Sau khi tìm thấy những món đồ hộp, các loại gia vị và mì ăn liền bày bán trong cửa hàng, họ phạt anh 2.500 euro (khoảng 2.866 USD). Anh đã vi phạm quy định cấm bán thực phẩm khô vào ngày chủ nhật, được duy trì ở Đức suốt gần 80 năm qua.
Quy định này bắt nguồn từ bản hiến pháp thời Weimar, trong đó coi chủ nhật và các ngày lễ là “những ngày không làm việc để thăng hoa về tinh thần”. Điều 140 trong hiến pháp Đức hiện nay cũng quy định chủ nhật là “Sonntagsruhe”, thời nghỉ ngơi và tĩnh dưỡng tinh thần hoàn toàn.
“Chủ nhật là ngày tuyệt vời ở Lục địa. Ngày của tự do, ngày của hạnh phúc”, nhà văn người Mỹ Mark Twain đã viết vào năm 1880, sau khi đến thăm thị trấn suối khoáng Baden-Baden của Đức.
Nhưng gần 150 năm sau, những tiểu thương như Gunes không có chung cảm nhận như vậy nữa. “Nếu không làm việc vào chủ nhật, tôi sẽ phá sản mất”, Gunes nói. Anh ước tính tới 40% doanh thu của mình đến từ việc bán hàng vào ngày này.
Cấm bán hàng chủ nhật
Dù có quy mô lớn hàng đầu châu Âu, nền kinh tế Đức vẫn không được coi là khỏe mạnh. Tăng trưởng kinh tế liên tục chững lại từ năm 2019. Trước sức ép từ thuế quan của Mỹ và cạnh tranh gay gắt từ Trung Quốc, các doanh nghiệp sản xuất Đức phải sa thải hàng nghìn lao động. Chính phủ Đức đang rơi vào thế bế tắc và xoay xở đủ cách nhằm vực dậy đà tăng trưởng.
Một trong số giải pháp đang được tính đến là thúc đẩy tiêu dùng bằng cách cho phép mở các cửa hàng bán lẻ cả tuần. Tuy nhiên, nỗ lực này đang vấp phải những rào cản văn hóa và thủ tục hành chính vô cùng lớn. Những lần Gunes phải gặp lực lượng mà anh gọi với biệt danh “cảnh sát mua sắm ngày chủ nhật” là minh chứng rõ nhất.
Từ thứ 2 đến thứ 7, các cửa hàng tại Đức hoạt động bình thường như ở mọi nền kinh tế thị trường khác. Nhưng cứ đến chủ nhật, những cánh cửa cuốn đồng loạt đóng chặt, biến các khu trung tâm sầm uất thành những con phố vắng tanh.
Dù nhiều ngành nghề được miễn trừ, quy định “Sonntagsruhe” lại được áp dụng rất nghiêm ngặt với các cửa hàng bán lẻ. Vào chủ nhật, họ không được phép bán bất cứ thứ gì ngoài những nhu yếu phẩm cơ bản nhất như bánh mì, đồ uống, đồ ăn vặt, thuốc lá và đồ uống có cồn.
Những người phản đối cho rằng khái niệm “tĩnh dưỡng tinh thần” thực sự rất mơ hồ. Martina Tittel, chủ hai hiệu sách và một nhà xuất bản ở Berlin, thắc mắc tại sao ăn kem hay đi chơi bowling được chấp nhận, nhưng mua một gói mì tôm hay cuốn tiểu thuyết lại không.
“Đức là một quốc gia phi tôn giáo”, bà nói. “Nếu mọi người muốn đi nhà thờ thì cứ đi nhà thờ, còn nếu muốn đi mua sắm, họ cũng nên được tự do làm điều đó”.
Áp lực kinh tế đang khiến chính phủ Đức cân nhắc lại quy định. Tháng qua, khi chính quyền Thủ tướng Friedrich Merz công bố các biện pháp nhằm vực dậy nền kinh tế đang trì trệ, họ tuyên bố sẽ cho phép các thư viện công cộng mở cửa và tiệm bánh được kinh doanh lâu hơn vào ngày chủ nhật.
