Chỉ hai tuần trước, khi phát biểu khai mạc Đại hội chợ Liên bang, sự kiện kỷ niệm 250 năm quốc khánh Mỹ, Tổng thống Donald Trump tuyên bố “lần đầu tiên sau 3.000 năm, chúng ta chuẩn bị có hòa bình ở Trung Đông”. Tổng thống Trump trước đó cũng ca ngợi thỏa thuận ngừng bắn với Iran là một “chiến thắng” sẽ giúp kéo giảm giá xăng dầu ở Mỹ.
Tuy nhiên, nền hòa bình mà Tổng thống Mỹ nhắc tới đang trở nên xa tầm với khi ông Trump hôm 8/7 thông báo “kết thúc” ngừng bắn với Iran sau chưa đầy một tháng hai bên ký bản ghi nhớ Islamabad về việc hướng tới thỏa thuận hòa bình.
“Đàm phán với họ chỉ lãng phí thời gian”, Tổng thống Mỹ ngày 8/7 phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. “Tôi cho rằng bản ghi nhớ ký với Iran đã chấm dứt”.
CNN đánh giá đây là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy thỏa thuận mà ông Trump theo đuổi với Iran gần như đã sụp đổ. Còn bình luận viên Jessica Gardner từ nhật báo Australian Financial Review nhận định kết quả này “là điều đã được dự đoán trước từ một thỏa thuận ngừng bắn vội vã” và giờ đây, ông Trump đang đối mặt tình thế tiến thoái lưỡng nan trước những nút thắt khó tháo gỡ về một thỏa thuận mới với Tehran.
“Căng thẳng tái diễn là hệ quả gần như tất yếu từ những điều khoản mơ hồ được đưa vào bản ghi nhớ Islamabad”, Will Todman, chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nhận định. “Văn kiện được hai bên ký mà không đề cập đến những vấn đề nan giải nhất, từ bên nào thực sự kiểm soát eo biển Hormuz, cục diện tại Lebanon, và cả các cuộc đàm phán hạt nhân”.
Những lựa chọn khó khăn
Sau khi hai bên ăn miếng trả miếng bằng các cuộc đấu hỏa lực, Tổng thống Trump đã đe dọa nối lại chiến dịch không kích quy mô lớn vào Iran, tấn công đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu lớn nhất nước này, cũng như cơ sở hạ tầng cùng những nhà máy lọc nước biển của Tehran.
Nhưng ông Trump cũng từng đưa ra những lời đe dọa tương tự mà không thực hiện. Hôm 8/7, ông cũng nói thêm rằng bản thân không lường trước được việc một cuộc xung đột toàn diện sẽ quay trở lại.
Các cuộc thăm dò dư luận gần đây tại Mỹ đều cho thấy kịch bản Washington nối lại chiến dịch không kích nhận được rất ít ủng hộ. Một số đồng minh đảng Cộng hòa của ông Trump cũng bày tỏ lo ngại về hậu quả kinh tế, chính trị nặng nề từ cuộc chiến, khi chỉ còn chưa đầy 4 tháng nữa là tới bầu cử giữa kỳ.
Theo Todman, sau khi tuyên bố hủy ngừng bắn, Tổng thống Trump có thể tái áp đặt lệnh phong tỏa cảng biển Iran nhằm cắt đứt phao cứu sinh kinh tế của nước này. Tuy nhiên, động thái trên đòi hỏi Mỹ phải duy trì hiện diện hải quân liên tục và mạnh mẽ tại khu vực. Dù trong lần phong tỏa cảng biển trước đây, ông Trump quả quyết rằng nó sẽ khiến nền kinh tế Iran sụp đổ, thực tế lại không như vậy.
“Không có gì đảm bảo rằng một chiến dịch gây áp lực lên Iran lần này sẽ mang lại kết quả khác biệt so với những lần trước”, Todman nói.
