Ông Trump và Iran dọa ‘ăn thua đủ’: Dám bắn một tàu, mất liền một cây cầu

Loạt quốc gia vùng Vịnh hôm 8/4 trải qua đêm bình yên đầu tiên kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28/2. Các nước trong khu vực như Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Arab Saudi, Qatar, Kuwait hay Oman đều không ghi nhận bất cứ cuộc tấn công nào bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran, sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran được công bố.

Người dân Tehran cũng đổ xuống đường vẫy cờ và hô khẩu hiệu ăn mừng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố. Thủ đô Iran mang không khí như kỳ nghỉ lễ khi tiếng bom đạn đã ngừng. Nhiều cửa hàng đóng cửa, trong khi các quán cà phê ngoài trời ở những khu phố cao cấp lại chật kín khách. Các trạm kiểm soát do lực lượng vũ trang canh gác, từng xuất hiện dày đặc khắp thành phố những tuần gần đây, cũng không còn.

Tuy nhiên, nỗi thấp thỏm chưa phải đã đi qua. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố lệnh ngừng bắn không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. "Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho biết.

Chính phủ Iran cho rằng lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, khi họ đã khiến Mỹ phải "đầu hàng". Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng mô tả thỏa thuận tạm ngừng giao tranh này là một chiến thắng vì các mục tiêu quân sự cốt lõi đã hoàn thành.

Nhưng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố lực lượng quân sự đã được triển khai đến Trung Đông sẽ "giữ nguyên vị trí, luôn sẵn sàng, cảnh giác và chuẩn bị tái khởi động chiến dịch bất cứ lúc nào", cho thấy nguy cơ với khu vực chưa qua đi.

Điểm mấu chốt trong thỏa thuận ngừng bắn là việc khai thông eo biển Hormuz chưa rõ ràng. Trong khi ông Trump tuyên bố Iran đã đồng ý "mở cửa hoàn toàn, lập tức và an toàn Hormuz", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lại nói việc đi qua eo biển sẽ do lực lượng vũ trang nước này điều phối. Tehran đã thu phí tàu bè băng qua eo biển kể từ khi cuộc chiến nổ ra, hành động mà họ đang tìm cách duy trì lâu dài để lấy kinh phí tái thiết sau xung đột.

Iran đã nhất trí mở lại eo biển, nhưng hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ do thiếu sự hướng dẫn rõ ràng từ Tehran, theo CNN. Chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, theo thống kê của AFP.

Các bên trung gian và môi giới hàng hải nói rằng Iran yêu cầu tàu hàng phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước tàu, bao gồm phí quá cảnh cơ bản, hộ tống an ninh và xử lý hành chính.

Theo Mohammed Baharoon, tổng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Công B'huth Dubai, tổ chức tư vấn tại UAE, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chịu tổn thất nặng nề sau hơn 5 tuần xung đột, nhưng lực lượng này đang nắm trong tay "lá bài tẩy" là quyền kiểm soát eo biển Hormuz, vốn được quy định trong thỏa thuận ngừng bắn.

Tổng thống Trump ngày 9/4 cảnh báo Iran không thu phí tàu di chuyển qua eo biển Hormuz, chỉ trích Tehran đang điều hành "rất tệ". Tuy nhiên, Baharoon cho rằng lời đe dọa như vậy sẽ không thể khiến IRGC chùn bước.

Dữ liệu theo dõi tàu thuyền ngày 8/4 cho thấy chỉ có một lượng rất ít tàu di chuyển qua hành lang mà Iran thiết lập hồi tháng trước trong vùng lãnh hải của mình và không có dấu hiệu khôi phục lưu thông bình thường qua tuyến hàng hải thông thường vốn đi qua vùng biển Oman.

"Kết quả thực sự cho vấn đề này sẽ ngã ngũ sau cuộc đàm phán tại Islamabad. Nếu Iran rời bàn đàm phán mà vẫn giữ được bất kỳ hình thức kiểm soát nào đối với eo biển Hormuz, đó là một chiến thắng tuyệt đối cho họ", Nadim Koteich, nhà phân tích kiêm cố vấn chính trị UAE, cho hay.

