Ngày 8-7, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho hay tính đến cùng ngày, toàn TP.HCM đã có 317.502 người dân được khám sức khỏe, trong những ngày gần đây số lượt khám liên tục tăng cao, cho thấy chương trình đang bước vào giai đoạn tăng tốc.
Đặc biệt, TP đã hoàn thành việc thiết lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho người dân. Ngay sau khi khám, dữ liệu sức khỏe được cập nhật tự động vào hồ sơ của từng cá nhân, tạo nền tảng quản lý sức khỏe liên tục theo vòng đời.
Thực tiễn cho thấy ở đâu cấp ủy quan tâm lãnh đạo, chính quyền quyết liệt chỉ đạo, cả hệ thống chính trị đồng lòng vào cuộc thì ở đó tiến độ triển khai nhanh, tỉ lệ bao phủ cao.
Mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe trong năm 2026 là một mục tiêu rất lớn, nhưng hoàn toàn có thể đạt được nếu cả hệ thống chính trị cùng quyết tâm hành động.
Tuy nhiên, ông Thượng nhận định trên quy mô hơn 14 triệu dân, tỉ lệ bao phủ hiện mới đạt khoảng 2%; vẫn còn nhiều địa phương có tỉ lệ khám sức khỏe dưới 1%. Điều đó cho thấy nhiệm vụ phía trước còn rất lớn.
Để chuẩn bị cho giai đoạn tăng tốc, trong 6 tháng qua, Sở Y tế đã tập trung xây dựng 4 nền tảng cốt lõi cho chương trình khám sức khỏe toàn dân như hoàn thiện nền tảng tổ chức thực hiện, chuyển đổi số, thể chế và hướng dẫn chuyên môn và hoàn thiện mô hình cung ứng dịch vụ.
Bốn nền tảng này là tiền đề quan trọng để TP bước vào giai đoạn tăng tốc trong 6 tháng cuối năm với 6 nhóm giải pháp trọng tâm sau:
Thứ nhất, phát huy vai trò hạt nhân của mỗi xã, phường, đặc khu. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo; coi tỉ lệ người dân được khám sức khỏe là một chỉ số đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ chính trị và hiệu quả tổ chức thực hiện của địa phương.
Thứ hai, triển khai đồng bộ mô hình Đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại 100% trạm y tế, đưa dịch vụ y tế đến gần dân hơn, quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng.
Thứ ba, triển khai chương trình luân phiên bác sĩ về trạm y tế, nâng cao năng lực y tế cơ sở, từng bước xây dựng trạm y tế thực sự là nền tảng của hệ thống chăm sóc sức khỏe.
Thứ tư, triển khai khám sức khỏe không phụ thuộc địa giới hành chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân tiếp cận dịch vụ, đồng thời phát huy tối đa năng lực của toàn hệ thống y tế.
Thứ năm, huy động tổng lực các bệnh viện trên địa bàn thành phố, kể cả các bệnh viện bộ ngành, bệnh viện tư nhân triển khai đồng bộ nhiều đội khám sức khỏe lưu động đến 168 xã, phường, ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật, người có hoàn cảnh khó khăn, bảo đảm không để người dân nào bị bỏ lại phía sau.
Thứ sáu, điều hành toàn bộ Chương trình bằng Dashboard và dữ liệu thời gian thực; lấy dữ liệu làm căn cứ đánh giá kết quả, phân bổ nguồn lực và kiểm tra tiến độ thực hiện của từng địa phương.
“Trong những thời điểm khó khăn nhất của đại dịch COVID-19, TP.HCM đã chứng minh rằng khi cả hệ thống chính trị cùng hành động, khi mỗi xã, phường là một pháo đài, mỗi cán bộ là một chiến sĩ thì chúng ta có thể hoàn thành những nhiệm vụ tưởng chừng không thể.
