Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng collagen có thể mang lại những lợi ích nhất định đối với sức khỏe da và xương khớp. Dù vậy, đây không phải là giải pháp tức thì để duy trì làn da khỏe mạnh hay cải thiện chức năng xương khớp khi chúng ta lớn tuổi.
Collagen là một trong những loại protein dồi dào nhất trong cơ thể người, chiếm tới 30% trong cơ thể. Nó đóng vai trò tạo cấu trúc và nâng đỡ các mô khác trong cơ thể, bao gồm da, cơ và xương.
Khi bạn lớn tuổi hơn, cơ chế sản sinh collagen của cơ thể sẽ thay đổi, và một số loại collagen, đặc biệt là những loại đóng vai trò quan trọng đối với làn da như collagen loại 1 sẽ suy giảm.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng collagen có xu hướng giảm dần theo độ tuổi, góp phần gây lão hóa da, gia tăng nếp nhăn và tình trạng sụp mí mắt. Bổ sung collagen có thể giúp giảm nếp nhăn hiệu quả, đồng thời cải thiện độ đàn hồi và khả năng giữ ẩm của da. Collagen cũng giúp cải thiện độ ẩm, độ đàn hồi và tình trạng nếp nhăn trên da.
Nhìn chung, bổ sung collagen mang lại lợi ích trong việc cải thiện làn da, đặc biệt là khi kết hợp với các thay đổi lối sống khác giúp da khỏe mạnh theo thời gian, chẳng hạn như:
Thoa kem chống nắng khi ra ngoài
Không hút thuốc lá
Hạn chế uống rượu bia
Uống đủ nước
Duy trì chế độ ăn uống cân bằng
Collagen là thành phần chính cấu tạo nên xương. Nó mang lại cấu trúc và độ dẻo dai cho xương, giúp ngăn ngừa nguy cơ gãy xương. Nghiên cứu cho thấy việc sử dụng thực phẩm bổ sung collagencó thể giúp tăng cường độ chắc khỏe của xương và cải thiện độ linh hoạt cũng như khả năng vận động của khớp.
Các lợi ích tiềm năng khác của việc bổ sung collagen đối với sức khỏe xương bao gồm:
Giúp giảm đau khớp ở người bị thoái hóa khớp gối
Thể cải thiện tình trạng cứng khớp và khả năng vận động
Tăng cường độ chắc khỏe của xương
Tăng mật độ và khối lượng xương
Nhìn chung, collagen có thể hỗ trợ sức khỏe xương khớp. Collagen vẫn là một thành phần trong cấu trúc xương. Do đó, có thể khẳng định rằng việc bổ sung collagen mang lại một số lợi ích nhất định cho sức khỏe xương.
Nhìn chung, collagen an toàn và cơ thể dung nạp tốt khi được sử dụng ở liều lượng khuyến nghị. Tuy nhiên, một số loại thực phẩm bổ sung có chứa các thành phần phụ hoặc chất độn có thể tiềm ẩn rủi ro.
Một số tác dụng phụ có thể xảy ra của thực phẩm bổ sung collagen bao gồm:
Rối loạn tiêu hóa
Nguy cơ dị ứng, đặc biệt là với collagen có nguồn gốc từ cá
Các phản ứng trên da như nổi mụn nước và bong tróc da (hiếm gặp)
Phụ nữ mang thai hoàn toàn có thể sử dụng collagen. Tuy nhiên, vì thai kỳ là giai đoạn rất nhạy cảm, mẹ bầu không nên tự ý sử dụng bất kỳ loại thực phẩm chức năng nào, kể cả collagen, mà cần có sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa. Nếu bị dị ứng với cá hoặc sulfite, bạn nên tránh sử dụng các loại thực phẩm bổ sung collagen có nguồn gốc từ những thành phần này.
Collagen có nguồn gốc đa dạng và hiệu quả của chúng cũng có thể khác nhau. Nếu bạn có ý định sử dụng thực phẩm bổ sung collagen, dưới đây là một số điều cần lưu ý:
Loại: Có hơn 28 loại collagen, nhưng phổ biến nhất là các loại I, II, III, IV và V.
– Collagen loại I: Đây là loại collagen phổ biến nhất, chiếm tới 90% lượng collagen trong cơ thể. Loại này rất tốt để hỗ trợ sức khỏe da và xương. Tuy nhiên, hầu hết các sản phẩm bổ sung chứa collagen loại I đều có nguồn gốc từ cá, do đó, nếu bị dị ứng với cá, bạn nên tránh sử dụng các sản phẩm này.
