Đây là phát hiện đáng chú ý trong nghiên cứu của các nhà khoa học Israel, được công bố mới đây trên tạp chí Scientific Reports.
Theo kết quả nghiên cứu, khói thuốc lá thụ động ngoài tác động đến phổi và đường hô hấp còn liên quan đến tình trạng giấc ngủ bị gián đoạn ở trẻ em.
Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Ben-Gurion vùng Negev và Trung tâm Y khoa Đại học Soroka đã theo dõi 30 trẻ từ 1-12 tuổi, được đưa đến phòng thí nghiệm giấc ngủ vì nghi mắc rối loạn hô hấp khi ngủ.
Các em được kiểm tra sóng não, nhịp tim, nhịp thở, nồng độ oxy trong máu và chuyển động cơ thể trong suốt một đêm.
Sáng hôm sau, các nhà khoa học lấy mẫu nước tiểu để đo cotinine – chất được tạo ra khi cơ thể phân giải nicotine và là dấu hiệu đáng tin cậy giúp xác định một người có hít phải khói thuốc hay không.
Kết quả xét nghiệm cho thấy 46% trẻ có ít nhất một phụ huynh hút thuốc. Đáng chú ý, khoảng 60% phụ huynh hút thuốc vẫn khẳng định con mình không tiếp xúc với khói thuốc, cho thấy nhiều gia đình có thể đang đánh giá thấp mức độ phơi nhiễm của trẻ.
So với nhóm không phơi nhiễm, trẻ hít phải khói thuốc có chỉ số kích hoạt não bộ trong lúc ngủ cao hơn 67%.
Đây là những thời điểm hoạt động điện não đột ngột chuyển từ ngủ sâu sang ngủ nông hoặc trạng thái tỉnh táo trong thời gian ngắn, khiến giấc ngủ mất tính liên tục dù trẻ không nhất thiết mở mắt hay thức dậy hoàn toàn.
Nồng độ cotinine càng cao, tổng thời gian ngủ và hiệu suất giấc ngủ của trẻ càng giảm. Nói cách khác, mức phơi nhiễm khói thuốc càng lớn, trẻ càng khó duy trì một giấc ngủ sâu và liền mạch.
Điểm khiến nhóm nghiên cứu đặc biệt quan tâm là khói thuốc không liên quan rõ rệt đến số lần ngưng thở, giảm luồng khí hoặc tụt oxy trong máu.
Điều này cho thấy tình trạng ngủ chập chờn có thể xuất hiện độc lập với những tổn thương hô hấp thường được nhắc đến khi nói về khói thuốc thụ động.
Theo các tác giả, nicotine và những chất có trong khói thuốc có khả năng kích thích các hóa chất thần kinh liên quan đến sự tỉnh táo, đồng thời làm xáo trộn nhịp sinh học tự nhiên.
Tuy nhiên, do nghiên cứu có quy mô nhỏ và chỉ quan sát trẻ trong một đêm, các nhà khoa học cho rằng cần thêm những nghiên cứu dài hạn để xác định đầy đủ cơ chế tác động.
Giáo sư Ariel Tarasiuk, thành viên nhóm nghiên cứu tại Trung tâm Y khoa Đại học Soroka, cho biết việc nhận diện khói thuốc là yếu tố thúc đẩy giấc ngủ bị phân mảnh sẽ giúp bác sĩ tư vấn cụ thể hơn cho các gia đình.
Theo ông, loại bỏ khói thuốc khỏi môi trường sống là một yếu tố hoàn toàn có thể thay đổi, qua đó hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, khả năng phục hồi của não bộ và sức khỏe tổng thể của trẻ.
Nhóm nghiên cứu đề nghị bác sĩ nhi khoa chủ động hỏi về thói quen hút thuốc của cha mẹ và người chăm sóc, thay vì chỉ dựa vào các triệu chứng như ho, ngáy hoặc khó thở.
