Liên quan đến vụ lật ca nô làm 15 du khách tử vong tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, ngày 15-7, Báo điện tử Tuổi Trẻ đã có trao đổi với ông Trần Việt Phường, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long, về việc bảo đảm an toàn đối với các hoạt động đưa khách tham quan bằng phương tiện đường thủy.
* Theo ông, đâu là những “lỗ hổng” trong công tác bảo đảm an toàn đối với các hoạt động đưa khách tham quan bằng ca nô, tàu cao tốc hoặc phương tiện đường thủy cần sớm được khắc phục?
– Qua vụ việc đau lòng vừa xảy ra tại Phú Quốc có thể thấy công tác bảo đảm an toàn trong hoạt động vận tải khách du lịch đường thủy vẫn còn những khoảng trống. Điều quan trọng nhất là không để an toàn chỉ dừng ở việc đáp ứng quy định trên giấy tờ, mà phải trở thành tiêu chí hàng đầu trong quá trình khai thác.
Một trong những vấn đề cần quan tâm là việc kiểm tra điều kiện an toàn của phương tiện trước mỗi chuyến đi phải được thực hiện nghiêm túc và thường xuyên hơn.
Việc theo dõi, cập nhật diễn biến thời tiết để quyết định có cho phương tiện xuất bến hay không cần được thực hiện chặt chẽ, bởi thời tiết trên biển có thể thay đổi rất nhanh.
Ngoài ra, công tác hướng dẫn an toàn cho du khách trước khi khởi hành ở một số nơi vẫn chưa được chú trọng đúng mức.
Du khách cần được phổ biến cách sử dụng áo phao, vị trí các thiết bị cứu sinh, kỹ năng xử lý khi xảy ra sự cố và phải được yêu cầu mặc áo phao đúng quy định trong suốt hành trình khi cần thiết.
Đối với đội ngũ thuyền trưởng, thuyền viên và nhân viên phục vụ, ngoài chuyên môn điều khiển phương tiện, cần được đào tạo, bồi dưỡng định kỳ về kỹ năng cứu hộ, cứu nạn, sơ cấp cứu và xử lý tình huống khẩn cấp.
Các doanh nghiệp kinh doanh du lịch cũng phải xây dựng quy trình quản lý rủi ro rõ ràng, không vì áp lực phục vụ khách hoặc doanh thu mà xem nhẹ các yếu tố an toàn.
* Có nhiều kiến nghị cần nghiên cứu lại sự phù hợp của ca nô tiêu chuẩn SB (có mui bịt kín) chở khách trên biển, đảo. Quan điểm của ông thế nào?
– Kiến nghị trên cần được các cơ quan chuyên môn nghiêm túc xem xét trên cơ sở khoa học và thực tiễn vận hành.
Việc đánh giá sự phù hợp của ca nô tiêu chuẩn SB (có mui bịt kín) không chỉ dựa vào thiết kế ca nô, mà còn phải tính đến điều kiện sóng gió, luồng tuyến, mục đích khai thác và các yêu cầu an toàn.
Nếu phát hiện những bất cập có thể làm gia tăng rủi ro, cần sớm rà soát, điều chỉnh tiêu chuẩn kỹ thuật hoặc quy định khai thác nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hành khách.
*Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long có khuyến nghị gì đối với doanh nghiệp lữ hành, đơn vị vận chuyển để xây dựng môi trường du lịch sông nước, biển, đảo an toàn, tạo niềm tin cho du khách trong và ngoài nước?
– Trước hết, mỗi doanh nghiệp lữ hành và đơn vị vận chuyển cần xác định an toàn là yếu tố cốt lõi, là nền tảng của chất lượng dịch vụ và uy tín thương hiệu. Không nên vì chạy theo số lượng khách hay lợi nhuận mà bỏ qua các quy trình kiểm tra an toàn hoặc chủ quan trước những diễn biến bất thường của thời tiết.
Đối với doanh nghiệp lữ hành, cần lựa chọn các đối tác vận chuyển đáp ứng đầy đủ điều kiện hoạt động, phương tiện được đăng kiểm, bảo dưỡng định kỳ và có đầy đủ trang thiết bị cứu sinh theo quy định.
Cần xây dựng quy trình đánh giá rủi ro đối với từng chương trình du lịch, thường xuyên cập nhật thông tin thời tiết, chủ động điều chỉnh lịch trình hoặc tạm dừng khai thác khi điều kiện không bảo đảm an toàn.