Ông Trump cũng có thể chọn giải pháp lửng lơ, chấp nhận một cục diện xung đột nhỏ lẻ ở vùng Vịnh xen kẽ các cuộc đàm phán. Khi đó, lượng tàu bè qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải dầu mỏ huyết mạch, sẽ sụt giảm nghiêm trọng so với mức khoảng 130 chuyến mỗi ngày trước xung đột, Richard Fontaine, giám đốc điều hành Trung tâm An ninh Mỹ mới, cho hay.
Nhưng đối với một Tổng thống từng hứa hẹn sẽ kết thúc chiến dịch tấn công Iran nhanh chóng “chỉ sau 4 đến 6 tuần”, xung đột kéo dài sẽ đồng nghĩa với thất bại gần như hoàn toàn đối với mục tiêu ban đầu ông Trump đề ra. Mặt khác, cái giá phải trả sẽ rất lớn, thể hiện ở việc Bộ Quốc phòng Mỹ đã yêu cầu quốc hội cấp khoảng 70 tỷ USD để trang trải cho các hoạt động ban đầu trong chiến dịch tấn công Iran và chi phí này đang tăng lên mỗi tuần.
“Vấn đề là tất cả các lựa chọn, dù là leo thang xung đột hay chấp nhận thỏa hiệp, đều có những điểm bất lợi riêng”, Fontaine nhận xét. “Kịch bản dễ xảy ra nhất là hai bên tiến hành chuỗi các cuộc tấn công ăn miếng trả miếng nhỏ lẻ, tiếp theo là những nỗ lực ngoại giao dồn dập từ các bên trung gian để đưa đến một lệnh ngừng bắn mới mong manh không kém, rồi sau đó có thể lại là một đợt không kích khác”.
“Đó sẽ là một cuộc giằng co kéo dài giữa chiến tranh lạnh và những cuộc xung đột vũ trang ở cấp độ thấp”, ông nói thêm.
Fontaine lưu ý nhiều vấn đề ông Trump phải đối mặt hiện nay trở nên trầm trọng hơn do chính thỏa thuận ngừng bắn với Iran. Thỏa thuận đã bỏ ngỏ số phận kho uranium làm giàu cấp độ cao của Tehran để chờ một cuộc đàm phán về sau, điều mà Tổng thống nay tuyên bố không còn mặn mà theo đuổi.
Thỏa thuận còn trao cho Iran cơ hội kiểm soát ít nhất một phần việc lưu thông qua eo biển Hormuz. Đây chính là vũ khí mà Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) đã sử dụng để đẩy giá dầu lên cao và đang dùng nó để hợp thức hóa các cuộc tấn công vào những tàu thương mại không tuân thủ quy định mới của họ tại eo biển.
“Iran đang ráo riết tìm cách áp đặt quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz và tuyên bố đây là quyền chủ quyền của họ”, Kevin Donegan, cựu phó đô đốc hải quân Mỹ, nhận định. “Đó là quân bài chủ lực trong tay họ, vì vậy chúng ta có thể đoán trước việc họ sẽ tiếp tục tìm cách cản trở bất kỳ tàu thuyền nào đi theo những tuyến đường khác với lộ trình mà họ đã công bố”.
Sau khi ông Trump ký bản ghi nhớ với Iran hôm 18/6, giá dầu thế giới đã lao dốc và giảm xuống dưới mức trước xung đột vào tuần trước. Thị trường dầu mỏ khởi sắc khi eo biển Hormuz phần nào được mở cửa trở lại, giúp dầu thô bắt đầu dần lưu thông khỏi vịnh Ba Tư sau nhiều tháng bị tắc nghẽn. Giá xăng cũng chậm rãi hạ nhiệt về mức hợp lý.
Tuy nhiên, ba tuần mở cửa trở lại một phần eo biển là không đủ để khắc phục cú sốc cung ứng dầu mỏ lớn nhất lịch sử thế giới. Khoảng thời gian này chưa đủ để lấp đầy các kho dự trữ thương mại và khẩn cấp mà Mỹ cần để tự cung cấp nhiên liệu, cũng như để tránh một “thảm họa kinh tế” đang cận kề, David Goldman, bình luận viên kỳ cựu từ CNN, nhận xét.