"Nếu thế giới thành công trong việc tước bỏ khả năng vũ khí hóa eo biển Hormuz của Iran, giống như cách họ từng bị tước bỏ khả năng vũ khí hóa uranium, thì cuộc chiến này, dù cái giá phải trả lớn đến mức nào, vẫn là một thất bại chiến lược đối với Cộng hòa Hồi giáo", Koteich nói thêm.

Theo Bader al-Saif, giáo sư lịch sử tại Đại học Kuwait, việc biến eo biển Hormuz thành vấn đề then chốt của cuộc chiến đã là một thành công lớn đối với Iran.

"Mọi chuyện bắt đầu từ vấn đề hạt nhân, nhưng Iran đã biến nó thành chuyện ở eo biển Hormuz", ông nói. "Vì vậy, thay vì tập trung vào vấn đề cốt lõi, một vấn đề phụ giờ đây lại trở thành trọng tâm. Tuy nhiên, những vấn đề cốt lõi đó vẫn hiện hữu và cần phải được giải quyết dứt điểm".

Chuyên gia Baharoon cho rằng Iran là bên duy nhất hài lòng với kết quả này, trong khi các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh vẫn sẽ phải hứng chịu hậu quả nặng nề về kinh tế nếu Tehran tiếp tục hạn chế dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz.

"Giờ đây, họ đã tái lập vị thế giống như một cảnh sát vùng Vịnh", Baharoon nhận định. "Chúng ta thức dậy với một thỏa thuận không giảm bớt rủi ro, mà trái lại, còn khiến ta đối mặt nguy cơ lớn hơn".

Tương lai khu vực

Ngoài ra, lệnh ngừng bắn hai tuần không đồng nghĩa với việc chấm dứt hoàn toàn tiếng súng. Phái đoàn Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ gặp trực tiếp ở Islamabad, Pakistan, vào cuối tuần này để thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn lâu dài, nhưng chưa có gì đảm bảo nỗ lực này sẽ thành công.

"Điều quan trọng là cần nhìn nhận vấn đề một cách khách quan. Đây chỉ là lệnh ngừng bắn tạm thời trong hai tuần, không phải một thỏa thuận", Hamad Althunayyan, chuyên gia phân tích chính trị kiêm giáo sư tại Đại học Kuwait, cho hay. "Thời hạn này có thể được gia hạn nhưng xung đột cũng có thể tái diễn nếu vòng đàm phán đầu tiên không thành công".

Việc ông Trump chuyển từ lời đe dọa "hủy diệt cả một nền văn minh" vào 7/4 đến chấp nhận ngừng bắn với Iran một ngày sau khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh hoài nghi về việc liệu Washington sẽ quyết tâm đến mức nào để vừa hoàn thành các mục tiêu đề ra, vừa bảo vệ các đồng minh khu vực, Mahdi Ghuloom, nhà nghiên cứu người Bahrain tại tổ chức tư vấn ORF Trung Đông, nhận định.

"Tổng thống Trump đã quyết định thỏa hiệp và với hành động đó, ông ấy rõ ràng đang gạt các đồng minh của mình tại vùng Vịnh sang một bên", Ghuloom nói.

Theo Wall Street Journal, chắc chắn không quốc gia vùng Vịnh nào ủng hộ việc Trump đe dọa phá hủy hạ tầng năng lượng và oanh tạc khiến Iran "trở lại thời kỳ đồ đá", bởi họ mới là bên có thể phải hứng chịu hậu quả từ đòn trả đũa của Tehran. Hôm 8/4, cảm giác nhẹ nhõm có thể thấy rõ tại Dubai, Doha và Kuwait khi họ tránh được nguy cơ các nhà máy điện và cơ sở khử mặn của mình bị Iran tấn công.

"Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công mà không tính đến lợi ích của các nước vùng Vịnh, biến chúng tôi thành những bên chịu tổn thương gián tiếp", al-Saif cho biết thêm. "Nỗi lo sợ hiện nay là tình trạng này sẽ kéo dài sang cả thời bình và đây là điều chúng tôi không thể chấp nhận và sẽ đấu tranh để ngăn chặn".

