Thay vì chỉ quanh quẩn với những câu chuyện trường lớp hay điểm số, ngày càng nhiều học sinh thuộc thế hệ Alpha chủ động thể hiện sự quan tâm sâu sắc tới các vấn đề xã hội.
Em Lê Tuệ Nhi, Trường Adelaide School Hà Nội (Hà Nội), đã đặt vấn đề về trách nhiệm cá nhân trong việc tiết kiệm nước qua một phép tính nhỏ tại chuỗi tọa đàm bằng tiếng Anh iSMART Ambassador Talk & Share: “Khi chúng ta để vòi nước xả liên tục trong một phút sẽ tương đương với khoảng 6 lít nước sạch đã bị lãng phí. Nên em cho rằng, việc mọi người nghĩ một cá nhân lãng phí nước thì quá nhỏ bé so với sự vận hành của các ngành công nghiệp lớn, là không đúng”.
Trong khi đó, em Nguyễn Ngọc Minh, Trường tiểu học, THCS & THPT Đức Trí, TP.HCM, lại chỉ ra điểm tương đồng về quyền cơ bản giữa việc được tiếp cận nước sạch và cơ hội học tập, sử dụng các công nghệ kỹ thuật AI hiện đại của mọi công dân, dưới góc độ công bằng xã hội. Ngọc Minh chia sẻ: “Mặc dù AI là công nghệ tiên tiến nhất hiện nay, còn nước sạch là nhu cầu cơ bản nhất của con người. Nhưng không phải ai cũng được tiếp cận hai yếu tố này một cách bình đẳng. Em nghĩ rằng sự tiến bộ thật sự không chỉ tạo ra công nghệ mới mà còn phải đảm bảo sự phát triển đó mang lại lợi ích cho tất cả mọi người”.
Góc nhìn của các em về nước sạch không chỉ dừng lại ở nhu cầu sinh hoạt thường nhật, mà được nâng lên thành điều kiện tiên quyết cho sự bình đẳng trong giáo dục và trách nhiệm công dân. Sự thay đổi trong nhận thức này cho thấy những suy nghĩ của các em tuy giản dị nhưng chứa đựng vô vàn ý nghĩa, thể hiện sự nhạy bén và chiều sâu tư duy.
Thực tế tại Việt Nam cho thấy, điều kiện tiếp cận nước sạch và vệ sinh học đường tại nhiều điểm trường khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa vẫn còn không ít thách thức. Nguồn nước không an toàn không chỉ là câu chuyện về sức khỏe, mà còn gián tiếp bào mòn cơ hội học tập của trẻ em.
Theo Kế hoạch hành động về công tác nước sạch, vệ sinh môi trường trong trường học giai đoạn 2023 – 2026 do Bộ GD-ĐT ban hành, khoảng 25% số trường học tại Việt Nam chưa thể tự cung cấp đủ nước uống và nước sạch sinh hoạt đạt chuẩn cho học sinh. Những đợt ốm dai dẳng, những ngày phải nghỉ học bắt buộc do tiêu chảy hay các bệnh đường tiêu hóa không chỉ làm đứt gãy nhịp học tập, mà còn ảnh hưởng lâu dài đến thể lực và khả năng phát triển trí tuệ của các em.
“Em nghĩ sức khỏe và việc học có mối liên hệ rất chặt chẽ. Nếu phải thường xuyên dùng nguồn nước không đảm bảo, học sinh có thể bị ốm, phải nghỉ học nhiều ngày khiến bài vở, kiến thức bị tồn đọng. Các bạn sẽ cảm thấy rất chật vật, khó theo kịp tiến độ hơn khi trở lại lớp học. Dần dần, điều đó sẽ làm giảm sự tự tin trong học tập. Điều đó thật đáng buồn khi vấn đề không xuất phát từ năng lực của học sinh mà lại đến từ môi trường”. Ý kiến này về mối liên hệ giữa nguồn nước và sự tự tin trong học tập của em Huỳnh Kim Khánh, Trường THCS Nguyễn Ảnh Thủ, phường Đông Hưng Thuận, TP.HCM, đã phản ánh một thực tế rằng, học sinh ngày nay không chỉ tiếp thu kiến thức một cách thụ động, mà đang chủ động quan sát, phản biện và khao khát được đóng góp cho môi trường học tập an toàn, khỏe mạnh hơn.
Khi tiếng nói của học sinh về vấn đề nước sạch được cất lên, câu hỏi đặt ra cho những người làm giáo dục và toàn xã hội không dừng lại ở việc “lắng nghe”, mà là “hiện thực hóa” những tâm tư đó thành hành động cụ thể.
Nhận thức được tầm quan trọng của nguồn nước đối với sức khỏe học đường, iSMART Education đã phối hợp cùng Doanh nghiệp Xã hội Vietnam Children’s Fund (DNXH VCF) chính thức triển khai dự án cộng đồng “Nước sạch cho em – Vì những mầm xanh cần được nuôi dưỡng”. Dự án ra đời với mong muốn cải thiện điều kiện học tập cho học sinh tại các vùng còn nhiều khó khăn, bắt đầu từ việc mang đến nguồn nước uống tinh khiết đạt chuẩn ngay tại trường học.
