Trong cuộc họp với các đồng minh quốc phòng ở Paris, Pháp ngày 13/7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky công bố sáng kiến cùng 9 nước châu Âu thành lập liên minh phòng thủ tên lửa đạn đạo, nhằm đẩy nhanh quá trình phát triển và đưa vào hoạt động hệ thống đánh chặn Freyja trong vòng một năm.
9 quốc gia châu Âu tham gia liên minh với tư cách thành viên sáng lập bao gồm Anh, Pháp, Đan Mạch, Đức, Italy, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha và Thụy Điển.
“Chúng tôi tin rằng việc bảo vệ châu Âu đòi hỏi một giải pháp toàn diện dưới dạng kiến trúc phòng thủ tên lửa tích hợp nhằm răn đe và đánh bại các mối đe dọa tên lửa trong tương lai, được phát triển thông qua nỗ lực tập thể, sự cởi mở về công nghệ và hợp tác công nghiệp đáng tin cậy”, tuyên bố chung của các nước có đoạn.
Tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ tuần trước, ông Zelensky lần đầu tiết lộ kế hoạch thành lập liên minh để cùng sản xuất hệ thống vũ khí phức tạp này.
Sáng kiến được đưa ra trong bối cảnh thế giới đang thiếu hụt nghiêm trọng vũ khí đánh chặn tên lửa đạn đạo, khi xung đột tại Iran và các khu vực lân cận bước sang tháng thứ năm, nhiều đồng minh phương Tây đồng loạt tăng cường tích trữ các loại vũ khí phòng thủ.
Mặc dù Mỹ đã tăng sản lượng tên lửa Patriot và châu Âu mở rộng sản xuất các tổ hợp phòng không SAMP/T, IRIS-T và NASAMS, khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung vẫn rất lớn.
“Chúng tôi hướng tới xây dựng năng lực phòng thủ tên lửa đạn đạo chung cho châu Âu và hỗ trợ các hoạt động liên quan. Chúng tôi làm điều này không nhằm chống lại bất kỳ bên nào, mà để bảo vệ chính mình”, theo tuyên bố chung.
Đối với Ukraine, khả năng tự sản xuất hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo sẽ giúp nước này cải thiện lưới phòng không trước các cuộc không kích quy mô lớn của Nga. Nó cũng giúp Kiev giảm phụ thuộc vào viện trợ của đồng minh trong lĩnh vực này.
Đối với châu Âu, liên minh mới được xem là con đường nhanh hơn để khắc phục tình trạng thiếu hụt vũ khí phòng thủ, tăng cường năng lực tự vệ với chi phí thấp hơn, đồng thời tận dụng kinh nghiệm thực chiến mà Ukraine tích lũy trong hơn 4 năm chiến sự.
“Mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo trên thế giới sẽ chỉ ngày càng gia tăng. Vì vậy, Freyja phải trở thành hiện thực”, ông Zelensky đăng trên mạng xã hội, giải thích lý do Ukraine và châu Âu cần phát triển hệ thống tên lửa đánh chặn thay thế Patriot.
Theo ông, Ukraine sẽ là bên cung cấp đạn tên lửa đánh chặn trong dự án, trong khi các đối tác châu Âu đảm nhận việc phát triển radar, hệ thống theo dõi mục tiêu cùng hệ thống chỉ huy – kiểm soát, những năng lực mà Kiev còn thiếu.
Giống Patriot, Freyja là hệ thống đánh chặn tên lửa đạn đạo hoàn chỉnh, sẽ sử dụng tên lửa đánh chặn FP-7.X được thiết kế để tiêu diệt mục tiêu đạn đạo ở độ cao khoảng 24 km.
Một hệ thống Patriot cần khoảng 24 tháng để chế tạo, trong khi ông Zelensky muốn Freyja được hoàn thiện nhanh hơn. “Khi kết hợp với các đối tác, chúng ta có thể hoàn thiện toàn bộ hệ thống Freyja trong vòng 12 tháng tới”, Tổng thống Zelensky nhấn mạnh.
Phát biểu tại cuộc họp báo sau hội nghị, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết Paris sẽ cấp phép cho Ukraine sản xuất các loại tên lửa do Pháp thiết kế, gồm Aster-30, Hammer và SCALP.
Ông cũng tiết lộ Kiev đã đồng ý mua 16 tiêm kích Rafale do tập đoàn Dassault Aviation sản xuất. Các máy bay này dự kiến được đưa vào biên chế của không quân Ukraine giai đoạn 2028-2029.
Ngoài ra, Ukraine cũng sẽ mua hệ thống phòng không SAMP/T, nền tảng phòng không do Pháp và Italy hợp tác phát triển, được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa từ tên lửa và máy bay.
Sự kiện tại Paris là cuộc họp lần thứ 16 của liên minh các nước được Pháp và Anh khởi xướng để hỗ trợ quân sự cho Ukraine sau khi chiến sự bùng phát tháng 2/2022. “Chúng tôi quyết tâm tiếp tục hỗ trợ Ukraine nhanh chóng và mạnh mẽ hơn nữa”, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron phát biểu.
