Để thực sự đặt chân xuống vùng cực nam mặt trăng, nhân loại phải hóa giải vô số thử thách tiềm ẩn rủi ro chết người, đòi hỏi những bước nhảy vọt về công nghệ mà Mỹ cùng các đối tác đang ráo riết chuẩn bị.
Trước hết, thách thức lớn nhất đối với các phi hành gia không nằm ở kỹ thuật bay mà là sự khắc nghiệt của địa hình cực nam mặt trăng. Do trục tự quay của mặt trăng chỉ nghiêng khoảng 1,5 độ, khiến một số khu vực ở đó không bao giờ nhận được ánh sáng mặt trời, hình thành những vùng tối vĩnh viễn, còn gọi là “cái bẫy lạnh” bên trong các miệng hố sâu thẳm với nhiệt độ có thể xuống tới âm 203 độ C. Ở mức nhiệt này, ngay cả những loại thép cứng nhất cũng trở nên giòn rụm như thủy tinh, khiến việc vận hành thiết bị trở thành một bài toán nan giải.
Bên cạnh đó, địa hình dốc đứng tới 35 độ tại miệng hố Shackleton, nơi được chọn làm địa điểm hạ cánh sắp tới, buộc các tàu hạ cánh thế hệ mới phải sở hữu hệ thống cảm biến điều hướng chính xác tuyệt đối để tìm được bãi đáp an toàn trong bóng tối dày đặc.
Tiếp nối khó khăn về môi trường là nỗi ám ảnh mang tên bụi regolith. Những hạt bụi sắc nhọn như mảnh kính vỡ và mang tĩnh điện cực mạnh này không chỉ tàn phá các khớp nối cơ khí mà còn đe dọa trực tiếp đến hệ hô hấp của con người. Để đối phó, NASA đã chuẩn bị công nghệ lá chắn bụi điện động (EDS) giúp đẩy lùi bụi bằng trường điện biến thiên. Đồng thời, bộ đồ du hành thế hệ mới cũng được thiết kế như những “áo giáp”, giúp phi hành gia linh hoạt thao tác và chịu đựng cái lạnh thấu xương trong nhiều giờ liên tục.
Mục tiêu đề ra của sứ mạng lần này là xây dựng căn cứ lâu dài trên mặt trăng, yêu cầu phải chuyển hàng trăm tấn thiết bị từ trái đất lên đó. Hiện tại không chỉ NASA mà các công ty tư nhân như SpaceX của tỉ phú Elon Musk hay Blue Origin của tỉ phú Jeff Bezos đang ráo riết tìm giải pháp.
Cuối cùng, để duy trì sự sống qua một đêm trăng (bằng hơn 14 ngày trái đất), lò phản ứng hạt nhân không gian tương lai của NASA sẽ là chìa khóa then chốt, giúp điện phân băng nước thành oxy và nhiên liệu.
Trong khi đó, các chương trình vũ trụ hiện đại không còn là sân chơi độc quyền của chính phủ. Theo chương trình Artemis, NASA đã chuyển sang làm khách hàng mua dịch vụ từ SpaceX và Blue Origin nhằm tối ưu ngân sách. Đồng thời những thiết kế khổng lồ như tàu Starship của Elon Musk hứa hẹn khả năng vận chuyển hàng trăm tấn thiết bị lên mặt trăng để xây dựng căn cứ.
Dù vậy, việc phải nạp nhiên liệu liên tục giữa môi trường không trọng lực tiềm ẩn rủi ro chẳng khác nào bơm xăng cho một chiếc xe tải đang lao với tốc độ cực cao trên cao tốc. Đây chính là một trong những thách thức lớn mà các gã khổng lồ này phải giải quyết để đáp ứng nhu cầu của khách hàng NASA.
Bên cạnh yếu tố công nghệ còn có áp lực cạnh tranh gay gắt từ các cường quốc khác. Thông tin từ Hiệp hội Planetary cho thấy nội bộ NASA hiện đang chật vật với tình trạng xói mòn chất xám khi hàng nghìn chuyên gia bị các tập đoàn tư nhân thu hút bằng mức đãi ngộ cao. Cuối cùng, khi công nghệ lõi nằm trọn trong tay giới siêu giàu, ranh giới giữa lợi ích quốc gia và tham vọng cá nhân ngày càng mờ nhạt, khiến các định hướng khoa học dễ rơi vào thế bị động.