Giới lãnh đạo vùng Vịnh đến nay chưa công khai chỉ trích quyết định ngừng bắn của Tổng thống Trump. Arab Saudi đã ra tuyên bố nói rằng quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz phải được đảm bảo mà không kèm theo bất kỳ hạn chế nào.

Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, đã ca ngợi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng đối với nước này, nơi phải hứng chịu phần lớn các cuộc tấn công từ Iran trong 5 tuần qua.

"UAE đã giành thắng lợi trong một cuộc chiến mà chúng tôi đã tìm mọi cách né tránh. Chúng tôi đã vượt qua nhờ nỗ lực phòng thủ kiên định, giúp bảo vệ chủ quyền, phẩm giá và những thành tựu của đất nước", ông tuyên bố.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông đã phối hợp với Tổng thống Trump, người mà theo ông đã khẳng định rằng sẽ đảm bảo Iran không còn là mối đe dọa về hạt nhân, tên lửa hay khủng bố đối với Mỹ, Israel, vùng Vịnh cũng như toàn bộ thế giới. Trong khi đó, lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid lại tỏ ra ít lạc quan hơn.

"Chưa bao giờ có một thảm họa chính trị nào lớn như vậy trong lịch sử của chúng ta", ông nói. "Israel thậm chí còn không có ghế trong bàn đàm phán khi các quyết định liên quan đến lợi ích an ninh quốc gia cốt lõi được đưa ra thảo luận".

Theo Ali Shihabi, chuyên gia phân tích tại Arab Saudi, cuộc xung đột đã khiến Iran "suy yếu trầm trọng và họ sẽ cần rất nhiều nỗ lực cũng như thời gian để tái thiết đất nước".

Song 5 tuần qua, Tehran cũng đã cho thấy năng lực của họ trong việc tung ra các đòn trả đũa nhắm vào loạt mục tiêu khắp vùng Vịnh, gây tổn thất cho nền kinh tế khu vực, Nikolay Kozhanov, chuyên gia về Iran tại Đại học Qatar, nhận định.

"Các quốc gia còn lại ở vùng Vịnh hiện rơi vào thế không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải tìm cách thỏa thuận với Iran", Kozhanov nói.

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)

Nguồn: https://vnexpress.net/vung-vinh-nhe-nhom-nhung-lo-au-voi-thoa-thuan-ngung-ban-my-iran-5060451.html

"Iran đã hứng chịu những đòn giáng cực kỳ nặng nề, khiến nước này thụt lùi nhiều năm trên mọi lĩnh vực", Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, ngày 30/4 nói trong lễ thăng quân hàm thiếu tướng cho Omer Tischler, người sắp đảm nhận chức Tư lệnh Không quân Israel.

Theo ông Katz, sau khi "giáng đòn" vào Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đang dẫn đầu nỗ lực đàm phán nhằm "hoàn thành các mục tiêu của chiến dịch để đảm bảo Iran không còn là mối đe dọa".

Bộ trưởng Quốc phòng Israel cho hay lực lượng vũ trang nước này ủng hộ và cung cấp sự hỗ trợ cần thiết cho nỗ lực ngoại giao trên, nhưng "có thể sớm phải hành động trở lại để đảm bảo hoàn thành các mục tiêu".

Cảnh báo được đưa ra khi Bộ Quốc phòng Israel tuyên bố tăng cường mạnh mẽ nguồn cung quân sự, với hai tàu chở hàng cập cảng Ashdod và Haifa và nhiều máy bay vận tải sắp đến, chở khoảng 6.500 tấn thiết bị quân sự.

Kể từ khi bắt đầu chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, Israel cho biết hơn 115.600 tấn thiết bị quân sự đã được vận chuyển bằng 403 chuyến bay và 10 chuyến tàu biển, cho thấy sự chuẩn bị cho cuộc xung đột kéo dài.

Mỹ - Israel mở chiến dịch tấn công Iran từ hôm 28/2, trước khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/4 công bố thỏa thuận ngừng bắn hai tuần và yêu cầu Israel ngừng các cuộc tấn công Iran.

Mỹ - Iran sau đó đàm phán tại Pakistan để tìm giải pháp cho xung đột hôm 11/4, nhưng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.

