Theo tiến sĩ Verónica Boix-Mansilla, nghiên cứu viên chính tại Project Zero – nhóm nghiên cứu thuộc Trường sau ĐH về giáo dục Harvard thuộc ĐH Harvard (Mỹ), con em của chúng ta đang sống trong một thời đại mới nơi xung đột ngày càng gia tăng, sự phân cực chính trị ngày càng rõ rệt và những bất định ngày càng bủa vây. Thực tế đó đòi hỏi một thế hệ người trẻ có năng lực chung sống và làm việc với những người có suy nghĩ, lối sống hoàn toàn khác mình.
Để làm được điều này, bà đề cập đến khái niệm “năng lực toàn cầu” (global competence) – tức năng lực hiểu biết, phân tích và hành động trước các vấn đề toàn cầu hoặc liên văn hóa. Bà lưu ý, năng lực toàn cầu không phải là sao chép ý tưởng của người khác để áp dụng ở đất nước mình hay tệ hơn là trở thành ai đó khác. Ngược lại, đó là hiểu rõ bản thân: biết mình là ai, đến từ nền văn hóa nào và tôn trọng những giá trị gì.
“Năng lực toàn cầu phải được xây dựng trên những người trẻ có kết nối vững chắc với văn hóa bản địa và biết cách chủ động, sáng tạo, sống có trách nhiệm khi bước ra thế giới”, tiến sĩ Boix-Mansilla nêu quan điểm tại hội thảo quốc tế “Việt Nam – Điểm chạm học thuật toàn cầu” tổ chức mới đây ở Dinh Độc Lập.
Kể với Thanh Niên, bà Boix-Mansilla khẳng định trong bối cảnh toàn cầu hóa, căn tính dân tộc là yếu tố vô cùng quan trọng. Nếu hòa tan quá mức (over-adaptation), bạn trẻ tăng nguy cơ bị khủng hoảng căn tính cá nhân và dễ đối diện với các vấn đề sức khỏe tinh thần. Nhưng ngược lại, nếu chỉ giữ khư khư căn tính Việt mà không chịu khó tìm hiểu về những nền văn hóa khác, khả năng thích nghi của các bạn với trật tự toàn cầu mới cũng bị hạn chế.
Căn tính dân tộc cũng cần đề cao khi người trẻ phát triển năng lực toàn cầu.
“Người trẻ cần học tiếng Anh không chỉ để hiểu những gì đang diễn ra ở New York và Điện Buckingham, mà còn để kể câu chuyện xảy ra ở đất nước nơi mình thuộc về cũng như tăng cường hiện diện trong những cuộc đối thoại toàn cầu”, bà nói. Điều này đặc biệt quan trọng vì trong một thế giới mở, các bạn cần kết nối hiểu biết về địa phương với hiểu biết toàn cầu để đi tìm lời giải cho các vấn đề cộng đồng mình đang gặp phải.
Đồng tình, tiến sĩ Murat Günel, nguyên Tổng giám đốc The Koç School (Thổ Nhĩ Kỳ), cho biết nhiều học sinh trường ông chuộng đi nước ngoài để làm việc, trải nghiệm, từ Thái Lan, Ấn Độ đến Anh, Mỹ. Trong số đó, có em cho rằng việc tìm hiểu văn hóa nước mình là điều gì đó “tầm thường” và việc tỏ tường những nền văn hóa khác mới là “đẳng cấp”.
“Các em chưa biết rằng, nếu không hiểu mình thì chẳng thể hiểu được người”, ông nói.
Đó là lý do nam tiến sĩ khuyên người trẻ cần nắm chắc nguồn lực nội tại của bản thân trước, từ đó mới có thể chuyển hóa thành điều khác. Ví dụ việc học ngoại ngữ như tiếng Anh phải được xây dựng trên vốn liếng của ngôn ngữ mẹ đẻ – ở trường hợp này là tiếng Việt.
