Đang tưới rau, bà Trần Thị Thức, 70 tuổi, ở Quảng Trị nghe tiếng chén bát vỡ trong nhà. Chạy vào, bà Thức thấy cháu nội 7 tuổi chảy máu trán. Cậu bé bị em trai 5 tuổi ném cốc thủy tinh trúng đầu do tranh chiếc điều khiển tivi. Bà gọi hàng xóm nhờ đưa cháu đến trạm y tế khâu vết thương. Xong việc, người phụ nữ 70 tuổi lại phải vội vã cơm nước, tắm giặt cho các cháu đến tối muộn.
“Sang năm con có nhờ, tôi cũng không nhận chăm các cháu nữa”, bà nói.
Những năm trước, con dâu bà là chị Thanh, 34 tuổi, ở Hà Nội làm tự do nên có thời gian đưa con về chơi với hai bên nội ngoại. Năm nay, do chuyển sang làm giờ hành chính, ngay đầu kỳ nghỉ hè chị gửi hai con về quê nhờ mẹ chồng chăm sóc.
Chị nghĩ các con đã biết tự chủ sinh hoạt nên bà không vất vả. Vợ chồng chị cũng muốn các cháu có dịp gần gũi, giúp bà đỡ buồn. Trước khi đi, chị biếu mẹ chồng 5 triệu đồng để phụ tiền ăn uống, sữa bánh cho các cháu.
Từ ngày hai cháu về, cuộc sống của bà Thức thay đổi. Vốn quen những bữa cơm đạm bạc, giờ bà phải đau đầu nghĩ thực đơn từ tối hôm trước cho các cháu. Nhưng nhiều bữa hai đứa trẻ đòi ăn gà rán, mì Ý – những món khó mua ở quê.
Điều khiến bà mệt mỏi là các cháu hiếu động, xem tivi, chạy nhảy và cãi nhau liên tục. Những ngày nắng nóng, bà muốn chợp mắt một lát cũng không thể vì tiếng khóc cười, la hét vang khắp nhà. “Tuổi này sức khỏe không còn như trước. Trông cháu cả ngày thực sự quá sức”, bà kể.
Áp lực “đón khách nhí ngày hè” không chỉ diễn ra ở các vùng nông thôn. Tại Hà Nội, vợ chồng chị Thu Hà, 32 tuổi, cũng trải qua hai tuần đau đầu khi 4 đứa cháu con của hai chị chồng lên chơi.
Sống trong căn hộ chung cư 70 m2, hai con của chị Hà phải nhường chỗ, sang ngủ cùng bố mẹ. Giờ giấc sinh hoạt của cả nhà bị đảo lộn vì các cháu thức khuya, ngủ muộn. Tám người dùng chung một phòng vệ sinh nên sáng nào cũng phải xếp hàng. Tiền điện, nước tăng gấp đôi, tiền chợ tăng đáng kể, chưa tính các khoản đưa cháu đi chơi cuối tuần.
“Tôi muốn cho các cháu trải nghiệm, nhưng thực sự mệt và tốn kém”, chị Hà cho biết. Ban đầu, gia đình chị chồng xin gửi con một tuần. Khi họ ngỏ ý gửi tiền ăn, chị Hà từ chối, nghĩ ”không đáng bao nhiêu”. Hết hạn, các cháu xin ở lại thêm và được mẹ đồng ý.
Quá áp lực, chị Hà đề nghị chồng nói chuyện để các chị đón con về, nhưng chồng chị khuyên vợ cố thêm vài ngày vì nể. Bất đồng khiến hai vợ chồng xảy ra mâu thuẫn.
Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy (Học Viện Chính trị khu vực 2, TP HCM) cho rằng có hai trường hợp gửi con về quê nghỉ hè. Nhóm thứ nhất đa phần là công nhân, người lao động xa quê kiệt quệ kinh tế và thiếu thời gian trong ba tháng hè. “Không phải gia đình nào gửi con cũng vì tâm lý ỷ lại hay xem nhẹ trách nhiệm”, bà nói.
Khi thực hiện chương trình “Nhà máy thân thiện với gia đình”, bà Thúy từng gặp nhiều công nhân khóc khi biết mình đang làm phiền cha mẹ già, người thân, không yên tâm khi gửi con, nhưng không còn lựa chọn khác.