Thay vì làm an lòng những người ủng hộ tự do hóa hoàn toàn, động thái này lại làm bùng lên làn sóng phản ứng từ các tổ chức bán lẻ. Họ hối thúc chính phủ Đức phải làm tới cùng và bãi bỏ hầu hết rào cản kinh doanh ngày chủ nhật, tương tự cách Pháp hay Italy đã thực hiện.
“Nền kinh tế đang tồi tệ, tâm lý tiêu dùng ảm đạm,” Stefan Ghent, giám đốc điều hành hiệp hội bán lẻ HDE, cho biết. “Không lẽ đây lại là lúc cản trở những ai muốn làm việc hay sao?”.
Kerstin Schewe, 65 tuổi, người vừa ghé cửa hàng Ari Mini Markt của Gunes để mua một miếng dưa hấu vào chủ nhật tuần trước, cũng đồng tình. Bà cho rằng việc mua sắm ngày chủ nhật “rất tốt cho khách hàng nhưng lại rất tệ cho những người phải đi làm tại cửa hàng”.
“Nhưng tôi không nằm trong số đó, nên tôi thích lắm”, bà nói.
Tranh cãi
Những người phản đối cho rằng trên lý thuyết lệnh cấm áp dụng cho tất cả, nhưng thực tế lại chỉ nhằm vào giới bán lẻ. Họ đặt câu hỏi nếu bác sĩ, phi công, tài xế xe buýt, taxi, nhân viên nhà hàng, bảo tàng, nhà báo, cảnh sát hay cả thợ massage đều có thể đi làm vào chủ nhật, tại sao nhân viên bán hàng lại không.
Các chuyên gia pháp lý phân biệt giữa “làm việc ngày chủ nhật”, vốn bị cấm, và “làm việc phục vụ chủ nhật”, tức là những công việc giúp đa số mọi người có một ngày nghỉ trọn vẹn. Cửa hàng được bán dưa chuột hay nước ngọt vì là đồ ăn vặt, nhưng cấm bán bí ngòi hay đồ hộp vì chúng không thể ăn ngay tại chỗ.
Siêu thị hữu cơ Denns Bio Markt trên phố Bernauer ở Berlin mở cửa cả tuần. Nhưng vào chủ nhật, nhân viên tại đây sẽ dựng rào chắn ngang cửa hàng để dẫn khách đến khu bánh mì cùng hai tủ mát, tách biệt khỏi những mặt hàng bị cấm bán.
Heikai Briesenicc, 57 tuổi, ghé Denns Bio Markt mua khoai tây vào chủ nhật tuần trước nhưng đành thất vọng đi về vì mặt hàng này bị cấm bán.
Maxim Huet, 24 tuổi, du khách đến từ Paris vào cuối tuần trước, cho biết anh không thấy vấn đề gì với các quy định ngày chủ nhật. Khác với Pháp, “ở đây rất nghiêm ngặt, rất chỉn chu và tôi nghĩ như vậy lại hay”, anh nói, thêm rằng luật vẫn cho phép mọi người mua những thứ thiết yếu như bánh mì, nước uống và cả bia.
Chủ các cửa hàng tạp hóa như Gunes cho hay họ không thể sống dựa vào mỗi việc bán bánh mì ngày chủ nhật. Thay vào đó, nhiều người chọn cách vẫn bán hàng dù biết mình phạm luật.
Một chủ cửa hàng ở quận Mitte ở Berlin sập cửa cuốn xuống vào chủ nhật nhưng vẫn để hờ cửa ra vào. Khách quen quanh vùng tự biết lách vào mua sữa hay rau củ.
Manuela Anders-Granitzki, quan chức thanh tra quận Pankow tại Berlin, cho biết một phần do các quy định hạn chế làm việc ngày chủ nhật, cơ quan chức năng không đủ nhân lực để kiểm tra việc chấp hành lệnh cấm một cách bài bản. Việc kiểm tra chỉ được tiến hành khi có khiếu nại và từ đầu năm đến nay, họ mới chỉ xử lý 19 vụ, tất cả đều là những trường hợp tái phạm.
Một phần lý do giới chức Đức ngần ngại bãi bỏ lệnh cấm bán hàng ngày chủ nhật là bởi họ luôn vấp phải phản đối từ liên minh giữa các giáo hội Kito giáo và công đoàn.
