Ngày 9-4, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã có buổi kiểm tra thực tế tại Trạm y tế phường Bình Thạnh (TP.HCM).
Bác sĩ Quách Kim Ưng – quyền Giám đốc Trạm y tế phường Bình Thạnh – cho biết trong thời gian qua, trạm y tế đã triển khai đầy đủ các hoạt động chuyên môn như: khám chữa bệnh bảo hiểm y tế, y tế dự phòng, phòng chống dịch, tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh không lây nhiễm như: tăng huyết áp và đái tháo đường…
Bên cạnh những kết quả đạt được, trạm y tế vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Về tài chính, đến nay trạm chưa được giao ngân sách năm 2026, hiện phải tạm ứng từ ngân sách phường để chi trả lương, phụ cấp cho nhân viên và vận hành trạm (tuy nhiên đây chỉ là giải pháp tạm thời).
Trạm y tế phường Bình Thạnh kiến nghị sớm phê duyệt dự toán ngân sách cho y tế cơ sở năm 2026 và ban hành định mức kinh tế – kỹ thuật đặc thù cho tuyến y tế phường, xã.
Ông Ưng cũng cho hay hiện danh mục thuốc và kỹ thuật tại trạm y tế dù đã được bổ sung nhưng vẫn còn hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu điều trị của người dân, đặc biệt là các bệnh mãn tính chuyển từ tuyến trên xuống.
Thực tế nhiều người dân sau khi điều trị tại các bệnh viện tuyến trên có nhu cầu quay về trạm y tế để tiếp tục theo dõi và điều trị lâu dài.
Trong khi đó, danh mục thuốc trạm y tế hiện còn hạn chế, chưa bao phủ đầy đủ các loại thuốc mà người bệnh đang sử dụng tại tuyến trên.
Điều này dẫn đến việc người dân phải quay lại bệnh viện để tái khám và lấy thuốc, gây bất tiện trong quá trình điều trị liên tục.
Do đó trạm y tế kiến nghị điều chỉnh, mở rộng danh mục thuốc bảo hiểm y tế tại trạm y tế theo phân tuyến (tương đương tuyến quận, huyện trước đây). Việc này sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý bệnh mạn tính tại cộng đồng, giảm tải cho bệnh viện tuyến trên và tạo thuận lợi hơn cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ y tế.
Ngoài ra hiện khối lượng công việc lớn với 23 chương trình y tế cần quản lý, trong khi mạng lưới cộng tác viên chưa ổn định do phụ cấp thấp, dẫn đến khó duy trì lâu dài. Đây là những thách thức ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của trạm.
Đại diện Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế) cho biết việc quản lý thuốc cho bệnh nhân, đặc biệt là bệnh nhân mãn tính, khi chuyển từ tuyến trên về các cơ sở y tế cơ sở, đã được quy định rõ trong Thông tư số 37 và Thông tư số 01 của Bộ Y tế.
Theo đó, cơ sở y tế được phép sử dụng thuốc theo chỉ định và phân bổ từ tuyến trên, đồng thời dựa trên năng lực chuyên môn để khám và điều trị cho người bệnh.
Ngoài ra nếu trạm y tế thực hiện các dịch vụ kỹ thuật đã được cấp thẩm quyền phê duyệt, cơ sở được phép sử dụng thuốc và các vật tư y tế phục vụ cho dịch vụ đó.
Trước đây, danh mục thuốc bị giới hạn theo hạng bệnh viện. Tuy nhiên hiện nay, theo chỉ đạo của Bộ Y tế, danh mục này không còn cố định mà linh hoạt tùy thuộc vào năng lực chuyên môn của cơ sở, năng lực chuyên môn của cán bộ y tế và loại dịch vụ kỹ thuật được chỉ định.
Hiện nay Bộ Y tế đang xây dựng thông tư hướng dẫn về thanh toán bảo hiểm y tế cho khám bệnh từ xa, khám tại nhà và mô hình y học gia đình. Dự kiến thông tư này sẽ sớm được ban hành để có cơ sở y tế thực hiện thanh toán.
Những năm gần đây, cùng với sự lên ngôi của xu hướng tập thể hình và ăn uống lành mạnh, khoai lang đã trở thành lựa chọn thay thế phổ biến cho các loại tinh bột chính nhờ hàm lượng chất xơ và dinh dưỡng phong phú. Tuy nhiên, giá trị dinh dưỡng và mức độ ảnh hưởng đến đường huyết của khoai lang luộc, hấp, nướng hay khoai để lạnh lại có sự khác biệt rất lớn.