Khảo sát của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam (2023-2024) về công nhân có con nhỏ tại nhiều tỉnh, thành, cũng cho thấy 95,5% lao động nữ di cư đã có con. Trong đó, 31,6% người có con nhỏ gửi về quê nhờ người thân gia đình chăm sóc; 40,5% gửi con về quê tạm thời, sau khi ổn định sẽ đón con lên. 29,5% cho rằng gửi con về quê là bắt buộc, vì cha mẹ không có điều kiện nuôi dạy, chăm sóc trẻ. 23.8% cho biết gửi con về quê là đương nhiên.
Nhóm thứ hai, theo bà Thúy, là những gia đình không gặp vấn đề tài chính, muốn gửi con để vun đắp tình cảm. Dù không gửi tiền, họ dùng cách khác để bù đắp. Tuy nhiên, giống như bà Thức, tiền bạc chỉ là một phần, gánh nặng chăm sóc mới là vấn đề lớn.
Nhiều bậc cha mẹ gửi con thiếu sự trao đổi với người nhận về đặc điểm của con mình, không lường trước những bất cập hay phiền toái có thể gây nên khi đến sống với người khác. Họ cũng quên nhắc nhở con tuân thủ nếp sinh hoạt của gia đình tiếp nhận. Cả hai bên, vì cả nể, thiếu sự trao đổi thẳng thắn về chuyện tiền bạc.
“Người không phải cha mẹ, đặc biệt là ông bà khó theo kịp sự hiếu động của trẻ, khó kiểm soát việc sử dụng thiết bị điện tử và khó lường trước các nguy cơ tai nạn cho trẻ”, bà Thúy nói.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Tâm, Trung tâm đào tạo và ứng dụng khoa học tâm lý Hồn Việt (TP HCM), cho biết phụ nữ là nhóm chịu áp lực lớn nhất. Họ vừa đi làm, vừa nấu nướng, chăm sóc trẻ và quản lý các khoản chi. Trong khi đó, tâm lý cả nể dù đã quá sức khiến nhiều người không dám từ chối. Sự bức bối tích tụ lâu ngày dễ dẫn đến mâu thuẫn gia đình.
Trong vụ việc bé trai bị em ném cốc trúng đầu, bà Thức ban đầu giấu sự việc. Khi gọi video, thấy con phải băng trán, chị Thanh mới biết chuyện. “Cháu về thì mẹ vui, nhưng cũng mệt”, bà Thức đành nói thật với con dâu sau một tháng hè. Chị Thanh chạnh lòng, nhưng cũng áy náy với mẹ.
Chị Thu Hà sau một thời gian cam chịu đã nhắn tin cho các chị chồng, báo bận, không thể chăm các cháu. Hai chị chồng đến đón con về với vẻ không vui.
Theo các chuyên gia, ông bà hay người thân không có nghĩa vụ nhận trông cháu. Việc chăm sóc trẻ trong kỳ nghỉ hè chỉ nên diễn ra khi người nhận sẵn sàng về sức khỏe, tài chính và không gian sống. Nếu quá sức, người nhận nên trao đổi thẳng thắn.
Về phía cha mẹ, cần chủ động chia sẻ tiền bạc, chuẩn bị đồ dùng và thường xuyên hỗ trợ. Trước khi gửi con đi, cha mẹ cần dạy trẻ tuân thủ giờ giấc và tôn trọng nếp sinh hoạt của gia đình tiếp nhận.
Biết không nên, nhưng chị Thanh không thể nghỉ việc ở nhà trông con nên đành cầu cứu bà ngoại. Tuần trước, mẹ chị đã sang thông gia, đón cháu về. ”Nếu không ổn, tôi đón con lên rồi tìm chỗ giữ trẻ”, chị nói.
Chị Trần Thị Thủy, 39 tuổi, ở Thanh Hóa, nói sẽ không bao giờ gửi con đến nhà người thân nghỉ hè một mình sau trải nghiệm cách đây ba năm.