Tổng thống Trump ra lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4 để gây áp lực buộc nước này chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận, nhưng Tehran không nhượng bộ và đáp trả bằng cách siết kiểm soát eo biển Hormuz.

Ông Trump sau đó gia hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn với Iran cho tới khi Tehran đưa ra đề xuất cụ thể với Washington. Lãnh đạo Mỹ hôm 30/4 tuyên bố vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển Iran, cho rằng biện pháp này đang phát huy hiệu quả với nền kinh tế của Tehran.

Tin Gốc: Vnexpress

Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông, tuyên bố bắt đầu tấn công các mục tiêu quân sự ở Iran vào đêm 21/7 (sáng nay theo giờ Hà Nội), đánh dấu đêm thứ 11 liên tiếp tiến hành chiến dịch nhằm vào nước này kể từ khi xung đột tái bùng phát.

"Các cuộc tấn công nhằm làm suy yếu khả năng của Iran trong đe dọa tàu hàng ở eo biển Hormuz", thông báo có đoạn.

CENTCOM thông báo hoàn thành đợt tập kích sau khoảng hơn một giờ, tuyên bố đã nhắm vào "các trung tâm tác chiến quân sự, năng lực hàng hải, nhà chứa máy bay, kho lưu trữ phương tiện bay không người lái (UAV) và hạ tầng quân sự" của đối phương.

Hãng thông tấn Fars News của Iran cho biết nhiều tiếng nổ đã vang lên ở thành phố Mahshahr thuộc tỉnh Khuzestan, tây nam đất nước. Một số vụ nổ cũng xảy ra tại khu vực phía nam thành phố Tabriz. Các hệ thống phòng không đã được kích hoạt tại khu vực đông bắc Iran.

Đợt tập kích mới nhất diễn ra sau khi Tổng thống Donald Trump hôm 21/7 tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục tấn công Iran, đồng thời dự báo quốc gia Tây Á sẽ mất nhiều năm để khắc phục thiệt hại do chiến sự gây ra. "Nếu chúng tôi rời đi lúc này, Iran sẽ mất 20-25 năm để tái thiết. Chúng tôi vẫn chưa xong việc", ông nói và thêm rằng Mỹ sẽ chưa rút quân.

Tổng thống Trump đưa ra phát biểu giữa lúc xung đột Trung Đông trở thành gánh nặng tài chính đối với Mỹ. Trong phiên điều trần trước quốc hội Mỹ hôm 21/7, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết chiến dịch nhằm vào Iran đã tiêu tốn khoảng 37,5 tỷ USD, tăng khoảng 8 tỷ USD so với số liệu công bố hồi giữa tháng 5.

Cuộc chiến cũng khiến Mỹ hứng chịu tổn thất lớn về nhân mạng. Lầu Năm Góc ngày 21/7 cho biết quân nhân Mỹ mất tích trong vụ tấn công của Iran nhằm vào căn cứ Muwaffaq Salti ở Jordan tuần trước "được cho là đã thiệt mạng". Thông tin này đã nâng tổng số quân nhân Mỹ tử trận trong xung đột Trung Đông lên con số 18.

CENTCOM trước đó cho biết đòn tập kích vào căn cứ Muwaffaq Salti đã khiến hai quân nhân thiệt mạng và một binh sĩ mất tích. Sau đó một ngày, cơ quan này thông báo đã phát hiện các phần thi thể chưa xác định danh tính và quá trình giám định đang được tiến hành.

Ảnh vệ tinh cũng cho thấy thiệt hại ở những căn cứ có lực lượng Mỹ sau khi bị Iran tập kích. Theo ảnh do Fars News công bố hôm 20/7, ít nhất 15 Đơn nguyên Nhà ở Dạng container (CHU) trong khu doanh trại ở căn cứ Muwaffaq Salti đã bị phá hủy hoàn toàn, nhiều công trình xung quanh cũng có dấu hiệu hư hại.

Mỹ và Iran ký thỏa thuận ngừng bắn hồi giữa tháng 6, giúp vùng Vịnh trải qua 3 tuần bình yên. Tuy nhiên, căng thẳng xoay quanh eo biển Hormuz đã khiến hai bên nối lại giao tranh trong những tuần qua.

Tin Gốc: Vnexpress