Năm 2009, tòa án tối cao Đức chấp nhận một phần đơn kiện từ Giáo hội Công giáo và Tin Lành đối với đề xuất của chính quyền bang Berlin về việc cho phép mở cửa mua sắm 10 ngày chủ nhật một năm, gồm cả 4 chủ nhật trước Giáng sinh.
Sau vụ kiện của công đoàn Verdi cách đây hai năm, tòa án đã cấm các cửa hàng tự động không có nhân viên phục vụ mở cửa vào ngày chủ nhật. Ngay sau đó, nghị viện bang đã có thái độ phản đối khi thông qua luật cho phép những cửa hàng này được tiếp tục hoạt động.
“Một ngày chủ nhật không phải làm việc là thành tựu xã hội”, Silke Zimmer, thành viên ban lãnh đạo công đoàn Verdi, cho biết. “Việc nhiều người có thể nghỉ ngơi như vậy là một giá trị văn hóa vô cùng quan trọng”.
Người phát ngôn của Giáo hội Tin Lành Đức trong khi đó khẳng định “chủ nhật là thời gian dành cho gia đình, bạn bè, hàng xóm và các hoạt động tình nguyện”.
Những người ủng hộ lệnh cấm cho hay quy định này rất được lòng dân. Kết quả khảo sát của YouGov tháng qua cho thấy 50% người tham gia ủng hộ lệnh cấm bán hàng ngày chủ nhật và 43% phản đối. Tuy nhiên, xu hướng trên đang thay đổi khi năm ngoái, chỉ 1/3 số người được hỏi muốn sửa đổi quy định. Những người trẻ có xu hướng phản đối lệnh cấm gay gắt hơn.
“Những định kiến khá cổ hủ đã hằn sâu đối với ngành của tôi”, Nils Busch-Petersen, lãnh đạo Hiệp hội Bán lẻ Berlin và Brandenburg, nói. “Hình như trong mắt họ, thương nhân là mầm mống của mọi thứ tệ hại, xấu xa và cần phải bị kiềm chế”.
Tại Denns Bio Markt, Golo von Engelhardt, sinh viên ngành diễn xuất 28 tuổi, ghé vào mua kem và nói rằng anh không ủng hộ tuần làm việc cả 7 ngày, “nhưng về mặt kinh tế, việc tất cả mọi người cùng nghỉ một lúc cũng không phải điều tốt”.
“Có lẽ chúng ta nên chia đều thời gian nghỉ ra. Tôi có thể nghỉ vào thứ 4 trong khi người khác vẫn mở cửa bán hàng. Tới chủ nhật, đến lượt tôi đi làm. Như vậy, không phải tất cả mọi người đều nghỉ cùng một lúc, mà biết đâu chúng ta lại còn thực hiện được tuần làm việc 4 ngày”, Engelhardt gợi ý.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/5 tiếp đón Tổng thống Mỹ Donald Trump tại khu phức hợp Trung Nam Hải nằm giữa trung tâm thủ đô Bắc Kinh. Đây là lần đầu tiên ông Trump được mời đến Trung Nam Hải, và cũng là lãnh đạo nước ngoài hiếm hoi đặt chân vào khu vực được mệnh danh là "Nhà Trắng" của Trung Quốc và là trung tâm quyền lực của nước này.
Hai lãnh đạo bắt tay, chụp ảnh lưu niệm rồi dự tiệc trà và bữa trưa làm việc, những hoạt động cuối cùng trong chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Trung Quốc.
Ông Trump từng thăm Trung Quốc và tới Tử Cấm Thành hồi năm 2017 ở nhiệm kỳ đầu tiên, song khi đó không vào Trung Nam Hải. Quần thể này được xây dựng từ thế kỷ 12, là vườn ngự uyển và nơi nghỉ của hoàng tộc thời phong kiến. Sau năm 1949, một phần quần thể trở thành công viên công cộng, phần còn lại trở thành trụ sở của Ủy ban Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ Trung Quốc.
Trong chuyến thăm lần này, ông Tập đích thân dẫn ông Trump đi qua các khu vườn và đình đài trong Trung Nam Hải, thông qua phiên dịch viên, giới thiệu lịch sử của khu phức hợp trước khi hai phái đoàn bước vào hội đàm.
