Ngày 14-7, trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Sái Công Hồng – chuyên gia khảo thí – nhìn nhận việc tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học thành hai kỳ thi riêng không phải đến hôm nay mới đưa ra.
Vấn đề này từng có nhiều ý kiến, đề xuất, tranh luận và cơ quan quản lý cũng nhiều lần khẳng định kỳ thi tốt nghiệp THPT với mục đích chính hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông và một số mục đích khác, các trường học hoàn toàn có thể tự chủ tuyển sinh.
Thời gian gần đây kỳ thi tốt nghiệp ngoài mục đích như trước còn nhấn mạnh việc cung cấp dữ liệu đủ độ tin cậy, trung thực, đánh giá đúng năng lực của học sinh để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp sử dụng trong tuyển sinh theo tinh thần tự chủ.
Điều này theo ông Hồng khiến nhiều người vẫn hiểu đây là kỳ thi “2 trong 1”.
Trong khi về bản chất theo quy định của Luật Giáo dục thực chất chỉ là kỳ thi tốt nghiệp THPT, nên cần hiểu rõ việc sử dụng kết quả thi.
“Trước đây tổ chức kỳ thi đại học mỗi năm tạo áp lực lớn, là gánh nặng cho người học. Hiện học sinh đã tham gia các kỳ thi đánh giá năng lực ở các trường đại học chiếm tỉ trọng cao. Nếu áp dụng như các trường đại học đang thực hiện, một năm thi nhiều lần, đánh giá nhiều lần thì sẽ giảm được áp lực cho thí sinh”, TS Hồng phân tích.
Tuy nhiên thí sinh ở vùng khó khăn, vùng xa, vùng sâu chưa tham gia được nhiều. Vì vậy muốn kỳ thi làm căn cứ để có kết quả xét tuyển đại học, các trường đại học cần xây dựng các kỳ thi tuyển sinh rộng khắp, công bằng, khách quan và không thiên kiến cho đối tượng nào.
Một giáo viên THPT ở TP.HCM cho rằng cần nhất là kỹ thuật khảo thí, đầu tư công nghệ, camera giám sát phòng thi để loại bỏ tốt nhất những tiêu cực dù là kỳ thi nào. Chuyện “2 trong 1” hay tách thành các kỳ thi khác nhau không phải là “nút mở” cho vấn đề này.
TS Hoàng Ngọc Vinh, chuyên gia giáo dục, nhìn nhận đề xuất tách thành 2 kỳ thi từ câu chuyện gian lận ở Tuyên Quang là chỉ Tuyên Quang hay có thể ở một vài nơi khác có tiêu cực do kỳ thi “2 trong 1” mà thay đổi tách thành 2 kỳ thi?
Theo ông, vấn đề phải tính đến giải pháp trọng tâm là chính sách, kỹ thuật khảo thí và con người. Gốc của vấn đề nằm ở chính sách thi và xét tuyển còn nhiều bất hợp lý, trong khi công tác khảo thí vẫn vận hành bằng một đội ngũ chủ yếu làm kiêm nhiệm, mùa vụ, thiếu chuẩn nghề nghiệp, thiếu công nghệ và thiếu cơ chế giám sát độc lập đủ mạnh.
“Không thể cứ xảy ra một vụ việc nghiêm trọng là lại nghĩ đến chuyện tách kỳ thi. Tách hai kỳ thi là một thay đổi chính sách lớn, phải đánh giá đầy đủ tác động đến chi phí xã hội, áp lực học sinh, công bằng vùng miền, chất lượng tuyển sinh và nguy cơ luyện thi đại học nở rộ như trước đây. Không thể vì một nguyên nhân không cốt lõi mà chuyển hướng cả hệ thống”, ông Vinh đánh giá.
Giải pháp, theo TS Hoàng Ngọc Vinh phải là cải cách tận gốc chính sách thi và xét tuyển, hiện đại hóa công nghệ khảo thí, xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, quản trị dữ liệu trước khi công bố điểm, giám sát độc lập và hình thành đội ngũ khảo thí chuyên nghiệp.
