Theo đó, AI không chỉ là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tối ưu hóa vận hành, mà cũng có những thách thức, kẽ hở bảo mật mới khi hệ thống dữ liệu ngày càng trở nên kết nối và phức tạp.
Đây là nhận định được các chuyên gia nhấn mạnh tại hội thảo “Bảo mật trong kỷ nguyên AI – Chiến lược hình thành tương lai số”, do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) tổ chức ngày 7/4.
AI đang thay đổi cách thức vận hành của các tổ chức
Phát biểu tại sự kiện, ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia cho biết: “Trong những năm gần đây, trí tuệ nhân tạo đang phát triển nhanh chóng và từng bước trở thành hạ tầng số chiến lược của các quốc gia. Đi kèm theo đó là yêu cầu ngày càng tăng về an ninh, an toàn hệ thống AI cũng như việc ứng dụng AI trong hoạt động bảo vệ an ninh mạng.
AI không chỉ là động lực thúc đẩy kinh tế – xã hội mà còn đang làm thay đổi sâu sắc cách thức vận hành, quản trị của các tổ chức. Trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng, AI đang được nghiên cứu ứng dụng cho nhiều hoạt động như đánh giá, chấm điểm tín dụng, phát hiện gian lận, tự động hóa quy trình, hỗ trợ khách hàng; qua đó nâng cao hiệu quả và khả năng tiếp cận dịch vụ của khách hàng”.
Tuy nhiên, AI cũng đang làm thay đổi sâu sắc các nguy cơ, thách thức an ninh mạng toàn cầu.
“Việc các đối tượng tấn công khai thác AI để tự động hóa quy trình, mở rộng quy mô và tăng mức độ tinh vi của các chiến dịch đã khiến môi trường an ninh mạng trở nên phức tạp. Đồng thời đặt ra thách thức lớn hơn đối với các phương thức phòng vệ truyền thống”, ông Phạm Tiến Dũng cho biết.
Chia sẻ góc nhìn ở quy mô khu vực và quốc tế, bà Rama Palupraman, Chủ tịch khu vực châu Á Thái Bình Dương và Nhật Bản của Check Point Software nêu quan điểm: “AI là bước chuyển đổi công nghệ nhanh nhất trong lịch sử nhân loại. Chúng ta từng chứng kiến sự chuyển dịch từ hạ tầng tại chỗ lên đám mây (Cloud), nhưng AI đang tác động đến mọi ngành nghề: Từ dịch vụ tài chính, viễn thông đến khu vực công và các doanh nghiệp”.
Tuy nhiên, khả năng đổi mới này cũng đi kèm với những mối đe dọa nghiêm trọng.
Không tin tưởng bất kỳ ai
Theo đơn vị nghiên cứu Check Point Research, năm 2025, thời gian để tội phạm mạng chuyển từ việc phát hiện lỗ hổng sang khai thác thực tế đã giảm từ 9 tuần xuống còn dưới 16 phút.
Đồng thời, AI đang giúp các đối tượng tấn công hoạt động hiệu quả hơn, tốc độ hơn và tinh vi hơn bao giờ hết.
Tại sự kiện, bà Rama chỉ ra ba mối đe dọa đặc thù của AI bao gồm rò rỉ dữ liệu, tấn công bằng mã lệnh sai lệch và can thiệp vào quy trình công việc. Đáng chú ý là tình trạng “Shadow AI” – việc nhân viên sử dụng các công cụ AI nằm ngoài sự kiểm soát của tổ chức – tạo ra những điểm mù lớn về an ninh.
Để giải quyết vấn đề, bà Rama đề xuất một kiến trúc bảo mật đầy đủ dựa trên nguyên tắc “Zero Trust” (không tin tưởng bất kỳ ai). Trong mô hình này, các tác tử AI (AI agents) chỉ được trao đặc quyền nhỏ nhất để tiếp cận dữ liệu cần thiết.
Đồng thời, các tổ chức cần có khả năng quan sát toàn bộ hệ sinh thái AI để hiểu rõ công cụ nào đang tiếp cận dữ liệu gì, từ đó thiết lập các chính sách quản trị dữ liệu nghiêm ngặt.
Chiếc điện thoại Android bỗng nhiên liên tục hiện thông báo bộ nhớ chạm ngưỡng giới hạn. Kéo theo đó là một chuỗi hệ lụy khó chịu như máy bắt đầu giật lag, ứng dụng phản hồi chậm chạp, các tiến trình chạy ngầm ì ạch.