"Những cây ở bên này đều đã hơn 200-300 năm tuổi", ông Tập vừa nói vừa chỉ tay về một số gốc cây trong lúc đi dạo với ông Trump. "Bên kia có một số cây hơn 400 năm tuổi".
"Ở những khu khác còn có những cây 1.000 năm tuổi", ông Tập tiếp tục.
Ông Trump đã hỏi ông Tập rằng Trung Quốc có tiếp đón các nguyên thủ nước ngoài khác tại đây không.
"Rất hiếm. Ban đầu chúng tôi hoàn toàn không tiến hành các hoạt động đối ngoại ở đây, và ngay cả về sau, nơi này cũng chỉ được sử dụng cực kỳ hạn chế", ông Tập đáp lại, nhấn mạnh tính chất "đặc biệt khép kín và biệt lập" của địa điểm này.
Lãnh đạo Trung Quốc giới thiệu cho ông chủ Nhà Trắng hai cây bách cổ gọi là "liên lý bách" (lianli bai), thuật ngữ để chỉ các cây cổ thủ có bộ rễ riêng, nhưng thân và cành của chúng đan chặt vào nhau sau hàng trăm năm phát triển cạnh nhau.
Trong văn hóa phương Đông, đây là biểu tượng của tình yêu thủy chung hay sự gắn kết bền chặt, không thể chia rời. "Hai cái cây này đã gắn liền thành một. Chúng hơn 100 năm tuổi", ông Tập nói với ông Trump.
Theo bình luận viên Lee Beul-chan của Chosun, "liên lý bách" được sử dụng như hình ảnh ẩn dụ cho quan hệ Mỹ - Trung. Hai nước có thể cạnh tranh gay gắt, nhưng lợi ích kinh tế, tài chính và địa chính trị đã khiến họ gắn chặt với nhau đến mức khó tách rời hoàn toàn.
"Thông điệp mà ông Tập muốn truyền tải tới ông Trump là 'sức mạnh của Trung Quốc đã trường tồn hàng trăm năm' và 'quan hệ Mỹ - Trung sau cùng cũng khó tránh khỏi việc đan xen chặt chẽ vào nhau'", một nguồn tin ngoại giao ở Bắc Kinh nói.
Khi Tổng thống Mỹ tỏ ra thích thú với "hoa nguyệt quý" trong Trung Nam Hải và khen đây là loại hoa "đẹp nhất trên đời", Chủ tịch Trung Quốc nói sẽ gửi hạt giống loại hồng bản địa này cho ông. "Tôi rất thích điều đó", ông Trump đáp lại.
Đoạn trao đổi nhanh chóng trở thành một trong những khoảnh khắc đáng chú ý của chuyến thăm. Theo Republic World, hình ảnh tặng hạt giống hoa hồng có nhiều ý nghĩa. Hoa hồng thường gắn với tình hữu nghị và sự kiên nhẫn, nhưng cũng có gai, phần nào phản ánh mối quan hệ vừa hợp tác vừa cạnh tranh đầy phức tạp giữa Washington và Bắc Kinh.
Chủ tịch Tập sau đó giải thích rằng ông mời Tổng thống Trump đến Trung Nam Hải nhằm "đáp lại thịnh tình mà ông ấy dành cho tôi tại Mar-a-Lago năm 2017". Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng việc mời ông Trump đến và làm việc tại Trung Nam Hải còn nằm trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm xây dựng hình ảnh siêu cường ngang hàng với Mỹ.
Trung Nam Hải được ví như "trái tim quyền lực" của Trung Quốc thời hiện đại, là nơi nhiều lãnh đạo cấp cao nước này sinh sống và làm việc. Khu phức hợp được bảo vệ nghiêm ngặt, do đơn vị an ninh tinh nhuệ phụ trách. Hình ảnh khu vực thường được làm mờ trên các nền tảng bản đồ số Trung Quốc.
