Nội dung thuộc dự án Luật An ninh dữ liệu đang được Bộ Công an chủ trì soạn thảo, lấy ý kiến công khai đến 9/8.
Mỗi năm thiệt hại ước tính 15-20 tỷ USD vì lừa đảo trực tuyến
Trong bối cảnh dữ liệu trở thành “dầu mỏ” của nền kinh tế nhưng cũng là mục tiêu tấn công hàng đầu của tội phạm mạng, Bộ Công an cho biết năm 2025, các hệ thống thông tin dữ liệu của Việt Nam đã đối mặt hơn 552.000 cuộc tấn công mạng; hơn 5.230 cơ quan, doanh nghiệp ghi nhận bị ảnh hưởng.
Lực lượng chức năng cũng phát hiện 300 vụ rao bán thông tin với tổng số hơn 1,7 triệu bản ghi dữ liệu thuộc nhiều lĩnh vực nhạy cảm như y tế, giáo dục, ngân hàng và viễn thông.
Điển hình là vụ tin tặc chiếm đoạt và rao bán hơn 160 triệu bản thông tin khách hàng của Trung tâm Thông tin ứng dụng quốc gia thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Kết quả kiểm tra tại 7 bộ, ngành, địa phương phát hiện hơn 1.300 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng và 4.000 lỗ hổng mức độ cao tại các máy chủ, hệ thống.
Theo Bộ Công an, 60-70% vụ lộ, lọt dữ liệu bắt nguồn từ sai phạm nội bộ hoặc sự thiếu trách nhiệm của cán bộ quản trị.
Thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam ước tính lên tới 15-20 tỷ USD mỗi năm, tương đương gần 4% GDP.
Mức phạt tiền cố định đã ‘lạc hậu’
Cơ quan soạn thảo cho rằng chế tài xử phạt hiện nay chủ yếu là phạt tiền cố định nên không còn phù hợp, nhất là với các tập đoàn đa quốc gia có doanh thu rất lớn.
Theo Bộ Công an, điều này khiến nhiều doanh nghiệp sẵn sàng nộp phạt như một khoản chi phí vận hành thay vì đầu tư nghiêm túc cho hệ thống bảo mật.
Vì vậy, dự thảo Luật An ninh dữ liệu đề xuất chuyển sang cơ chế tính mức phạt dựa trên doanh thu.
Khoản 2 Điều 57 quy định mức phạt tối đa bằng 5% tổng doanh thu của tổ chức vi phạm tại Việt Nam trong năm tài chính liền kề trước đó.
Đối với tổ chức là thành viên của tập đoàn đa quốc gia, nếu doanh thu tại Việt Nam không tương xứng với quy mô và mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét áp dụng mức phạt tính trên doanh thu toàn cầu của tập đoàn, song vẫn không vượt quá 5%.
Cơ chế này được áp dụng trên cơ sở phân loại dữ liệu theo bốn cấp độ rủi ro gồm: Dữ liệu Thông thường (Cấp độ 1), Dữ liệu Nội bộ (Cấp độ 2), Dữ liệu Quan trọng (Cấp độ 3) và Dữ liệu Cốt lõi (Cấp độ 4).
Theo dự thảo, mức phạt tới 5% doanh thu chỉ áp dụng với các hành vi vi phạm liên quan đến hai cấp độ cao nhất là Dữ liệu Quan trọng và Dữ liệu Cốt lõi.
Dữ liệu Quan trọng là dữ liệu thuộc các ngành, lĩnh vực trọng điểm mà nếu bị rò rỉ hoặc chiếm đoạt sẽ gây nguy hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, an ninh kinh tế vĩ mô hoặc lợi ích công cộng.
Dữ liệu Cốt lõi là nhóm dữ liệu liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh quốc gia, chủ quyền số và lợi ích chiến lược tối cao; nếu bị xâm phạm sẽ gây nguy hại đến sự tồn vong của đất nước.
Ngoài xử phạt bằng tiền, dự thảo còn đề xuất áp dụng các biện pháp cưỡng chế kỹ thuật như giới hạn băng thông, tạm ngừng hoặc đình chỉ quyền truy cập luồng dữ liệu vi phạm trên lãnh thổ Việt Nam nhằm ngăn chặn kịp thời nguy cơ phát tán dữ liệu độc hại.
