội thảo quy tụ các chuyên gia đầu ngành, bác sĩ từ nhiều bệnh viện, trường y trên cả nước. Bệnh viện hiện là đơn vị đầu tiên ở miền Trung sở hữu hệ thống này, sau Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
Theo ThS.BS Hoàng Trần Công Tuấn, Khoa Phẫu thuật Thần kinh Cột sống, thoát vị đĩa đệm ngày càng phổ biến ở người trẻ, không còn chủ yếu là bệnh lý của người lớn tuổi như quan niệm trước đây. Nguyên nhân thường gặp là lao động nặng, ngồi lâu, sai tư thế hoặc chấn thương khi chơi thể thao.
“Bệnh nhân mới 22 tuổi nhưng đã có tổn thương cột sống rõ rệt, nếu không điều trị kịp thời tình trạng chèn ép thần kinh kéo dài có thể gây đau mạn tính, yếu cơ, thậm chí ảnh hưởng khả năng vận động”, bác sĩ nói.
Trong phẫu thuật thần kinh và cột sống, độ chính xác là yếu tố sống còn. Sai số chỉ vài milimet cũng có thể làm tổn thương mô lành, mạch máu hoặc bó thần kinh quan trọng, để lại di chứng như liệt hay rối loạn vận động.
TS.BS Trần Huy Hoàn Bảo, Trưởng khoa Ngoại thần kinh, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết kính vi phẫu giúp bác sĩ tiếp cận tổn thương qua đường mổ nhỏ hơn nhưng vẫn đảm bảo trường quan sát rõ, nhờ đó hạn chế xâm lấn, bảo tồn tốt hơn các cấu trúc mạch máu và dây thần kinh. Hệ thống kính vi phẫu thế hệ mới giúp phẫu thuật viên quan sát rõ hơn các cấu trúc giải phẫu nhỏ nằm sâu trong cơ thể nhờ hình ảnh độ phân giải cao và trường quan sát sâu hơn, giảm việc phải liên tục chỉnh tiêu cự trong lúc thao tác.
Theo bác sĩ Tuấn, ưu điểm lớn nhất của thiết bị nằm ở khả năng duy trì nhiều lớp hình ảnh sắc nét trong phẫu trường hẹp. Trước đây, khi lấy nét gần thì vùng xa dễ mờ, còn lấy nét xa thì vùng gần lại mất chi tiết. Công nghệ mới giúp khắc phục hạn chế này, hỗ trợ bác sĩ thao tác thuận lợi hơn ở những vùng mổ sâu.
Dù được tích hợp AI, các bác sĩ cho rằng công nghệ hiện chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ, chưa thể thay thế chuyên môn con người. AI trên hệ thống hiện chủ yếu hỗ trợ điều khiển bằng giọng nói, ghi nhớ phẫu trường, tối ưu hình ảnh và giảm thao tác chỉnh kính thủ công. Một số tính năng robot còn có thể tự động khóa vùng quan sát hoặc bám theo vị trí dụng cụ phẫu thuật.
Theo các chuyên gia, xu hướng tương lai của ngoại thần kinh là sự kết hợp giữa trí tuệ nhân tạo, robot và thực tế ảo tăng cường (AR), cho phép tích hợp hình ảnh CT hoặc MRI trực tiếp vào trường mổ để bác sĩ định vị tổn thương chính xác hơn. Tuy vậy, AI hiện vẫn chưa thể tự nhận diện đầy đủ dây thần kinh, mạch máu hay đưa ra quyết định điều trị thay phẫu thuật viên.
Ngoài phẫu thuật cột sống, thiết bị còn hỗ trợ trong mổ u não, dị dạng mạch máu não và các kỹ thuật vi phẫu mạch máu tinh vi. Ở một số ca u não, hệ thống có thể kết hợp chất huỳnh quang để làm nổi bật mô bệnh, giúp bác sĩ phân biệt rõ hơn giữa khối u và mô lành.