Các đơn vị vận chuyển phải chấp hành nghiêm các quy định về số lượng hành khách, tuyệt đối không chở quá tải; kiểm tra kỹ tình trạng kỹ thuật của phương tiện trước khi xuất bến; trang bị đầy đủ áo phao, phao cứu sinh, thiết bị liên lạc và hướng dẫn hành khách các kỹ năng cần thiết trước khi khởi hành.
Đội ngũ thuyền trưởng, thuyền viên cũng cần được đào tạo, tập huấn định kỳ về nghiệp vụ cứu hộ, cứu nạn và xử lý các tình huống khẩn cấp trên sông, trên biển.
* Dưới tác động của vụ lật ca nô làm 15 du khách tử vong tại Phú Quốc, theo ông, ngành du lịch ĐBSCL cần điều chỉnh chiến lược quảng bá và phát triển sản phẩm du lịch biển, đảo như thế nào để vừa đảm bảo khai thác được tiềm năng, vừa kiểm soát tốt các rủi ro thiên tai và tai nạn?.
– Vụ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng tại Phú Quốc là lời cảnh báo để toàn ngành du lịch nhìn nhận lại công tác quản trị rủi ro trong hoạt động du lịch biển, đảo.
Nhưng đây không phải là lý do để chúng ta e ngại hoặc hạn chế phát triển loại hình du lịch giàu tiềm năng này. Điều cần thay đổi là cách tiếp cận, từ phát triển theo hướng khai thác tài nguyên sang phát triển dựa trên các tiêu chí an toàn, chất lượng và bền vững.
Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, lợi thế về biển, đảo, sông nước vẫn rất lớn và cần tiếp tục được khai thác. Tuy nhiên, trong chiến lược quảng bá, bên cạnh việc giới thiệu cảnh quan, trải nghiệm và văn hóa bản địa, cần nhấn mạnh hình ảnh điểm đến an toàn, chuyên nghiệp, có hệ thống quản lý rủi ro và dịch vụ đạt chuẩn. Đây cũng là yếu tố ngày càng được du khách, đặc biệt là khách quốc tế, quan tâm khi lựa chọn điểm đến.
Các địa phương cần đầu tư đồng bộ hạ tầng phục vụ du lịch đường thủy, từ bến cảng, khu neo đậu, hệ thống thông tin thời tiết đến phương án cứu hộ, cứu nạn.
Cần xây dựng quy trình ứng phó với các tình huống khẩn cấp, tổ chức diễn tập định kỳ và tăng cường kiểm tra việc chấp hành các quy định về an toàn đối với doanh nghiệp vận tải, lữ hành và các phương tiện đưa khách tham quan.
Về phía doanh nghiệp, cần chủ động ứng dụng công nghệ trong quản lý hành trình, theo dõi diễn biến thời tiết, xây dựng các kịch bản ứng phó rủi ro và sẵn sàng điều chỉnh hoặc hủy tour khi điều kiện không bảo đảm. Không nên xem việc tạm dừng khai thác trong điều kiện thời tiết xấu là thiệt hại, mà đó chính là cách bảo vệ tính mạng du khách và gìn giữ uy tín của điểm đến.
Ngày xưa tôi từng phải ăn cơm với trái cây, cụ thể là ăn với chuối vì không có món khác.
Lúc đó tôi ở một nội trú thời trung học, gặp bữa thức ăn ở trường tệ quá, tôi nuốt không trôi mà khẩu phần của ai cũng có một trái chuối, là món tráng miệng thường xuyên của học trò, không chuối già thì chuối sứ.
Vậy là tôi ăn cơm với chuối, ban đầu cũng lạ lạ, phải chan nước mắm để "rào chắn" độ ngọt. Lâu dần cũng quen, trở thành một dạng nhận thức. Ăn tự nhiên hơn.
Tôi hỏi một người bạn dân Cần Thơ gốc Gò Công: Dân miền Tây ăn cơm với chuối, xoài hoặc dưa hấu có phải bất đắc dĩ không?
Ông trả lời: "Nhiều người lớn nói hồi xưa làm lụng ngoài đồng nên gặp chuối chín thì xắn ra ăn với cơm, ăn lẹ để làm tiếp riết thành quen, còn ăn với xoài - non hoặc xanh thì kèm với khô hay món kho lạt là có chủ đích đàng hoàng.
Như vậy ăn cơm với xoài phức tạp hơn, phải gọt vỏ bằng dao và cắt miếng để loại bỏ hột, không phải là bữa cơm tiện ích như ăn cơm với chuối mà là một dạng bữa ăn chính thức dùng xoài như một thứ điều vị đối với cái mặn của mắm, của khô".