– Collagen loại II: Các sản phẩm bổ sung loại này hỗ trợ sức khỏe xương khớp và có thể giúp giảm đau do viêm khớp. Collagen loại II thường có nguồn gốc từ bò và gà.
Nguồn gốc: Collagen được chiết xuất từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm cá, bò, lợn và gà. Hãy luôn kiểm tra nguồn gốc collagen trước khi mua nếu bạn có cơ địa dị ứng.
Thành phần: Bạn nên tránh các loại thực phẩm bổ sung chứa quá nhiều chất phụ gia, chất tạo ngọt hoặc chất độn. Liều lượng và loại thành phần được sử dụng cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của sản phẩm bổ sung collagen.
Một số nguồn thực phẩm tự nhiên khác cung cấp collagen bao gồm nước hầm xương, tảo xoắn (spirulina), các sản phẩm từ sữa, da gà, sứa và cá mòi.
Mức độ chế biến: Các dạng collagen như collagen thủy phân (hydrolyzed collagen) hoặc collagen peptide là loại collagen đã qua xử lý, được phân tách thành các chuỗi axit amin nhỏ hơn để tăng khả năng hấp thụ. Các nghiên cứu cho thấy collagen thủy phân được hấp thụ tốt hơn so với collagen nguyên bản (dạng collagen tự nhiên, chưa bị phân tách).
Chất lượng và độ tinh khiết: Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) không quản lý các loại thực phẩm bổ sung. Để đảm bảo chất lượng và an toàn cho sản phẩm collagen bạn chọn, hãy ưu tiên các thương hiệu có thực hiện kiểm nghiệm bởi bên thứ ba độc lập. Kiểm tra bao bì để tìm các dấu chứng nhận từ NSF International, Dược điển Hoa Kỳ (USP) hoặc Thực hành Sản xuất tốt (GMP).
Thức khuya, đồ ăn nhanh, stress kéo dài có gây ung thư ở người trẻ?
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Duy Anh - chuyên khoa ung bướu từng làm việc tại Bệnh viện Bạch Mai - giải thích trước hết cần rất thận trọng khi quy kết nguyên nhân ung thư cho một thói quen cụ thể. Tuy nhiên,"rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy lối sống thiếu lành mạnh kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạn tính và một số loại ung thư.
Ví dụ thức khuya kéo dài gây rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng miễn dịch và nội tiết, chế độ ăn quá nhiều đường, nước ngọt, đồ chế biến sẵn dễ dẫn tới béo phì và rối loạn chuyển hóa, stress kéo dài, thiếu ngủ, ít vận động khiến cơ thể suy giảm khả năng phục hồi tế bào.
Riêng với trà sữa, vấn đề không nằm ở việc uống một ly trà sữa mà là thói quen tiêu thụ quá nhiều đường và năng lượng trong thời gian dài. Điều này có thể làm tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ, gián tiếp liên quan đến nguy cơ ung thư", bác sĩ Duy Anh nêu rõ.
Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa ngoại bụng 1 Bệnh viện K, cho hay có ba tác nhân gây ung thư chính gồm tác nhân vật lý (tia bức xạ, ánh nắng mặt trời…); tác nhân hóa học (phẩm nhuộm…); tác nhân sinh học (vi khuẩn HP, viêm gan B…) có trong bia rượu, đồ ăn uống. Một số ung thư có thể do di truyền.
Ví dụ gia đình có bố và anh trai của bố mắc ung thư đại tràng, dạ dày hoặc mẹ, dì hoặc bác gái mắc ung thư vú, bạn cần phải tầm soát sớm. Đây là nhóm có nguy cơ mắc ung thư cao hơn so với người khác.
Theo thống kê của GLOBOCAN, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 180.000 ca mắc ung thư mới và trên 120.000 trường hợp tử vong do ung thư. Hiện ung thư đang trở thành một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại nước ta.
Bác sĩ Duy Anh cũng cho rằng độ tuổi mắc ung thư đang có xu hướng trẻ hóa ở một số loại ung thư như ung thư đại trực tràng, ung thư vú, tuyến giáp hay máu ác tính. "Trước đây nhiều bệnh thường gặp ở người lớn tuổi nhưng hiện nay chúng tôi đã gặp không ít bệnh nhân ở độ tuổi 20-30".
Cần hiểu rằng "trẻ hóa" không có nghĩa là tất cả người trẻ đều có nguy cơ cao mà là tỉ lệ người trẻ mắc bệnh đang tăng dần do nhiều yếu tố như lối sống hiện đại, thức khuya kéo dài, stress, ít vận động, chế độ ăn thiếu lành mạnh, ô nhiễm môi trường, thuốc lá, rượu bia, béo phì. Đặc biệt, việc tầm soát và chẩn đoán hiện nay tốt hơn trước nên phát hiện bệnh nhiều hơn.