Vợ chồng chị có hai con trai đang học tiểu học. Mùa hè năm đó, em gái ở Hà Nội, cũng có hai con trạc tuổi, ngỏ ý đón các cháu lên chơi hai tuần. Sau vài ngày, việc trông bốn đứa trẻ khiến em gái chị gần như kiệt sức. Ban ngày phải theo sát các cháu, tối lại dọn dẹp, chuẩn bị cơm nước. Dự định để các cháu ở chơi hai tuần nhưng hết nửa thời gian, em chị đã đưa các cháu về.
“Lúc cho con đi, tôi khá chủ quan không dặn dò kỹ, cũng không nghĩ môi trường sống ở chung cư có nhiều quy tắc khác với ở quê”, chị Thủy nói.
Sau trải nghiệm đó, hai chị em đều cho rằng đã đánh giá thấp những khó khăn khi để nhiều trẻ cùng sinh hoạt trong một không gian chật hẹp. Nếu muốn các con lên Hà Nội chơi vào dịp hè, chị Thủy sẽ đi cùng, thuê chỗ ở gần nhà em gái để tiện trông nom.
"Họ không cho tôi thuê khách sạn mà nói về ở cùng để tiện chăm sóc. Điều này thật kỳ lạ với người Mỹ", ông Timothy, 63 tuổi, nói. Ông không ngờ chuyến đi lại khiến bản thân nghĩ đến việc bán tài sản ở Mỹ và sang Việt Nam nghỉ hưu.
Timothy là chủ doanh nghiệp sửa chữa máy móc tại bang Georgia. Sau khi vợ qua đời, ông sống cùng con trai út Nicholas, 28 tuổi. Năm 2023, Nicholas sang Việt Nam định cư và kết hôn với chị Vũ Thị Hương, 25 tuổi, quê Bắc Ninh. Vì muốn tìm hiểu cuộc sống của các con, Timothy bay sang Việt Nam.
Ông Vũ Đình Tư (bố ruột Hương) dọn dẹp nhà cửa ở xã Hiệp Hòa, Bắc Ninh để tiếp đón thông gia. "Người ta ở xa tới thăm mình, theo tục lệ quê tôi, để khách ra khách sạn ở là thiếu tình cảm", ông nói.
Tết 2024, ngay khi bước vào nhà, Timothy thấy ông thông gia Việt đã chuẩn bị sẵn khăn tắm, trải ga giường, máy sấy tóc và cả bộ dao nĩa riêng. "Sự tỉ mỉ này khiến tôi cảm giác như họ đang đón một người thân", ông nói.
Những ngày sau đó, Timothy được kéo vào các hoạt động chuẩn bị Tết. Ông học cách thắp hương, sắp mâm ngũ quả. Người đàn ông Mỹ còn được chỉ mẹo cắt bánh chưng. Thay vì dùng dao, Timothy tước lạt tre thành sợi mảnh, đan chéo trên mặt bánh. Khi lật bánh và kéo từng sợi lạt, khối nếp tách ra thành những phần đều nhau, mặt bánh phẳng và không dính tay.
Không khí quây quần của Tết Việt gợi Timothy nhớ về nước Mỹ thập niên 1970, thời điểm gia đình ông còn tụ họp tại nhà bà nội vào mỗi sáng. Sau khi bà qua đời, các mối liên hệ dần thưa vắng, anh chị em chỉ còn nghe tiếng nhau qua những cuộc gọi rời rạc. "Tôi như tìm lại được không khí gia đình đã mất từ lâu", ông nói.
Tháng 5/2024, Timothy đặt vé quay lại Việt Nam dự đám cưới chị gái Hương. Ông thấy đám cưới ở làng quê không chỉ là ngày vui của cô dâu, chú rể mà là việc chung của cả cộng đồng. Hàng xóm, họ hàng tự phân công công việc, người làm gà, người nấu cỗ, người trang trí, cắm hoa. Mọi việc diễn ra nhịp nhàng, không cần đến các dịch vụ chuyên nghiệp.
Hai tuần ở Việt Nam, Timothy dậy sớm phụ dọn dẹp khiến Vũ Đình Tư thường xuyên phải can ngăn vì sợ khách mệt. Nhà thông gia cũng từ chối mọi khoản chi phí ông đề nghị đóng góp.
