Từng có 7 năm chạy xe khách tuyến Bắc – Nam, anh Phùng Minh Huy, 36 tuổi, quê Hà Giang, nói điều đáng sợ nhất là những cơn buồn ngủ, những cú tạt đầu ở tốc độ cao và sương mù trên đường đèo.
Năm 2019, anh Huy thành lập công ty vận tải, chuyên xe khách tuyến Hà Giang đi TP HCM và các điểm dừng đón trả khách ở Quảng Nam, Kon Tum, Gia Lai, Đăk Lăk, Vũng Tàu. Hiện anh quản lý 5 xe giường nằm. Mỗi xe có hai tài xế, hai phụ xe cùng một quản lý, luân phiên đổi ca.
Anh Huy cho biết trước đây mỗi chuyến xe kéo dài khoảng 40 tiếng. Kể từ khi các tuyến đường cao tốc từ Phú Thọ đến Huế dần hoàn thiện, hành trình rút ngắn xuống còn khoảng 35 tiếng. Nhưng mặt đường phẳng, ít đi qua khu dân cư, không gian cabin tối, lạnh và im ắng lại dễ trở thành “liều thuốc mê” đối với người cầm lái buồn ngủ.
“Cơn buồn ngủ ập đến như sóng cuộn, càng cố mở mắt càng bị dìm xuống”, Huy nói.
Để giữ tỉnh táo, nam tài xế thường dùng trái cây chua, uống chè đặc và yêu cầu phụ xe ngồi cùng nói chuyện. Khi các biện pháp không hiệu quả, anh tấp xe vào trạm dừng nghỉ đổi lái. “Nước tăng lực chỉ có tác dụng tức thời và gây hại sức khỏe”, tài xế Phùng Minh Huy nói.
Bên cạnh buồn ngủ, rủi ro của tài xế còn đến từ các phương tiện chạy ẩu. Khi bị tạt đầu, anh Huy chọn cách rà phanh, giảm tốc thay vì đánh lái để tránh lật xe. “Đánh lái sai một nhịp, tính mạng của hàng chục người sẽ nguy hiểm”, anh Huy kể.
Trên hành trình qua các tỉnh Tây Nguyên, đoạn quốc lộ 14 qua đèo Lò Xo cũng là thử thách. Đường đèo chắp vá, chi chít ổ gà. Sương mù nhiều đêm giăng đặc quánh, tầm nhìn dưới 3 m. Anh kể từng chứng kiến nhiều ôtô lao xuống vực do mất phanh. Khi gặp sương mù dày đặc, anh bật đèn cảnh báo, cử phụ xe đi bộ dẫn lối và giữ tốc độ 20-30 km/h.
Áp lực và những rủi ro sau vô-lăng khiến tài xê Hoàng Phúc, quê Phú Thọ, từng bỏ nghề lái xe khách suốt 8 năm. Anh chọn lái xe du lịch cự ly ngắn, có nhiều thời gian nghỉ.
Đầu năm nay, anh nhận chạy xe giường nằm tuyến Phú Thọ – TP HCM với điều kiện công ty không ép chỉ tiêu thời gian. Công ty khoán mỗi chuyến chạy hai ngày, xe về bến được nghỉ một ngày mới quay đầu. Để an toàn, anh chọn đi cao tốc Bắc – Nam và Quốc lộ 1.
Ngủ đủ giấc trước giờ xuất phát giúp nam tài xế không dùng cà phê, trà đặc hay nước tăng lực. “Vào ca đêm, tôi đắp khăn ướp đá lên gáy và mở truyện ma đủ nghe để kích thích thần kinh luôn hoạt động”, anh Phúc nói.
Theo các nghiên cứu tại Anh, Australia và Brazil, mệt mỏi chiếm 20% nguyên nhân các vụ tai nạn nghiêm trọng trên cao tốc. Ở Mỹ, mỗi năm ghi nhận 56.000 vụ tai nạn liên quan đến giấc ngủ, khiến hơn 1.500 người tử vong.
