Anh Hang Phalla (43 tuổi, quốc tịch Campuchia) được chẩn đoán mắc ung thư dạ dày với khối u nằm ở vùng tâm vị – vị trí chuyển tiếp giữa thực quản và dạ dày. Người bệnh thường xuyên nuốt nghẹn, ăn uống khó khăn.
Tại Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM, các bác sĩ nhận định khối u đã phát triển lớn, không còn phù hợp để phẫu thuật triệt để. Anh Hang Phalla được chỉ định hóa trị tân bổ trợ nhằm thu nhỏ tổn thương trước khi can thiệp ngoại khoa.
Để đảm bảo dinh dưỡng trong quá trình điều trị, các bác sĩ đã thực hiện mở thông dạ dày nuôi ăn. Sau 8 chu kỳ hóa trị tân bổ trợ, khối u đáp ứng tốt và thu nhỏ đáng kể, đưa bệnh nhân trở lại ngưỡng có thể phẫu thuật. Tuy nhiên, việc cắt bỏ khối u nằm ở vùng chuyển tiếp giữa ngực và bụng là một thách thức khi vừa phải đảm bảo lấy sạch tổn thương vừa tránh ảnh hưởng các cấu trúc quan trọng xung quanh.
Các bác sĩ Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM đã trao đổi chuyên môn với các chuyên gia từ Nhật Bản để xây dựng chiến lược điều trị tối ưu. Ê-kíp thống nhất lựa chọn phẫu thuật robot Da Vinci Xi nhằm tăng độ chính xác trong các thao tác bóc tách ở vùng giải phẫu hẹp và khó tiếp cận và giúp bệnh nhân hồi phục nhanh hơn. Ca mổ được hợp tác thực hiện tại Bệnh viện FV – nơi vừa triển khai hệ thống phẫu thuật robot da Vinci Xi hiện đại hàng đầu Đông Nam Á.
Ngày 14.5, cuộc phẫu thuật được thực hiện bởi các chuyên gia Việt Nam và Nhật Bản: GS-TS-BS Koichi Suda – Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Fujita; PGS-TS-BS Masaya Nakauchi – chuyên gia phẫu thuật robot cắt dạ dày và thực quản, Đại học Y Fujita; ThS-BS.CKII Phan Văn Thái – Trưởng khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện FV và BS.CKII Nguyễn Viết Hải – Bệnh viện Đại học Y dược TP.HCM.
Ung thư tâm vị luôn là thách thức đối với phẫu thuật viên bởi vị trí đặc biệt của khối u. Cuộc mổ không chỉ đòi hỏi tiếp cận từ ổ bụng mà còn phải xử lý đoạn thực quản nằm sâu ở vùng chuyển tiếp giữa ngực và bụng. Ngoài ra, theo ThS-BS.CKII Phan Văn Thái, quá trình hóa trị trước mổ giúp thu nhỏ khối u nhưng cũng khiến các mô phù nề và xơ hóa hơn, làm tăng độ khó của việc bóc tách.
Theo kế hoạch ban đầu, các bác sĩ dự kiến cắt phần trên dạ dày cùng đoạn thực quản chứa khối u, với diện cắt cách bờ trên tổn thương tối thiểu 3cm nhằm bảo đảm nguyên tắc ung thư học. Ê-kíp sử dụng robot nội soi tiếp cận chính xác khối u qua đường bụng, thực hiện diện cắt theo tính toán và gửi mẫu mô đi sinh thiết lạnh.
Tuy nhiên, khoảng 25 phút sau đó, kết quả sinh thiết cho thấy tế bào ung thư vẫn hiện diện ở diện cắt. Ê-kíp nhanh chóng mở rộng cuộc mổ: tạo thêm 4 lỗ ở lồng ngực, đưa các cánh tay robot vào trung thất, cắt thực quản ở vị trí sâu và khó tiếp cận.
Việc kết hợp đồng thời hai đường tiếp cận bụng – ngực khiến độ phức tạp của ca mổ tăng lên đáng kể, đòi hỏi tính toán chính xác để vừa bảo đảm diện cắt an toàn, vừa hạn chế tối đa xâm lấn. Đây là tình huống đã được các chuyên gia dự liệu từ trước. “Chúng tôi tiến hành cắt thêm khoảng 5cm thực quản qua đường ngực để bảo đảm loại bỏ hoàn toàn các tế bào ung thư”, ThS-BS.CKII Phan Văn Thái cho biết.
