Anh Nguyễn Chí Công (ngụ xã Xuân Thới Sơn, TP.HCM) chỉ ra hiện nay nguyên nhân cốt lõi khiến phụ huynh ở nhiều nơi rơi vào thế bị động chính là việc một số nhà trường gắn nhãn các hoạt động giáo dục tăng cường, tự nguyện (như tiếng Anh có yếu tố nước ngoài, kỹ năng sống, STEM, kỹ năng số…) thành “Chương trình giáo dục của nhà trường” hoặc “Kế hoạch giáo dục chung”. Việc này khiến học sinh (HS) và phụ huynh hiểu nhầm đây là nội dung bắt buộc của trường, đã nhập học là đương nhiên phải đăng ký.
Theo anh Công, về mặt pháp lý, hiện nay Chương trình giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 do Bộ GD-ĐT ban hành mới là chương trình chuẩn bắt buộc. Các hoạt động tăng cường hay theo nhu cầu chỉ là dịch vụ bổ trợ. Do đó, dự thảo thông tư của Bộ cần phải quy định rõ mọi hoạt động tăng cường, tự nguyện không nằm trong Chương trình GDPT 2018 bắt buộc của Bộ, không được lấy danh nghĩa “Chương trình bắt buộc của nhà trường” để đánh đồng.
Thông tư cũng cần quy định cho phép cha mẹ HS đăng ký theo từng giai đoạn (tháng hoặc học kỳ) và có quyền dừng tham gia khi thấy không phù hợp hoặc gia đình thay đổi điều kiện mà không bị gây khó khăn hay phân biệt đối xử. Cần nghiêm cấm việc xáo trộn, chia tách danh sách lớp học chính khóa cố định chỉ để phục vụ việc phân loại HS tham gia hay không tham gia các hoạt động giáo dục tăng cường. Em nào không đăng ký vẫn được bảo đảm 100% quyền lợi học tập chính khóa bình thường. Nghiêm cấm đưa biểu mẫu đăng ký theo dạng “mặc định tham gia” hoặc vận động ngầm dưới mọi hình thức. Tuyệt đối không “cài cắm” các tiết học tự nguyện có thu tiền vào giờ học chính khóa; bảo vệ chủ trương miễn học phí của Đảng và Nhà nước.
“Vấn đề bức xúc nhất các năm học qua là nhiều trường tự ý xếp chèn các tiết học giáo dục tăng cường, tự nguyện có thu tiền vào giữa thời khóa biểu chính khóa. Việc này đẩy phụ huynh vào thế “sự đã rồi”. Do đó, tôi đề nghị các hoạt động này phải tổ chức ngoài giờ học chính khóa, cuối buổi học hoặc vào ngày nghỉ”, anh Công đề xuất, đồng thời nói thêm: “Trong trường hợp đặc biệt do điều kiện cơ sở vật chất phải xếp trong khung giờ sinh hoạt chung của trường, nhà trường bắt buộc phải có giải pháp bố trí không gian tự học, đọc sách, sinh hoạt an toàn, có giáo viên quản lý và hoàn toàn miễn phí cho các HS không đăng ký tham gia”.
Nhà giáo Nguyễn Định Hiệp, công tác tại Trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên Q.Gò Vấp, TP.HCM, đặt vấn đề nếu quy định hoạt động giáo dục tăng cường dù không thuộc nội dung chương trình bắt buộc nhưng được tổ chức trong khung thời gian hoạt động giáo dục của nhà trường thì phụ huynh có ai “dám” không đăng ký cho con học?
Thầy H.N, nguyên giáo viên tiểu học tại TP.HCM, cho rằng để HS được học và tham gia nhiều hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục là rất tốt. Tuy nhiên bằng thực tế quan sát, giáo viên này cho biết còn nhiều điểm chưa minh bạch, gây bức xúc trong phụ huynh. Ví dụ mỗi hoạt động giáo dục tăng cường có giá từ 90.000 – 120.000 đồng/em/tháng, có hoạt động một tuần 1 tiết, hoạt động 1 tuần 2 tiết. Số tiền này nếu đứng đơn lẻ thì không nhiều, nhưng nếu nhân lên trong một lớp có 40 – 50 HS cùng đăng ký học, thì rất lớn. Vậy số tiền HS đóng cho mỗi hoạt động tăng cường này được chi trả ra sao cho giáo viên, trợ giảng, cơ sở vật chất để đầu tư tiết học…, cần phải minh bạch.
Cũng theo anh Nguyễn Chí Công, dự thảo lần này của Bộ vẫn còn một số khoảng trống pháp lý và bất cập thực tiễn.
Thứ nhất, việc các trường sử dụng phòng học, điện, nước, hạ tầng (tài sản công) để tổ chức dạy tăng cường có thu phí đang diễn ra phổ biến, nhưng dự thảo thông tư đang bỏ ngỏ quy định này. Điều này rất dễ dẫn đến vi phạm luật Quản lý, sử dụng tài sản công. Do đó, dự thảo thông tư phải bổ sung quy định: Khi nhà trường tổ chức hoặc phối hợp sử dụng cơ sở vật chất của trường để dạy các môn tăng cường, tự nguyện có thu phí thì bắt buộc phải thực hiện đúng quy định pháp luật về quản lý tài sản công.
Thứ hai, trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, công tác quản lý giáo dục cần tập trung vào khâu thanh tra, kiểm tra thực chất việc chấp hành quy chế tại các nhà trường. Cơ quan quản lý giáo dục chủ trì phối hợp với chính quyền địa phương cấp xã/phường tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ lẫn đột xuất về: quy trình lấy ý kiến tự nguyện, việc xếp thời khóa biểu, công khai thu – chi và việc quản lý tài sản công tại các trường… Xử lý nghiêm người đứng đầu nếu để xảy ra tình trạng biến tướng hoặc vi phạm quy định.
Bên cạnh đó, anh Công chỉ ra một bất cập lớn được báo chí và phụ huynh phản ánh nhiều là chất lượng các chương trình (như kỹ năng sống, STEM, các hoạt động tăng cường…) không tương xứng với chi phí. Do đó, dự thảo thông tư cần bổ sung quy định các chương trình, giáo trình, tài liệu đưa vào dạy tăng cường/tự nguyện bắt buộc phải công khai văn bản thẩm định chất lượng của cơ quan có thẩm quyền cho phụ huynh tham khảo trước khi đăng ký. Nhà trường phải niêm yết công khai đề án tổ chức, dự toán thu – chi, tỷ lệ trích lại cho nhà trường và các khoản chi phí liên quan trên bảng tin và trang thông tin điện tử trước khi triển khai.
Đồng thời, thông tư cần phải quy định cơ chế “khảo sát sự hài lòng” toàn diện. “Cần bổ sung điều khoản chuyển tiếp trong thông tư, đó là kể từ khi thông tư này có hiệu lực, yêu cầu tất cả các trường rà soát, tái thẩm định toàn bộ các hoạt động giáo dục tăng cường và theo nhu cầu hiện có. Hoạt động nào không bảo đảm đúng tinh thần tự nguyện, không có đề án tài sản công hoặc thực hiện sai quy định thì phải điều chỉnh hoặc dừng ngay lập tức”, anh Công nhấn mạnh.
Tin Gốc: Thanh Niên
