Hàn Quốc huy động hàng trăm người truy tìm sói sổng vườn thú

Khi các bên trung gian đang nỗ lực thúc đẩy vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran để chấm dứt xung đột, một vấn đề trọng tâm đang nổi lên như điểm mấu chốt gây tranh cãi là khối tài sản của Tehran bị đóng băng ở nước ngoài.

Hôm 10/4, trước khi vòng đàm phán ngừng bắn đầu tiên diễn ra tại Pakistan, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đã viết trên X rằng những tài sản bị phong tỏa của nước này phải được giải phóng trước khi bất kỳ cuộc thương lượng nào diễn ra.

Đến ngày 11/4, tại cuộc đàm phán ngừng bắn ở thủ đô Islamabad, Pakistan, một số thông tin xuất hiện cho rằng Mỹ đã đồng ý giải tỏa ít nhất một phần tài sản của Iran ở nước ngoài. Tuy nhiên, chính phủ Mỹ đã nhanh chóng bác bỏ khẳng định những tài sản đó vẫn bị phong tỏa.

Khối tài sản 100 tỷ USD

Nền kinh tế Iran đã suy yếu nhiều năm qua do loạt lệnh trừng phạt từ Mỹ và các quốc gia khác. Những lệnh trừng phạt này bắt đầu từ năm 1979, đầu tiên là do vụ bắt con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran sau cuộc cách mạng Hồi giáo, sau đó gia tăng vì chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo Iran.

Các lệnh trừng phạt này khiến Iran không thể tiếp cận nhiều tài sản của chính mình, như doanh thu bán dầu đang bị đóng băng tại các ngân hàng nước ngoài. Theo thông tin tổng hợp từ phía Iran và giới chuyên gia, ước tính tổng tài sản của nước này đang bị kẹt ở nước ngoài là hơn 100 tỷ USD.

Frederic Schneider, chuyên gia tại Hội đồng các Vấn đề Toàn cầu Trung Đông, cho hay khối tài sản này gấp khoảng 4 lần doanh thu từ dầu khí hàng năm của Iran.

"Đó là khoản tiền rất lớn, đặc biệt đối với một đất nước đã phải chịu các lệnh trừng phạt do Mỹ áp đặt trong nhiều thập kỷ", ông nói.

Tuy nhiên, Schneider lưu ý thêm rằng ngay cả khi đồng ý giải phóng những tài sản này, vẫn chưa rõ liệu Mỹ có đặt ra điều kiện về cách Iran sử dụng chúng hay không.

Jacob Lew, bộ trưởng tài chính dưới thời tổng thống Mỹ Barack Obama, từng phát biểu vào năm 2016 rằng Iran sẽ không thể tiếp cận toàn bộ tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài ngay cả khi mọi lệnh trừng phạt được dỡ bỏ. Tại thời điểm đó, Iran vừa đạt được thỏa thuận lịch sử với Mỹ và các cường quốc khác, chấp nhận hạn chế chương trình hạt nhân của mình để đổi lấy việc nới lỏng trừng phạt.

Lew đã phát biểu trước quốc hội Mỹ rằng trên thực tế, Iran cùng lắm cũng chỉ có thể tiếp cận khoảng một nửa số tài sản bị phong tỏa, bởi phần còn lại đã bị ràng buộc vào các cam kết đầu tư từ trước hoặc để thanh toán các khoản vay.

Hiện tại, yêu cầu then chốt của Tehran trong các cuộc đàm phán ngừng bắn là Mỹ phải giải phóng ít nhất 6 tỷ USD tài sản bị phong tỏa, coi đây như một cách xây dựng lòng tin.

Tài sản bị đóng băng là gì?

Khi tiền bạc, của cải hoặc số dư chứng khoán của các cá nhân, doanh nghiệp hoặc ngân hàng trung ương một quốc gia bị nhà chức trách nước khác hoặc tổ chức quốc tế tạm giữ, đó chính là phong tỏa tài sản.

Khả năng bán tài sản của chủ sở hữu sẽ bị hạn chế do các lệnh trừng phạt, phán quyết từ tòa án hoặc những lý do pháp lý khác.