Gần một tuần nay, trong căn nhà nhỏ ở phường Bắc An Phụ (Hải Phòng), anh Tiền thường lặng lẽ nhìn hai con thơ ngơ ngác trước bàn thờ mẹ. Chị Nguyễn Thị Mai, vợ anh, qua đời ở tuổi 32 sau hơn hai năm kiên cường chống chọi với hai căn bệnh ung thư.
Anh chị là mối tình đầu của nhau. Gần 20 năm gắn bó, từ những ngày bôn ba mưu sinh tại Nga đến khi trở về quê nhà lập nghiệp, tài sản quý giá nhất của họ là mái ấm nhỏ cùng hai con, bé trai 11 tuổi và bé gái 6 tuổi.
Tháng 5/2024, chị Mai phát hiện mắc ung thư hạch. Cú sốc bệnh tật khiến cuộc sống gia đình đảo lộn hoàn toàn. Bệnh viện trở thành ngôi nhà thứ hai của chị. Anh Tiền gác lại công việc, chuyển sang bán hàng trực tuyến để toàn tâm chăm sóc vợ. Khi đó, bác sĩ đánh giá chị đáp ứng điều trị tốt, tiên lượng khá tích cực.
Thế nhưng một năm sau, biến cố tiếp tục ập đến khi chị được chẩn đoán mắc thêm ung thư máu. "Bác sĩ nói thời gian không còn nhiều", anh Tiền nghẹn giọng nhớ lại.
Sức khỏe chị Mai nhanh chóng suy kiệt, cơ thể gầy gò xơ xác. Khi mọi hy vọng dần khép lại, gia đình đành đưa chị về nhà hôm 13/6. Những ngày cuối đời, chị phải duy trì sự sống bằng bình oxy. Khi vợ vẫn còn chút tỉnh táo, anh Tiền run run nắm chặt tay chị, cúi xuống ôm vợ và trao nụ hôn cuối cùng.
Đó vốn là cử chỉ anh vẫn làm mỗi ngày để tiếp thêm động lực cho vợ chống chọi với những cơn đau. "Nhưng lần này, tôi cảm nhận sự chia xa đã rất gần. Tôi bất lực, không biết phải nói gì", anh chia sẻ.
Trước lúc nhắm mắt, chị Mai dặn chồng đừng khóc, phải tiếp tục sống để chăm sóc, bảo vệ hai con. Còn anh ghé sát tai vợ, thì thầm những lời yêu thương đã gom góp suốt 20 năm. Ngày 14/6, chị rơi vào hôn mê sâu rồi trút hơi thở cuối cùng.
Anh Tiền cho biết cả gia đình và chị Mai đều đã chuẩn bị tinh thần cho sự ra đi này. Dẫu vậy, mất mát quá lớn vẫn là điều hai đứa trẻ khó lòng chấp nhận. Những ngày đầu, các con cứ nghĩ mẹ đang ngủ. "Tối nào trước khi đi ngủ, hai con cũng chỉ vào khoảng trống trên giường và nói đây là chỗ của mẹ", anh kể.
Hiện cuộc sống của ba bố con vẫn còn nhiều xáo trộn sau biến cố. Dẫu vậy, mỗi lần nhìn di ảnh vợ, anh lại tự nhủ phải mạnh mẽ để thay chị đi tiếp chặng đường còn lại, chăm sóc và nuôi hai con khôn lớn.
Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca mắc mới và hơn 120.000 ca tử vong do ung thư. Tỷ suất mắc và tử vong lần lượt ở mức 150,8 và 99 trên 100.000 dân, cho thấy gánh nặng bệnh tật ngày càng lớn đối với hệ thống y tế cũng như toàn xã hội.