Chúng ta đã từng đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng để tiêm vắc xin phòng COVID-19. Hôm nay, chúng ta cần khơi dậy chính tinh thần ấy để vận động từng người dân tham gia khám sức khỏe, không để một người dân nào bị bỏ lại phía sau.
Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, là bước đi chiến lược để xây dựng một nền y tế hiện đại, dự phòng, thông minh, công bằng, hiệu quả và lấy người dân làm trung tâm”, ông Thượng nhấn mạnh.
Nghiên cứu đăng trên Journal of the American Heart Association (tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Mỹ), khuyến nghị bổ sung bơ và xoài vào chế độ ăn hằng ngày. Kết quả cho thấy, những người trưởng thành đang ở giai đoạn tiền tiểu đường khi ăn 1 quả bơ và 1 cốc xoài mỗi ngày trong 8 tuần đã có cải thiện nhẹ về chức năng nội mô mạch máu, theo Verywell Health (Mỹ).
Cụ thể, họ được ghi nhận mức tăng khoảng 1% khả năng giãn mạch qua trung gian dòng chảy (flow-mediated vasodilation) - chỉ số đo khả năng thư giãn và mở rộng của mạch máu.
Tiến sĩ Matthew J. Landry, chuyên gia dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng tại Đại học California, Irvine (Mỹ), người không tham gia nghiên cứu, cho biết: Mức thay đổi này có ý nghĩa lâm sàng. Ước tính cứ tăng 1% chỉ số này thì nguy cơ tim mạch có thể giảm khoảng 8%”.
Bác sĩ Abhayjit Singh, chuyên gia tim mạch dự phòng tại Cleveland Clinic (Mỹ), giải thích: “Hiểu đơn giản, chức năng nội mô mạch máu phản ánh khả năng mạch máu giãn ra khi máu lưu thông. Dù chưa thể xem đây là thước đo trực tiếp của sức khỏe tim mạch, nhưng nó là một dấu hiệu sớm có ý nghĩa lâm sàng trong đánh giá nguy cơ tim mạch”.
Bơ và xoài chứa nhiều dưỡng chất cần thiết như chất xơ, kali, vitamin C, các hợp chất thực vật (phytochemicals) và chất béo không bão hòa đơn. Theo tiến sĩ Landry, những dưỡng chất này giúp giảm stress oxy hóa; cải thiện chức năng nội mô mạch máu; tăng sản xuất nitric oxide - phân tử giúp mạch máu thư giãn, mở rộng và cải thiện lưu thông máu.
Ăn riêng xoài và bơ vẫn có lợi, nhưng nghiên cứu này cho thấy khi ăn kết hợp, hiệu quả có thể tốt hơn do tác động hiệp đồng. Stephani Johnson, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Đại học Rutgers (Mỹ), nhận định, sự kết hợp này có thể tạo ra phản ứng sinh lý mạnh, đặc biệt liên quan đến cải thiện huyết áp tâm trương.
Để thêm bơ và xoài vào bữa ăn, mọi người có thể thử các cách đơn giản sau:
Ngoài ra, bác sĩ Singh lưu ý thêm: “Bơ và xoài đều giàu kali. Với người khỏe mạnh, điều này có lợi cho huyết áp. Nhưng với bệnh nhân bệnh thận mạn hoặc đang dùng thuốc huyết áp, việc tăng lượng kali hằng ngày cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng”.
Thông tin được ông Nguyễn Quốc Thanh, Phó giám đốc Bảo hiểm xã hội TP HCM, cho biết ngày 23/4. Theo đó, TP HCM có 19 xã, phường được công nhận là An toàn khu cách mạng trong các thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Theo Quyết định 40 của Thủ tướng, xã An toàn khu là xã từng được cấp ủy đảng từ Khu ủy, Quân khu ủy trở lên chỉ đạo xây dựng An toàn khu cách mạng, có địa thế, chính trị, và nhân dân tin cậy. Các tiêu chí chính bao gồm: Nơi có căn cứ địa cách mạng, nơi ở hoặc làm việc của cán bộ cấp cao, hoặc nơi diễn ra sự kiện lịch sử quan trọng.