Tài sản có thể bị đóng băng bởi tòa án, một quốc gia khác, tổ chức quốc tế hoặc một định chế ngân hàng. Các quốc gia thường tuyên bố phong tỏa tài sản của quốc gia hay công ty khác dựa trên những cáo buộc về hoạt động tội phạm, rửa tiền hoặc vi phạm luật pháp quốc tế.

Nhưng những người chỉ trích biện pháp phong tỏa tài sản cho rằng cách làm này đang được sử dụng để nhắm vào những đối thủ của phương Tây thay vì với mục đích răn đe. Phần lớn các nước đang chịu lệnh trừng phạt và bị phong tỏa tài sản là các quốc gia bị phương Tây coi là "không thân thiện", như Iran, Nga, Triều Tiên, Libya hay Venezuela.

Vì sao Iran bị đóng băng tài sản?

Theo hồ sơ lưu trữ của chính phủ Mỹ, đợt phong tỏa tài sản đầu tiên diễn ra vào tháng 11/1979, khi tổng thống Jimmy Carter lúc bấy giờ tuyên bố Iran "đã tạo ra mối đe dọa bất thường và đặc biệt đối với an ninh quốc gia, chính sách đối ngoại cũng như nền kinh tế Mỹ".

Vào thời điểm đó, các sinh viên Iran đang bắt 66 công dân Mỹ làm con tin tại đại sứ quán Mỹ ở Tehran.

Ông William Miller, bộ trưởng tài chính Mỹ khi ấy, cho biết tài sản dễ thanh khoản của Iran có giá trị chưa tới 6 tỷ USD, trong đó khoản lớn nhất là 1,3 tỷ USD trái phiếu kho bạc do Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York nắm giữ. Năm 1981, Hiệp định Algiers do Algeria làm trung gian giữa Mỹ và Iran đã dẫn đến việc Mỹ giải tỏa một phần đáng kể các tài sản này để đổi lấy việc Iran trả tự do cho 52 con tin Mỹ vẫn bị giam tại Tehran.

Tuy nhiên, trong những năm sau đó, quan hệ giữa Mỹ và Iran tiếp tục xấu đi do Washington lo ngại về chương trình hạt nhân của Tehran.

Iran luôn khẳng định chương trình làm giàu uranium của mình chỉ phục vụ mục đích năng lượng dân sự, mặc dù họ đã làm giàu uranium vượt xa ngưỡng cần thiết cho mục tiêu đó.

Israel và Mỹ đã liên tục cáo buộc Iran làm giàu uranium để phát triển vũ khí hạt nhân. Mỹ cùng các đồng minh, đặc biệt là châu Âu, đã áp đặt nhiều đợt trừng phạt lên quốc gia này.

Năm 2015, dưới thời tổng thống Obama, Mỹ đã dẫn dắt các cuộc đàm phán để Iran đạt được thỏa thuận với các cường quốc thế giới mang tên Kế hoạch Hành động Chung Toàn diện (JCPOA). Theo thỏa thuận, Tehran đồng ý thu hẹp chương trình hạt nhân và nhờ đó được tiếp cận lại phần lớn tài sản ở nước ngoài của mình.

Tuy nhiên, vào năm 2018, trong nhiệm kỳ đầu tiên, Tổng thống Donald Trump đã đơn phương rút Mỹ khỏi JCPOA, gọi đây là một thỏa thuận "phiến diện" và tái áp đặt các lệnh trừng phạt lên Iran, một lần nữa phong tỏa số tài sản ở nước ngoài của Tehran.

Năm 2023, Mỹ và Iran thống nhất một thỏa thuận trao đổi tù nhân, theo đó Iran trả tự do cho 5 công dân Mỹ gốc Iran để đổi lấy việc Mỹ thả một số người Iran, đồng thời cho phép Tehran tiếp cận hàng tỷ USD tiền bị phong tỏa. Khoản tiền này là 6 tỷ USD doanh thu từ dầu mỏ bị phong tỏa tại Hàn Quốc.

Theo kế hoạch trên, số tiền được chuyển đến Qatar để giám sát. Tuy nhiên, một năm sau, tổng thống Mỹ Joe Biden đã áp đặt các lệnh trừng phạt mới nhằm đáp trả cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran vào Israel, khiến họ một lần nữa mất quyền tiếp cận số tiền đang được đóng băng tại Doha.