Theo dự báo về gánh nặng ung thư toàn cầu đăng trên tạp chí The Lancet, số ca ung thư tại Việt Nam có thể tăng 60-70% trong 25 năm tới. Các loại ung thư phổ biến gồm vú, gan, phổi, đại trực tràng và dạ dày. Một số bệnh như ung thư vú và đại trực tràng đang có xu hướng trẻ hóa, đặt ra thách thức lớn trong tầm soát, chẩn đoán sớm và điều trị.
Tỷ lệ tử vong do ung thư tại Việt Nam vẫn ở mức cao, chủ yếu do phần lớn bệnh nhân chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả. Bên cạnh đó, nhiều loại ung thư phổ biến ở người Việt như gan và phổi vốn có tiên lượng xấu, càng làm gia tăng nguy cơ tử vong.
Thời tiết nắng nóng và gay gắt gần đây khiến nhiều người cảm thấy ngột ngạt, khó chịu. Trong một bài đăng trên trang cá nhân hôm 27/5, bác sĩ Lưu Bác Nhân, chuyên gia y học dinh dưỡng và y học chức năng ở Đài Loan, chia sẻ trường hợp một người đàn ông lớn tuổi được gia đình đưa tới khám trong tình trạng phản ứng chậm chạp, giọng nói thều thào, sau khi đi bộ ngoài trời lâu vào buổi sáng dưới thời tiết nóng bức. Sau khi xét nghiệm thấy chỉ số natri trong máu đang ở mức thấp, bác sĩ Lưu cho người bệnh nằm nghỉ ngơi, bổ sung nước muối sinh lý phù hợp. Nhờ đó, tình trạng của ông mới dần ổn định trở lại.
"Trường hợp này là một minh chứng cho thấy sốc nhiệt không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng sốt cao hay ngất xỉu, mà đôi khi vấn đề lại nằm ở sự mất cân bằng điện giải", ông Lưu, hiện là Giám đốc điều hành của phòng khám Y học Chức năng Dinh dưỡng Di truyền thuộc Hệ thống Phòng khám Chuyên khoa Elite Đài Bắc, nói.
Theo ông, phần lớn mọi người đều nghĩ chỉ cần uống thật nhiều nước vào mùa hè là đủ nhưng trên thực tế, bên cạnh nước thì việc cân bằng điện giải cũng đóng vai trò quan trọng. Bác sĩ giải thích điện giải là các khoáng chất mang điện tích thiết yếu trong cơ thể gồm các ion natri, kali, canxi và magie. Chúng giúp cơ thể duy trì dẫn truyền thần kinh, co bóp cơ bắp, ổn định nhịp tim, cân bằng huyết áp, điều hòa lượng nước và hỗ trợ chức năng não bộ. Do đó, khi chất điện giải bị mất cân bằng, cơ thể sẽ bắt đầu xuất hiện các triệu chứng bất ổn.
Chuyên gia khuyến cáo nếu xuất hiện các triệu chứng như mất ý thức, chóng mặt nghiêm trọng, tim đập nhanh, khó thở, không thể đứng vững hoặc nôn mửa liên tục, người dân không nên chủ quan cho rằng đó chỉ là cảm giác mệt mỏi thông thường, vì có thể đó là dấu hiệu của sốc nhiệt hoặc rối loạn điện giải. Để bù nước đúng cách trong mùa hè, cần lưu ý không đợi đến khi thấy khát mới uống, bởi lúc cảm nhận được cơn khát thì cơ thể có thể đã rơi vào trạng thái mất nước nhẹ.
Thói quen uống nước nên là uống từng ngụm nhỏ và chia làm nhiều lần trong ngày thay vì uống quá nhiều cùng một lúc. Khi cơ thể đổ mồ hôi nhiều, việc bổ sung nước phải đi đôi với lưu ý về chất điện giải. Đặc biệt, người cao tuổi cần được quan tâm kỹ lưỡng hơn do cảm giác khát ở độ tuổi này thường bị suy giảm, khiến họ có thể không nhận biết được ngay cả khi cơ thể đang mất nước nghiêm trọng. Ngoài ra, việc quan sát màu sắc nước tiểu cũng là một cách nhận biết hiệu quả, trong đó màu vàng nhạt là lý tưởng nhất, còn nếu nước tiểu quá sẫm màu thì đó là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu nước.