Từ trải nghiệm đó, ông nhận thấy sự khác biệt về cách sống. Người Mỹ đề cao tự do cá nhân nhưng dễ bị cuốn vào vòng xoáy công việc, hóa đơn. Ngược lại, người Việt coi trọng sự san sẻ trong cộng đồng.
Đầu năm 2025, Timothy trở lại Việt Nam lần thứ ba. Lần này ông tự xách vali về thẳng nhà thông gia, không cần con trai, con dâu đi cùng. Trở ngại lớn nhất của chuyến này là người cháu nội của ông Tư - người duy nhất nói được tiếng Anh - lại vắng nhà. Dẫu vậy, câu chuyện của hai ông thông gia vẫn tiếp diễn nhờ Google dịch.
Ông Tư kể có lần giải thích về món lòng lợn, ông phải thao tác trên điện thoại bốn lần để thông gia hiểu rõ nguyên liệu. "Ông ấy thử tất cả món được mời, kể cả mắm tôm. Ông cũng không nề hà việc gì, từ dọn dẹp đến phụ giúp việc nhà. Sự giản dị đó khiến chúng tôi thấy gần gũi", ông Tư nói.
Chị Vũ Thị Hương, con dâu ông Timothy, nói bất ngờ khi thấy bố chồng hòa nhập với cuộc sống ở Việt Nam rất nhanh. Khi Nicholas đến Việt Nam, anh từng chia sẻ với bố về sự thân thiện của người Việt, cách mọi người sẵn sàng giúp nhau không cần lý do. "Lúc đó bố chưa hình dung được, nhưng khi ông sang và sống cùng, ông tin điều đó", chị nói.
Mỗi sáng, hai người đàn ông dậy sớm uống trà mạn rồi đi bộ. Timothy quan sát vợ chồng thông gia tập thể dục nhịp điệu, đôi khi bật cười trước những động tác của ông Tư. Trên đường tản bộ, ông làm quen với hàng xóm. Một cụ bà quét sân thường mỉm cười vẫy tay. Không cần người phiên dịch, Timothy đáp lại "Xin chào". Thi thoảng, bà còn giúi cho ông gói bánh.
Buổi chiều, ông cùng thông gia đi đón cháu gái. Ở cổng trường, sự xuất hiện của Timothy khiến đám trẻ tò mò chạy lại vây quanh. Lúc rảnh, ông đứng lặng nhìn lũ trẻ đá bóng trên bãi đất trống đối diện trường.
Trong những lần xuống phố, ông được chỉ cách "sống sót" giữa giao thông Việt Nam. Quy tắc là bước xuống đường thì không ngập ngừng, nhìn thẳng và tiến về phía trước. "Cuộc sống ở Việt Nam thú vị tới mức tôi nghĩ mình chắc chắn thuộc về nơi này", ông nói.
Trở về Mỹ, Timothy quay lại cảnh sống một mình, mỗi ngày đi làm và ra chăm sóc mảnh vườn. Ông thấy nhớ không khí ở căn nhà gỗ ở Bắc Ninh luôn có người ra vào.
Tháng 2/2026, ông Timothy sang Việt Nam lần thứ tư và nhận mình đã "hòa tan" với cuộc sống ở đây. Lần này ông đã có thể làm được mọi thứ, xắn tay vào rửa chén, lau nhà, cắt bánh chưng và chuẩn bị tiền lì xì cho các cháu dịp năm mới.
"Tôi đang cân nhắc bán hết tài sản ở Mỹ để sang Việt Nam sống lâu dài", ông nói.
Chương trình diễn ra sáng 5-6, giúp học sinh định hướng đúng đắn trước ngưỡng cửa chọn ngành, chọn nghề, cập nhật xu hướng nghề nghiệp trong thời đại số; qua đó trang bị kiến thức, rèn kỹ năng phù hợp với ngành nghề yêu thích và phù hợp với định hướng của bản thân.
Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm thanh Niên TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thảo bày tỏ tương lai không quá xa, tương lai bắt đầu từ những quyết định của ngày hôm nay.
Một định hướng phù hợp, một lựa chọn đúng với năng lực và đam mê sẽ là nền tảng để các em xây dựng cuộc sống, thực hiện ước mơ và khẳng định bản thân mình với gia đình và xã hội.