Hầu hết chúng ta đều đổ cho kho ảnh và video. Thế nhưng, các chuyên gia công nghệ cảnh báo rằng có một thế lực ngầm tinh vi hơn nhiều đang âm thầm nuốt chửng hàng chục gigabyte (GB) bộ nhớ: Sự bùng nổ của ứng dụng rác và 'bẫy' bộ nhớ đệm (cache).
Bạn có biết vì sao khi lướt TikTok, Instagram hay Facebook, video và hình ảnh luôn hiển thị mượt mà không độ trễ? Để làm được điều đó, các ứng dụng này liên tục chạy ngầm, tự động tải trước nội dung và lưu trữ chúng vào một phân vùng gọi là bộ nhớ đệm.
Hậu quả là trong khi bạn lướt mạng xã hội, thì bộ nhớ đệm của các ứng dụng này đang phình to ra một cách chóng mặt, âm thầm 'ngốn' sạch dung lượng máy.
Bên cạnh đó, thói quen 'tích trữ' ứng dụng cũng là một sai lầm chí mạng. Những tựa game cũ đã bỏ xó cả năm trời, những ứng dụng mua sắm, nhắn tin hiếm khi chạm vào... tất cả chúng vẫn liên tục kéo các bản cập nhật và tệp chạy ngầm về máy, biến chiếc điện thoại thành một 'bãi rác công nghệ' đúng nghĩa.
Nhưng có một vấn đề là hệ điều hành Android hiện tại có ít công cụ tự động để xử lý triệt để những dữ liệu thừa thãi này. Cách duy nhất để 'cứu' chiếc điện thoại là phải chủ động thực hiện 3 bước tinh giản thông minh sau:
Cuối cùng, hãy vào phần cài đặt ứng dụng và tiến hành xóa bộ nhớ đệm (Clear Cache) của các ứng dụng xem video và mạng xã hội. Chỉ riêng hành động này thôi có thể lập tức lấy lại hàng chục GB bộ nhớ bị chiếm dụng, giúp chiếc điện thoại Android ngay lập tức lấy lại phong độ, chạy mượt mà và nhạy bén như lúc mới mua.
Sau đợt tăng giá gói Premium khiến người dùng không ngớt lời phàn nàn, YouTube dường như đang cố xoa dịu dư luận bằng một định dạng quảng cáo mới cho các phiên livestream. Tuy nhiên, liệu đây là một bước cải tiến hay lại là một màn 'tra tấn' lỗ tai người dùng?
Từ trước đến nay, quảng cáo trên livestream YouTube luôn gây khó chịu. Giống như truyền hình truyền thống, khi quảng cáo xuất hiện, nó sẽ đè hoàn toàn lên nội dung chính. Điều này khiến người xem di động khó chịu khi bỏ lỡ những pha ghi điểm quyết định hoặc những diễn biến nóng hổi của tin tức trực tiếp chỉ vì một đoạn clip 15 giây không thể bỏ qua.
Để khắc phục điều này, YouTube đang thử nghiệm thay đổi cấu trúc màn hình. Thay vì che lấp video, quảng cáo sẽ được đẩy xuống một cửa sổ riêng biệt phía dưới, ngay vị trí của khung chat. Điều này đồng nghĩa với việc người dùng vẫn có thể nhìn thấy thần tượng hoặc trận đấu đang diễn ra trong khi quảng cáo đang chạy.
Nhưng có một điểm đáng chú ý, mặc dù không còn bị che khuất nội dung, nhưng người dùng trên Reddit đang phản ứng gay gắt về một lỗ hổng khó chịu đến từ âm thanh. Các báo cáo cho thấy dù quảng cáo nằm riêng biệt, nhưng âm thanh của nó vẫn phát đè lên tiếng của livestream và đặc biệt là không có nút tắt tiếng.
Lỗ hổng này khiến người dùng phải đối mặt với tình cảnh trớ trêu, khi mắt nhìn thấy diễn biến trực tiếp nhưng tai lại phải nghe giới thiệu về bột giặt hay game mobile. Để hiểu được nội dung livestream, nhiều người vẫn phải chọn cách tua lại sau khi quảng cáo kết thúc, vốn là một trải nghiệm chẳng mấy dễ chịu.
Cuộc thử nghiệm này diễn ra ngay sau khi YouTube Premium tăng giá mạnh. Với việc người dùng đang có xu hướng hủy gói trả phí để quay lại với quảng cáo, YouTube buộc phải làm cho các đoạn quảng cáo trở nên 'dễ thở' hơn nếu không muốn mất lượng lớn người xem vào tay các đối thủ như Twitch.