Tôi hỏi: "Thế ông từng ăn cơm với chuối chưa?". Ông nói kẹt lắm mới ăn cơm với chuối chan nước mắm.
Nhiều người dân miền Tây thường nói một câu tự an ủi: "Cơm có chuối là đủ đôi, nghèo mấy cũng vui". Câu này nói về hai loại nông sản quen thuộc tại chỗ của người dân tại đây: cơm - từ gạo và chuối.
Người Việt có hai lằn ranh trong văn hóa ẩm thực của số đông: mặn và ngọt. Cơm là thứ tinh bột nặng về bên mặn hơn nhiều. Người ta thường nói: "Cơm với cá như má với con". Đó cũng là một thứ kinh nghiệm chắt lọc từ ngàn năm.
Tinh bột cơm được xếp vào loại carbonhydrate (bột đường) chung với chuối chín là hỗn hợp của ba thứ đường sucrose, fructose và gluocose. Các thứ đó cũng được xếp loại là carbonhydrate. Một món ăn thường dành cho những người làm việc nặng.
Còn những trái cây khác? Do là một địa phương phong phú trái cây nhiệt đới, người miền Nam đã thử đưa trái cây vào trong bữa cơm, nhưng không phải kiểu bất đắc dĩ như hoàn cảnh cơm với chuối đã nói ở trên.
Ngoài cá hay động vật địa phương sông nước, ngoài rau, người miền Tây thường đưa các loại trái cây vào bữa ăn làm phong phú cho hương vị mảng xanh thực vật.
Trước là cây nhà lá vườn từ thời xưa theo lối tự cung tự cấp. Nhưng ăn với loại trái cây nào ngon, nhận thức hình thành, món đó sẽ được giữ lại và phổ biến.
Những món còn lại đó ăn trong bữa cơm, ta có thể thấy như dưa hấu trong những bữa ăn tại rẫy. Rồi một số món được nâng cấp lên thành cao cấp hơn như gỏi măng cụt.
Trong văn học, phần viết về các loại mắm miền Nam, Vũ Bằng đã dành một đoạn để tả lại sự ngạc nhiên của mình khi lần đầu chứng kiến nếp ăn uống của người bản địa. Ông kể lại cảnh nhìn thấy người dân lao động xới một chén cơm trắng phau phau, gắp một miếng khô mặn chát hoặc một miếng mắm sống, rồi ngay lập tức cắn kèm một miếng dưa hấu đỏ au hoặc bẻ trái chuối cắn ăn cùng cơm.
Kiểu ăn thực ra là để cân bằng cái mặn của miếng khô. Còn nói mắm sống mặn chát có lẽ Vũ Bằng tiên sanh chưa biết hân thưởng mắm miền Nam.
Trong các tản văn viết về ẩm thực tuổi thơ hay đời sống xóm giềng, Nguyễn Ngọc Tư thường xuyên nhắc đến cảnh những đứa trẻ hoặc những người nông dân đi làm đồng về trễ, lỡ bữa.
Nguyễn Ngọc Tư viết: Họ thường bới một chén cơm hoặc dĩa cơm nguội, trong bếp không còn đồ mặn gì ngoài chút nước tương hay cặn nước kho cá tộ. Người ta chan chút nước mặn mòi đó vào cơm, rồi lột một trái chuối sứ chín rục bóp bấy trộn đều vào chén cơm rồi lùa ăn.
Đó là một hoàn cảnh, không phải là món thư khoái (comfort food) như các nhà tiếp thị du lịch nói: cơm với chuối ngon nhức nách.
Khi nói "cơm chuối ngon nhức nách", họ phải chứng minh cái việc vượt qua lằn ranh mặn ngọt bằng nghiễn ra một số món cơm với chuối 2.0, 3.0, như dùng chuối xắt miếng nhỏ, tẩm bột chiên rồi đem kho ăn với cơm biểu sao không nhức nách?
Cũng có thể nói thêm, những người làm việc nặng ngoài trời, cần nhiều năng lượng, nên thích đồ ngọt. Trong các loại trái cây, dễ trồng nên chuối được dùng làm nguồn "ngọt" tạo năng lượng. Đó là một hành trình truyền thống.
Cho đến khi khá giả, cảnh người cha ăn cơm với chuối ngoài đồng gây luyến nhớ. Mỗi người làm một chén cơm chuối. Nhưng phải có nước mắm, chớ không quen, ăn cơm với chuối chay sao được!