Nga phản đối hội nghị này, cho rằng đó là cuộc gặp của các lãnh đạo “không muốn hòa bình”. “Đây là liên minh của những người hiếu chiến”, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói.
Theo AFP, riêng trong 2 năm tài chính đầy đủ gần nhất, nhà vua đã nộp tổng cộng 24,6 triệu bảng Anh tiền thuế, gồm 11,7 triệu bảng Anh trong năm tài chính 2023 - 2024 và 12,9 triệu bảng Anh trong năm 2024 - 2025. Con số trên đưa Vua Charles III vào nhóm 100 người nộp thuế cao nhất nước Anh.
Hoàng tử William, người đứng đầu danh sách kế vị ngai vàng, ngày 25.6 cũng lần đầu tiết lộ thông tin thuế cá nhân. Ông đã nộp hơn 20 triệu bảng Anh kể từ khi thừa kế tước hiệu Hoàng tử xứ Wales.
Theo luật, quốc vương Anh không bắt buộc phải nộp thuế thu nhập, thuế lợi tức hoặc thuế thừa kế. Tuy nhiên, việc công khai tài chính lần này được xem là một phần trong cam kết minh bạch của Hoàng gia Anh, trong bối cảnh hoàng thất chịu sức ép ngày càng lớn từ công chúng, đặc biệt sau các chỉ trích liên quan nguồn thu từ tài sản cho thuê và bê bối của cựu Hoàng tử Andrew.
Cũng trong ngày 25.6, các quan chức hoàng gia xác nhận Vua Charles III sẽ không sống tại Cung điện Buckingham sau khi chương trình tu sửa kéo dài 10 năm hoàn tất vào năm 2027. Ông James Chalmers, Thủ quỹ kiêm người quản lý ngân quỹ riêng của nhà vua, cho biết Buckingham vẫn là địa điểm chính cho các nghi lễ, hoạt động chính thức và tiếp đón quan chức nước ngoài.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 30-4, Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã gửi thông điệp bằng văn bản đến người dân nước này, tuyên bố Tehran sẽ "loại bỏ những hành vi lạm dụng của kẻ thù" tại eo biển Hormuz dưới "cơ chế quản lý mới".
"Những người nước ngoài đến đây từ cách xa hàng nghìn km không có chỗ nào ở vùng biển này, ngoài đáy biển", ông Khamenei khẳng định.
Tuyên bố cho thấy Iran có ý định duy trì quyền kiểm soát đối với tuyến hàng hải chiến lược này.
Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad-Bagher Ghalibaf, lãnh đạo phái đoàn Iran trong những cuộc đàm phán gần đây, cũng đưa ra các phát biểu mang hàm ý tương tự.
Tư lệnh lực lượng hàng không vũ trụ của Lực lượng Vệ binh cách mạng Iran (IRGC) Majid Mousavi cũng cảnh báo mọi cuộc tấn công của Mỹ vào Iran, dù có giới hạn, sẽ kéo theo "những đòn đánh dài và đau đớn" nhắm vào các tài sản của Mỹ trong khu vực.
"Chúng tôi đã thấy điều gì xảy ra với các căn cứ của các vị trong khu vực. Chúng tôi sẽ thấy điều tương tự xảy ra với các tàu chiến của các vị", truyền thông Iran dẫn lời ông Mousavi.
Phát ngôn trên được đưa ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến nhận báo cáo về kế hoạch một loạt cuộc không kích mới nhằm vào Iran, với mục tiêu buộc Tehran phải đàm phán chấm dứt xung đột. Thông tin được trang tin Axios và Reuters dẫn nguồn thạo tin khẳng định.
Tin tức buổi báo cáo của ông Trump về kế hoạch không kích Iran đã đẩy giá dầu Brent ngày 30-4 có thời điểm vượt 126 USD/thùng, trước khi hạ nhiệt về quanh mức 113 USD/thùng.
Ngày 30-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai chỉ trích Thủ tướng Đức Friedrich Merz về những phát ngôn gần đây của ông liên quan đến tình hình Trung Đông.
"Thủ tướng Đức nên dành nhiều thời gian hơn cho việc chấm dứt chiến tranh Nga - Ukraine (lĩnh vực mà ông ấy hoàn toàn thiếu hiệu quả!) và sửa chữa đất nước đang đổ vỡ của mình, đặc biệt về nhập cư và năng lượng.
Ông ấy nên dành ít thời gian hơn cho việc can thiệp vào những người đang loại bỏ mối đe dọa hạt nhân Iran, qua đó làm cho thế giới, bao gồm cả Đức, an toàn hơn!".
Trước đó, ngày 28-4, ông Trump nói ông Merz "không biết mình đang nói gì", sau khi nhà lãnh đạo Đức cho rằng người Iran đang "sỉ nhục" Mỹ trong các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến đã kéo dài hai tháng.
Theo Hãng tin AFP, ngày 30-4, quân đội Israel thông báo một binh sĩ đã thiệt mạng tại miền nam Lebanon. Đây là trường hợp tử vong thứ tư kể từ khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực tại đây hồi đầu tháng 4-2026.