Sau gần 10 tiếng đồng hồ tập trung cao độ, ê-kíp đã nạo vét hạch triệt để và thực hiện thành công khâu nối thực quản với phần dạ dày còn lại để tái lập đường tiêu hóa.
Sự chuyển hướng chiến lược kịp thời đã mang lại kết quả khả quan. Đến ngày thứ 5 sau mổ, bệnh nhân được rút các ống dẫn lưu và bắt đầu ăn lỏng. Ngày thứ 8, anh Hang Phalla đã có thể ăn cháo xay, phục hồi thể trạng ổn định và được xuất viện để tiếp tục theo dõi theo phác đồ.
“Xin cảm ơn thật nhiều, đặc biệt là bác sĩ điều dưỡng và tất cả mọi người nơi đây. Tôi có một cơ hội thật tuyệt vời được điều trị bằng robot, được các chuyên gia trong lĩnh vực robot của Việt Nam và Nhật Bản thực hiện ca phẫu thuật!”, anh Hang Phalla xúc động chia sẻ trước ngày xuất viện.
Ca phẫu thuật thành công của bệnh nhân Hang Phalla cho thấy vai trò của sự phối hợp đa chuyên khoa, hợp tác quốc tế và ứng dụng công nghệ robot trong điều trị những ca ung thư phức tạp.
Hiện nay, phẫu thuật robot vẫn là lĩnh vực đòi hỏi chi phí đầu tư rất lớn, khiến số lượng hệ thống robot thế hệ mới tại Việt Nam còn hạn chế. Từ đầu năm 2026 khi đưa vào vận hành hệ thống robot da Vinci Xi, FV đã định hướng phát triển mô hình hợp tác nhằm tạo điều kiện cho các bác sĩ và chuyên gia ngoại khoa từ các bệnh viện khác tham gia đào tạo, cấp chứng chỉ và sử dụng hệ thống robot tại FV để phẫu thuật cho bệnh nhân.
Sự hợp tác y tế công nghệ cao này được kỳ vọng sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách tiếp cận kỹ thuật tiên tiến cho bác sĩ, đồng thời người bệnh Việt Nam sẽ không phải ra nước ngoài điều trị.
Bệnh viện FV triển khai phẫu thuật robot da Vinci Xi trong điều trị các bệnh lý phức tạp ở gan, đường tiêu hóa, tiết niệu, phụ khoa. Để biết thêm thông tin, bạn đọc liên hệ Bệnh viện FV, số 06 Nguyễn Lương Bằng, phường Tân Mỹ (quận 7 cũ), TP.HCM, hoặc liên hệ (028) 3511 3333.
Những yếu tố ảnh hưởng đến đường huyết không chỉ là lượng tinh bột trong khoai mà còn là cấu trúc của tinh bột, lượng chất xơ và các hợp chất sinh học khác. Do vậy, khoai lang dù là thực phẩm có nhiều tinh bột nhưng lại có thể giúp ổn định đường huyết nếu ăn đúng cách, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Trên thực tế, nhiều bằng chứng nghiên cứu cho thấy khoai lang không gây tăng đường huyết đột ngột như các loại tinh bột trắng như cơm, bánh mì, bánh ngọt, bún hay phở. Ngược lại, khoai lang còn hỗ trợ kiểm soát chuyển hóa đường glucose trong cơ thể.
Một trong những yếu tố quan trọng nhất giải thích điều này là chỉ số đường huyết (GI). Khoai lang có chỉ số GI ở mức trung bình, thường vào khoảng 50 - 60, thấp hơn so với nhiều loại thực phẩm làm từ tinh bột trắng như bánh mì trắng hay cơm trắng.
Điều này có nghĩa là đường glucose từ khoai lang được giải phóng vào máu chậm hơn, giúp tránh tình trạng đường huyết tăng vọt rồi giảm nhanh sau đó.
Ngoài ra, hàm lượng chất xơ trong khoai lang cũng rất quan trọng. Chất xơ giúp làm chậm quá trình tiêu hóa bằng cách kéo dài thời gian thức ăn lưu lại trong dạ dày và ruột non.