Bà Hứa Huệ Ngọc, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng và Thực phẩm thuộc Quỹ Đổng Thị (Đài Loan), cho biết khi khoai lang được làm nóng, cấu trúc tinh bột sẽ thay đổi giúp cơ thể dễ hấp thụ hơn.
Ngược lại, nếu để nguội hoặc bỏ vào ngăn mát tủ lạnh, một phần tinh bột sẽ chuyển hóa thành "tinh bột kháng" (resistant starch). Loại tinh bột này rất khó bị cơ thể hấp thụ, từ đó giúp làm chậm tốc độ tăng đường huyết và kéo dài cảm giác no.
Theo bà Hứa Huệ Ngọc, xét về tốc độ làm tăng đường huyết, khoai lang lạnh có tốc độ chậm nhất, tiếp theo là khoai lang luộc, khoai lang hấp, và khoai lang nướng là loại làm tăng đường huyết nhanh nhất.
Sở dĩ có sự khác biệt này là do quá trình nướng làm mất nước, khiến hàm lượng đường trong khoai lang cô đặc và tăng độ ngọt. Cộng thêm việc khoai được làm nóng khiến cơ thể dễ hấp thụ hơn, nên khoai lang nướng trở thành "thủ phạm" dễ làm đường huyết tăng vọt nhất. Trong khi đó, tinh bột trong khoai lang lạnh sau khi nấu chín và làm nguội sẽ sản sinh ra tinh bột kháng, cấu trúc của nó khiến đường ruột khó hấp thụ, nhờ vậy đường huyết cũng khó tăng lên hơn.
Chuyên gia Hứa Huệ Ngọc chỉ ra rằng, tùy thuộc vào mục tiêu của mỗi người mà cách chế biến khoai lang sẽ được tối ưu hóa:
Nếu mục tiêu là ổn định đường huyết: Nên ưu tiên chọn khoai lang đã qua làm lạnh (để trong ngăn mát tủ lạnh).
Nếu cần bổ sung năng lượng nhanh sau tập luyện: Để phục hồi cơ bắp hoặc nâng chỉ số đường huyết, các loại khoai lang nóng lại là lựa chọn phù hợp hơn.
Bên cạnh khoai lang, bà Hứa Huệ Ngọc cho biết khoai tây, bí đỏ và chuối cũng là những nguồn tinh bột thay thế tuyệt vời cho những người đam mê thể thao.
Khoai tây và bí đỏ có tính chất tương tự như khoai lang, đều thuộc nhóm tinh bột chất lượng cao. Trong khi đó, chuối có thể cung cấp lượng carbohydrate cần thiết cho quá trình vận động, là một thực phẩm bổ trợ vô cùng lý tưởng.
Vị giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng nhấn mạnh, việc tiêu thụ tinh bột hoàn toàn có thể linh hoạt điều chỉnh dựa trên mục tiêu cá nhân:
Không chỉ là loại gia vị quen thuộc trong gian bếp, gừng từ lâu đã được xem là "thần dược" trong y học cổ truyền nhờ chứa nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe. Trong một báo cáo nghiên cứu mới đăng trên báo Tempo, các chuyên gia Indonesia cho biết chỉ cần bổ sung một lượng nhỏ gừng vào chế độ ăn hằng ngày trong khoảng một tháng, cơ thể có thể ghi nhận nhiều thay đổi tích cực, từ cải thiện tiêu hóa, tăng cường miễn dịch cho đến hỗ trợ tim mạch.
Thành phần tạo nên giá trị của gừng là các hợp chất sinh học như gingerol, shogaol và zingiberene. Trong đó, gingerol nổi tiếng với khả năng chống viêm, giảm buồn nôn và chống oxy hóa, còn shogaol được cho là có tác dụng giảm đau và góp phần bảo vệ hệ tim mạch. Chính những hoạt chất này giúp gừng trở thành một trong những loại gia vị được nghiên cứu nhiều nhất về lợi ích đối với sức khỏe.
Một trong những thay đổi dễ nhận thấy khi sử dụng gừng đều đặn là khả năng giảm viêm trong cơ thể. Các hợp chất chống viêm tự nhiên trong gừng giúp làm dịu các phản ứng viêm, hỗ trợ quá trình phục hồi sau chấn thương hoặc những cơn đau nhức kéo dài.