Ông Trung Lê, đồng sáng lập ReGenerating Education (Mỹ), cho biết trong một trật tự thế giới mới, một niềm tin cũ đang quay trở lại. Đó là đặt người trẻ vào những vấn đề thật, với quyền chủ động thực sự để tạo ra tác động đến xã hội thay vì chỉ để các em học trong những tòa “tháp ngà” học thuật. Điều này đã và đang thay đổi mục đích của việc học, từ “Con biết được bao nhiêu kiến thức?” thành “Con biết mình sẽ trở thành kiểu người thế nào?”.
Đồng tình, tiến sĩ Verónica Boix-Mansilla lưu ý thế giới ngày nay đòi hỏi nhiều hơn ở việc học. Không chỉ là học kiến thức, mà còn phải học cách bảo vệ Trái đất, học cách tránh xung đột, học cách làm chủ những tiến bộ kỹ thuật, công nghệ… “Tri thức không còn cố định mà liên tục sinh sôi, khiến những điều ta biết rõ hôm nay có thể chẳng là gì vào ngày mai”, bà chia sẻ.
Nghệ sĩ Thanh Bùi, nhà sáng lập Trường phổ thông liên cấp Việt Nam Tinh Hoa (TP.HCM), chung quan điểm. Làm quen với sự thay đổi sẽ là kỹ năng sống còn, ông nhận định, vì ngày nay đã không còn cái gọi là “an toàn tuyệt đối”. “Hàng chục nghìn gia đình nhận email lúc 6 giờ sáng để nhận tin mình bị sa thải vì cắt giảm nhân sự không còn là điều mới mẻ”, ông chia sẻ.
“Trẻ cần học cách đủ dũng cảm chấp nhận sự thay đổi và chủ động thích nghi với nó”, ông nói thêm.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Diệu Anh, giảng viên ở Khoa Tâm lý học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), thì lưu ý thêm song song với kiến thức, các em cũng cần được giáo dục nhận thức và hành vi về sức khỏe tâm thần, và yếu tố này cũng phải tích hợp trong bộ khung năng lực toàn cầu. “Để thành công, điều này cần có sự chung tay, đồng thuận giữa ba bên là giáo viên, phụ huynh và nhà trường”, bà nói.
GS Huỳnh Văn Cương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, chiều 5/5 cho biết tính đến 17h - thời điểm chốt đăng ký thi tốt nghiệp THPT, hệ thống ghi nhận hơn 1,22 triệu thí sinh. Trong đó, học sinh lớp 12 là gần 1,16 triệu (chiếm 94,78%), còn lại là thí sinh tự do.
Tính từ năm 2020, khi kỳ thi đổi tên từ THPT quốc gia sang thi tốt nghiệp THPT, điểm thi dùng để xét tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, số thí sinh tự do năm nay đông nhất.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 diễn ra ngày 11-12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh, cũng là kỷ lục trước nay. Thí sinh làm 4 bài, bắt buộc có Toán và Ngữ văn. Ngoài ra, các em chọn hai trong số các môn: Hóa học, Vật lý, Sinh học, Địa lý, Lịch sử, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học, Công nghệ và Ngoại ngữ.
Trong công thức tính điểm xét tốt nghiệp, điểm các môn thi chiếm 50%; còn lại là điểm học bạ lớp 10, 11, 12 (50%) và điểm ưu tiên nếu có. Hầu hết đại học sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển đầu vào.
Hôm qua, Bộ đã công bố danh sách 151 thí sinh được miễn thi toàn bộ môn ở kỳ thi này nhờ thuộc nhóm được triệu tập vào vòng chọn đội tuyển thi Olympic quốc tế và khu vực.
Ngoài ra, gần 8.000 thí sinh (chiếm 0,65%) được miễn thi ngoại ngữ nhờ có chứng chỉ ngoại ngữ tương đương IELTS 4.0 trở lên.