Tại hội thảo, bệnh viện còn tổ chức các buổi thực hành vi phẫu trên mô hình sinh học như não lợn, cánh gà để đào tạo kỹ năng khâu nối mạch máu siêu nhỏ, những cấu trúc đôi khi chỉ mảnh như sợi tóc.
Các chuyên gia đánh giá việc đưa công nghệ vi phẫu hiện đại về khu vực có thể giúp người bệnh miền Trung tiếp cận kỹ thuật điều trị chuyên sâu ngay tại địa phương, giảm áp lực chuyển tuyến đến các bệnh viện lớn ở Hà Nội hoặc TP HCM. Ngoài giá trị điều trị, hệ thống này còn hỗ trợ đáng kể cho công tác đào tạo. Khả năng ghi hình, trình chiếu trực tiếp phẫu trường và chia sẻ dữ liệu giúp bác sĩ trẻ quan sát rõ từng thao tác vi phẫu – điều vốn khó thực hiện với các thế hệ kính trước.
Theo bác sĩ Bảo, đây cũng là xu hướng của kính vi phẫu thế hệ mới, khi hình ảnh phẫu trường không còn giới hạn trong thị kính mà có thể hiển thị trên màn hình 3D để toàn bộ êkíp cùng theo dõi, hỗ trợ và học tập.
Ông Bryan Johnson, chuyên gia về giải pháp chống lão hóa, mới đây chia sẻ giờ giấc ngủ thất thường có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe tổng thể, trong đó có chức năng gan, theo tờ The Economic Times.
Dẫn lại các tài liệu nghiên cứu được công bố trên PubMed - cơ sở dữ liệu y khoa thuộc Thư viện Y học Quốc gia Mỹ, ông Johnson cho biết đảo lộn giờ giấc ngủ làm phá vỡ nhịp sinh học, từ đó khiến cơ thể dễ mắc nhiều bệnh lý khác nhau.
Trong một nghiên cứu quy mô lớn mà ông Johnson dẫn lại, các chuyên gia đã phân tích thói quen ngủ nghỉ của hơn 88.000 người trưởng thành.
Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng những thói quen như ngủ không đúng giờ, thức khuya và làm xáo trộn đồng hồ sinh học có thể làm tăng nguy cơ mắc tới 172 loại bệnh lý khác nhau.
Thậm chí, chỉ một thay đổi nhỏ trong sinh hoạt (như ngủ trễ hơn bình thường từ 60 - 90 phút) cũng làm tăng đáng kể nguy cơ mắc các chứng bệnh về gan, với tỷ lệ ước tính khoảng 1,5%.
Các nghiên cứu khoa học ngày càng củng cố thêm mối liên hệ mật thiết giữa giấc ngủ và sức khỏe của gan.
Theo nghiên cứu công bố trên Endocrine.org (cổng thông tin của Hiệp hội Nội tiết Mỹ), những người lười vận động và ngủ nghỉ thiếu điều độ thường có nguy cơ cao mắc bệnh gan nhiễm mỡ.
Hiện gan nhiễm mỡ là một dạng rối loạn gan mãn tính phổ biến, ảnh hưởng đến gần 1/4 người trưởng thành trên thế giới.
Bệnh gan nhiễm mỡ thường song hành cùng nhóm bệnh lý chuyển hóa gồm béo phì và tiểu đường loại 2.
Nếu không được can thiệp kịp thời, bệnh có thể tiến triển sang các giai đoạn tổn thương gan nghiêm trọng, kéo theo những hệ lụy sức khỏe phức tạp.
Đó là tình huống được nam sinh viên cho biết khi đến khám tại Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội). Tại đây, người bệnh được chẩn đoán liệt dây thần kinh số 7 ngoại biên (còn gọi là liệt mặt).
Theo Th.S-BS Hoàng Duy Luân, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân được chỉ định điều trị bằng y học hiện đại sử dụng thuốc kháng viêm kết hợp y học cổ truyền điện châm, xoa bóp bấm huyệt, giác hơi. Sau một thời gian ngắn điều trị, tình trạng cải thiện rõ rệt, vận động cơ mặt phục hồi tốt hơn, ăn uống và sinh hoạt thuận lợi hơn.