Ngoài Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) cũng phong tỏa một phần tài sản của ngân hàng trung ương Iran với lý do nước này bị cáo buộc vi phạm nhân quyền, không tuân thủ các quy định về hạt nhân...

Tài sản bị đóng băng của Iran hiện do nhiều quốc gia nắm giữ. Số tiền chính xác tại mỗi quốc gia chưa rõ ràng, nhưng truyền thông Iran trước đây đưa tin Nhật Bản, một khách hàng dầu mỏ quan trọng, đang nắm giữ khoảng 1,5 tỷ USD, Iraq giữ khoảng 6 tỷ USD, Ấn Độ giữ 7 tỷ USD.

Mỹ cũng nắm giữ khoảng 2 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran, trong khi các quốc gia EU như Luxembourg giữ khoảng 1,6 tỷ USD. Qatar hiện giữ khoảng 6 tỷ USD, số tiền đã được chuyển từ Hàn Quốc để thanh toán cho Iran, nhưng sau đó bị Mỹ chặn lại.

Hy vọng cho nền kinh tế Iran

Nền kinh tế Iran đang lâm vào khủng hoảng khi các lệnh trừng phạt kéo dài nhiều thập kỷ đã hạn chế xuất khẩu dầu mỏ, đồng thời làm tê liệt khả năng thu hút đầu tư và hiện đại hóa công nghiệp cũng như công nghệ của nước này.

Lạm phát tăng cao và đồng nội tệ mất giá đã dẫn đến các cuộc biểu tình quy mô lớn hồi đầu năm nay. Cuộc xung đột với Mỹ - Israel bùng phát từ ngày 28/2 đã khiến cơ sở hạ tầng của Iran bị tàn phá nặng nề.

Fatemeh Mohajerani, người phát ngôn chính phủ Iran, ngày 14/4 cho biết thiệt hại mà nước này hứng chịu trong 6 tuần chiến sự là khoảng 270 tỷ USD, yêu cầu Mỹ, Israel và các nước vùng Vịnh bồi thường.

Trong bối cảnh này, tài sản bị đóng băng nếu được giải phóng sẽ là nguồn tiền mà Iran có thể sử dụng ngay lập tức. 100 tỷ USD tương đương gần 1/4 GDP của Iran.

Roxane Farmanfarmaian, giảng viên chính trị quốc tế chuyên về Iran tại Đại học Cambridge, Anh, cho rằng việc tài sản được phá băng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với Iran.

"Điều này đồng nghĩa với việc Iran có thể đưa các khoản tiền thu được bằng ngoại tệ mạnh từ việc bán dầu mỏ trở lại nền kinh tế trong nước. Nó cũng giúp họ kiểm soát biến động tỷ giá, từ đó hạn chế những tổn thương trước tình trạng trồi sụt của đồng nội tệ", Farmanfarmaian giải thích.

Bà lưu ý rằng những cơ sở công nghiệp chủ chốt, trong đó có các mỏ dầu, hay hệ thống nước, mạng lưới điện đang xuống cấp của Iran sẽ được nâng cấp nếu họ có quyền tiếp cận với tài sản bị đóng băng của mình. Với nguồn tiền đó, Iran có thể chi trả cho các công ty nước ngoài và cấp vốn cho những ngành công nghiệp trong nước để bắt đầu cải thiện tình hình kinh tế.

"Rõ ràng, Iran cũng sẽ phải tái thiết sau xung đột và các tài sản được giải phóng sẽ ngay lập tức giúp quá trình đó diễn ra nhanh chóng và hiệu quả hơn", Farmanfarmaian nói thêm. "Ngoài ra, việc tiếp cận các khoản tiền bị phong tỏa còn tạo đà tăng trưởng kinh tế, cải thiện mối quan hệ giữa chính phủ với người dân".

Quyết định của Mỹ về việc có giải tỏa tài sản của Iran hay không cũng sẽ là một thông điệp ngoại giao quan trọng, Chris Featherstone, chuyên gia chính trị tại Đại học York, bình luận.