Còn TS Sái Công Hồng gợi ý các trường đại học liên kết theo khối ngành đào tạo để xây dựng đề thi, bài thi đánh giá năng lực để tuyển chọn đúng năng lực thí sinh.
“Cần đổi mới cái phương thức ra đề thi bằng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, thi trên máy tính, thi nhiều lần và chọn kết quả cao nhất để tránh gian lận”, ông Hồng nêu giải pháp.
Dựa trên chỉ tiêu và số lượng nguyện vọng 1 của từng trường, phụ huynh, học sinh có thể điều chỉnh nguyện vọng lớp 10 từ nay đến 17h ngày 8/5.
Năm nay, TP HCM có hơn 169.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng gần 43.000 so với năm ngoái. Khoảng 70% trong số này có suất vào lớp 10 công lập.
Kỳ thi vào lớp 10 dự kiến vào ngày 1-2/6 với ba môn Toán, Văn, Ngoại ngữ (chủ yếu Tiếng Anh). Nhóm có nguyện vọng vào trường chuyên sẽ làm bài môn chuyên tương ứng. Riêng ở xã đảo Thạnh An, đặc khu Côn Đảo, các trường xét tuyển vào lớp 10 bằng học bạ.
Thời gian gần đây, tình trạng học sinh sử dụng xe điện "độ chế" có xu hướng gia tăng. Việc tự ý nâng công suất, tháo bỏ thiết bị an toàn hoặc lắp thêm phụ kiện không đúng quy chuẩn khiến xe điện mất ổn định, khó kiểm soát, đặc biệt trong các tình huống bất ngờ dễ xảy ra tai nạn nếu các em không có kỹ năng xử lý, có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, làm gia tăng nguy cơ tai nạn giao thông.
Trước tình hình đó, sáng 14-4, Đội Cảnh sát giao thông An Lạc thuộc Phòng Cảnh sát giao thông (PC08) Công an TP.HCM phối hợp Công an xã Vĩnh Lộc tiến hành kiểm tra bất ngờ bãi xe Trường THCS Đồng Đen và Trường THCS Vĩnh Lộc A.
Theo ghi nhận, tại bãi xe Trường THCS Đồng Đen trên đường Quách Điêu (ấp 67), hàng trăm học sinh sử dụng xe đạp điện để đi học mỗi ngày.
Kết quả lực lượng chức năng kiểm tra cho thấy đa số các xe điện giữ nguyên thiết kế ban đầu của nhà sản xuất, không phát hiện trường hợp "độ chế" hay thay đổi kết cấu trái quy định. Tuy nhiên nhiều trường hợp xe điện được học sinh tự ý gắn thêm hoặc tháo bớt các phụ kiện như đèn, phuộc... để trang trí cũng tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ.
Qua công tác kiểm tra, đây được xem là kết quả bước đầu ghi nhận từ sự phối hợp giữa lực lượng chức năng, nhà trường và gia đình trong công tác tuyên truyền, quản lý các em học sinh.
Làm việc với Ban giám hiệu nhà trường, thiếu tá Lê Minh Trí, Phó đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông An Lạc, cho biết không chỉ dừng lại ở việc các em học sinh có "xu hướng" thích "độ chế" xe điện, hành vi tham gia giao thông của học sinh cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro như không đội mũ bảo hiểm, đi dàn hàng ngang, chở ba, bám đẩy nhau hoặc sử dụng điện thoại khi đang chạy xe.
Những thói quen này không chỉ đe dọa trực tiếp đến an toàn của các em, mà còn ảnh hưởng đến những người tham gia giao thông xung quanh.