Dưới thời cựu tổng thống Barack Obama, khái niệm G2 đã xuất hiện, nhằm mô tả vai trò trung tâm của Mỹ và Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu, nhưng chưa bao giờ được Washington chính thức chấp nhận. Do đó, trong chuyến thăm của ông Trump, Bắc Kinh đã xây dựng hàng loạt hình ảnh để củng cố cảm giác về một cuộc gặp giữa hai lãnh đạo đang cùng quản lý trật tự quốc tế.
Tổng thống Trump cũng đã đề cập đến khái niệm G2 khi trả lời phỏng vấn Fox News sau cuộc hội đàm với Chủ tịch Tập ngày 14/5.
"Đây là hai quốc gia vĩ đại. Tôi gọi đó là G2. Đây là G2", ông Trump nói. "Tôi nghĩ sự kiện này sẽ là một khoảnh khắc rất quan trọng trong lịch sử".
"Ông Tập đã làm được điều mà các lãnh đạo Trung Quốc tìm kiếm suốt nhiều năm, đưa một tổng thống Mỹ tới Bắc Kinh như một người ngang hàng không thể tranh cãi", Julian Gewirtz, cố vấn phụ trách Trung Quốc tại Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ dưới thời cựu tổng thống Joe Biden, nói với Washington Post.
Trong lịch sử hiện đại, chỉ một số ít nguyên thủ nước ngoài được lãnh đạo Trung Quốc tiếp đón tại Trung Nam Hải.
Năm 1972, chủ tịch Trung Quốc Mao Trạch Đông đã mời ông Richard Nixon tới Trung Nam Hải trong chuyến thăm đầu tiên của một tổng thống Mỹ đến Trung Quốc, mở đường cho tiến trình hâm nóng quan hệ song phương.
Các tổng thống Mỹ khác như George W. Bush và Barack Obama cũng đã đến Trung Nam Hải khi thăm Trung Quốc năm 2002 và 2014. Lãnh đạo thế giới gần đây nhất đặt chân đến Trung Nam Hải là Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong hai chuyến thăm vào năm 2024 và 2025.
Khi chiến dịch quảng cáo đồ uống thảo dược của ngôi sao bóng đá Na Uy tham dự World Cup Erling Haaland thu hút hàng triệu người theo dõi, quê hương của anh cũng nổi lên như một điểm đến được du khách Trung Quốc ưa chuộng.
Số lượng công dân Trung Quốc đến thăm Na Uy đã tăng lên trong 2 năm qua, với mức độ quan tâm bùng nổ trong thời gian diễn ra giải đấu bóng đá quốc tế mùa hè năm nay.
Sức hút chủ yếu đến từ cảnh quan thiên nhiên của Na Uy, nhưng trong những tuần gần đây, sự hiện diện nổi bật của Haaland trên mạng xã hội đã góp phần gia tăng sức hấp dẫn của quốc gia này, theo các chuyên gia du lịch.
“Haaland dường như đã làm tăng sự quan tâm của người Trung Quốc đối với Na Uy, đặc biệt là trong giới trẻ và những người hâm mộ bóng đá”, ông Subramania Bhatt, Giám đốc điều hành công ty tiếp thị và công nghệ China Trading Desk, cho biết.
Quốc gia Bắc Âu này ghi nhận khoảng 392.000 lượt lưu trú qua đêm của du khách Trung Quốc trong năm ngoái và gần 220.000 lượt trong năm 2024, cao hơn gấp đôi so với năm 2023, theo số liệu do văn phòng đại diện thương mại Innovation Norway tổng hợp.
Trung Quốc là nguồn khách du lịch ngoài châu Âu lớn thứ 2 của Na Uy trong năm ngoái, chỉ đứng sau Mỹ.
Tính đến hết tháng 5 năm nay, Na Uy ghi nhận 134.880 lượt lưu trú qua đêm của công dân Trung Quốc, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2025, theo dữ liệu của Innovation Norway. Con số này cho thấy lượng khách có thể phục hồi về mức trước đại dịch là 472.000 lượt vào cuối năm.
Tiền đạo Erling Haaland của Na Uy đã trở thành một trong những gương mặt đại diện cho World Cup tại Trung Quốc, nơi anh tham gia một chiến dịch quảng cáo lớn cho một thương hiệu trà thảo dược nội địa.