Tại Việt Nam, nhiều vụ tai nạn do xe giường nằm đã xảy ra. Ví dụ, rạng sáng 21/7, một xe khách bốc cháy trên Quốc lộ 1 làm 7 người chết, 5 người bị thương. Tài xế bị khởi tố do ngủ gật, mất lái. Tháng 10/2023, tài xế xe tải 29 tuổi ở Thái Nguyên ngủ gật, lấn làn tông ôtô 16 chỗ khiến một người tử vong, 12 người bị thương, đoạn qua thị xã Buôn Hồ (Đăk Lăk).
Nghiên cứu của Viện Sức khỏe nghề nghiệp và môi trường năm 2021 ghi nhận tài xế đường dài luôn chịu căng thẳng thần kinh do thời gian làm việc kéo dài, thức đêm, đổi ca thiếu ổn định và ngồi lâu sai tư thế. Khảo sát thực tế ghi nhận 52,5% người cầm lái rơi vào trạng thái mệt mỏi, l44,5% kém kiên nhẫn, 42,5% thiếu thư giãn, 35% lo lắng và 30% kiểm soát rủi ro kém… làm tăng nguy cơ tai nạn gấp 2,1 lần.
Tiến sĩ Khương Kim Tạo, Hiệp hội Vận tải ôtô Việt Nam, cho biết xe giường nằm thường chạy đêm, tầm nhìn hạn chế và quãng đường dài dễ gây mệt mỏi. Ông đề xuất giải pháp đồng bộ từ ba phía. Cơ quan quản lý cần chuyển đổi số công tác giám sát tốc độ thông qua dữ liệu camera hành trình và thiết bị giám sát khoang lái. Hệ thống tự động phát hiện, cảnh báo vi phạm về trung tâm điều hành thay cho phương thức tuần tra, bắn tốc độ thủ công. Ngành giao thông cũng cần bổ sung hệ thống biển cảnh báo rủi ro tại các cung đường phức tạp.
Riêng tài xế, yêu cầu bắt buộc là tuân thủ hạn mức giờ lái, đảm bảo ngủ đủ giấc và đổi ca khi mệt mỏi. “Chỉ khi nhà xe, tài xế và cơ quan chức năng cùng vào cuộc bằng giải pháp công nghệ lẫn ý thức, rủi ro tai nạn giao thông mới có thể được kiểm soát”, vị chuyên gia nói.
Phía sau các số liệu là những bài học đắt giá. Cuối năm 2011, anh Hồ Hoàng, hiện 50 tuổi, quê Nghệ An, chạy xe tải liên tục 15 tiếng. Dù dội nước lạnh và uống nước tăng lực, anh vẫn gục trên vô-lăng đoạn qua thị xã Hoàng Mai (Nghệ An). Ôtô tông vào đuôi container ở vận tốc 60 km/h khiến anh nứt hộp sọ, gãy cột sống. Sau ba tháng điều trị, anh chuyển sang làm thợ xây và từ chối mọi lời mời lái xe giường nằm.
“Không tự giữ được mạng mình, tôi không có quyền gánh vác sinh mạng người khác”, cựu tài xế nói.
Quán cà phê Julith mới đi vào hoạt động tại khu nhà giàu Al Quoz sôi động của Dubai đã trở thành điểm đến cho những người giàu có yêu thích cà phê tại Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Julith phục vụ những ly cà phê với mức giá 3.600 dirham (hơn 25 triệu đồng), pha chế từ hạt cà phê Nido 7 Geisha. Cây cà phê Nido 7 chỉ có thể được trồng trên sườn núi lửa Baru ở Panama và mới đây đã phá kỷ lục tại cuộc thi cà phê danh giá Best of Panama với điểm số 98/100 nhờ hương vị đặc biệt pha trộn giữa mùi cỏ, hoa nhài, cam bergamot, hoa cam và mơ. Quán cà phê Julith tiết lộ, họ đã mua hạt cà phê Nido 7 Geisha tại buổi đấu giá ở Panama sau cuộc cạnh tranh khốc liệt kéo dài nhiều giờ với hàng trăm lượt trả giá. Quán khẳng định đã trả mức giá cao nhất từ trước đến nay, lên đến 2,2 triệu dirham cho 20kg hạt cà phê. Nhiều người đã ngỏ ý chi khoản tiền lớn để mua lại cà phê Nido 7 từ Julith, theo Theo Time of India.
Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tiêu thụ cà phê có liên quan đến mức độ căng thẳng thấp hơn. Giảm căng thẳng có thể tạo ra môi trường thuận lợi cho sự thư giãn và những trải nghiệm thân mật thú vị hơn.
Caffeine có trong cà phê, trà, cacao và một số loại đồ uống khác. Caffeine kích thích hệ thần kinh trung ương, tăng cường sự tỉnh táo và giảm mệt mỏi bằng cách ngăn chặn chất dẫn truyền thần kinh thúc đẩy giấc ngủ adenosine.
Vì cà phê có nhiều chất chống oxy hóa, uống cà phê có thể giúp nam giới đạt được và duy trì sự cương cứng bằng cách thúc đẩy lưu lượng máu đến dương vật, bảo vệ mạch máu, thúc đẩy lưu thông và các lợi ích khác.
Tôi sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Tây Đô (Cần Thơ), ở một vùng quê cách xa sự nhộn nhịp của trung tâm thành phố đến 50km.
Con đường học vấn của tôi đứt gánh giữa chừng khi mới lên lớp 6. Không phải vì tôi không thể tiếp thu bài vở, mà vì tôi không thể chịu đựng nổi những lời trêu chọc ác ý từ bạn bè. Họ gọi tôi là "khùng", là kẻ bất bình thường.
Tôi bỏ học, thu mình lại trong bốn bức tường, ngày qua ngày lầm lũi phụ giúp gia đình những công việc vặt vãnh không tên. Tương lai của tôi lúc đó mờ mịt và u tối, giống hệt như cái cách bà con lối xóm vẫn thường tặc lưỡi khi nhắc về những đứa trẻ khiếm khuyết.
Nhưng cuộc đời đã cho tôi một trang mới từ một chuyến đi truyền thông của Hội Người khuyết tật về tận xã. Hôm đó, cha tôi may mắn gặp được cô Lê Thái Thị Phương Thảo - Phó chủ tịch hội. Bằng sự thấu hiểu, cô không trao cho gia đình tôi một món quà từ thiện để ăn vội vàng qua ngày, mà trao một cơ hội thay đổi cuộc đời bằng lời đề nghị: "Có muốn cho em nó đi học nghề không?".
Sự kết nối của cô và cái gật đầu của cha ngày hôm ấy đã phá vỡ bức tường định kiến giam cầm tôi suốt bao năm.
Hành trình từ một người chỉ mang vốn liếng học vấn lớp 6 đến lúc chạm tay vào nghề thiết kế đồ họa và chỉnh sửa ảnh là một chuỗi ngày đầy mồ hôi và nước mắt.
Rào cản không chỉ là cơ thể khiếm khuyết, mà còn là lỗ hổng kiến thức quá lớn.
Những ngày đầu tiếp xúc với máy tính, nhìn những dòng lệnh tiếng Anh, những công cụ cắt ghép (layer), phối màu trên phần mềm... tôi choáng ngợp và tưởng chừng như mình đang đứng trước một ngọn núi không thể vượt qua.
Đã có lúc tôi gục mặt xuống bàn, muốn bỏ cuộc vì thấy mình quá kém cỏi, cộng thêm những cơn đau nhức khi phải ngồi lâu trước màn hình.
Nhưng trong những giờ phút đen tối nhất, tôi đã không bị bỏ lại. Nhờ sự kiên nhẫn cầm tay chỉ việc của các thầy cô, sự động viên không ngừng của những người đi trước, tôi lồm cồm đứng dậy. Những đêm thức trắng tự mày mò học thêm trên mạng, học từ những video hướng dẫn nhỏ nhất, cuối cùng tôi cũng dần làm chủ được công cụ.
Tôi bắt đầu nhận được những dự án thiết kế đầu tiên, rồi tự học và dấn thân sâu hơn vào con đường Digital Marketing.