“Không ai sinh ra đã biết chính xác con đường của mình. Mỗi người đều cần thời gian để khám phá bản thân, để trải nghiệm, để trưởng thành. Điều quan trọng nhất là các em dám ước mơ, dám lựa chọn và dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình”, chị Thảo nói.
Chị Thảo mong rằng sau chương trình này, mỗi học sinh sẽ có không chỉ là những thông tin về định hướng các ngành nghề, mà còn là niềm tin vào chính bản thân mình.
Bởi tương lai không được quyết định bởi xuất phát điểm, mà được tạo nên từ sự nỗ lực, ý chí và khát vọng vươn lên của chính các em.
Tại chuỗi chương trình có hoạt động tìm hiểu các nhóm ngành, nghề theo danh mục nghề nghiệp thông qua các trò chơi như: Chọn đúng nghề, Nhìn cử chỉ đoán nghề, Nêu công việc của từng nghề.
Hoạt động định hướng mục tiêu nghề nghiệp được chuyên gia định hướng nghề chia sẻ về việc định hình nghề nghiệp của bản thân trong tương lai, việc nuôi dưỡng và theo đuổi nghề mình yêu thích trong thời gian tới. Xác định và xây dựng mục tiêu ngắn và dài hạn, những kiến thức, kỹ năng cần trang bị để theo đuổi nghề và phát triển nghề tốt nhất.
Bên cạnh đó còn có hoạt động tư vấn, giải đáp thắc mắc về việc chọn nghề. Các em sẽ được trao đổi, đặt câu hỏi, lắng nghe các chia sẻ, giải đáp thắc mắc của chuyên gia xoay quanh các vấn đề liên quan đến việc lựa chọn nghề học phù hợp với bản thân.
Ngoài ra, các em đội viên, học sinh thực hiện bài trắc nghiệm “HOLLAND - lựa chọn ngành học phù hợp” trên nền tảng trực tuyến (https://bit.ly/tracnghiemchonnghetructuyen) với 3 nội dung: Khám phá tính cách bản thân, Tìm hiểu sở thích cá nhân với đam mê nghề nghiệp, Tự đánh giá năng lực bản thân.
Sau khi hoàn thành bài trắc nghiệm, các em sẽ có kết quả tổng quan và phân tích năng khiếu, tính cách cũng như sở thích nghề nghiệp của bản thân để nghiên cứu và tìm hiểu thêm về các ngành nghề phù hợp.
Vài năm trở lại đây, "Race-cation" - hình thức du lịch kết hợp tham gia giải chạy đang trở nên phổ biến. Không chỉ là thành tích hay những con số trên đồng hồ định vị, các giải chạy bắt nhịp xu hướng này mang đến cho runner trải nghiệm trọn vẹn, vừa rèn luyện sức khoẻ vừa khám phá địa phương theo một cách rất riêng.
Đón đầu làn sóng "Race-cation", Mitsubishi Motors Vietnam Nha Trang City Trail 2026 - giải chạy thuộc chuỗi sự kiện City Trail Series do Vietnam MTB Series tổ chức đang thu hút sự quan tâm của đông đảo du khách lẫn người dân địa phương. Với cung đường chạy kết hợp giữa đường trường (road) và đường mòn tự nhiên (trail) dưới sự che chở của Núi Cô Tiên, giải chạy mở ra hành trình giàu cảm hứng để người mới bắt đầu cũng có thể tự tin nhập cuộc.
Đánh thức 5 giác quan, khám phá một Nha Trang rất khác trên cung đường chạy
Xuất phát từ Nhà hát Đó (thuộc Dự án Vega City - Khu vực Bãi Tiên, phường Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa), băng qua đèo Lương Sơn và núi Cô Tiên, Mitsubishi Motors Vietnam Nha Trang City Trail 2026 giúp người chạy khám phá đa dạng địa hình, từ đường nhựa cho đến lối mòn sỏi đá, từ phố biển cho đến đỉnh núi linh thiêng. Đó cũng là cách giải chạy dẫn dắt runner đến với hành trình khơi dậy 5 giác quan, biến mỗi bước chạy là một lần đánh thức vẻ đẹp nguyên bản của "Hòn ngọc biển Đông".
