“Tôi mới mua cái ki hốt rác bằng tôn ngoài chợ giá 40 nghìn đồng, nhưng trên sàn rẻ nhất cũng 49 nghìn đồng.
Mới đầu cứ tưởng mua trên mạng rẻ nhưng tôi có dần có suy nghĩ là chưa chắc sàn rẻ hơn ngoài chợ”, độc giả nickname Ẩn Danh kể lại câu chuyện và đưa ra nhận định như trên, sau bài viết Hàng hóa online đắt dần lên.
Theo đó, giá hàng hóa trên các sàn online tăng dần và có lúc đắt hơn offline, do người bán chịu áp lực chi phí đầu vào, vận hành và phí sàn. Độc giả nguyenthaihuyspkt nói cụ thể: “Người bán và người mua bây giờ gần như gồng gánh rất nhiều. Phí sàn + chi phí quảng cáo + tiếp thị liên kết + lương nhân viên + thuế + kho bãi + thùng hộp + phí hoàn hàng… chiếm tầm 50% doanh thu.
Bán một sản phẩm nhập giá gốc 50 nghìn, bán 120 nghìn là hòa vốn nên phải bán tầm 150 nghìn đồng. Nói chung mua trực tiếp được sẽ rẻ hơn vì phí sàn tăng chóng mặt”.
Các quý gần đây, dữ liệu Metric cho thấy tăng trưởng doanh số giao dịch (GMV) trên 4 sàn nhanh hơn gấp đôi so với mức tăng sản lượng sản phẩm bán ra. Riêng quý cuối năm ngoái, chênh lệch đến 10 lần.
Tính toán từ dữ liệu của Metric có thể thấy trong vòng một năm qua, giá trị trung bình một sản phẩm bán ra tăng khoảng 25,8%, từ 103.760 đồng trong quý II/2025 lên 130.510 đồng trong quý I/2026.
Độc giả Nhat Nguyen nói: “Trong gần hai năm trở lại đây phí các sàn được điều chỉnh tăng liên tục, đó là chưa kể chi phí chạy quảng cáo, lưu ý là không chạy quảng cáo hầu như sẽ không ra đơn.
Khách hàng được hưởng lợi từ việc sàn tặng voucher cao lên đến 20%, thậm chí đến 35%, thực tế là các mã voucher được tặng vào một số ngày trong tháng để kích cầu nên các ngày thường không có voucher sẽ ít khách, nhưng các mặt hàng thiết yếu hoặc cần gấp thì vẫn phải mua dù không có voucher.
Người bán hàng thì phải có lời nên sau cùng các chi phí sàn sẽ được đẩy vào giá bán để đảm bảo lợi nhuận theo yêu cầu, nên giá sàn hiện tại đã cao hơn mua hàng trực tiếp rồi nhưng được cái tiện lợi”.
Một chuyên gia đào tạo bán hàng trực tuyến nhận định vài năm qua, nguyên liệu đầu vào, nhân công, logistics, bao bì cho đến các chi phí tuân thủ pháp lý đều tăng.
Cùng với đó, chi phí bán được hàng trên sàn ngày càng cao. Nhà bán phải chi thêm cho quảng cáo, các chương trình khuyến mại bắt buộc, hoa hồng và nhiều loại phí khác. Hiện có những ngành hàng mà tổng chi phí liên quan đến nền tảng, quảng cáo và khuyến mại đã chiếm đến 45% trong giá bán.
Độc giả Quỳnh Kool nhận định: “Giá sản phẩm trên sàn thương mại điện tử (TMĐT) dần dần sẽ cao hơn giá các cửa hàng truyền thống do các sàn tính đủ các loại phí đến gần 20%, nếu chạy thêm chương trình quảng cáo nữa thì người bán có thể phải trả cho sàn đến 25-30%.
Chưa kể việc năm nay xiết chặt hàng hóa xuất nhập khẩu, nếu các hộ kinh doanh chuyển sang công ty hoặc nhập hàng từ nước ngoài về thì còn phải chịu phí trung gian mua hộ + thuế + chi phí kiểm định hàng hóa ít nhất cũng phải 25-30% nữa. Do vậy, các sản phẩm trên sàn TMĐT có xu hướng tăng thêm 40-50% là chuyện bình thường. Người tiêu dùng dần dần cũng phải chấp nhận giá tăng thôi”.