19 xã, phường ở TP HCM được công nhận gồm An Nhơn Tây, Nhuận Đức, Phú Hòa Đông, Bình Hưng, Cần Giờ, Hiệp Phước, Nhà Bè, Hưng Long, Tân Nhựt, Tân Vĩnh Lộc, Vĩnh Lộc, Bình Chánh, Bình Lợi, Phú Thọ Hòa, Thới An, An Phú Đông, Bà Điểm, An Hội Đông và Hạnh Thông.
Theo quy định, người dân đang thường trú tại các địa bàn này được ngân sách nhà nước cấp thẻ bảo hiểm y tế, tức được cấp thẻ miễn phí. Ngoài ra, người dân khi tham gia BHYT còn được hưởng quyền lợi cao nhất là quỹ BHYT chi trả 100% chi phí khi họ đi khám chữa bệnh đúng tuyến.
Tổng dân số 19 địa phương này là hơn 1,132 triệu người, trong đó hơn 520.000 người đã có thẻ theo nhóm khác, chủ yếu tham gia BHYT bắt buộc tại nơi làm việc; hơn 428.000 người đã được cấp miễn phí theo diện "xã an toàn khu".
Ông Nguyễn Quốc Thanh cho biết để đảm bảo quyền lợi cho người dân, chính quyền TP HCM và các sở, ngành đã có nhiều hướng dẫn song đến sau hơn 3 tháng triển khai, nhiều xã, phường vẫn chưa lập danh sách xác nhận để Bảo hiểm xã hội thành phố cấp thẻ. Hiện vẫn còn gần 175.000 người chưa được cấp thẻ BHYT khiến quyền lợi chăm sóc sức khỏe bị ảnh hưởng.
Tính đến ngày 23/4, nhiều xã còn hàng chục nghìn người chưa được cấp thẻ BHYT khiến tỷ lệ cấp thẻ thấp. Cụ thể, xã Chánh Hưng còn hơn 38.000 người (tỷ lệ cấp thẻ mới hơn 36%); xã Nhà Bè còn trên 41.600 người (tỷ lệ cấp thẻ hơn 58%); Xã Bình Lợi còn trên 18.000 người (tỷ lệ cấp thẻ 40%); phường Phú Thọ Hòa còn hơn 29.000 người (tỷ lệ cấp thẻ gần 66%).
Ông Nguyễn Công Chánh, Chủ tịch UBND phường Phú Thọ Hòa, cho biết địa bàn có hơn 29.000 người chưa được cấp thẻ BHYT theo diện an toàn khu. Các tổ trưởng khu phố và công an khu vực đang tiến hành rà soát để thẩm định đúng nhóm được hưởng và xem xét nhóm đã tham gia để lập danh sách gửi Bảo hiểm xã hội thành phố cấp thẻ.
Trong khi đó, ông Nguyễn Quốc Thanh cho rằng lý do chậm còn đến từ việc một số địa phương thắc mắc về người được hưởng chính sách. Ví dụ xã Bình Hưng có văn bản hỏi chỉ những người sinh sống trên địa bàn liên tục từ năm 1975 đến nay mới được hưởng hay chỉ cần thường trú. Số khác lại băn khoăn về những người đã tham gia bắt buộc theo nơi làm việc hoặc đã mua tự nguyện theo hộ gia đình nên tiến hành xác nhận nhiều vòng gây chậm.
"Điều kiện hưởng đơn giản, cơ quan bảo hiểm sẽ rà soát từng nhóm để cấp đảm bảo không trùng", ông Thanh nói. Theo đó, để được hưởng chính sách này là thông tin cư trú của người dân phải có trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc hệ thống quản lý cư trú của lực lượng công an, đồng thời được UBND cấp xã, phường lập danh sách xác nhận. Trường hợp đã mua BHYT tự nguyện và có thời gian trùng với thời gian được hưởng chính sách "xã an toàn khu", Bảo hiểm xã hội thành phố sẽ hoàn trả lại tiền.