Có lẽ chính vì vậy chuối ấy đã đi vào đời sống phong phú hơn chớ không chỉ là cơm với chuối. Bánh tét nhưn chuối có tỷ lệ ăn ngang với bánh tét nhưn mặn. Bánh chuối - dùng bột bánh mì nhào chung với chuối rồi nướng chín, cũng là một sản phẩm nằm trong khẩu vị của người miền Tây.
Các nhà tiếp thị du lịch còn đi xa hơn, chiên cơm với các thứ xong, nắm lại thành vắt, cho chuối vào làm nhưn như một biến tấu của bánh tét nhưn chuối.
Biết đến Việt Nam qua những thước phim trên mạng xã hội, hai du khách Pháp Juliette Apollon và Egan Wolff quyết định dành 8 ngày trong chuyến đi du lịch vòng quanh châu Á để khám phá các điểm đến nổi tiếng tại Việt Nam.
Và họ đến Hà Nội vào một ngày cuối tháng 12-2025. Sau khi ghé thăm hồ Gươm, lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, thưởng thức các món ngon Hà Nội, họ dành một buổi chiều đi dạo quanh hồ Trúc Bạch.
"Chúng tôi tình cờ nhìn thấy ngôi đền nhỏ xinh nên quyết định ghé thăm. Vừa tới sân đền, chúng tôi bị thu hút bởi tiếng nhạc, nghĩ có hoạt động biểu diễn nên cả hai tò mò xem thử.
Trước mắt chúng tôi là không gian rực rỡ, một cô gái diện trang phục rất đẹp và mọi người đều chăm chú xem màn biểu diễn đó", Juliette Apollon chia sẻ.
Hoạt động khiến hai du khách Pháp chú ý chính là lễ hầu đồng tại đền Thủy Trung Tiên - ngôi đền nằm ở đảo nhỏ trên hồ Trúc Bạch, bao quanh bởi cây xanh. Lối vào đền là một cây cầu nhỏ nối từ đường Thanh Niên lên đảo.
Đây là lần đầu tiên Juliette Apollon và Egan Wolff được chứng kiến một nghi lễ tâm linh trong đời sống của người Việt.
"Mọi thứ đều rất đẹp, từ ngôi đền trang phục đến người biểu diễn. Dù không có hướng dẫn viên nhưng tôi cảm nhận được rằng đây là một hoạt động tâm linh.
Khi đến Việt Nam, chúng tôi nghĩ rằng mình sẽ được ngắm cảnh đẹp, ăn ngon… không nghĩ rằng mình may mắn được trải nghiệm một hoạt động thú vị như thế này trong chuyến đi", Egan Wolff hào hứng.
Theo Juliette, ở Pháp cũng có một số điệu nhảy mang đậm bản sắc văn hóa nhưng thường không gắn với hoạt động tâm linh hay tôn giáo. Với cô, nghi lễ hầu đồng ấn tượng bởi sự rực rỡ của không gian bên trong ngôi đền cho đến trang phục của cô đồng.
"Khi đang chăm chú xem, bỗng cô gái biểu diễn ra đưa tiền cho chúng tôi. Đó là tiền giấy Việt Nam. Mới đầu không hiểu chuyện gì nên chúng tôi từ chối, bởi nghĩ rằng có lẽ mình không nghĩ số tiền đó dành cho mình.
Nhưng sau đó có người nói rằng đó là "lucky money", một phần trong nghi lễ truyền thống. Đó thực sự là một điều bất ngờ với chúng tôi", Juliette chia sẻ.
Còn Egan Wolff lại thấy việc nhận tiền khi xem "biểu diễn" đi ngược lại với quy luật thông thường.
"Lẽ thường, chúng tôi phải cảm ơn cô ấy vì màn biểu diễn, nhưng ở đây chúng tôi lại vừa được xem vừa nhận được sự cảm ơn của người biểu diễn… Điều đó thực sự thú vị.
Có người nói với tôi rằng những đồng tiền này sẽ mang lại may mắn, chúng tôi chắc chắn sẽ giữ gìn cẩn thận và ghi nhớ những kỷ niệm đẹp này", Egan Wolff nói.
Theo dữ liệu của Cục Thống kê, trong 6 tháng đầu năm 2026 du lịch Việt Nam đã đón 12,3 triệu lượt. Những trải nghiệm mang đậm bản sắc văn hóa bản địa là một yếu tố giúp thu hút du khách quốc tế đến với Việt Nam.