Độc giả HoangLe chia sẻ: “Bây giờ tùy món tôi mới mua online. Bên cạnh giá gia tăng, tôi nhiều lần bị thất vọng vì chất lượng hàng giao kém hơn kỳ vọng, quảng cáo. Mặc dù nhiều món cho kiểm tra trước khi nhận hàng và thanh toán nhưng không phải lúc nào cũng có thể làm vậy vì nhiều lý do.
Chưa kể một số lần không dễ dàng liên lạc với bên bán khi có trục trặc chất lượng đặc biệt là sau thời gian ngắn sử dụng.
Riêng thực phẩm chế biến thì tôi càng hạn chế mua online qua các sàn thương mại điện tử vì đã khá nhiều lần nhận hàng không ngon và chất lượng như hình ảnh, clip quảng cáo và không có cơ sở để khiếu nại vì luôn bị cho là họ bán theo số đông và do vị giác cá nhân của tôi không phù hợp. Cá nhân tôi đã giảm niềm tin vào mua hàng online khá nhiều.
Ngược lại, bán hàng trực tiếp tại cửa hàng và chợ ngày càng được cải thiện, có thể trực tiếp trải nghiệm chất lượng trước khi quyết định, dễ đổi trả sau đó. Mua trực tiếp lại có cái tốt là góp phần trực tiếp gia tăng thu nhập cho người địa phương nơi mình đang sống.
Hơn nữa, thay vì cứ giao dịch online sẽ dần dẫn đến giảm rồi cắt mất nhiều kết nối xã hội, tương tác thực tế với nhiều người dẫn đến việc ngày càng cô đơn hơn, một hệ lụy mà nhiều nước phát triển đang xem như một căn bệnh rất khó giải quyết, gia đình tôi đang cố gắng phát huy trở lại việc mua trực tiếp cùng nhau”.
Độc giả nickname namthangbennguoi chia sẻ kinh nghiệm: “Các bạn mua hàng online nên vào shop của chính công ty sản xuất ra nó. Nếu giá bằng hoặc đắt hơn ngoài cửa hàng trực tiếp thì các bạn ra cửa hàng trực tiếp mà mua.
Hãy tuân theo quy tắc là mình đang muốn mua cái gì và giá của nó như thế nào ngoài thị trường rồi hãy mua. Đảm bảo bạn sẽ mua được hàng chất lượng và không bị hớ”.
Chín tháng trước, tôi cũng giống như hàng nghìn sinh viên khác bước ra khỏi cổng trường đại học với rất nhiều hy vọng. Sau bốn năm học tập, ai cũng nghĩ rằng tấm bằng đại học sẽ mở ra cánh cửa nghề nghiệp ổn định, ít nhất là một công việc đúng chuyên ngành, có cơ hội phát triển và đủ để tự nuôi sống bản thân.
May mắn hơn nhiều bạn bè đồng trang lứa, tôi tìm được một công việc khá ổn định ở một công ty chỉ sau vài tháng tốt nghiệp. Thu nhập chưa phải quá cao nhưng đủ để tôi trang trải cuộc sống ở thành phố, phụ giúp gia đình đôi chút và quan trọng nhất là có cảm giác mình đang đi đúng hướng.
Nhưng không phải ai cũng có được sự may mắn đó. Một người bạn thân của tôi tốt nghiệp ngành Quản trị kinh doanh cùng thời điểm với tôi. Khi còn học đại học, cậu ấy là người năng động, tham gia câu lạc bộ, từng làm thêm nhiều công việc liên quan đến bán hàng và Marketing. Chúng tôi đều nghĩ rằng sau khi ra trường, cậu ấy sẽ dễ dàng vào làm ở một công ty lớn với vị trí nhân viên kinh doanh hoặc quản trị dự án.
Thế nhưng, gần một năm trôi qua, điều cậu ấy nhận được không phải là thư mời từ các doanh nghiệp lớn mà là hàng chục email từ chối tuyển dụng, hoặc im lặng sau những buổi phỏng vấn. Hiện tại, bạn tôi đang kiếm sống bằng công việc bán hàng tại một cửa hàng siêu thị mini gần nhà.
