Sáng 9/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng. Điểm đáng chú ý là đề xuất thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng.
Theo dự thảo, chỉ các giao dịch quan trọng, giá trị lớn và rủi ro cao mới bắt buộc công chứng, như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, thế chấp bất động sản giữa cá nhân với cá nhân hoặc với tổ chức không kinh doanh bất động sản. Một số trường hợp đặc biệt như di chúc của người không biết chữ hoặc bị hạn chế về thể chất cũng thuộc diện bắt buộc.
Ngược lại, các giao dịch giá trị nhỏ, rủi ro thấp sẽ không còn bắt buộc công chứng, mà có thể thực hiện theo cơ chế đơn giản hơn.
Nhiều đại biểu bày tỏ đồng tình với hướng sửa đổi này. Đại biểu Dương Đức Hải, Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ, cho rằng chỉ nên bắt buộc công chứng với giao dịch có giá trị lớn, tác động mạnh đến quyền tài sản. Với giao dịch nhỏ như mua bán xe máy cũ vài triệu đồng, nên chuyển sang xác nhận hành chính đơn giản để giảm chi phí và bớt phiền hà cho người dân.
Chủ tịch Trung ương Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc cũng ủng hộ việc thu hẹp danh mục bắt buộc công chứng, nhằm bảo đảm quyền tự do thỏa thuận của cá nhân và doanh nghiệp. Ông đề nghị ở những nơi khó khăn như hải đảo, có thể giao UBND cấp xã thực hiện chứng thực với giá trị tương đương để người dân không phải đi lại xa.
Đại biểu Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, cho rằng cần tiếp tục cắt giảm thủ tục công chứng để đẩy mạnh cải cách hành chính. Cơ quan chức năng có thể nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, trong đó một số nước không bắt buộc công chứng với mọi giao dịch bất động sản mà dựa vào nghĩa vụ thuế để xác lập giao dịch.
Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị làm rõ hơn quy định trong dự thảo. Đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ TP HCM, cho rằng khái niệm “giao dịch có tính chất quan trọng” còn chung chung, dễ dẫn tới cách hiểu khác nhau. Bà đề nghị cần có tiêu chí cụ thể hoặc giao Chính phủ quy định khung để tránh áp dụng không thống nhất.
Các đại biểu cũng thống nhất rằng với giao dịch bất động sản, việc bắt buộc công chứng vẫn cần thiết nhằm phòng ngừa tranh chấp, bảo vệ người yếu thế và bảo đảm minh bạch thị trường. Đồng thời, cần đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng để tiến tới thực hiện công chứng trực tuyến.
Sơn Hà