Ngày 21.7, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã miễn nhiệm đại tướng Oleksandr Syrsky (61 tuổi) khỏi vai trò tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Vụ việc diễn ra sau cuộc khủng hoảng chính trị khởi đầu bằng việc sa thải bộ trưởng quốc phòng được lòng dân là ông Mykhailo Fedorov.
Đại tướng Syrsky đã giữ cương vị tổng tư lệnh từ đầu năm 2024 và nằm trong số những chỉ huy dày dạn kinh nghiệm nhất của Ukraine. Được đào tạo theo hệ thống quân sự trước khi Ukraine tách khỏi Liên Xô, ông Syrsky đã chỉ huy chiến dịch bảo vệ thủ đô Kyiv vào thời điểm cuộc xung đột với Nga bùng phát năm 2022. Cùng năm, ông cũng chỉ huy chiến dịch phản công thần tốc cho phép quân đội Ukraine giành lại quyền kiểm soát nhiều khu vực rộng lớn tại tỉnh Kharkiv ở đông bắc Ukraine.
Tổng thống Zelensky đã công bố việc thay tướng sau khi bất ngờ sa thải Bộ trưởng Quốc phòng Fedorov (35 tuổi) chỉ sau 6 tháng bổ nhiệm. Ông Fedorov được biết đến với các nỗ lực hiện đại hóa quân đội bằng công nghệ, nhưng điều này cũng làm nảy sinh những bất đồng với giới lãnh đạo quân sự. Cựu bộ trưởng cáo buộc ông Syrsky bác bỏ các sáng kiến cải cách và gây sức ép khiến Tổng thống Zelensky cách chức mình. Ông Syrsky bác bỏ những cáo buộc này.
Cuộc khủng hoảng chính trị diễn ra trong bối cảnh Ukraine thông báo đã đạt được những bước tiến đáng kể trên các mặt trận trong năm 2026. Tuy nhiên, mâu thuẫn giữa tổng tư lệnh quân đội và bộ trưởng quốc phòng đe dọa làm chệch hướng những nỗ lực này. Trước áp lực trên, ông Zelensky cần phải hành động để chấm dứt giai đoạn khủng hoảng và tiếp tục tập trung hoàn thành các mục tiêu quân sự với Nga.
Theo sau làn sóng biểu tình kéo dài nhiều ngày yêu cầu cách chức ông Syrsky, đến hôm 21.7 ông Zelensky thông báo trên Telegram rằng đã quyết định bổ nhiệm thiếu tướng Mykhailo Drapaty (44 tuổi) thay đại tướng Syrsky làm tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine.
Sau khi được bổ nhiệm, ông Drapaty cam kết sẽ làm việc “với tinh thần trách nhiệm, sự tập trung và lòng tôn trọng” đối với các quân nhân Ukraine trong cuộc xung đột với Nga. Từng giữ chức tư lệnh Lục quân (2024 – 2025) và sau đó là tư lệnh Lực lượng Liên hợp, tân tổng tư lệnh quân đội Drapaty thuộc thế hệ tướng lĩnh mới đã trưởng thành qua nhiều năm đối đầu giữa Nga và Ukraine.
Với việc ông Drapaty được bổ nhiệm, Ukraine trải qua đời tổng tư lệnh thứ ba kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt vào tháng 2.2022. Cựu Bộ trưởng Fedorov hoan nghênh việc bổ nhiệm tướng Drapaty, cho rằng đây là động thái tiếp thêm nguồn sinh khí mới cho chiến dịch đối phó Nga.
Tổng thống Zelensky cho biết thiếu tướng Drapaty cùng các chỉ huy khác của quân đội sẽ phải đệ trình chiến lược quốc phòng cho giai đoạn kế tiếp, bao gồm tiếp tục cải cách hệ thống quân đoàn, đẩy nhanh tiến độ cung cấp vũ khí và thiết bị không người lái, tăng cường năng lực phòng không, và xây dựng kế hoạch động viên rõ ràng hơn.
Tổng thống Zelensky ngày 21.7 cũng gặp riêng ông Fedorov, người được cho mang đến đóng góp quan trọng trong việc thúc đẩy nhanh chương trình phát triển công nghệ không người lái giúp Ukraine tạo lợi thế trên các mặt trận. Trong một động thái trấn an người biểu tình, nhà lãnh đạo Ukraine đề nghị ông Fedorov đảm nhận một vị trí quan trọng trong chính phủ, phụ trách lĩnh vực công nghệ của nhà nước. Hiện vẫn chưa rõ câu trả lời của cựu bộ trưởng, nhưng ông Fedorov trước đó cho hay chỉ muốn quay về vị trí cũ.
Về việc Ukraine thay tổng tư lệnh quân đội, Điện Kremlin cho rằng điều này sẽ chẳng thay đổi được tình hình trên tiền tuyến, mà theo Moscow đang phát triển theo hướng có lợi cho Nga, AFP đưa tin.
Phát biểu trên của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh Thị trưởng thành phố New York Zohran Mamdani cho hay đang cân nhắc khả năng bắt giữ Thủ tướng Netanyahu nếu nhà lãnh đạo Israel đến thành phố dự họp đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào tháng 9 tới.