>> Tôi về nước làm lễ tân lương 8 triệu sau 5 năm du học
Tôi không xem thường công việc bán hàng, nhưng sự đối lập quá lớn giữa những gì mình từng kỳ vọng và thực tế đang diễn ra khiến tôi không khỏi suy nghĩ. Một người học đại học bốn năm, mang trong tay tấm bằng cử nhân Quản trị kinh doanh, cuối cùng lại đứng tính tiền từng chai nước ngọt, từng gói mì và làm việc hơn 10 tiếng mỗi ngày trong một cửa hàng nhỏ, liệu có xứng đáng không?
Có lần, tôi ghé qua chỗ làm của bạn vào buổi tối, thấy cậu đang ngồi ghi sổ hàng hóa, phía sau là những kệ bánh kẹo và mì gói chất đầy. Nhìn bạn mình trong bộ đồng phục nhân viên bán hàng, tôi chợt thấy chạnh lòng cho một thế hệ trẻ đang phải vật lộn giữa lý tưởng học tập và thực tế khắc nghiệt của thị trường lao động.
Bạn tôi kể đã nộp hồ sơ vào rất nhiều công ty. Có nơi yêu cầu kinh nghiệm tối thiểu một đến hai năm dù tuyển vị trí dành cho sinh viên mới ra trường. Có nơi phỏng vấn nhiều vòng rồi cuối cùng chọn người "phù hợp hơn". Có công ty đăng tuyển liên tục nhưng thực chất mức lương quá thấp hoặc môi trường làm việc thiếu ổn định.
Sau nhiều tháng thất nghiệp, bạn tôi buộc phải tìm việc làm thêm để có thu nhập. Ban đầu chỉ định làm tạm vài tháng, nhưng rồi thời gian cứ kéo dài vì chưa xin được việc chuyên môn. Vẫn biết lao động chân chính luôn đáng trân trọng. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ rất nhiều sinh viên đang rơi vào tình trạng học một đằng nhưng cuộc sống lại đẩy họ sang một hướng khác hoàn toàn.
Xã hội vẫn thường nói đại học là con đường ngắn nhất để đổi đời. Nhưng thực tế bây giờ phức tạp hơn rất nhiều. Số lượng cử nhân ra trường mỗi năm ngày càng lớn trong khi nhu cầu tuyển dụng không tăng tương ứng. Nhiều ngành học đào tạo theo lý thuyết nhiều hơn thực hành khiến sinh viên thiếu kỹ năng thực tế. Không ít người cầm bằng đại học nhưng loay hoay không biết mình thực sự giỏi điều gì?
Trước đây, rất nhiều người chọn ngành Quản trị kinh doanh vì nghĩ đây là ngành "an toàn", dễ xin việc và phù hợp với nhiều lĩnh vực. Nhưng cũng vì quá phổ biến nên mức độ cạnh tranh cực kỳ cao. Một vị trí tuyển dụng có thể nhận hàng trăm hồ sơ. Trong cuộc cạnh tranh ấy, những người chưa có kinh nghiệm như bạn tôi dễ dàng bị loại.
Nhiều cử nhân bây giờ làm shipper, xe ôm công nghệ, bán hàng online, phục vụ quán ăn hoặc làm các công việc không liên quan đến ngành học. Một số người chấp nhận làm trái ngành để tồn tại. Một số khác tiếp tục học thêm với hy vọng tăng cơ hội cạnh tranh. Và cũng có người dần mất phương hướng sau nhiều lần bị từ chối.
Có lẽ điều mà người trẻ cần lúc này là một thị trường lao động thực tế hơn, nơi sinh viên mới ra trường có cơ hội được đào tạo và thử sức thay vì bị yêu cầu kinh nghiệm ngay từ đầu. Các trường đại học cũng cần gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn nhiều hơn để sinh viên không bị sốc khi bước vào đời hay phải kiếm việc nhờ may mắn.
Tôi làm phòng Tổng vụ (GA) cho một công ty nước ngoài, phụ trách công việc hành chính và làm giấy phép lao động, thẻ tạm trú cho người nước ngoài. Công ty tôi vốn rất đông người nước ngoài, gần 90 người và thân nhân thêm 70 người nữa.
Bao năm qua, tôi hết lòng với công ty. Tuy nhiên, tôi đột ngột nhận quyết định phải thay đổi công việc sang một lĩnh vực khác, không sử dụng tiếng Anh nhiều. Tôi bất ngờ, hụt hẫng và lập tức viết đơn thôi việc.