Sự nỗ lực đó đơm hoa kết trái khi tôi chính thức đảm nhiệm vai trò cộng tác viên thiết kế tại mạng lưới RTT Online - một tập thể chuyên nghiệp từng được Đài Truyền hình Việt Nam khu vực Tây Nam Bộ (VTV10) vinh danh trong phóng sự "Hành trình về dân: Thắp sáng niềm tin cho người khuyết tật".
Tại đây, môi trường làm việc trực tuyến đã xóa nhòa mọi rào cản vật lý. Tôi không chỉ có nguồn thu nhập ổn định để tự lo cho bản thân, san sẻ gánh nặng gia đình mà còn được các trưởng nhóm và đồng nghiệp tận tình chỉ dạy.
Tôi được trực tiếp tham gia vào các chiến dịch truyền thông, tự tay thiết kế các ấn phẩm quảng cáo, tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) và thực hành marketing hiện đại.
Thái độ của bà con xóm giềng cũng từ đó mà thay đổi hoàn toàn. Tôi vẫn nhớ ánh mắt ngỡ ngàng của những người từng chê cười mình khi thấy tôi không còn ru rú trong nhà, mà có thể tự mua sắm đồ đạc, phụ giúp cha mẹ bằng chính đồng tiền mình làm ra từ chiếc máy tính.
Những lời xì xầm "đồ khùng", "gánh nặng" ngày xưa dần biến mất, thay vào đó là những cái gật đầu tôn trọng, nể phục trước một người thợ có chuyên môn đàng hoàng.
Sự công nhận ấy là món quà tinh thần lớn nhất mà tôi từng nhận được. Tôi nhận ra, nếu công nghệ số và một nghề có thể cứu rỗi cuộc đời tôi, nó cũng có thể giúp đỡ những người đồng cảnh ngộ khác.
Với vai trò là Trưởng ban vận động Chi hội Người khuyết tật huyện Cờ Đỏ hiện tại, tôi không muốn người khuyết tật quê mình chỉ dừng lại ở việc chờ đợi sự trợ cấp. Chúng tôi cần "cần câu" và một hệ sinh thái để tự câu cá.
Cùng với các cộng sự trong chi hội, chúng tôi đang triển khai dự án "Lục bình tiếp lực". Trong dự án này, tôi vận dụng chính chuyên môn của mình để hỗ trợ bà con: không chỉ dừng ở việc dạy nghề đan tết lục bình thủ công truyền thống, tôi trực tiếp hướng dẫn hội viên cách chụp ảnh sản phẩm sao cho bắt mắt, cách thiết kế hình ảnh, sáng tạo nội dung và đưa sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội (như Zalo, TikTok) để mở rộng đầu ra.
Tâm huyết lớn nhất của tôi hiện nay là dự án "Cờ Đỏ kết nối". Chúng tôi đang dồn lực xây dựng một nền tảng Zalo mini app và website chuyên biệt dành riêng cho địa phương, nhằm số hóa việc phân phối nông sản, sản phẩm thủ công và đặc biệt là tạo ra một kênh kết nối việc làm linh hoạt cho người yếu thế ngay trên không gian mạng.
Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản vừa chia sẻ một mẹo cực đơn giản giúp làm mát cục nóng máy lạnh bằng khăn và xô nước. Phương pháp này được cho là có thể giúp thiết bị hoạt động hiệu quả hơn, từ đó giảm điện năng tiêu thụ trong những ngày nắng nóng.
Trong bối cảnh giá điện tăng cao vào mùa hè, nhiều gia đình tìm cách giảm chi phí sử dụng máy lạnh mà vẫn đảm bảo khả năng làm mát. Một mẹo nhỏ đang thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội Nhật Bản bởi cách thực hiện dễ dàng nhưng mang lại hiệu quả bất ngờ.
Theo ORICON News, phương pháp này được đăng tải trên tài khoản Instagram chính thức của Trụ sở Tokyo thuộc Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản. Nội dung nằm trong chuỗi chia sẻ các mẹo sinh hoạt và kỹ năng ứng dụng thực tế hằng ngày.