Du khách Trung Quốc hiện tìm kiếm những trải nghiệm vượt ra ngoài kiểu du lịch theo đoàn chỉ để tham quan và mua sắm như trước đây. Na Uy được biết đến tại Trung Quốc nhờ cảnh quan thiên nhiên, đặc biệt là các vịnh hẹp, điều mà các nước láng giềng không có.
“Những hoạt động như săn cực quang, khám phá Bắc Cực, đi bộ đường dài qua các vịnh hẹp, trải nghiệm thiên nhiên nguyên sơ và tìm hiểu văn hóa Bắc Âu chính là những trải nghiệm khác biệt mà nhiều du khách Trung Quốc đang tìm kiếm", bà Lydia Li, Phó Tổng giám đốc nền tảng kinh doanh du lịch ITB China, nhận định.
Theo bà Li, các nền tảng mạng xã hội như RedNote và WeChat cũng đã truyền cảm hứng cho nhiều du khách lựa chọn Na Uy.
Wang Ruoshui, một nhân viên truyền thông 22 tuổi người Trung Quốc, đã đến Na Uy cùng hai người bạn để tìm kiếm những trải nghiệm mà cô không thể có ở nơi khác. Nhóm của cô tham gia các hoạt động như đi xe chó kéo, ngắm cá voi và săn cực quang.
Ông Bhatt cho biết sự nổi tiếng của Haaland đã góp phần làm tăng sự quan tâm đến thiên nhiên và các vịnh hẹp của Na Uy. "Tác động trước mắt thể hiện rõ hơn ở giai đoạn truyền cảm hứng và cân nhắc lựa chọn điểm đến", ông giải thích.
Haaland đã thu hút hàng triệu người theo dõi trên mạng xã hội Trung Quốc nhờ khiếu hài hước và khả năng ghi bàn ấn tượng.
Nền tảng du lịch trực tuyến Fliggy của Trung Quốc dự báo vào tháng 6 rằng Na Uy sẽ trở thành 1 trong 3 điểm đến đường dài hấp dẫn nhất trong những tháng tới. Dữ liệu của Fliggy cho thấy mức độ “quan tâm” của du khách Trung Quốc đối với Na Uy trong tháng 7 đã tăng 40% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lượng đặt vé máy bay tăng gần 70%.
Theo đó, Mỹ thông báo kể từ ngày 21.5, Bộ An ninh nội địa sẽ yêu cầu toàn bộ các chuyến bay đến Mỹ có hành khách từng đến CHDC Congo, Nam Sudan hoặc Uganda trong vòng 21 ngày phải hạ cánh tại sân bay quốc tế Washington-Dulles (bang Virginia) để tiến hành các biện pháp rà soát y tế chuyên sâu.
Trước đó, một chuyến bay của hãng hàng không Air France từ Paris (Pháp) đến Detroit (Mỹ) ngày 20.5 đã phải chuyển hướng hạ cánh xuống sân bay Canada, sau khi phát hiện có một hành khách đến từ CHDC Congo. Cơ quan Hải quan và biên phòng Mỹ (CBP) cho biết đây là trường hợp "sơ suất" khi để lọt hành khách này, do Mỹ đã ban hành những hạn chế nhập cảnh nhằm giảm nguy cơ lây lan dịch Ebola.
Trong một diễn biến khác, châu Âu cũng đang tiếp nhận các ca nhiễm Ebola là công dân Mỹ từ vùng dịch. Một bệnh nhân người Mỹ có kết quả xét nghiệm dương tính tại CHDC Congo đã được chuyển đến khu cách ly đặc biệt tại Berlin (Đức) hôm 20.5. Cùng ngày, CH Czech xác nhận đang tiếp nhận một bác sĩ người Mỹ từng điều trị cho bệnh nhân Ebola tại Uganda.
AP dẫn thông báo từ Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 20.5 cho hay số ca nghi nhiễm Ebola trong đợt bùng phát tại CHDC Congo và Uganda đã tăng lên 600, với 139 trường hợp tử vong. Thách thức hiện nay là vẫn chưa xác định được "bệnh nhân số không", trong khi hiện chưa có vắc xin tiềm năng và thuốc đặc hiệu để điều trị chủng vi rút hiếm Bundibugyo, chủng lây lan chính trong đợt bùng phát hiện nay.