Theo đó, năm 2026 Trường đại học Y Dược Cần Thơ sẽ tuyển sinh hai ngành học mới là Kỹ thuật phục hồi chức năng và Tâm lý học (dự kiến), trong tổng số 14 ngành tuyển sinh bậc đại học chính quy.
Các ngành còn lại gồm Y khoa, Y học dự phòng, Y học cổ truyền, Răng hàm mặt, Dược học, Kỹ thuật y sinh, Điều dưỡng, Hộ sinh, Kỹ thuật xét nghiệm y học, Kỹ thuật hình ảnh y học, Y tế công cộng, Dinh dưỡng.
Năm nay nhằm đáp ứng nhu cầu của người học, nhà trường áp dụng đa dạng phương thức tuyển sinh. Cụ thể, xét tuyển dựa vào kết quả kỳ thi THPT 2026, áp dụng cho toàn bộ 14 ngành, xét tuyển thí sinh có điểm thi phù hợp với tổ hợp môn xét tuyển, điểm xét tuyển không nhân hệ số.
Đối với phương thức xét tuyển kết quả thi đánh giá năng lực V-SAT, nhà trường sẽ áp dụng xét tuyển tổ hợp 3 môn tương ứng tổ hợp xét tuyển thi THPT của một ngành (không nhân hệ số).
Môn thi của kỳ thi V-SAT được dùng xét tuyển sẽ lấy dữ liệu điểm cao nhất của thí sinh (ở tất cả các đợt thi thí sinh tham dự). Áp dụng xét tuyển phương thức này cho tất cả các ngành bậc đại học chính quy.
Ngoài ra, các phương thức khác như xét tuyển thẳng, ưu tiên xét tuyển và xét tuyển đào tạo theo hợp đồng vẫn giữ theo quy chế của trường và theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Riêng với phương thức xét tuyển của thí sinh người nước ngoài, Trường đại học Y Dược Cần Thơ chỉ xét tuyển đối với ngành Y khoa. Xét tuyển đối với người tốt nghiệp THPT hoặc trung cấp có học chương trình THPT ở nước ngoài và có quốc tịch nước ngoài.
Điều kiện thí sinh đạt chuẩn năng lực tiếng Anh theo yêu cầu của ngành đào tạo, được đào tạo THPT theo chương trình tiếng Anh hoặc các chứng chỉ tiếng Anh quốc tế tương ứng (IELTS, TOEFL, TOEIC…)
Đáng chú ý, năm 2026 trường mở rộng đến 7 tổ hợp xét tuyển, ngoài các ngành xét tuyển tổ hợp truyền thống A00 (toán - lý - hóa), B00 (toán - hóa - sinh)… còn có các tổ hợp mở rộng như B08 (toán - sinh - tiếng Anh), X06 (toán - lý - tin), D07 (toán - hóa - tiếng Anh).
Đối với một số ngành học mới như Tâm lý học, ngoài tổ hợp truyền thống B00 còn tuyển sinh cả tổ hợp D01 (văn - toán - tiếng Anh) và C00 (văn - sử - địa). Ngành Y tế công cộng cũng tuyển sinh ở hai tổ hợp này.
Theo quy chế tuyển sinh, năm nay chỉ tiêu tuyển sinh của Trường đại học Y Dược Cần Thơ là 2.460 chỉ tiêu, cao nhất là ngành Y khoa với trên 1.000 chỉ tiêu. Xét tuyển theo mã ngành lấy điểm từ cao xuống thấp (theo chỉ tiêu của trường), không phân biệt nguyện vọng giữa các thí sinh (nguyện vọng 1 là ưu tiên cao nhất), điểm xét tuyển theo thang điểm 30 và làm tròn đến hai chữ số thập phân.
Đối với hệ liên thông chính quy, trường xét kết quả học tập cấp THPT (học bạ), kết hợp với kết quả học tập trung cấp hoặc cao đẳng...
Đối với mức học phí dự kiến, sinh viên đại học chính quy năm học này, mức học phí từ trên 50 triệu đồng đến trên 70 triệu đồng/năm học. Học phí cao nhất là ngành Y khoa và Dược học.