Thu trọn toàn cảnh Nha Trang khi đứng trên đỉnh núi Cô Tiên.
Về thị giác, từ đỉnh núi Cô Tiên, runner sẽ bắt trọn toàn cảnh Nha Trang hiện ra trọn vẹn trong tầm mắt – với bãi biển cong mềm được vỗ về bởi làn nước xanh biếc, cạnh bên là phố thị hiện đại với những tòa nhà sừng sững. Từ đó tiếp tục đắm chìm với sắc xanh trong biển trời và bình minh rạng rỡ trải dài trên vịnh.
Về thính giác, hành trình mang đến những thanh âm nguyên bản và thuần khiết. Tiếng sóng vỗ vào vách đá bãi Tiên, tiếng gió lùa qua triền núi hòa cùng nhịp thở và tiếng bước chân trên từng con dốc tạo nên một "bản giao hưởng" tự nhiên, giúp runner kết nối sâu sắc hơn với thiên nhiên và chính mình.
Chưa dừng lại ở đó, khứu giác cũng sẽ được lấp đầy bởi mùi muối biển nồng nàn và mùi cỏ dại vương sương sớm. Đó là cảm giác trong lành, khó tìm thấy ở những cung đường chạy thông thường.
Ở điểm chạm xúc giác, ngoài làn gió mơn man hay những giọt mồ hôi thấm đẫm trên áo, runner dễ dàng cảm nhận được sự chuyển đổi địa hình từ mặt đường nhựa bằng phẳng sang những lối mòn gồ ghề và sườn dốc. Chính sự chuyển mình từ đô thị sang thiên nhiên, từ êm ái sang nhấp nhô ấy khiến từng va chạm trở nên sâu sắc và sống động hơn. Đây cũng là điểm khác biệt đầy thu hút của mô hình City Trail và của Mitsubishi Motors Vietnam Nha Trang City Trail.
Cuối cùng, sau loạt nỗ lực không ngừng nghỉ, trải nghiệm vị giác sẽ trở thành "phần thưởng" xứng đáng cho runner. Đó là vị ngọt mát của nước dừa bản địa tại trạm tiếp sức hay xa hơn là hành trình thưởng thức đặc sản địa phương như bún cá, nem nướng,... sau khi hoàn thành chặng đua.
Sự cảm nhận bằng cả 5 giác quan giúp runner khám phá một Nha Trang rất riêng trên cung đường chạy. Ở đó, mỗi bước chân không chỉ đưa họ tiến về đích mà còn mở ra những lát cắt mới mẻ về phố biển, nơi cảnh sắc, âm thanh và cảm xúc hòa quyện thành một hành trình trải nghiệm trọn vẹn.
4 cự ly - vạn điểm chạm thiên nhiên
Mitsubishi Motors Vietnam Nha Trang City Trail 2026 mang đến hệ cự ly đa dạng. Với 5km và 12km, đây là lựa chọn lý tưởng cho một buổi vận động nhẹ nhàng cuối tuần cùng gia đình, bạn bè để tận hưởng không khí trong lành. Địa hình đa phần là đường nhựa và những con dốc vừa phải, phù hợp cho những người mới bắt đầu. Runner sẽ khám phá nhà hát Đó được lấy cảm hứng từ chiếc đó - một ngư cụ đánh bắt cá dân gian của người Việt và đường Phạm Văn Đồng - cung đường đẹp nhất phố biển Nha Trang.
Trong khi đó, cự ly 21km và 35km lại mở ra hành trình thử thách hơn, đưa runner băng qua địa hình từ phố thị đến đường đèo và núi đồi. Xuất phát từ tinh mơ để cảm nhận cái mát mẻ của buổi sáng sớm, để rồi vỡ òa khi chạm đỉnh Cô Tiên và thu trọn khung cảnh vịnh Nha Trang vào tầm mắt.
Không chỉ là một giải chạy, đây còn là hành trình trải nghiệm đa giác quan để chạm vào vô vàn những vẻ đẹp nguyên sơ ẩn mình giữa lòng phố biển.