Theo Bộ Công an, mô hình tính mức phạt dựa trên doanh thu được tham khảo từ các khung pháp lý tiên tiến trên thế giới như Quy định chung về bảo vệ dữ liệu (GDPR) của Liên minh châu Âu nhằm tăng tính răn đe đối với các tập đoàn công nghệ xuyên biên giới.
Dự thảo dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp tháng 10.
Ngày 2/5, Dũng (39 tuổi, quê xã Đức Thọ, trú TP HCM) và Linh (46 tuổi, trú TP Cần Thơ) đang bị Công an tỉnh Hà Tĩnh tạm giữ hình sự để điều tra hành vi Cướp giật tài sản, theo Điều 171 Bộ luật Hình sự.
Theo điều tra, khoảng 12h30 ngày 1/5, Dũng lái xe máy Exciter màu xanh xám biển Hà Tĩnh chở Linh đến tiệm vàng Huế Thương trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, thuộc thôn 4, xã Đức Thọ (trước đây thuộc huyện Đức Thọ). Linh sau đó đeo balô đi vào tiệm, giả vờ hỏi mua hai nhẫn vàng 9999 (loại 5 chỉ).
Nhà chức trách cáo buộc, khi vừa cầm được hai nhẫn vàng với tổng trọng lượng 10 chỉ (trị giá 154 triệu đồng), Linh bất ngờ đẩy cửa tháo chạy ra ngoài. Bà Huế (chủ tiệm) đuổi theo, giằng co và hô hoán.
Dũng lúc này đang đứng chờ sẵn trên xe máy cách đó vài mét, đã nhảy xuống, dùng dao nhọn dài 40 cm tấn công chị Huế và những người xung quanh để giải vây cho đồng phạm. Mọi người né tránh nên không ai bị thương.
Trước sự truy cản quyết liệt của người dân, Dũng và Linh bỏ lại xe máy tại hiện trường, chạy bộ vào các khu dân cư rồi tẩu thoát.
Nhận tin báo, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Hà Tĩnh phối hợp công an các xã, phường trên địa bàn, cử nhiều tổ công tác chốt chặn các ngả đường để truy tìm hai nghi phạm. Đầu giờ tối cùng ngày, Linh bị bắt khi đang lẩn trốn tại một ngôi nhà hoang trên địa bàn xã Đức Thọ, cách hiện trường gây án hơn một km.
Đến hơn 21h30, Dũng sa lưới tại khu vực gần quốc lộ 1, đoạn qua ngã ba Thạch Long, xã Thạch Hà (trước đây thuộc huyện Thạch Hà), cách hiện trường hơn 50 km. Theo trinh sát, thời điểm này hắn đang tìm cách bắt xe khách ra miền Bắc.
Hiện toàn bộ tang vật đã được nhà chức trách thu hồi. Vụ án đang được mở rộng điều tra, cảnh sát chưa công bố lời khai của hai nghi phạm.
Ngày 14/4, TAND TPHCM mở phiên xét xử sơ thẩm đối với bị cáo Trần Chánh Thành (68 tuổi, bảo vệ) về tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi và Dâm ô đối với người dưới 16 tuổi.
Phiên tòa được xét xử kín. Bị cáo Thành phủ nhận thực hiện hành vi xâm hại các nạn nhân. Nhận thấy quá trình xét hỏi còn một số nội dung chưa được làm rõ, nên HĐXX quyết định tạm dừng phiên tòa tới ngày 21/4.
Theo cáo trạng, Trần Chánh Thành từng làm bảo vệ tại một trường tiểu học thuộc phường 2, quận 5 (cũ). Trong quá trình làm việc, lợi dụng mối quan hệ quen biết với bà M. (mẹ của hai cháu Đ., T., lần lượt sinh năm 2013 và 2016, đều là học sinh của trường), Thành đã nhiều lần thực hiện hành vi xâm hại tình dục đối với 2 nạn nhân này.