Khi quá trình tiêu hóa chậm lại, đường glucose được giải phóng từ từ vào máu thay vì ồ ạt. Điều này giúp cơ thể kiểm soát đường huyết tốt hơn. Ngoài ra, chất xơ còn nuôi dưỡng hệ vi sinh đường ruột, từ đó gián tiếp cải thiện khả năng chuyển hóa đường glucose.
Bên cạnh đó, không thể bỏ qua vai trò của tinh bột kháng, một dạng tinh bột đặc biệt có trong khoai lang. Khác với tinh bột thông thường, tinh bột kháng không bị tiêu hóa ở ruột non mà đi xuống đại tràng và được vi khuẩn lên men tại đây. Quá trình này tạo ra các a xít béo chuỗi ngắn có tác dụng cải thiện độ nhạy insulin và giảm phản ứng đường huyết sau ăn.
Ngoài ra, cấu trúc tinh bột trong khoai lang cũng góp phần quan trọng. Tinh bột gồm hai thành phần chính là amylose và amylopectin. Amylose tiêu hóa chậm hơn, trong khi amylopectin dễ bị phân giải nhanh thành glucose. Khoai lang có tỷ lệ amylose tương đối cao hơn so với nhiều món làm từ tinh bột trắng. Do đó, tốc độ giải phóng đường glucose vào máu chậm hơn.
Một yếu tố quan trọng khác là cách chế biến. Cùng là khoai lang nhưng nếu nấu theo các phương pháp khác nhau thì tác động lên đường huyết cũng khác nhau. Luộc hoặc hấp thường giúp giữ chỉ số đường huyết ở mức thấp hơn, trong khi nướng hoặc chiên có thể làm tăng chỉ số này do phá vỡ cấu trúc tinh bột và tạo ra nhiều đường đơn hơn, theo Eating Well.
Miền Bắc, Trung đang bước vào đỉnh điểm nắng nóng, nhiều nơi vượt ngưỡng 40 độ C trong hôm nay và ngày mai, khiến điều hòa không khí trở thành thiết bị không thể thiếu. Các bác sĩ nêu những sai lầm khi dùng điều hòa mùa nóng có thể dẫn đến bệnh nghiêm trọng.
Theo đó, bác sĩ Trần Đình Thắng, Khoa Cấp cứu đột quỵ, Bệnh viện Lão khoa Trung ương (Hà Nội), nói sai lầm phổ biến nhất là chuyển trạng thái đột ngột từ môi trường nóng ngoài trời vào thẳng phòng điều hòa lạnh, hoặc ngược lại.
Khi đó, cơ thể không thích nghi kịp, mạch máu co đột ngột, gây choáng váng. Người cao tuổi, trẻ nhỏ và người lao động ngoài trời là nhóm nguy cơ cao nhất. "Cơ thể cần một giai đoạn chuyển tiếp để hạ nhiệt dần, không thể nhảy ngay từ nóng sang lạnh hay ngược lại", bác sĩ Thắng nhận định.
Người làm việc ngoài trời thường ra nhiều mồ hôi, cần lau khô người trước khi vào phòng điều hòa để tránh hạ nhiệt đột ngột. Khi muốn ra ngoài, nên mở cửa đứng vài phút cho quen với nhiệt độ xung quanh rồi mới bước ra.
Một nguy cơ khác ít được chú ý là chất lượng không khí trong phòng ngủ. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, chỉ ra rằng nhiều gia đình đóng kín hoàn toàn cửa phòng để giữ lạnh, trong khi con người liên tục hô hấp suốt đêm làm nồng độ CO2 tăng dần, gây mệt mỏi và ngủ không sâu.
Phòng kín lâu ngày còn tích tụ hơi ẩm, bụi mịn, mùi cơ thể và các hợp chất hữu cơ bay hơi từ đồ nội thất, chăn ga, sơn tường, khiến chất lượng không khí giảm thêm. Nhóm người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc bệnh hô hấp mạn tính, tim mạch hoặc hen suyễn đặc biệt nhạy cảm với môi trường thiếu thông thoáng.
Để xử lý vấn đề này, chỉ cần mở hé cửa phòng hoặc cửa sổ vài centimet, không khí được trao đổi liên tục mà vẫn giữ được độ mát. Các gia đình có thể bổ sung thêm quạt trần, quạt hơi nước hoặc máy làm mát để phân tán luồng không khí.