Không ai biết liệu đợt giao tranh mới bùng phát này ở Trung Đông chỉ là sự cố tạm thời hay một cuộc đối đầu toàn diện sắp quay trở lại. Trong kịch bản thứ hai, nếu eo biển Hormuz lại bị phong tỏa, nền kinh tế Mỹ có thể sẽ phải chịu đòn giáng nặng nề không ai mong muốn, Goldman cảnh báo.
Khoảng 200 triệu thùng dầu đã được chuyển qua eo biển Hormuz trong ba tuần ngừng bắn, theo Andy Lipow, chủ tịch công ty tư vấn Lipow Oil Associates. Lượng dầu này tương đương với nhu cầu tiêu thụ của toàn thế giới trong hai ngày.
Đáng chú ý là khoảng 60 triệu thùng trong lượng dầu trên đến từ Iran, quốc gia vừa bị chính quyền ông Trump tái áp đặt lệnh trừng phạt hôm 7/7, khiến các bên mua chỉ có vỏn vẹn 10 ngày để tiếp nhận số dầu này trước khi nó bị cấm giao dịch trở lại.
Eo biển Hormuz hiện vẫn mở cửa, song đi kèm mức phí rủi ro rất cao. Để thuê một tàu chở dầu vận chuyển từ ngoài eo biển sang châu Á, chi phí dao động khoảng 4 đến 5 triệu USD. Trong khi đó, theo Lipow, đưa một con tàu vào tận bên trong eo biển để chở dầu sang châu Á sẽ tiêu tốn từ 8 đến 10 triệu USD.
Lưu lượng tàu bè qua lại liên tục ở mức bằng khoảng 1/3 so với bình thường trong ba tuần trở lại đây và hoạt động vận chuyển vẫn tiếp diễn trong ngày 8/7, dù ít nhất 4 tàu chở dầu và khí đốt đã phải quay đầu khi cố gắng đi qua eo biển vào sáng cùng ngày, theo Reuters.
“Nếu dầu thô ngừng lưu thông qua Hormuz, thị trường dầu mỏ của Mỹ chắc chắn sẽ phải đối mặt những rắc rối lớn”, Goldman cho hay.
Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược, nguồn dầu dự phòng khẩn cấp của Mỹ, đã sụt giảm đáng kể từ khi xung đột bùng nổ nhằm bù đắp cho lượng dầu bị nghẽn tại eo biển. Nó hiện chỉ còn 319,5 triệu thùng, giảm 23% so với mức trước chiến sự và chạm mốc thấp nhất kể từ khi chính quyền tổng thống Ronald Reagan bắt đầu bơm đầy kho vào năm 1983.
“Thực trạng trên đẩy Mỹ vào thế bấp bênh hơn bao giờ hết nếu họ phải đối mặt thời tiết khắc nghiệt hoặc nếu eo biển Hormuz một lần nữa bị đóng cửa hoàn toàn”, Goldman nói.
Một yếu tố gây đau đầu hơn là các kho dự trữ thương mại của Mỹ hiện vẫn ở mức báo động. Lượng dầu tồn kho tại Trung tâm Cushing thuộc bang Oklahoma, nơi được mệnh danh là “giao lộ của các đường ống dẫn dầu thế giới”, tiếp tục nằm dưới ngưỡng vận hành an toàn.
Dù lượng dự trữ tại Cushing đã tăng trở lại khoảng 700.000 thùng vào tuần trước, con số hiện vẫn chưa tới 20 triệu thùng, mức khiến trung tâm này gặp khó khăn trong việc bơm dầu thô đến các nhà máy lọc dầu trên khắp cả nước.
Điều này đã khiến ông Trump phải đưa ra cảnh báo rằng lượng dầu tồn kho ở mức thấp có thể gây tổn hại cho nền kinh tế Mỹ.