Bên cạnh đó, bác sĩ khuyến cáo không nên uống một lượng lớn nước đá ngay sau khi đi bộ đường dài hoặc tập thể dục trong mùa hè. Khi cơ thể đang ở trạng thái nhiệt độ cao, giãn mạch và nhịp tim nhanh, việc dung nạp quá nhiều nước đá đột ngột có thể gây khó chịu cho hệ tiêu hóa, làm co mạch máu đột ngột, gây dao động thần kinh thực vật, thậm chí dẫn đến chóng mặt. Phương án tối ưu là nghỉ ngơi trước ở nơi thoáng mát, sau đó uống từng ngụm nhỏ nước ở nhiệt độ phòng và có thể bổ sung thêm điện giải nếu cơ thể đổ mồ hôi quá nhiều.
Theo bác sĩ Lưu, không phải ai cũng cần đến các loại nước uống thể thao. Ngoại trừ các nhóm đặc thù gồm người làm việc ngoài trời trong thời gian dài, người đổ mồ hôi đầm đìa, người vận động dưới nền nhiệt độ cao, người bị tiêu chảy hoặc người cao tuổi có cảm giác chán ăn, những người khác cần đặc biệt cẩn trọng. Dù việc bổ sung nước điện giải đúng cách mang lại nhiều lợi ích, một số loại nước uống thể thao trên thị trường hiện nay lại chứa hàm lượng đường khá cao, vì vậy người dân tuyệt đối không nên lạm dụng và sử dụng chúng để thay thế hoàn toàn cho nước lọc hàng ngày.
Ngày 8.4, Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng (xã Núi Thành, thành phố Đà Nẵng) cho biết vừa phẫu thuật thành công khối u nang buồng trứng kích thước lớn cho một nữ bệnh nhân 33 tuổi.
Trước đó, vào ngày 31.3, bệnh nhân V.T.T.V (33 tuổi, ở xã Núi Thành) đến bệnh viện trong tình trạng đau tức vùng bụng kéo dài.
Qua thăm khám và siêu âm, các bác sĩ phát hiện buồng trứng trái có khối u lớn khoảng 14 cm, bên trong chứa nhiều vách.
Sau khi hội chẩn, ê kíp y bác sĩ Khoa Phụ sản của Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng đã tiến hành phẫu thuật vào ngày 3.4.
Ca phẫu thuật diễn ra thuận lợi, khối u được bóc tách hoàn toàn. Đáng chú ý, các bác sĩ đã nỗ lực bảo tồn tối đa chức năng sinh sản cho người bệnh.
Chia sẻ sau điều trị, chị V. cho biết trước đó chỉ nghĩ mình bị đau bụng thông thường nên khá chủ quan, không đi khám sớm. Khi vào viện mới phát hiện khối u lớn như vậy.
Bác sĩ Bùi Thị Viễn Phương, Phó trưởng Khoa Phụ sản, cho hay u nang buồng trứng là bệnh lý phổ biến nhưng thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện ở giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khối u đã lớn, gây đau hoặc chèn ép các cơ quan xung quanh.
Bác sĩ Phương cũng nhấn mạnh, việc phát hiện sớm giúp quá trình điều trị đơn giản hơn và tăng khả năng bảo tồn chức năng sinh sản cho người bệnh.
Các chuyên gia khuyến cáo, phụ nữ nên khám phụ khoa định kỳ từ 6 - 12 tháng/lần, kể cả khi không có biểu hiện bất thường. Khi xuất hiện các dấu hiệu như đau bụng dưới kéo dài, rối loạn kinh nguyệt, bụng to bất thường hoặc tiểu nhiều lần, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.