"Về mặt quốc tế, việc giải tỏa các tài sản có thể là tín hiệu cho thấy Mỹ đang giảm bớt áp lực lên nền kinh tế Iran", Featherstone cho biết, song lưu ý rằng với cách tiếp cận khó đoán của chính quyền Trump, ít ai có thể dự đoán được ông sẽ làm gì sau đó.

Tin Gốc: Vnexpress

CEO các hệ thống bệnh viện HCA Healthcare, CommonSpirit Health, New York-Presbyterian và ECU Health tuần trước điều trần trước Ủy ban Tài chính và Thuế vụ Hạ viện, nhằm giải thích về cách định giá viện phí của các cơ sở y tế trong hệ thống của họ.

Các hệ thống này vận hành mạng lưới bệnh viện, phòng khám, dịch vụ quy mô lớn ở nhiều bang của Mỹ. HCA Healthcare là một trong những tập đoàn vận hành bệnh viện lớn nhất Mỹ, còn CommonSpirit Health là hệ thống phi lợi nhuận. New York-Presbyterian là hệ thống bệnh viện danh tiếng liên kết với các trường y ở New York, trong khi ECU Health là hệ thống y tế khu vực bang Bắc Carolina.

Trong phiên điều trần, các nghị sĩ Cộng hòa chỉ trích những tập đoàn này thu viện phí quá cao. "Người dân Mỹ đã quá mệt mỏi với những mức viện phí vô lý, có vẻ bị đẩy lên một cách bất thường", Jason Smith, nghị sĩ Cộng hòa bang Missouri đang giữ chức Chủ tịch Ủy ban Tài chính và Thuế vụ Hạ viện, nói.

Theo Health Affairs, các bệnh viện chiếm gần 1/3 tổng chi tiêu y tế của Mỹ trong năm 2024, tương đương khoảng 1.600 tỷ USD. Một nghiên cứu khác đăng trên JAMA Health Forum cho thấy bệnh nhân thường phải trả nhiều tiền hơn cho cùng một lần khám nếu bác sĩ của họ làm việc trong hệ thống bệnh viện hoặc thuộc một công ty đầu tư tư nhân.

Trong suốt phiên điều trần, các nghị sĩ Cộng hòa nêu nhiều trường hợp bệnh viện tại bang họ thu phí cao tại các cơ sở ngoại trú trực thuộc. Những mức giá này thường bị đội lên bởi cái gọi là "phí cơ sở vật chất", không gắn trực tiếp với dịch vụ chăm sóc y tế mà nhằm trang trải các chi phí như nhân sự và thiết bị.

Hạ nghị sĩ Cộng hòa David Kustoff của bang Tennessee cho biết một trung tâm phẫu thuật ngoại trú độc lập tại bang này đã thu phí cơ sở vật chất 656 USD cho một ca nội soi đại tràng, trong khi một cơ sở ngoại trú trực thuộc bệnh viện không được nêu tên thu mức phí này tới 1.222 USD.

"Mức phí các vị thu cao hơn gần gấp đôi. Theo các vị, có hợp lý không?", ông Kustoff đặt câu hỏi.

Nghị sĩ Cộng hòa Greg Steube nói bệnh nhân tại Florida nơi ông đại diện phải trả mức phí cao hơn đáng kể tại các phòng khám ngoại trú do bệnh viện sở hữu, so với các phòng khám tư do bác sĩ sở hữu và vận hành. "Các vị giải thích thế nào, trong khi dịch vụ được cung cấp và chất lượng chăm sóc không có khác biệt đáng kể?" Steube nói.

Các CEO giải thích rằng mức phí cao hơn là do các bệnh viện thường được hoàn trả thấp hơn chi phí thực tế để cung cấp dịch vụ, đặc biệt từ các chương trình công như Medicare và Medicaid. Các nghị sĩ Cộng hòa gần đây đã gây áp lực để cắt giảm ngân sách hoặc thay đổi cấu trúc của những chương trình như Medicaid và Medicare.