Bác sĩ Duy Anh nêu rõ ung thư là bệnh đa yếu tố, thường là kết quả tích lũy tổn thương trong thời gian dài chứ không phải chỉ do một nguyên nhân đơn lẻ.
Các thói quen như ngủ muộn, uống trà sữa thay nước lọc, ít vận động, ăn uống không lành mạnh, hay lạm dụng rượu bia, thuốc lá... diễn ra thường xuyên trong thời gian dài có thể ảnh hưởng khá nhiều tới sức khỏe tổng thể, đặc biệt ở người trẻ hiện nay.
Để phòng bệnh, điều quan trọng nhất với người trẻ hiện nay là đừng đợi đến khi có bệnh mới bắt đầu quan tâm tới sức khỏe. Rất nhiều bạn trẻ đang đầu tư rất nhiều cho học tập, công việc và cuộc sống nhưng lại "rút ngắn" thời gian ngủ, ăn uống thất thường và bỏ quên vận động. Trong ngắn hạn cơ thể vẫn chịu đựng được nhưng về lâu dài sức khỏe sẽ bị ảnh hưởng âm thầm.
Các bạn trẻ nên duy trì một số thói quen cơ bản nhưng rất quan trọng ngủ đủ và hạn chế thức khuya kéo dài, ăn uống cân bằng, giảm đồ uống nhiều đường, uống đủ nước, tập thể dục đều đặn, hạn chế thuốc lá, rượu bia, kiểm soát stress và dành thời gian nghỉ ngơi thực sự.
Ngoài sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần cũng rất quan trọng. Nếu liên tục căng thẳng, lo âu, mất ngủ hoặc kiệt sức kéo dài thì nên chủ động tìm sự hỗ trợ thay vì cố chịu đựng. "Không phải ung thư hay bệnh nặng nào cũng có triệu chứng rõ ngay từ đầu.
Thói quen chăm sóc sức khỏe thường xuyên, khám sức khỏe định kỳ, lắng nghe những tín hiệu bất thường của cơ thể sẽ giúp chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời", bác sĩ Duy Anh khuyến cáo.
Bác sĩ Võ Đức Hiếu, Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho biết lối sống thay đổi theo hướng bất lợi góp phần làm tăng ung thư đại trực tràng, vú, gan, tụy, thực quản… Điển hình như: hút thuốc lá và sử dụng rượu bia cao, ít vận động thừa cân béo phì gia tăng, ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn; ăn ít rau và chất xơ…
Bên cạnh đó, môi trường sống và điều kiện lao động còn nhiều nguy cơ, liên quan chặt chẽ đến các ung thư phổi, gan, bàng quang, máu… Cụ thể do ô nhiễm không khí ở đô thị lớn, ô nhiễm nguồn nước, hóa chất nông nghiệp, phơi nhiễm nghề nghiệp trong công nghiệp, cơ khí, dung môi, kim loại nặng.
Ngoài ra, thói quen tầm soát bệnh ung thư còn thấp, thực tế là nhiều bệnh nhân đến bệnh viện khi đã ở giai đoạn muộn. Tâm lý chủ quan, ngại khám, sợ phát hiện bệnh và tỉ lệ tầm soát cổ tử cung, vú, đại trực tràng, gan còn thấp so với khuyến cáo.
Sáng 12-4, BS.CK2 Nguyễn Thị Anh Phương, Trưởng khoa sản Bệnh viện Hùng Vương, cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa xử trí thành công một trường hợp thai phụ mang u xơ tử cung khổng lồ, diễn tiến phức tạp, đe dọa sức khỏe của cả mẹ và thai nhi.
Bệnh nhân là chị N.T.T. (35 tuổi, ngụ TP.HCM), nhập viện ngày 23-3 khi đang mang thai 35 tuần do khối u xơ tử cung lớn sa ra ngoài âm đạo - tình trạng có nguy cơ gây nhiều biến chứng.
Trước đó thai phụ đã sinh thường hai lần đủ tháng, không bất thường. Tuy nhiên, trước lần mang thai thứ ba, chị được phát hiện có u xơ tử cung lớn và đã được bóc u qua đường âm đạo tại một cơ sở y tế.
Đến tuần thai thứ 14, chị khám tại Bệnh viện Hùng Vương, các bác sĩ phát hiện khối u tái phát, kích thước khoảng 7x8x5cm, xuất phát từ cổ tử cung và tiếp tục sa vào âm đạo, nên chỉ định phẫu thuật lần hai.