“Tôi không muốn chứng kiến một thảm họa kinh tế”, Tổng thống phát biểu tại hội nghị G7 hồi cuối tháng 6. “Nếu tình trạng này cứ tiếp diễn, điều đó hoàn toàn có thể xảy ra”.
Trong vụ án tham nhũng do Cục Chống tham nhũng Quốc gia Ukraine (NABU) và Văn phòng Công tố Chống tham nhũng Đặc biệt (SAPO) phụ trách, cựu chánh văn phòng Tổng thống Ukraine Andriy Yermak bị cáo buộc đã có hành vi rửa tiền với tổng giá trị khoảng 10,5 triệu USD thông qua các dự án xây dựng xa xỉ ở ngoại ô thủ đô Kiev.
Ở các phiên điều trần ngày 12-13/5, công tố viên SAPO Valentina Hrebenyuk tiết lộ thêm rằng trong thời gian tại chức, ông Yermak thường xuyên liên lạc với một đầu mối bí ẩn về các quyết định bổ nhiệm nhân sự cấp cao trong chính phủ. Đầu mối này được lưu trong danh bạ điện thoại của Yermak với tên Văn phòng Phong thủy Veronika.
Hrebenyuk xác định người này là Veronika Anikyevich, 51 tuổi, một pháp sư chuyên về chiêm tinh đang sống tại Kiev. Anikyevich đăng ký kinh doanh trong lĩnh vực "cung cấp các dịch vụ cá nhân" và tự quảng bá "giúp mọi người tìm thấy sự minh triết trong dòng chảy cuộc đời của họ" thông qua chiêm tinh học.
Nội dung các cuộc liên lạc cho thấy ông Yermak từng gửi ngày sinh của các ứng viên cho pháp sư Anikyevich trước khi ra quyết định bổ nhiệm. Một trong số đó là quyết định chọn Iryna Venediktova làm tổng công tố viên hồi tháng 3/2020. "Những người mà pháp sư này phê duyệt sau đó đã được bổ nhiệm", Hrebenyuk nói.
Các điều tra viên đã thu thập được nhiều tin nhắn mà Anikyevich gửi cho một đầu mối liên hệ mang tên "Andrei 2025" với nội dung thúc giục Yermak phản pháo những chỉ trích chính trị và truyền thông. Một tin nhắn có nội dung: "Nếu ông không ngăn họ, họ sẽ nắm quyền. Ông hoặc họ, một mất một còn".
Trình bày tại tòa, Yermak ban đầu phủ nhận liên lạc với bất kỳ pháp sư hay nhà tiên tri nào. Khi được hỏi có biết Anikyevich hay không, ông đáp rằng biết một vài người tên Veronika nhưng không nhớ đầy đủ họ tên.
Tuy nhiên, Igor Fomin, luật sư của Yermak, ngày 15/5 xác nhận thân chủ có trao đổi với Văn phòng Phong thủy Veronika, song khẳng định đây là vấn đề cá nhân và chỉ diễn ra sau khi ông rời chính phủ vào tháng 11/2025.
"Nếu ai đọc các trao đổi đó sẽ hiểu được cách họ nói chuyện như thế nào. Đây là vấn đề cá nhân. Ai cũng có những việc như vậy", luật sư Fomin nói.
Từng là trợ lý thân cận nhất của Tổng thống Volodymyr Zelensky và là một trong những quan chức quyền lực hàng đầu ở Ukraine, Yermak đã từ chức vào tháng 11/2025 sau khi bị lực lượng chống tham nhũng khám xét nhà riêng.
Ông Yermak hiện nằm trong danh sách điều tra về đường dây tham nhũng trị giá 100 triệu USD liên quan tới tập đoàn điện hạt nhân quốc gia Energoatom. Cuộc điều tra tại Energoatom, bắt đầu từ năm ngoái, là vụ án tham nhũng lớn nhất trong nhiệm kỳ của ông Zelensky.