Đến ngày 7/8/2024, ông T. (cha ruột của 2 cháu) nhận thấy cháu Đ. có biểu hiện bất thường nên đã gặng hỏi. Sau khi nghe con gái kể sự việc bị xâm hại, ông đã đến cơ quan công an trình báo.
Trong quá trình điều tra, bị cáo Thành thay đổi lời khai, không thừa nhận hành vi hiếp dâm, dâm ô đối với hai trẻ. Tuy nhiên, căn cứ vào lời khai ban đầu, bản tự khai của bị cáo, lời khai của các bị hại, những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, kết hợp cùng kết quả thực nghiệm điều tra cùng các tài liệu, chứng cứ thu thập được, cơ quan chức năng xác định có đủ cơ sở kết luận bị cáo Trần Chánh Thành đã thực hiện các hành vi phạm tội nêu trên.
Theo Dân trí, ngày 23/5, Công an tỉnh Lào Cai cho biết đã ra quyết định khởi tố bị can đối với 11 đối tượng về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức livestream "đổ thạch" trên YouTube.
Trước đó, cảnh sát phát hiện một nhóm đối tượng từng hoạt động tại Campuchia, sau khi về nước đã câu kết với một nhóm đối tượng khác trong nước tổ chức livestream "đổ thạch" để lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Nhóm này tạo lập hoặc mua các kênh YouTube. Trong các buổi livestream, chúng chuẩn bị sẵn rất nhiều viên đá thô với lời quảng cáo bên trong có chứa đá quý Ruby. Các viên đá được bán với giá khác nhau. Người xem lựa chọn mua viên nào, chúng sẽ đập viên đó ra, gọi là "đổ thạch".
Các đối tượng cam kết với người mua, khi đập đá ra, nếu bên trong chứa đá quý đủ trọng lượng, chúng sẽ mua lại ngay với giá rất cao.
Thực tế, các viên đất đá trên không có giá trị và không hề chứa đá quý.
Tiếp đó, nhiều đối tượng khác sử dụng tài khoản ảo đóng vai khách hàng tham gia vào phiên livestream mua đá, tạo giao dịch giả với nội dung thanh toán tiền mua, để lôi kéo những người khác tin tưởng, tham gia trò may rủi.
Khi có khách hàng chuyển tiền mua đá, các đối tượng livestream tiến hành "đổ thạch". Chúng chỉ cài những viên đá Ruby giả với trọng lượng nhỏ, không đủ điều kiện mua lại, từ đó chiếm đoạt tiền của bị hại.
Thông tin thêm trên Báo Lào Cai, căn cứ tài liệu chứng cứ thu thập được, trong các ngày 13 và 14/5, thực hiện chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Công an, các đơn vị nghiệp vụ công an tỉnh phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an), Công an tỉnh Hưng Yên, thành lập 6 tổ công tác với 50 cán bộ, chiến sĩ tổ chức phá án, tiến hành kiểm tra, bắt giữ, triệu tập làm việc 14 đối tượng liên quan tại tỉnh Lào Cai và tỉnh Hưng Yên (bao gồm cả các đối tượng cầm đầu, điều hành đường dây), bảo đảm tuyệt đối an toàn cho lực lượng tham gia phá án và người dân.
Lực lượng chức năng thu giữ: 3 máy tính, 24 điện thoại di động, 3 xe ô tô, phong tỏa và tạm dừng giao dịch 8 tài khoản ngân hàng; tổng giá trị tài sản tạm giữ, phong tỏa khoảng 2,5 tỷ đồng.
Bước đầu đấu tranh, các đối tượng khai nhận, từ đầu năm 2026 đến nay đã thực hiện hành vi livestream "đổ thạch" trên Youtube để chiếm đoạt của hàng trăm bị hại ở nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước với số tiền khoảng 5 tỷ đồng.
Căn cứ tài liệu, chứng cứ, dữ liệu điện tử thu thập được, đến ngày 21/5/, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Lào Cai ra quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với 11 đối tượng về hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức livestream "đổ thạch" trên mạng xã hội Youtube.
Hiện, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Lào Cai đang tiếp tục mở rộng đấu tranh chuyên án để bắt giữ, xử lý các đối tượng khác có liên quan.