Việc “đi nhờ” hạ tầng của các doanh nhân là lối tắt giúp nhân loại nhanh chóng trở lại quỹ đạo. Dù vậy, các chuyên gia cho rằng cần sớm thiết lập những hành lang pháp lý quốc tế vững chắc bởi lẽ khi các tỉ phú bắt đầu hạ cánh lên mặt trăng, một câu hỏi pháp lý hóc búa nảy sinh: Liệu họ có đang đại diện cho quốc gia hay chỉ đơn thuần là các thực thể tư nhân?
"Các lực lượng Mỹ đã tiến hành chặn và lên tàu kiểm tra theo quyền khám xét đối với tàu Majestic X không quốc tịch, nằm trong danh sách trừng phạt, khi nó đang vận chuyển dầu từ Iran trên Ấn Độ Dương", Bộ Quốc phòng Mỹ thông báo hôm nay.
Video do quân đội Mỹ công bố cho thấy trực thăng cất cánh từ một tàu căn cứ viễn chinh di động (ESB) và đổ quân xuống tàu dầu Majestic X.
Quân đội Mỹ khẳng định sẽ tiếp tục thực thi các biện pháp hàng hải toàn cầu nhằm "phá vỡ những mạng lưới bất hợp pháp và ngăn chặn mọi con tàu cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran, dù chúng hoạt động ở bất kỳ đâu".
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin.
Sự việc xảy ra ở khu vực cách xa eo biển Hormuz, nơi các tàu thương mại đang đối mặt với vòng "phong tỏa kép". Căng thẳng tại tuyến hàng hải trọng yếu này vẫn ở mức cao, dù Mỹ đã gia hạn lệnh ngừng bắn nhằm tạo điều kiện cho các nỗ lực đàm phán với Iran.
Bộ Quốc phòng Mỹ hôm 21/4 tuyên bố đã chặn tàu chở dầu thô "không quốc tịch, đang bị trừng phạt" mang tên Tifani, được cho là có liên quan đến Iran, tại khu vực do Bộ tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương phụ trách.
Một ngày sau, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran triển khai lực lượng bắt hai tàu thương mại tại eo biển Hormuz.
Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết ít nhất ba tàu container đã bị nhắm mục tiêu khi di chuyển qua eo biển Hormuz trong ngày 22/4. Một tàu thông báo bị xuồng cao tốc của IRGC tiếp cận và nổ súng ở vị trí cách bờ biển Oman khoảng 15 hải lý về phía đông bắc, khiến buồng lái bị hư hại nặng, song toàn bộ thủy thủ đoàn an toàn.
"Tôi cho rằng hỗ trợ quân sự cho Ukraine và nỗ lực nâng cao năng lực răn đe là đúng đắn. Điều khiến tôi nuối tiếc là châu Âu chưa vận dụng tối đa tiềm năng ngoại giao của mình. Chỉ trông chờ Tổng thống Mỹ Donald Trump duy trì liên lạc với Nga là không đủ", cựu thủ tướng Đức Angela Merkel nói trong cuộc phỏng vấn được công bố ngày 18/5.
Bà Merkel, người giữ chức thủ tướng Đức giai đoạn 2005-2021, từng đề xuất thiết lập khuôn khổ đối thoại ngoại giao giữa Liên minh châu Âu (EU) và Nga khi dự họp tại Hội đồng châu Âu tháng 10/2021. Tuy nhiên, sáng kiến này không trở thành hiện thực do bất đồng quan điểm trong nội bộ khối về cách ứng xử với Moskva.
Cựu thủ tướng Đức cho rằng ngoại giao luôn là phần không thể tách rời của xử lý xung đột, kể cả trong Chiến tranh Lạnh. "Chúng ta phải liên tục cố gắng cho đến khi đạt được đồng thuận", bà nói.