Theo quy định hiện hành, khi mua BHYT tự nguyện theo năm, người dân phải trả hơn 1,26 triệu đồng. Khi mua theo hộ gia đình, từ người thứ hai trở đi sẽ giảm dần. Một số nhóm như học sinh, sinh viên, hộ nghèo... được giảm thêm.
Tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết phở là bữa sáng quen thuộc của hàng triệu người Việt, ngon, tiện lợi và dễ ăn. Tuy nhiên, một bát phở rất giàu giá trị dinh dưỡng, thêm thói quen húp cạn nước tiềm ẩn nhiều mối nguy sức khỏe.
Thông thường, một bát phở trung bình chứa khoảng 400–500 ml nước dùng. Lượng nước này có thể chứa từ 2,5 đến 5g muối, tương đương khoảng 1.000–2.000 mg natri. Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5 g muối/ngày.
"Như vậy, chỉ với thói quen uống hết nước trong một bát phở sáng, cơ thể bạn đã tiếp nhận gần như toàn bộ hạn mức muối cho phép của cả ngày", bác sĩ nói. Ngoài ra, vị mặn trong nước phở thường bị lấn át bởi vị ngọt của xương ninh và các chất điều vị khiến vị giác bị "đánh lừa", vô tình nạp lượng muối vượt ngưỡng mà vẫn thấy vừa miệng.
Ngoài muối, nước dùng ninh từ xương và thịt trong nhiều giờ còn chứa những thành phần gây áp lực lên chuyển hóa. Nước hầm xương trong nhiều giờ có thể giải phóng lượng lớn purin, chất liên quan trực tiếp đến việc hình thành acid uric trong cơ thể. Một nghiên cứu của Choi và cộng sự trên tạp chí New England Journal of Medicine (2004), cho biết chế độ ăn giàu purin từ thịt đỏ và nước hầm có liên quan trực tiếp đến việc tăng acid uric máu và nguy cơ bệnh gout.
Một phần chất béo từ tủy và mỡ xương hòa tan vào nước dùng, làm tăng lượng chất béo bão hòa trong khẩu phần. Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), đây là yếu tố góp phần làm tăng Cholesterol xấu, gây xơ vữa động mạch. Một số nghiên cứu phân tích nước hầm xương chứa vi lượng kim loại nặng như chì giải phóng từ xương động vật.
"Dù nồng độ ở mức thấp, việc sử dụng lặp lại mỗi ngày trong thời gian dài vẫn đặt ra bài toán về sự tích lũy sinh học trong cơ thể", bác sĩ nói.
Theo bác sĩ, dư thừa natri kéo dài là "thủ phạm" hàng đầu gây tăng huyết áp, suy thận và các bệnh lý tim mạch. Người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận hoặc có chức năng thận suy giảm không nên lạm dụng. Người đang điều trị bệnh gout hoặc có nồng độ acid uric cao, người cao tuổi có hệ chuyển hóa kém nhạy bén cần thận trọng.
Bạn không nhất thiết phải loại bỏ phở ra khỏi thực đơn, nhưng cần thay đổi cách ăn để bảo vệ sức khỏe. Để an toàn, bạn nên thưởng thức phần cái (bánh phở, thịt, rau) và chỉ nên nếm một lượng nhỏ nước dùng để cảm nhận hương vị, không húp cạn. Tăng cường ăn rau xanh, như rau sống hoặc rau chần để bổ sung chất xơ và kali, giúp đào thải bớt natri.
Hạn chế gia vị thêm, như nước mắm hay bột canh tại bàn khi nước phở vốn đã đậm đà. Nên đa dạng thực đơn trong tuần, không nên ăn liên tục bún, phở. Hãy xen kẽ các bữa sáng nhẹ nhàng hơn như ngũ cốc, khoai lang hoặc các món ít nước dùng mặn để bảo vệ sức khỏe.