Gừng cũng được biết đến như "khắc tinh" của cảm giác buồn nôn. Đây là lý do nhiều phụ nữ mang thai, người say tàu xe hoặc bệnh nhân đang điều trị bằng hóa trị thường được khuyến khích sử dụng gừng để làm dịu dạ dày.
Đối với những người thường xuyên vận động hoặc tập luyện cường độ cao, việc bổ sung gừng mỗi ngày còn có thể giúp giảm đau mỏi cơ bắp, rút ngắn thời gian phục hồi sau khi tập luyện.
Không dừng lại ở đó, gừng còn hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn. Loại gia vị này giúp kích thích nhu động ruột, cải thiện quá trình tiêu hóa thức ăn và có thể giảm tình trạng đầy hơi, táo bón ở một số người. Nhiều nghiên cứu cũng ghi nhận hiệu quả của gừng trong một số trường hợp được đánh giá tương đương với các thuốc giảm đau không kê đơn ở mức độ nhẹ.
Về sức khỏe tim mạch, việc sử dụng gừng thường xuyên có thể góp phần giảm cholesterol xấu (LDL) và triglyceride, từ đó hỗ trợ giảm nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch nếu kết hợp với chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh.
Bên cạnh đó, nhờ đặc tính chống oxy hóa và chống viêm, gừng còn giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh và rút ngắn thời gian hồi phục khi bị cảm lạnh hoặc nhiễm virus.
Các chuyên gia lưu ý, không nhất thiết phải ăn gừng sống mỗi ngày. Chỉ cần thái vài lát gừng pha trà, thêm vào sinh tố, nấu canh, xúp hoặc các món xào là đã có thể tận dụng những lợi ích mà loại gia vị này mang lại.
Tuy nhiên, dù là thực phẩm tự nhiên, gừng cũng không nên sử dụng quá nhiều. Người đang dùng thuốc chống đông máu, mắc bệnh dạ dày hoặc có bệnh lý nền nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi bổ sung gừng thường xuyên vào chế độ ăn.
Bệnh nhân được đưa vào khoa Cấp cứu trong tình trạng đa chấn thương vùng ngực sau một vụ xô xát, huyết áp không đo được, dấu hiệu sốc mất máu rất nặng. Chỉ ít phút sau, người bệnh ngưng tim, ngưng thở. Kíp cấp cứu lập tức truyền máu, đồng thời ép tim ngoài lồng ngực liên tục trong 20 phút để duy trì sự sống, sau đó đẩy người bệnh vào phòng mổ, vừa phẫu thuật vừa hồi sức tích cực.
Ngày 3/5, PGS.TS.BS Trần Thanh Vỹ, chuyên gia Ngoại Lồng ngực - Mạch máu, người phẫu thuật trực tiếp, cho biết lồng ngực bệnh nhân có nhiều vết thương, trong đó nghiêm trọng nhất là vết thương vùng cổ bên trái chảy máu ồ ạt.
Quá trình phẫu thuật, bác sĩ ghi nhận bệnh nhân bị đứt lìa động mạch dưới đòn trái - một mạch máu lớn nằm gần tim. Lượng máu tràn vào khoang ngực trái khoảng 1,5 lít, cùng với hơn 1,5 lít máu thoát ra ngoài qua vết thương.
"Đây là tổn thương có nguy cơ tử vong rất cao nếu không xử trí trong thời gian cực ngắn", phó giáo sư Vỹ nói.
Nhờ sự phối hợp khẩn trương, êkíp đã kiểm soát được chảy máu, tái lập tuần hoàn và cứu sống bệnh nhân. Sau 5 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân hồi phục tốt và vừa được xuất viện trong tình trạng ổn định.
BS.CK2 Võ Đức Chiến, Giám đốc Bệnh viện Nguyễn Tri Phương, cho biết đây là một trong những ca chấn thương nặng hiếm gặp nhưng được xử trí thành công, cho thấy năng lực cấp cứu chuyên sâu, phản ứng nhanh và sự phối hợp hiệu quả giữa các chuyên khoa. Thành công của ca bệnh không chỉ giúp giành lại sự sống cho người bệnh trong gang tấc, mà còn phản ánh bản lĩnh của y bác sĩ trong tình huống sinh tử.