Trong bài đăng trên Truth Social hôm 20.7 (giờ Washington D.C.), chủ nhân Nhà Trắng khẳng định ông Netanyahu "sẽ không bị bắt dưới bất kỳ hình thức nào khi có mặt trên lãnh thổ của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ".
Kể từ tháng 11.2024, Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) tại The Hague (Hà Lan) đã phát lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel vì các cáo buộc phạm tội ác chiến tranh tại Dải Gaza.
Trước đó, trong cuộc trả lời phỏng vấn báo The New York Times hồi cuối tuần qua, ông Mamdani cho rằng Thủ tướng Netanyahu "thuộc về The Hague", nơi đặt trụ sở của Tòa án Hình sự Quốc tế.
Thị trưởng thành phố New York, nơi đặt trụ sở Liên Hiệp Quốc, cho rằng ông Netanyahu là tội phạm chiến tranh đã bị Tòa Hình sự Quốc tế truy tố vì những hành động trong nhiều năm qua.
Bản thân ông Mamdani xem cuộc xung đột của Israel tại Dải Gaza là hành động diệt chủng, và ông cho hay đang trao đổi với cơ quan pháp lý của thành phố New York về thẩm quyền pháp lý trong việc chỉ đạo cảnh sát thành phố bắt giữ Thủ tướng Israel.
Dù Mỹ không công nhận thẩm quyền của Tòa Hình sự Quốc tế và không phải là quốc gia thành viên của tòa, ông Mamdani đã cam kết trong chiến dịch tranh cử thị trưởng hồi tháng 9 năm ngoái là sẽ bắt giữ ông Netanyahu nếu Thủ tướng Israel đến New York.
"Tôi mong muốn đảm bảo đây sẽ là một thành phố tuân thủ luật pháp quốc tế", thị trưởng nhấn mạnh.
Trong thông báo ngày 21-5, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Israel, ông Oren Marmorstein, cho biết "tất cả các nhà hoạt động nước ngoài" trên đội tàu đến Gaza đã bị trục xuất. Ông này kế đó cảnh báo Israel sẽ không dung thứ cho bất kỳ hành động nào vi phạm lệnh phong tỏa trên biển đối với Dải Gaza, một hành động mà ông khẳng định là "đúng luật".
Hôm 19-5, hải quân Israel cho hay đã chặn bắt con tàu cuối cùng thuộc nhóm khoảng 50 tàu của Tổ chức Global Sumud Flotilla đang chở một lượng hàng viện trợ mang tính tượng trưng đến Gaza.
Theo truyền thông quốc tế, nhóm tàu này muốn thách thức lệnh phong tỏa "phi lý" của Israel với Gaza, đồng thời thu hút sự chú ý quốc tế đối với khủng hoảng nhân đạo tại dải đất này.
Đài Al Jazeera cho biết có khoảng 430 nhà hoạt động đến từ 40 quốc gia khác nhau tham gia đội tàu nói trên. Họ bị bắt giữ trên biển hôm 18-5, sau đó được chuyển đến một trại giam trên đất liền.
Sự chỉ trích xuất hiện sau khi Bộ trưởng An ninh quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir đăng tải một video trên X hôm 20-5. Trong đó, ông chế giễu các nhà hoạt động đang bị bắt quỳ trên sàn nhà với hai tay bị trói ra sau lưng kèm dòng chữ "Chào mừng đến với Israel".
Cách hành xử của ông Ben-Gvir khiến Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng phải lên tiếng chỉ trích gay gắt, cho rằng hành động này không phù hợp với các giá trị và chuẩn mực của Tel Aviv.
Nhiều nước, trong đó có Mỹ, Pháp, Ý, Canada, Anh và Ireland đã lên tiếng phản đối, bày tỏ quan ngại về điều kiện giam giữ những người bị bắt. Một số nước đã triệu tập đại sứ Israel, yêu cầu giải thích và xin lỗi.
Theo Al Jazeera, những người bị trục xuất sẽ rời Israel bằng máy bay từ sân bay Ramon ở miền nam Israel. Chỉ có số ít trong nhóm khởi hành từ sân bay Ben Gurion ở Tel Aviv.
Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan xác nhận nước này đang thực hiện 3 chuyến bay đặc biệt để đưa công dân Thổ Nhĩ Kỳ cũng như những người tham gia từ nước thứ ba đến Thổ Nhĩ Kỳ.
Mặc dù đã đạt thỏa thuận ngừng bắn với lực lượng Hamas ở Dải Gaza từ tháng 10-2025, Israel vẫn duy trì lệnh phong tỏa trên biển và chặn bắt một số đội tàu mang tiếp tế đến dải đất này.
Theo Al Jazeera, đây là vụ trục xuất nhanh nhất từ trước tới nay, khi Israel đang nỗ lực hạn chế thiệt hại về hình ảnh do video của ông Ben-Gvir gây ra. Nhiều người Palestine tin rằng sự việc đã thu hút nhiều sự chú ý của quốc tế hơn trước do những người bị bắt thuộc nhiều quốc tịch.