Khi các nhóm đàm phán của Mỹ đang tập trung tìm giải pháp ngoại giao cho xung đột Trung Đông, EU được kỳ vọng có thể đảm nhận vai trò trung gian giữa Nga và Ukraine. Moskva và Kiev thời gian qua cũng phát tín hiệu ủng hộ khả năng này.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 10/5 bày tỏ ủng hộ cựu thủ tướng Đức Gerhard Schroder làm trung gian đàm phán, nhưng đề xuất này đã bị Berlin bác bỏ. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov sau đó tuyên bố Nga không kỳ vọng EU đóng vai trò trung gian hòa bình, cho rằng liên minh đứng về phía Ukraine.
Kinh nghiệm đàm phán trước đây của bà Merkel với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cũng giúp cựu thủ tướng Đức được xem là ứng viên tiềm năng cho vai trò đặc phái viên hòa bình của EU.
Cựu thủ tướng Merkel cho biết chưa nhận được đề nghị nào. Bà cũng nhấn mạnh chỉ "những người đang nắm quyền lực chính trị" mới có đủ uy tín để tiến hành đàm phán hiệu quả.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz đầu tuần này nói EU chưa có kế hoạch bổ nhiệm một nhà đàm phán đại diện cho toàn bộ khối, song vẫn để ngỏ phương án này. Ông thêm rằng ưu tiên hiện nay là thúc đẩy Nga sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán.
Sự việc xảy ra tối 3/5, khi Thủ tướng Pedro Sanchez đang trên đường tới Armenia tham dự cuộc họp của Hội đồng Chính trị châu Âu (EPC). "Phái đoàn sẽ qua đêm tại Thổ Nhĩ Kỳ trước khi tiếp tục hành trình tới Armenia vào buổi sáng", chính phủ Tây Ban Nha cho biết, nhưng không tiết lộ cụ thể về sự cố.
Hãng thông tấn EFE trước đó dẫn các nguồn tin từ Văn phòng Thủ tướng Tây Ban Nha cho biết máy bay Airbus A310 chở ông Sanchez phải hạ cánh khẩn cấp xuống thủ đô Ankara của Thổ Nhĩ Kỳ do trục trặc kỹ thuật. Sự cố được miêu tả là "nhỏ", song tổ bay đã hành động theo đúng quy trình.
Thủ tướng Tây Ban Nha từng không thể đến dự hội nghị về Ukraine được tổ chức tại Pháp vào tháng 9/2025 với lý do tương tự. Máy bay dòng Falcon chở ông Sanchez khi đó phải quay đầu giữa hành trình và trở về Madrid do sự cố kỹ thuật, khiến Thủ tướng Tây Ban Nha phải tham dự sự kiện theo hình thức trực tuyến.
Airbus A310 là máy bay thân rộng, có chiều dài 47 m, sải cánh 44 m, khối lượng cất cánh tối đa 164 tấn, tầm bay 9.540 km và có thể chở theo 243 hành khách. Phi cơ cất cánh lần đầu vào năm 1982 và đã ngừng sản xuất từ năm 1998, với tổng cộng 255 chiếc xuất xưởng.
Chiếc A310 chở ông Sanchez thuộc biên chế Không đoàn 45 của không quân Tây Ban Nha, đơn vị chịu trách nhiệm cho hoạt động đi lại của hoàng gia, thủ tướng và các quan chức cấp cao. Không đoàn 45 còn vận chuyển nhân sự, vật tư trong các nhiệm vụ quốc tế, cũng như đảm nhận vai trò tiếp dầu trên không.
Đơn vị này vận hành hai phi cơ A310 đã được tùy chỉnh, 5 chiếc Dassault Falcon 900 và ba máy bay A330.
Các lãnh đạo thế giới bắt đầu tới thủ đô Yerevan của Armenia từ hôm 3/5 để tham dự hội nghị thượng đỉnh lần thứ 8 của EPC, với khẩu hiệu "Xây dựng tương lai: Đoàn kết và Ổn định ở châu Âu".
Sự kiện bắt đầu hôm nay và có sự tham gia của các lãnh đạo đến từ gần 50 quốc gia, trong đó có toàn bộ thành viên Liên minh châu Âu (EU). Họ sẽ thảo luận trực tiếp về các vấn đề quan trọng, như căng thẳng Trung Đông.