"Trung sĩ Liem Ben Hemo, 19 tuổi, thiệt mạng trong giao tranh ở miền nam Lebanon", quân đội Israel nêu trong tuyên bố, đồng thời cho biết một binh sĩ khác bị thương trong vụ việc.
AFP không nêu chi tiết về hoàn cảnh giao tranh khiến binh sĩ trên thiệt mạng, cũng như danh tính lực lượng đối phương trong vụ việc cụ thể này.
Tuyên bố của quân đội Israel chỉ ngắn gọn rằng vụ việc xảy ra "trong giao tranh" tại miền nam Lebanon.
Đầu tuần này, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gửi thư khẩn cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, cảnh báo về tình trạng thiếu hụt hệ thống phòng không ngày càng trầm trọng của Ukraine, đặc biệt là khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo.
Phát biểu tại một cuộc họp báo trong chuyến thăm Kiev, Thượng nghị sĩ Mỹ Richard Blumenthal cho biết ông hy vọng Washington sẽ ủng hộ yêu cầu của Ukraine.
"Tôi hy vọng và mong đợi Mỹ sẽ đáp lại tích cực yêu cầu này”, nghị sĩ Blumenthal nói, phát biểu cùng nghị sĩ Jim Himes, một thành viên đảng Dân chủ.
Ông Blumenthal cho biết, sau khi trở về Washington, cả hai nghị sĩ Mỹ sẽ ủng hộ việc bổ sung các hệ thống phòng không và các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Nga
Sau đó, nghị sĩ Blumenthal đã nhắc lại sự ủng hộ đối với Ukraine trong một bài đăng trên mạng xã hội.
"Như tôi đã nói với Tổng thống Zelensky, chúng tôi sẽ đảm bảo an ninh cho họ - đó là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi - nhưng quyết tâm hơn bao giờ hết. Nước Mỹ sát cánh cùng Ukraine", chính trị gia Mỹ nhấn mạnh.
Cùng ngày, Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna tuyên bố khả năng phòng thủ của Ukraine trước các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo phụ thuộc phần lớn vào các hệ thống do Mỹ cung cấp.
“Điều duy nhất nằm hoàn toàn trong tay chính phủ Mỹ là khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo. Đây là khả năng phòng thủ mà chúng tôi cần, và là điều duy nhất mà chúng tôi thực sự rất muốn đàm phán với Mỹ”, nhà ngoại giao Ukraine nhấn mạnh.
Bà Stefanishyna cho biết Ukraine “chắc chắn có thể chi trả” cho các hệ thống Patriot và tên lửa bổ sung nếu Mỹ đồng ý cung cấp.
Theo Đại sứ Stefanishyna, thông điệp của Ukraine gửi tới Mỹ là những diễn biến ngoại giao không làm thay đổi tình hình trên chiến trường, khi các cuộc tấn công tên lửa của Nga ngày càng dữ dội.
Đại sứ Ukraine xác nhận Tổng thống Volodymyr Zelensky đã gửi hơn 600 bức thư tới Tổng thống Donald Trump và toàn bộ các thành viên Quốc hội Mỹ nhằm kêu gọi hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho Ukraine.
Trước đó, Tổng thống Zelensky xác nhận đã gửi thư cho Tổng thống Mỹ Donald Trump và quốc hội Mỹ vì “tình hình hiện tại đòi hỏi phải có hành động nhanh chóng”.
Theo ông Zelensky, “việc các nhà lãnh đạo của một quốc gia khác đồng thời gửi thư tới cả Tổng thống và quốc hội Mỹ là điều hiếm thấy, nhưng tình hình hiện tại buộc chúng ta phải hành động nhanh chóng và hiệu quả”.
Ông Zelensky nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đảm bảo "nước Mỹ lắng nghe Ukraine". Đồng thời, ông cũng lưu ý rằng phần lớn sự chú ý của thế giới đang tập trung vào cuộc chiến ở Iran.
"Chúng ta cần phải chấm dứt xung đột ở cả châu Âu nữa, một cuộc chiến vô cùng đẫm máu đã diễn ra ở quy mô toàn diện suốt 5 năm qua. Và càng sớm cung cấp khả năng bảo vệ tốt hơn chống lại tên lửa đạn đạo, chúng ta càng sớm có thể khiến giải pháp ngoại giao phát huy hiệu quả", ông Zelensky nói.
Truyền thông Ukraine đưa tin ông Zelensky đã gửi thư khẩn đến Tổng thống Trump và quốc hội Mỹ để nói về tình trạng Ukraine thiếu hụt trầm trọng các hệ thống phòng không, trong bối cảnh các cuộc tấn công quy mô lớn của Nga ngày càng dồn dập và những lời cảnh báo công khai từ Moscow về các đợt tập kích mới nhắm vào thủ đô Kiev.
Trong thư, ông Zelenskyy cho biết, hôm 24/5, lực lượng Nga đã sử dụng 2 tên lửa Oreshnik mà Moscow tuyên bố không thể đánh chặn, cùng hàng trăm máy bay không người lái.