Sông Javari, con sông chia cắt Brazil và Peru, len lỏi sâu trong rừng Amazon gần như nguyên sơ. Dọc tuyến sông, dấu vết con người rất thưa thớt, chủ yếu là vài con thuyền hoặc cầu tàu phía Peru.
Trong khi đó, phía bờ Brazil được đánh dấu rõ ràng là vùng đất của người bản địa thung lũng Javari - khu bảo tồn có mật độ các cộng đồng sống biệt lập cao nhất thế giới.
Người ngoài bị cấm xâm nhập, song tài nguyên phong phú khiến nhiều đối tượng vẫn tìm cách tiến vào trái phép.
Khoảng 6.000 người được ghi nhận sinh sống tại đây, trong khu vực có diện tích tương đương Bồ Đào Nha. Tuy nhiên, con số này chỉ bao gồm các nhóm đã có tiếp xúc với thế giới bên ngoài, trong khi nhiều cộng đồng khác vẫn hoàn toàn biệt lập.
Phóng viên của tạp chí National Geographic (Mỹ) đã thực hiện chuyến đi tới khu vực này để tìm hiểu về cuộc sống của bộ lạc vẫn biệt lập với thế giới.
Ngôi làng São Luís nằm cách thị trấn Atalaia do Norte khoảng 320 km dọc theo sông Javari. Đây là nơi sinh sống của khoảng 200 người thuộc bộ lạc Kanamari. Những người đứng đầu bộ lạc đã cho phép phóng viên cùng một đoàn làm phim đến thăm.
Trong 8 ngày, cả nhóm sống trong khu định cư gọn gàng với những ngôi nhà gỗ dựng trên cọc. Họ thức dậy khi tù trưởng Mauro Kanamari (người Kanamari lấy tên bộ tộc làm họ) thổi tù và. Cả đoàn bắt đầu theo chân phụ nữ thu hoạch sắn và đàn ông đi săn, đánh cá.
Những năm gần đây, áp lực từ khai thác gỗ, đánh bắt và khai khoáng trái phép gia tăng, khiến cuộc sống của các bộ tộc bị đe dọa. Hiện bộ lạc Kanamari vẫn cố gắng tìm những cách mới để bảo vệ đất đai và lối sống cổ xưa.
Dù giới trẻ ở São Luís được nuôi dạy theo truyền thống, một số người như João Kanamari lại được gửi đến thị trấn Atalaia do Norte - nơi cách đó khoảng 9 tiếng đi thuyền để học thêm.
João, 20 tuổi, vốn là cháu trai của tộc trưởng Mauro. Nhiệm vụ của anh là ghi lại các cuộc tuần tra bằng điện thoại thông minh, đăng tải lên mạng. Khi còn ở tuổi thiếu niên, anh được gửi đến Atalaia do Norte để học tiếng Bồ Đào Nha và làm cầu nối giữa cộng đồng mình với thế giới bên ngoài.
Với người Kanamari, rừng Amazon là "cha mẹ", nguồn cung cấp mọi thứ cho cuộc sống. Vì vậy, việc khai thác tài nguyên gây tổn hại môi trường, đe dọa trực tiếp đến sự tồn tại của họ. Tuy nhiên, việc chống lại các nhóm xâm nhập tiềm ẩn nhiều bất ổn. Năm 2022, hai người gồm nhà hoạt động Bruno Pereira và nhà báo Dom Phillips đã bị sát hại trong khu vực, làm dấy lên lo ngại về mức độ bạo lực.
Dù đối mặt rủi ro, người Kanamari vẫn tổ chức các nhóm tuần tra, phối hợp với cơ quan phụ trách người bản địa Brazil (FUNAI) và tổ chức UNIVAJA để giám sát lãnh thổ. Họ được hỗ trợ phương tiện liên lạc và nhiên liệu, nhưng trang bị hạn chế khiến việc đối đầu trực tiếp gần như không thể. Thay vào đó, họ chọn cách ghi nhận và báo cáo.
Với João, nhiệm vụ hàng ngày của mình là tuần tra rồi quay lại hình ảnh bằng điện thoại thông minh rất quan trọng.
"Chúng tôi muốn thế giới nhìn thấy để có thể giúp đỡ", João nói, cho biết việc bảo vệ rừng Amazon không chỉ vì cộng đồng của họ mà còn vì lợi ích chung của toàn cầu.