Cách thực hiện khá đơn giản. Người dùng chỉ cần chuẩn bị một xô nước đầy và một chiếc khăn lớn. Xô nước được đặt cố định trên phần mặt phẳng phía trên cục nóng máy lạnh. Sau đó, nhúng một đầu khăn vào xô nước, phần còn lại phủ lên bề mặt phía trên của thiết bị.
Mẹo này hoạt động dựa trên nguyên lý bay hơi nước. Nhờ hiện tượng mao dẫn, nước từ xô sẽ thấm đều khắp chiếc khăn. Khi gặp nhiệt độ cao hoặc ánh nắng trực tiếp, nước trên khăn bốc hơi và hấp thụ nhiệt từ cục nóng, giúp thiết bị được làm mát tự nhiên liên tục.
Theo giải thích từ phía Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, cục nóng quá nhiệt là một trong những nguyên nhân khiến máy lạnh tiêu tốn nhiều điện năng. Khi bộ phận này được giảm nhiệt, máy nén có thể vận hành ổn định và hiệu quả hơn, từ đó góp phần tiết kiệm điện.
Tuy nhiên, người dùng cần lưu ý một số điểm quan trọng khi áp dụng tại nhà. Khăn chỉ nên phủ trên phần mặt phẳng phía trên cục nóng, tuyệt đối không che quạt gió hoặc các khe tản nhiệt xung quanh vì có thể làm giảm hiệu suất hoạt động và gây hư hỏng thiết bị.
Ngoài ra, xô nước và khăn cần được cố định chắc chắn để tránh đổ ngã. Nếu nước thấm vào bên trong cục nóng, thiết bị có thể bị chập điện hoặc hư hỏng nghiêm trọng.
Trong những ngày nắng nóng cao điểm, điều hòa trở thành thiết bị "cứu cánh" của nhiều gia đình nhưng cũng là nguyên nhân khiến hóa đơn tiền điện tăng vọt. Tuy nhiên, chỉ cần thay đổi một vài thói quen sử dụng, người dùng vẫn có thể làm mát hiệu quả mà không tốn quá nhiều chi phí.
Một trong những sai lầm phổ biến là đặt nhiệt độ quá thấp. Theo Bộ Năng lượng Hoa Kỳ, mức nhiệt lý tưởng nên duy trì trong khoảng 26-28°C, kết hợp với quạt gió để tăng cảm giác dễ chịu. Việc hạ nhiệt độ quá sâu khiến máy nén phải hoạt động liên tục, từ đó làm tiêu tốn nhiều điện năng hơn.
Bên cạnh đó, thói quen bật tắt điều hòa liên tục với suy nghĩ tiết kiệm điện lại có thể phản tác dụng. Các chuyên gia từ Tổ chức đánh giá và bảo vệ người tiêu dùng Mỹ cho biết, mỗi lần khởi động lại, thiết bị cần lượng điện lớn để vận hành trở lại. Thay vào đó, nên giữ nhiệt độ ổn định và tận dụng chế độ hẹn giờ hoặc chế độ ngủ vào ban đêm để tối ưu hiệu quả.
Một yếu tố thường bị bỏ qua là vệ sinh lưới lọc định kỳ. Khi bụi bẩn tích tụ, luồng khí lạnh bị cản trở khiến máy phải hoạt động mạnh hơn để đạt nhiệt độ mong muốn.
Các chuyên gia khuyến cáo nên vệ sinh lưới lọc khoảng 2-4 tuần một lần, đặc biệt trong mùa hè khi tần suất sử dụng cao.
Ngoài ra, việc hạn chế mở cửa phòng khi đang bật điều hòa và sử dụng rèm che nắng cũng giúp giảm thất thoát hơi lạnh, từ đó giảm tải cho thiết bị.
Sử dụng điều hòa đúng cách không chỉ giúp tiết kiệm điện mà còn góp phần kéo dài tuổi thọ máy và hạn chế hư hỏng trong mùa nắng nóng cao điểm.