Trước thực trạng đó, lực lượng chức năng đã tăng cường kiểm tra tại các trường học, đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền về độ tuổi lái xe đạp điện, xe máy điện, tác hại của việc "độ chế" xe điện và kỹ năng tham gia giao thông an toàn. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng cũng tăng cường tuần tra, xử lý học sinh vi phạm giao thông trên đường liên quan xe điện.
Ban giám hiệu nhà trường ký cam kết trong việc tuyên truyền, nhắc nhở các em học sinh chấp hành nghiêm Luật Trật tự, an toàn giao thông, không sử dụng xe điện "độ chế"... Nếu học sinh vi phạm nội quy, nhà trường sẽ có biện pháp xử lý kỹ luật, đây được xem là giải pháp thiết thực nhằm nâng cao ý thức tự giác ngay từ sớm của các em học sinh.
Thiếu tá Lê Minh Trí cho biết thêm để hạn chế tai nạn giao thông trong lứa tuổi học sinh, cần sự chung tay của toàn xã hội. Phụ huynh phải quản lý chặt chẽ xe của con em, nhà trường tăng cường giáo dục ý thức pháp luật, còn lực lượng chức năng tiếp tục kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm.
Hôm nay 12.7, trên mạng xã hội xuất hiện bài đăng phản ánh về dấu hiệu tiêu cực tại điểm thi tốt nghiệp THPT tại Trường THPT Hùng Vương (Quảng Trị). Theo nội dung tố cáo, vụ việc gian lận xảy ra tại phòng thi 242, khi có 2 thí sinh được "giám thị làm bài". Nội dung tố cáo còn thông tin 2 thí sinh này trước đó thi thử 3 môn chỉ được 10 điểm, nhưng thi thật lại được 24 điểm.
Khi PV Thanh Niên liên hệ tìm hiểu vụ việc, ông Nguyễn Minh Phương, Hiệu trưởng Trường THPT Hùng Vương, cho biết ông chưa nắm được thông tin gì liên quan đến nội dung tố cáo tiêu cực, nhưng cũng sẽ cho rà soát, xác minh và phản hồi sau.
Cũng trong ngày hôm nay, sau khi nhận được thông tin từ Thanh Niên, một lãnh đạo Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Trị cho biết sẽ cho kiểm tra lại.
Trước đó, như Thanh Niên đã thông tin, sáng 10.7 trên mạng xã hội xuất hiện các bài đăng phản ánh dấu hiệu tiêu cực tại điểm thi Trường THPT Lê Trực, cho rằng một số cán bộ coi thi và thành viên hội đồng thi đã hướng dẫn, chỉ bài cho thí sinh là con trai của thầy hiệu trưởng Trường THPT Lê Trực. Ngay sau đó, Sở GD-ĐT tỉnh Quảng Trị tổ chức họp khẩn và kiểm tra, xác minh để làm rõ vụ việc.
Ngày 11.7, UBND tỉnh Quảng Trị gửi văn bản đến Sở GD-ĐT, Công an tỉnh yêu cầu rà soát kết quả thi tốt nghiệp trên địa bàn.
Trong đó, Sở GD-ĐT được giao khẩn trương tiến hành kiểm tra, rà soát toàn bộ quy trình tổ chức coi thi và kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tại điểm thi Trường THPT Lê Trực nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường, các hành vi gian lận, tiêu cực (nếu có). Đồng thời, chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra, rà soát kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 trên địa bàn tỉnh nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường để có biện pháp xử lý; tiếp tục nắm bắt tình hình dư luận phản ánh của học sinh và người dân trên địa bàn để chủ động xử lý.
Công an tỉnh được giao chủ trì, phối hợp với Sở GD-ĐT và các đơn vị liên quan khẩn trương xác minh đầy đủ, khách quan bản chất vụ việc; làm rõ vai trò, trách nhiệm, tính chất, mức độ vi phạm của từng tổ chức, cá nhân; xử lý nghiêm minh các tổ chức, cá nhân sai phạm (nếu có) theo đúng quy định của pháp luật.