Ngày 2/6, tại buổi họp báo định kỳ do UBND tỉnh Đắk Lắk tổ chức, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã thông tin về việc chậm trễ xét thăng hạng cho giáo viên. Toàn tỉnh Đắk Lắk có 1.379 cơ sở giáo dục với hơn 38.000 cán bộ, giáo viên và giảng viên. Trong đó, Sở GD&ĐT quản lý 114 cơ sở giáo dục; số còn lại UBND các xã, phường quản lý.
Đến nay, tỉnh mới có 42 giáo viên được thăng hạng từ hạng IV lên hạng III, 218 giáo viên từ hạng III lên hạng II và chưa có trường hợp nào lên hạng I. Việc này ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của các cán bộ quản lý và giáo viên.
Báo cáo tại cuộc họp, ông Nguyễn Xuân Đá, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Đắk Lắk, cho rằng ngành giáo dục ghi nhận, thấu hiểu những băn khoăn, tâm tư của đội ngũ giáo viên tại các trường THPT, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên khi việc xét thăng hạng chưa được thực hiện kịp thời, gây ảnh hưởng đến quyền lợi, tâm lý công tác.
Theo ông Đá, việc chậm tổ chức xét thăng hạng xuất phát từ những vướng mắc, thay đổi lớn về mặt thể chế, bối cảnh quản lý nhà nước thời gian qua về thẩm quyền tổ chức xét thăng hạng và sự thay đổi về pháp lý, cùng các khó khăn trong giai đoạn chuyển tiếp.
Phó Giám đốc Sở GD&ĐT Đắk Lắk nhìn nhận sự chậm trễ xét thăng hạng giáo viên không chỉ do yếu tố khách quan mà có yếu tố chủ quan. Ông cho rằng tháng 3, UBND tỉnh Đắk Lắk có quyết định về việc phân cấp thẩm quyền tổ chức xét thăng hạng lên hạng I và từ hạng II trở xuống cho Sở GD&ĐT và UBND cấp xã.
"Sở GD&ĐT tỉnh Đắk Lắk cam kết sẽ đẩy nhanh tối đa mọi quy trình để sớm tổ chức xét thăng hạng, nhằm bảo đảm quyền lợi chính đáng và động viên tinh thần cho đội ngũ giáo viên", ông Đá cho hay.
Sau khi nghe báo cáo, ông Trương Công Thái, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk, yêu cầu Sở GD&ĐT, cùng các địa phương khẩn trương rà soát, triển khai các nội dung liên quan nhằm bảo đảm đầy đủ quyền lợi cho đội ngũ giáo viên, đặc biệt với những chính sách đã được pháp luật cho phép thực hiện.
Nhấn mạnh tinh thần "đặt mình vào vị trí của nhà giáo", ông Thái cho rằng các đơn vị cần thể hiện sự quan tâm bằng hành động cụ thể, triển khai nhanh và dứt khoát. Theo ông, việc chậm trễ không thể viện dẫn bằng nhiều lý do khác nhau.
"Làm chậm trễ phải nhận lỗi và khắc phục", ông Thái nêu rõ, đồng thời yêu cầu người đứng đầu các cơ quan, đơn vị phải chủ động rà soát, kịp thời chỉ đạo, không đùn đẩy trách nhiệm.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk khẳng định tỉnh đang rất quyết liệt trong thực hiện chính sách đối với người lao động, nguồn lực triển khai đã được bảo đảm. "Chúng ta không thể nhìn vào những nơi chưa làm để thong thả, nếu không thực hiện sẽ phải kiểm điểm, kỷ luật", ông Thái nhấn mạnh.
Ông yêu cầu năng lực của người đứng đầu phải được đo bằng kết quả cụ thể, không thể lấy lý do công việc quá nhiều để trì hoãn. "Đã hứa là phải thực hiện, không được hứa rồi để đấy", ông nói.