Dù biết thay đổi công việc là chuyện bình thường nhưng tôi không thể nào tiếp tục với công việc mình cảm thấy không phù hợp. Không biết trên diễn đàn có bạn nào từng rơi vào trường hợp giống tôi không để chúng ta cùng chia sẻ. Tôi xin cảm ơn.
Gần đây, tôi đọc tin TP HCM thưởng từ 3 đến 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi. Tôi đem chuyện này kể lại với con dâu, hy vọng đó sẽ là một động lực nào đó. Nhưng con chỉ nói: "Số tiền đó mang ý nghĩa tượng trưng thôi mẹ ạ, không đủ để bọn con sinh thêm đâu".
Tôi năm nay đã lên chức bà nội được 12 năm. Tưởng rằng sau khi có cháu đầu lòng, vợ chồng con trai tôi sẽ sớm có thêm đứa thứ hai, nhưng gần 10 năm qua, điều đó vẫn chưa xảy ra, dù tôi đã nhiều lần khuyên nhủ, động viên.
Vợ chồng con tôi hiện chỉ có một bé trai. Cháu đã 12 tuổi, ngoan ngoãn, học hành ổn định. Nhiều lần, tôi nhẹ nhàng gợi ý con dâu sinh thêm, phần vì muốn cháu có anh có em, phần vì tôi nghĩ gia đình đông con vẫn ấm áp hơn. Nhưng lần nào cũng vậy, con dâu tôi chỉ cười trừ: "Ở tuổi này mà nghỉ sinh, con dễ mất việc lắm mẹ. Mà phụ nữ có con nhỏ thì chẳng chỗ nào muốn nhận cả".
Con dâu tôi làm nhân viên văn phòng ở TP HCM, công việc không phải quá áp lực nhưng cũng không hề dễ thay thế. Ở môi trường cạnh tranh như hiện nay, phụ nữ nghỉ sinh dài ngày đồng nghĩa với việc tự đặt mình vào thế rủi ro. Chưa kể, sau một thời gian gián đoạn, việc quay lại guồng công việc cũng không hề đơn giản. Thế nên, nghe con nói "thưởng 3-5 triệu chẳng thấm vào đâu", tôi cũng chẳng biết làm gì.
>> Ba năm đấu tranh sinh hai con dù chồng sợ không nuôi nổi
Không chỉ là chuyện công việc, chi phí nuôi dạy một đứa trẻ ở thành phố hiện nay cũng thực sự khiến các con tôi chùn bước khi nhắc đến chuyện sinh thêm con. Vợ chồng con tôi có tổng thu nhập khoảng 35 triệu đồng mỗi tháng, không phải thấp, nhưng cũng chỉ đủ trang trải cuộc sống, nuôi một đứa con và để dành một khoản nhỏ phòng khi ốm đau, biến cố. Nếu sinh thêm, mọi thứ chắc chắn sẽ bị xáo trộn.
Tôi hiểu nỗi lo về mức sinh đang giảm, về tương lai nguồn nhân lực của đất nước. Nhưng đứng từ phía con cái mình, tôi cũng thấy rõ những áp lực rất cụ thể mà chúng đang phải đối mặt. Sinh thêm một đứa trẻ không chỉ là câu chuyện của vài triệu đồng hỗ trợ ban đầu, mà là hành trình dài hàng chục năm với vô vàn chi phí và trách nhiệm.
Tôi nghĩ nếu muốn khuyến khích người trẻ sinh con, chính sách cần đi xa hơn những khoản thưởng mang tính động viên. Điều người trẻ cần là sự yên tâm lâu dài: chi phí giáo dục hợp lý, dịch vụ y tế đảm bảo. Sự hỗ trợ cũng cần đồng hành cùng đứa trẻ từ khi chưa chào đời cho đến lúc trưởng thành. Ngoài ra, môi trường làm việc cũng phải không khiến phụ nữ bị thiệt thòi khi sinh con.
Còn với riêng tôi, sau nhiều năm khuyên con không thành, mong muốn có thêm cháu vẫn còn đó, nhưng tôi hiểu quyết định cuối cùng phải là của các con - những người trực tiếp nuôi dạy và chịu trách nhiệm cho tương lai của đứa trẻ. Mà muốn thay đổi được suy nghĩ của chúng, có lẽ cần nhiều hơn là 5 triệu tiền thưởng.