Họ cũng cho rằng mức giá cao hơn phản ánh chất lượng chăm sóc tốt hơn, chi phí điều trị những ca nặng, cũng như nghĩa vụ theo luật liên bang buộc bệnh viện phải tiếp nhận mọi bệnh nhân, bất kể họ có khả năng chi trả hay không. Trong khi đó, các phòng khám và cơ sở tư nhân nhìn chung có quyền lựa chọn bệnh nhân và có thể yêu cầu thanh toán trước.

"Chúng tôi là bên duy nhất trong chuỗi giá trị y tế phải gánh nghĩa vụ này", Michael Waldrum, CEO ECU Health phát biểu. "Bác sĩ, y tá, công ty bảo hiểm hay các hãng dược đều không phải làm vậy".

Các nghị sĩ Dân chủ tỏ ra dè dặt hơn nhiều so với phe Cộng hòa khi chất vấn các CEO bệnh viện. Họ cáo buộc phe Cộng hòa dùng phiên điều trần này để đánh lạc hướng khỏi tác động của các khoản cắt giảm Medicaid.

Trong khi phe Cộng hòa coi việc cắt giảm ngân sách hoặc siết chặt điều kiện nhận các phúc lợi xã hội trong chương trình Medicaid là biện pháp cần thiết để kiềm chế nợ công và thâm hụt ngân sách, phe Dân chủ coi đây là hành động tấn công vào quyền lợi y tế cơ bản của người yếu thế.

Nghị sĩ Richard Neal, đảng viên Dân chủ bang Massachusetts và là thành viên phe thiểu số cấp cao nhất trong ủy ban, nói phe Cộng hòa "đang cố thuyết phục người dân rằng vấn đề chỉ nằm ở các nhà cung cấp dịch vụ y tế". "Vấn đề còn nằm ở nhiều chính sách của họ nữa", ông Neal nhận xét.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 26-5, khi đang ở Ấn Độ, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đưa ra cảnh báo sau đợt tấn công của Washington vào miền nam Iran.

"Các eo biển phải được mở, chúng sẽ được mở bằng cách này hay cách khác, vì vậy chúng cần phải được mở", Hãng tin Reuters dẫn lời ông Rubio nói, cho rằng những gì đang xảy ra ở Hormuz là "bất hợp pháp, trái pháp luật, không bền vững cho thế giới, không thể chấp nhận được".

Dù vậy Ngoại trưởng Mỹ khẳng định một thỏa thuận với Iran vẫn có thể đạt được, bất chấp những hoài nghi ngày càng lớn, nhất là sau cuộc tấn công mới nhất.

"Hôm nay đã có một số cuộc đàm phán diễn ra ở Qatar, vì vậy chúng ta sẽ xem liệu có thể đạt được tiến triển nào không. Tôi nghĩ rằng đang có rất nhiều cuộc thảo luận qua lại về câu chữ cụ thể trong văn bản ban đầu, vì vậy sẽ mất vài ngày", nhà ngoại giao Mỹ giải thích.

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), lực lượng Mỹ ngày 25-5 đã tiến hành các cuộc tấn công mang tính "tự vệ" để bảo vệ binh sĩ Mỹ trước các mối đe dọa từ phía Iran.

Các mục tiêu bị nhắm tới bao gồm những bệ phóng tên lửa và các tàu thuyền Iran bị cáo buộc đang tìm cách rải thủy lôi quanh khu vực eo biển Hormuz.

Theo Đài Fox News, lực lượng Mỹ đã phát hiện hai tàu thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đang rải thủy lôi tại eo biển Hormuz. Washington được cho là đã phá hủy cả hai tàu của IRGC, đồng thời tấn công một trận địa tên lửa đất đối không tại Bandar Abbas.

Cuộc tấn công diễn ra khi nhà đàm phán hàng đầu và Ngoại trưởng Iran đang ở Doha để thảo luận với Thủ tướng Qatar về thỏa thuận tiềm năng chấm dứt chiến tranh, Reuters đưa tin.

Theo đó, cuộc thảo luận tập trung vào eo biển Hormuz, kho dự trữ uranium được làm giàu của Iran, giải phóng các khoản tiền bị đóng băng của Tehran.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, ông Esmaeil Baghaei, trước đó cho biết các vấn đề hạt nhân sẽ chỉ được đàm phán sau khi thỏa thuận khung được ký kết.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