Sau khi Yermak bị thông báo là nghi phạm trong vụ án tham nhũng và rửa tiền ngày 11/5, Anikyevich đã chỉ trích các quan chức NABU và SAPO là "cặn bã", cho rằng đây là "chiến dịch đặc biệt nhằm buộc Ukraine đầu hàng".
"Mọi người nên lái xe ít lại và cố gắng tiết kiệm năng lượng. Dĩ nhiên đây là điều lúc nào cũng nên làm. Năng lượng là yếu tố thiết yếu đối với đời sống, nhưng chúng ta cũng cần tiết kiệm", Andy Walz, giám đốc mảng lọc dầu, đường ống và hóa chất của tập đoàn năng lượng Mỹ Chevron, bình luận với CBS News về chi phí hiện nay các gia đình Mỹ phải bỏ ra cho xăng dầu.
Kể từ khi chiến sự Iran bùng phát vào ngày 28/2, giá dầu thô Brent trên thị trường quốc tế đã tăng vọt, dao động quanh mốc 100 USD mỗi thùng. Cuộc xung đột làm đảo lộn dòng chảy năng lượng toàn cầu và cũng tác động đến giá xăng tại Mỹ, dù nước này gần như không nhập dầu qua eo biển Hormuz.
Theo dữ liệu của GasBuddy, giá xăng trung bình tại các trạm bơm Mỹ đã vượt 4 USD cho mỗi gallon (3,78 lít) trong phần lớn tháng 4. Hồi tháng 2, trước chiến sự, giá xăng trung bình tại Mỹ dao động dưới mốc 3 USD mỗi gallon và chưa lần nào vượt 3,25 USD suốt một năm qua.
Khi giá xăng liên tục tăng cao, người Mỹ thường có xu hướng chĩa mũi dùi chỉ trích vào các ông lớn xăng dầu trong nước. Động thái khuyên người dân giảm lái xe và tiết kiệm năng lượng của ông Walz dường như là biện pháp đề phòng sự phẫn nộ đó.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 12/4 bình luận rằng giá xăng "có thể giữ nguyên hoặc cao hơn một chút so với mức hiện tại" trong thời gian dài, thậm chí kéo qua cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ vào tháng 11.
Walz cho rằng sẽ không có phép màu nào có thể giúp giảm giá xăng dầu tại Mỹ, khi mặt bằng giá trên khắp thế giới đều đang tăng.
"Chúng ta có dầu thô ở Mỹ và đang xử lý, sử dụng chúng. Đây là tấm đệm về giá xăng dầu cho người dân Mỹ. Tuy nhiên, thị trường dầu thô mang tính toàn cầu và nếu tình hình hiện nay kéo dài, mọi việc sẽ khó khăn hơn", lãnh đạo Chevron nhận định.
Walz đồng thời nêu quan ngại về những hệ lụy từ chiến sự Trung Đông đến chuỗi cung ứng toàn cầu. Ông phân tích rằng nhiều quốc gia khác trên thế giới phụ thuộc nhiều vào dầu thô Trung Đông và đang chịu nhiều rủi ro hơn Mỹ, vốn chủ yếu dựa vào sản lượng nội địa. Ông cảnh báo viễn cảnh "bắt đầu cạn hàng" đã trở thành nguy cơ có thật với một số nước.
Theo khảo sát của Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA) vào tháng 3, giá xăng vượt mốc 4 USD mỗi gallon có tác động đáng kể đến tâm lý người tiêu dùng, với khoảng 59% người phản hồi khảo sát cho biết họ sẽ thay đổi thói quen đi lại hoặc sinh hoạt vì giá cả leo thang.
Patrick Penfield, chuyên gia về chuỗi cung ứng tại Trường Quản lý Whitman thuộc Đại học Syracuse ở New York, dự báo giá xăng trung bình tại Mỹ có khả năng tăng đến mốc 4,3 USD mỗi gallon vào cuối tuần này. Trong trường hợp Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận hòa bình trong tháng 4, giá xăng có thể tăng lên 5 USD mỗi gallon vào giữa tháng 5.