Về nhiệt độ cài đặt, các bác sĩ khuyến cáo không để dưới 26–28 độ C và duy trì mức chênh lệch giữa trong và ngoài phòng không quá 7 độ C. Khi phòng đã đủ mát, nâng nhiệt độ lên tối thiểu 27–28 độ C.
Người cao tuổi và người có bệnh nền về tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu cần hạn chế ra ngoài trong khung giờ nắng gắt, ưu tiên di chuyển vào sáng sớm hoặc chiều muộn khi thời tiết đã dịu bớt.
Bổ sung đủ nước mỗi ngày giúp tăng thể tích dịch cơ thể, ngăn máu cô đặc và hạn chế hình thành huyết khối. Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, kiểm soát cân nặng ổn định và tránh xa rượu bia, thuốc lá là những biện pháp hỗ trợ quan trọng trong đợt nắng nóng kéo dài này.
Mới đây, bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia ung thư tại Bệnh viện Đa khoa Tam Quân (Đài Loan), chia sẻ quá trình tìm ra căn bệnh ác tính cho nữ quản lý.
Theo đó, người bệnh đến phòng khám trong tình trạng thừa cân, phù nề chi dưới, mệt mỏi và ho kéo dài. Trước đó, cô thăm khám nhiều nơi nhưng các y bác sĩ chỉ chẩn đoán bệnh trào ngược dạ dày, do ảnh chụp X-quang phổi hoàn toàn bình thường.
Khai thác bệnh sử, bác sĩ Hung nhận thấy anh trai nữ quản lý từng mắc ung thư biểu mô tuyến phổi khi còn trẻ. Ông lập tức chỉ định cô chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT). Kỹ thuật chụp chuyên sâu này giúp ông nhìn thấy rõ một tổn thương kích thước 1,5 cm ở ngay phổi phải của bệnh nhân.
Bác sĩ đánh giá người bệnh mang nhiều yếu tố nguy cơ khởi phát ung thư. Căng thẳng công việc kéo dài cùng tình trạng mất ngủ bào mòn sức khỏe nữ quản lý. Cô cũng ăn đồ ngọt và thực phẩm chế biến sẵn hàng ngày để giải tỏa áp lực tâm lý. Ê kíp y tế lập tức phẫu thuật cắt bỏ khối u cho người phụ nữ kịp thời.
Nhằm ngăn chặn tế bào ác tính tái phát sau ca mổ, bác sĩ yêu cầu cô thay đổi triệt để nếp sinh hoạt. Người bệnh phải chuyển sang dùng thực phẩm tự nhiên, loại bỏ đồ ngọt và ngừng thức khuya. Bệnh nhân tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định y khoa suốt hai năm qua, duy trì thể trạng ổn định và không xuất hiện dấu hiệu khối u quay lại.
Ung thư phổi chia làm hai dạng chính là ung thư phổi tế bào nhỏ, chiếm 15% và ung thư phổi không tế bào nhỏ, 85%. Trong đó, ung thư phổi không tế bào nhỏ là một trong những bệnh ung thư thường gặp tại châu Á.
Loại không tế bào nhỏ ở giai đoạn sớm có tỷ lệ khỏi bệnh cao, 92% sống 5 năm nếu khối u kích thước dưới một cm, 1% sống sau 5 năm nếu di căn xa. Tuy nhiên, đa số bệnh nhân thường vào viện khi bệnh ở giai đoạn muộn (giai đoạn III, IV).
Chẩn đoán và điều trị sớm ung thư phổi vẫn là thách thức lớn đối y bác sĩ. Nhóm nguy cơ cao như tuổi trên 50, hút thuốc lá nhiều năm; người làm việc trong môi trường tiếp xúc với hóa chất độc hại, các chất phóng xạ hoặc trong gia đình có nhiều người mắc ung thư..., cần khám sức khỏe định kỳ để phòng ngừa bệnh.
Hiện, điều trị nhắm trúng đích là một trong những phương pháp điều trị mới trong điều trị nội khoa trên bệnh nhân ung thư phổi. Phương pháp này có thể dùng đơn độc hoặc phối hợp với các hóa trị, xạ trị và phẫu thuật để thời gian sống, giảm bớt các tác dụng phụ cho người bệnh.