Th.S-BS Hoàng Duy Luân thông tin: Liệt dây thần kinh số 7 là tình trạng khá phổ biến có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Hiện nhiều người vẫn hiểu chưa đúng vì cho rằng bệnh chỉ xảy ra vào mùa đông, mùa hè thời tiết nóng không thể "trúng lạnh". Thực tế, việc di chuyển liên tục giữa môi trường nóng và lạnh, đang ở ngoài trời nắng nóng vào phòng điều hòa ngay, để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu hoặc gáy có thể khiến mạch máu co thắt gây thiếu máu cục bộ và viêm dây thần kinh dẫn tới liệt mặt.
Để hạn chế nguy cơ liệt mặt giữa thời tiết nắng nóng, người dân không để điều hòa quá lạnh. Tránh để luồng gió lạnh thổi thẳng vào mặt, đầu, gáy. Không tắm khuya. Nên sấy khô đầu sau khi gội. Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột và có biện pháp khi phải di chuyển ra vào các khu vực nóng lạnh để tránh sốc nhiệt. Tập luyện thể dục đều đặn. Ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc. Giữ tinh thần thoải mái, tránh stress kéo dài.
Theo BS Luân, bệnh tuy không đe dọa tính mạng nhưng nếu chậm điều trị có thể để lại di chứng kéo dài như co cứng cơ mặt, méo miệng dai dẳng, giảm vị giác, ảnh hưởng ngoại hình và tâm lý…
Liệt mặt ngoại biên nếu được phát hiện sớm trong "giai đoạn vàng", điều trị đúng hướng sẽ có khả năng hồi phục cao. Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được điều trị nội khoa, kết hợp y học cổ truyền như châm cứu, giác hơi, xoa bóp bấm huyệt để tối ưu hiệu quả.
BS Luân khuyến cáo: Trường hợp nam sinh viên nói trên cho thấy liệt mặt có thể xảy ra vào mùa hè, nhất là khi nhiệt độ thay đổi đột ngột, thói quen nằm phòng điều hòa quá lạnh và người khỏe mạnh cũng có thể gặp biến cố bất ngờ. Giữ cơ thể thích nghi tốt với nhiệt độ môi trường, tránh môi trường chênh lệch lớn về nhiệt độ phòng và nhiệt độ bên ngoài khi nắng nóng. Đi khám ngay khi có dấu hiệu bất thường: mặt mất cân đối; miệng méo lệch sang bên; mất nếp nhăn trán; mắt bên liệt nhắm không kín; uống nước dễ chảy ra ngoài khóe miệng; nói không tròn tiếng; không huýt sáo, không phồng má được; có thể kèm đau tai, ù tai; giảm vị giác ở phần trước lưỡi…
Không tự ý cạo gió, đắp thuốc, hoặc trì hoãn điều trị, tự chữa bệnh tại nhà để tránh những di chứng đáng tiếc. Đặc biệt, bệnh nhân cần được chẩn đoán đúng nguyên nhân gây liệt mặt, vì cùng bị liệt mặt, méo miệng nhưng nguyên nhân khác cần hướng điều trị kịp thời và phù hợp.
Tại Nghị quyết 72/NQ/TW ngày 9/9/2025 về một số giải pháp đột phá tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, Bộ Chính trị đã quyết định lấy ngày 7/4 hằng năm là Ngày Sức khỏe toàn dân, và năm 2026 là năm đầu tiên triển khai với chủ đề: “Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh”.
Từ năm 2026, người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm. Xa hơn, đến năm 2030, chính sách hướng tới miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình.
Trong bối cảnh mới, hệ thống y tế Việt Nam đang từng bước chuyển hướng từ mô hình tập trung vào điều trị sang chú trọng nhiều hơn đến dự phòng và chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Phóng viên báo Dân trí đã ghi nhận nhiều tâm tư, nguyện vọng của đội ngũ y bác sĩ về việc tiến tới bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ tầm soát cơ bản, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe ngay từ cộng đồng.
Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng sống và tuổi thọ của người dân.