"Khi đàm phán hòa bình chưa đạt kết quả và các động thái leo thang mới xuất hiện hồi cuối tuần qua, người dân Mỹ nên chuẩn bị tinh thần cho một đợt tăng giá mới. Giá xăng và diesel có thể tăng trong tuần này, cho đến khi có những động thái thực chất nhằm khôi phục lưu thông ở eo biển Hormuz", Patrick De Haan, lãnh đạo mảng phân tích thị trường xăng dầu của GasBuddy, cho hay.
Khi biểu diễn tại căn cứ không quân Mountain Home ở bang Idaho hôm 17/5, hai tiêm kích EA-18G Growler thuộc Phi đoàn Tấn công Điện tử số 129 hải quân Mỹ đã va chạm và dính chặt với nhau, xoay vòng mất kiểm soát rồi bắt đầu rơi tự do. Cả 4 phi công đều phóng ghế thoát hiểm an toàn, một người trong đó bị thương nhẹ và đang điều trị tại bệnh viện.
Video hiện trường cho thấy hai máy bay dính chặt với nhau sau va chạm, xoay vòng mất kiểm soát rồi bắt đầu rơi tự do. 4 vụ nổ nhỏ xảy ra khi ghế phóng kích hoạt, giúp các phi công rời xa máy bay và bung dù an toàn.
"Cả 4 phi công đều thoát hiểm thành công nhờ ghế phóng US14A. Tổng số người được cứu mạng: 7.820", nhà sản xuất Martin-Baker thông báo, đề cập mẫu ghế được sử dụng trên tiêm kích EA-18G.
Martin-Baker là công ty sản xuất ghế phóng và thiết bị an toàn hàng không có trụ sở tại Anh, được coi là nhà tiên phong trong lĩnh vực chế tạo ghế thoát hiểm cho phi công. Doanh nghiệp này tuyên bố đã cung cấp hơn 90.000 sản phẩm cho 93 lực lượng không quân trên khắp thế giới.
Tim Clark, kỹ sư tư vấn về ghế thoát hiểm và từng làm việc 7 năm ở Martin-Baker, cho biết hệ thống ghế phóng của hãng được điều khiển bằng kỹ thuật số, phải thực hiện hàng loạt thao tác chỉ trong tích tắc.
Quy trình bắt đầu khi phi công kéo cần phóng ghế, thường nằm ở giữa hai đùi. Dây đai sẽ thít chặt và rút ngắn để cố định họ vào ghế, nhằm tránh chấn thương khi rời khỏi máy bay. Tùy vào mẫu máy bay, kính buồng lái sẽ được hất văng ra xa hoặc bị phá vỡ bằng dây nổ gắn sẵn, nhằm tạo đường thoát ly an toàn.
Liều phóng sơ cấp ở dưới ghế sẽ đẩy cả cụm thiết bị và phi công lên cao khoảng 3 m so với buồng lái, sau đó rocket kích hoạt và hoạt động trong khoảng 0,2 giây để đưa phi công lên độ cao đủ để bung dù.
Nhiệm vụ của ghế phóng lúc này chưa kết thúc, do phi công có thể phải rời máy bay ở tốc độ cận âm hoặc thậm chí là siêu âm. "Nếu bung dù ở tốc độ trên 1.120 km/h, toàn bộ xương trong cơ thể sẽ gãy do lực tác động quá lớn. Hệ thống phải sử dụng một dù hãm cỡ nhỏ để ổn định và giảm tốc độ xuống còn khoảng 480 km/h", Clark cho hay.
Chỉ khi đó, dù chính mới kích hoạt. Các chốt trên dây đai an toàn sẽ tự động rút ra, tách ghế phóng khỏi phi công và để người này từ từ đáp xuống mặt biển hoặc mặt đất. Bộ thiết bị sinh tồn gắn cùng có bè cứu sinh và nó sẽ tự động được bơm phồng nếu chạm nước.