Nếu YouTube có thể thêm nút tắt tiếng hoặc ưu tiên âm thanh của livestream, đây chắc chắn sẽ là một cuộc cách mạng cho người dùng miễn phí. Nhưng hiện tại, nó vẫn chỉ là một thử nghiệm giới hạn.
Thông tin được ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng giám đốc TikTok Việt Nam nêu tại hội thảo Creator for Vietnam, chiều 7/5, chuẩn bị cho việc hình thành một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung trong nước.
Theo ông Thanh, chỉ tính riêng TikTok, hiện có khoảng 6 triệu người làm sáng tạo nội dung có thu nhập hàng tháng từ nền tảng. Nếu tính trên toàn bộ hệ sinh thái Internet Việt Nam, ông ước tính lực lượng này có thể lên tới 10 triệu người.
Con số này phản ánh sự thay đổi sau gần 30 năm Internet xuất hiện tại Việt Nam, từ một công cụ của tổ chức trở thành "một phần cuộc sống". Ông cho rằng, sự phát triển, thành công của Internet ngày hôm nay có sự đóng góp cực kỳ lớn của những người làm nội dung.
Không chỉ tạo nội dung giải trí hay bán hàng, các nhà sáng tạo còn góp phần quảng bá văn hóa, du lịch, kết nối sản phẩm địa phương tới thị trường rộng hơn. Dù vậy, lực lượng này vẫn chưa được nhìn nhận "như một nghề đúng nghĩa". Theo đại diện TikTok Việt Nam, nghề bán hàng online trước nay chưa được đánh giá đúng và tôn vinh đúng mức.
Ông Đỗ Hữu Hưng, CEO Accesstrade Việt Nam - nền tảng kết nối doanh nghiệp với các đối tác sáng tạo nội dung cho hay, các KOC, KOL và những nhà sáng tạo nội dung nay đã trở thành một nghề thực sự, một nghề ổn định và có tiềm năng phát triển.
Dẫn chứng cho điều đó, ông cho biết, mô hình thương mại điện tử kết hợp nội dung đang tăng trưởng mạnh tại Việt Nam. Chỉ tính riêng TikTok, 50% doanh số của các nhãn hàng trên nền tảng này đến từ các nhà sáng tạo nội dung, thậm chí, với một số thương hiệu, 90% lượng đơn hàng của họ đến từ lực lượng này.
Bình luận về con số 10 triệu người kiếm tiền trên các nền tảng mà đại diện TikTok đưa ra, ông Hưng cho rằng số người làm nội dung lớn không đồng nghĩa với chất lượng và sự bền vững.
Theo CEO Accesstrade, hoạt động của lực lượng này ở Việt Nam hiện "vẫn còn manh mún". Ở Việt Nam chưa có chuẩn về năng lực, đạo đức cho các KOL, KOC, nhà sáng tạo nội dung, dẫn đến việc thời gian qua có nhiều câu chuyện tiêu cực phát sinh, gây ảnh hưởng xấu tới nghề này. Theo ông, điều này ảnh hưởng tới cả ba bên: nhãn hàng, người sáng tạo và người tiêu dùng.
Để giải quyết vấn đề này, sáng kiến Creator for Vietnam do Accesstrade và TikTok triển khai dự định xây dựng một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung với các tiêu chuẩn chung. Mục tiêu là hình thành cộng đồng 10.000 nhà sáng tạo đạt chuẩn về mức độ ảnh hưởng, khả năng tạo ra doanh thu và đạo đức nghề nghiệp.
Ở góc nhìn khác, Tổng thư ký Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM) - ông Trần Văn Trọng, cho rằng lực lượng các nhà sáng tạo nội dung có thể hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, đặc biệt ở các địa phương tiếp cận với thương mại điện tử. Theo ông, nhu cầu nhân lực thương mại điện tử hiện rất lớn, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn khó tiếp cận chuyên gia có kỹ năng về lĩnh vực này.
Ông Trọng cũng cho rằng việc hình thành một cộng đồng các nhà sáng tạo nội dung sẽ góp phần chia sẻ kỹ năng kinh doanh, kỹ năng làm nội dung và kiến thức về chính sách, pháp luật.
Theo các báo cáo thị trường, quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt 31-32 tỷ USD, tăng trưởng 25-27% mỗi năm. Dự báo đến năm 2030, quy mô thị trường có thể đạt 80-100 tỷ USD, thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất khu vực Đông Nam Á.