Đến tuần thai thứ 29, khối u phát triển nhanh, kèm nhiễm trùng và hoại tử, buộc phải mổ lần ba. Theo các bác sĩ, trong thai kỳ, việc bóc u xơ chủ yếu nhằm xử lý tạm thời để kéo dài thời gian cho thai nhi phát triển.
Ở lần mổ này, khối u đã tăng lên khoảng 20x20cm, sa hẳn ra ngoài âm hộ, có dấu hiệu nhiễm trùng, tạo mủ. Sau phẫu thuật, thai phụ được điều trị kháng sinh, kiểm soát tình trạng nhiễm trùng và dọa sinh non. Sau 10 ngày, bệnh nhân ổn định và xuất viện để tiếp tục dưỡng thai.
Tuy nhiên, đến tuần thai 35, khi tái khám, khối u tiếp tục tái phát và che kín cổ tử cung. Siêu âm cho thấy thai nhi phát triển, nặng khoảng 2,2kg, ngôi mông, nước ối bình thường. Thai phụ đồng thời mắc viêm gan B mạn tính.
Sau đó bệnh nhân xuất hiện các cơn gò dày (3-4 cơn mỗi 10 phút) nên được đưa đến bệnh viện. Do thai ngôi mông và khối u lớn chắn đường sinh, các bác sĩ quyết định mổ lấy thai kết hợp bóc u vào tối 24-3.
Ca mổ diễn ra thuận lợi, bé gái chào đời an toàn với cân nặng gần 2,3kg. Ê kíp đã bóc toàn bộ khối u trong ổ bụng và phần sa ngoài âm đạo, với tổng trọng lượng khoảng 1,1kg.
Sau mổ, sức khỏe mẹ và bé ổn định, không ghi nhận bất thường qua siêu âm. Đến ngày 10-4, hai mẹ con được xuất viện.
Không chỉ gây mệt mỏi vào ban ngày, hội chứng này còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ, rối loạn chuyển hóa, thậm chí có thể dẫn đến đột tử nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
TS.BS Phan Thanh Thủy - Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai - lý giải khi chúng ta ngủ, các cơ vùng hầu họng sẽ giãn ra. Ở người khỏe mạnh, đường thở vẫn đủ rộng để không khí lưu thông. Nhưng ở người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, đường hô hấp trên vốn đã hẹp nên rất dễ bị xẹp xuống khi ngủ.
Khi đó luồng không khí bị cản trở hoặc tắc hoàn toàn dù người bệnh vẫn cố gắng hít thở. Lượng oxy trong máu giảm khiến não bộ buộc phải "đánh thức" cơ thể trong thời gian rất ngắn để mở lại đường thở.
Hiện tượng này có thể lặp lại hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trong một đêm mà người bệnh hoàn toàn không nhận ra.
Nguyên nhân thường gặp nhất là thừa cân, béo phì, khi lớp mỡ vùng cổ làm hẹp đường thở. Ngoài ra, amidan quá phát, lưỡi gà dài, hàm nhỏ, lệch vách ngăn mũi, tuổi cao, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng thuốc an thần cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, còn có thể ngưng thở trung ương - tình trạng não bộ tạm thời không phát tín hiệu điều khiển hô hấp, thường gặp ở người suy tim, sau đột quỵ hoặc khi lên vùng núi cao.
Bác sĩ Thủy cho hay do bệnh chỉ xuất hiện khi ngủ nên người phát hiện đầu tiên thường là người nằm cạnh.
Dấu hiệu điển hình nhất là ngáy to, ngắt quãng. Người bệnh đang ngáy bỗng im bặt trong vài chục giây rồi giật mình thở gấp, thở hổn hển hoặc sặc để lấy lại hơi. Một số trường hợp còn vã mồ hôi nhiều hoặc tiểu đêm nhiều lần.
Ban ngày, hậu quả của một đêm ngủ không trọn vẹn sẽ bộc lộ rõ. Người bệnh thường thức dậy với cảm giác đau đầu, khô họng, luôn mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian. Tình trạng buồn ngủ quá mức khiến họ có thể ngủ gật khi làm việc, họp hành hoặc đang lái xe.
Về lâu dài, thiếu oxy kéo dài còn ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng và chất lượng cuộc sống.
Theo bác sĩ Thủy, hội chứng ngưng thở khi ngủ không đơn thuần là một rối loạn giấc ngủ mà là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng.
Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại khiến tim phải hoạt động quá sức, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim và đột tử. Đồng thời, nguy cơ đột quỵ có thể tăng từ 2 - 4 lần, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và rối loạn mỡ máu cũng cao hơn đáng kể.
Đặc biệt, những cơn buồn ngủ không kiểm soát còn làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của người bệnh và cộng đồng.