"Chúng tôi tối ưu hóa từng giai đoạn theo sức chịu đựng tối đa của con người. Đây không phải trải nghiệm dễ chịu, song mục tiêu là đưa phi công rời khỏi ghế mà không bị thương", Clark nói.
Các mẫu ghế phóng hiện đại của phương Tây và Nga đều cho phép thoát hiểm ở độ cao 0 m và tốc độ 0 km/h, thay vì yêu cầu máy bay duy trì độ cao và tốc độ tối thiểu để kích hoạt an toàn như những thế hệ đầu tiên. Điều này giúp tỷ lệ sống sót khi sử dụng ghế phóng hiện đại là hơn 90%, theo báo Times của Anh.
Các mẫu ghế phóng mới nhất được thiết kế tinh vi hơn, sử dụng hàng loạt cảm biến và bộ xử lý độc lập để điều chỉnh cách phóng theo tình huống thực tế.
"Độ cao và tốc độ bay sẽ được tính đến. Ví dụ, nếu di chuyển với tốc độ 640 km/h ở độ cao 4.600 m thì phi công còn rất nhiều thời gian, nên ghế sẽ được phóng nhẹ nhàng hơn và toàn bộ quy trình sẽ chậm lại. Nếu ở tốc độ 1.120 km/h và độ cao khoảng 60 m, hệ thống sẽ thực hiện mọi bước ở tốc độ tối ưu. Ghế sẽ tự chọn phương pháp an toàn nhất", Clark cho hay.
Ghế phóng của Martin-Baker không rẻ, mỗi chiếc có giá khoảng 670.000 USD.
Michael O'Donnell, cựu quan chức Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ, cho biết hành động phóng ghế khiến phi công phải chịu gia tốc cực lớn, có thể cao gấp 20 lần trọng lực Trái Đất, đủ để làm cơ thể bị lùn đi vài cm trong thời gian nhất định.
"Có khả năng cao là phi công sẽ bất tỉnh sau khi quá trình phóng hoàn tất và chỉ tỉnh lại khi tiếp đất", ông nói.
Chuyên gia hàng không Jeff Guzzetti cũng chỉ ra rằng phóng ghế thoát hiểm luôn tiềm ẩn rủi ro, không phải lúc nào cũng thành công. "Trạng thái của máy bay, cũng như địa hình xung quanh có thể gây nguy hiểm. Ngay cả khi mọi thứ diễn ra suôn sẻ, phi công vẫn có nguy cơ chấn thương lưng. Chỉ riêng lực đẩy cực mạnh của ghế phóng cũng gây chèn ép cột sống", Guzzetti nói.
Chris Stricklin, phi công tiêm kích F-16 gặp nạn tại triển lãm hàng không ở Idaho hồi năm 2003, phải phóng ghế ở độ cao hơn 40 m, chưa đầy một giây trước khi máy bay đâm xuống đất. Vụ phóng không làm ông bất tỉnh, nhưng va chạm mạnh khi tiếp đất khiến Stricklin lệch 13 đốt sống, gãy ba xương sườn và chảy máu tai.
"Tôi đã sống sót sau tình huống vốn dĩ không thể sống nổi", Stricklin nhớ lại.
Theo chuyên gia Guzzetti, cả hai tổ bay Growler đều thoát hiểm an toàn trong sự việc ngày 17/5 là điều đáng kinh ngạc, do những vụ va chạm trên không thường đi kèm nguy cơ tổ lái bất tỉnh hoặc thiệt mạng ngay khi máy bay đâm vào nhau, cũng như không thể phóng ghế do máy bay bị hư hại.
Ông cho rằng hai tiêm kích EA-18G va vào nhau ở tốc độ tương đối chậm, đồng thời vị trí dính với nhau vẫn đủ khoảng trống để kích hoạt ghế phóng ở máy bay bên dưới. "Thật ấn tượng khi chứng kiến cảnh đó. Có vẻ hai tiêm kích đã đâm vào nhau theo cách rất đặc biệt. Điều đó nhiều khả năng đã cứu mạng họ", Guzzetti nói.