Dự án được triển khai tại 5 điểm trường thuộc các tỉnh Lào Cai, Đắk Lắk, TP.HCM (khu vực Bình Dương cũ), Đồng Tháp (khu vực Tiền Giang cũ) và Cần Thơ, dự kiến mang lại giá trị trực tiếp cho hơn 2.250 học sinh và hơn 160 giáo viên. Tại mỗi điểm trường, iSMART tài trợ hệ thống máy lọc nước tinh khiết dung tích 150 lít/giờ, đủ khả năng cung cấp nước uống an toàn cho 400 – 500 học sinh mỗi ngày.
Không dừng lại ở việc lắp đặt hạ tầng kỹ thuật, iSMART còn mở rộng sự kết nối đến cộng đồng thông qua minigame “Đại sứ đồng hành” (diễn ra từ 3 – 24.8.2026). Đây là sân chơi tạo cơ hội cho học sinh và phụ huynh trên cả nước cùng tham gia lan tỏa thông điệp bằng cách chia sẻ những hành động tiết kiệm nước thực tế tại gia đình, đồng thời gửi gắm những lời chúc, lời động viên chân thành tới các bạn nhỏ tại các điểm trường thụ hưởng.
Sự hưởng ứng mạnh mẽ từ cộng đồng là minh chứng cho việc khi được trao cơ hội và định hướng đúng đắn, mỗi học sinh đều có thể trở thành một “đại sứ”, góp phần xây dựng môi trường học đường lành mạnh, nhân văn và tràn đầy sự chia sẻ.
Hành trình nuôi dưỡng những mầm xanh tương lai không phải là câu chuyện của riêng ai. Bằng việc kết nối giữa tiếng nói tư duy của học sinh và những hành động thiết thực cho cộng đồng, iSMART đang góp phần khẳng định một giá trị giáo dục bền vững, nơi việc học tập luôn gắn liền với sự chăm sóc toàn diện về thể chất và tinh thần cho thế hệ mai sau.
Với điểm 10 Toán thường và chuyên, cộng thêm 8,25 điểm Tiếng Anh, 7,25 Văn, Nguyễn Trần Minh Thành, học sinh trường THCS Nguyễn Thế Bảo, là thủ khoa thi vào lớp 10 chuyên của tỉnh Đăk Lăk. Em đã nhập học lớp Toán, trường THPT chuyên Lương Văn Chánh.
Thành cho biết bất ngờ với điểm thi môn Toán chuyên, bởi chỉ ước chừng khoảng 8,5 điểm.
"Em làm hết bài nhưng không dám kỳ vọng cao, tự trừ bớt điểm nhỡ sai sót vặt lúc trình bày", Thành cho hay.
Theo nam sinh, câu bất đẳng thức trị giá 1 điểm là thách thức lớn nhất với em trong đề Toán chuyên. Khi giải đến câu này, Thành chỉ còn 15 phút. Hơn nữa, đây là phần em yếu nhất trong các chuyên đề Toán.
Thành loay hoay trong 5 phút, thử nhiều cách nhưng không thành. Lúc tưởng như bỏ cuộc, em tìm ra hướng giải và hoàn thành bài thi sát nút. Khi tham khảo các lời giải trên mạng, Thành thấy cách giải của mình dài dòng, dễ sai nhưng may mắn làm đúng.
"Điểm 10 trong một bài thi Toán chuyên kịch tính khiến em phấn khích, thỏa mãn, xứng đáng với bao công sức ôn luyện", nam sinh nói.
Thành cho biết hành trình của em không quá suôn sẻ. Bước vào bậc THCS, sức học Toán của em ở mức "bình bình", không nổi trội nên từng nghĩ sẽ theo hướng chuyên Anh.
Đến năm lớp 7, em được một thầy giáo dạy thêm Toán khen có năng khiếu và động viên dành nhiều thời gian hơn cho môn này. Dù chưa tin lời thầy và cũng không tự tin vào bản thân", Thành vẫn tập trung học Toán bởi "không bổ ngang cũng bổ dọc".
Em được thầy bồi dưỡng thêm ngoài thời gian học của lớp. Nhiều hôm, khi các bạn trong lớp đã ra về, thầy vẫn giao thêm bài tập rồi cho em ngồi cạnh anh, chị lớp 9. Xong bài tập, em "nghe lỏm" thầy giảng bài lớp 9 rồi tự giải được một số bài tập cơ bản.
Sau khi bồi đắp nền tảng vững chắc, Thành chuyển sang học thêm với hai thầy khác để học chuyên đề nâng cao. Trong 4 năm THCS, nam sinh "tầm sư học đạo" với 4 thầy cô Toán, tùy nhu cầu ở mỗi giai đoạn.
Hè năm ngoái, Thành tham gia "Trường hè toán học" kéo dài một tuần và 8 buổi học online ở trường Phổ thông Năng khiếu, Đại học Quốc gia TP HCM. Nhờ khóa này, Thành thu nhặt nhiều kiến thức bổ ích. Em cũng lần đầu được nghe thầy Lê Bá Khánh Trình giảng Toán hình, thỏa ao ước được gặp thần tượng.
"Câu chuyện của thầy Trình truyền cảm hứng rất lớn cho những học trò tỉnh lẻ như em, tạo động lực để em quyết tâm thi vào lớp Toán chuyên", Thành kể.
Từ đầu năm lớp 9, gần như mỗi ngày Thành đều tham gia lớp học thêm Toán. Em còn trao đổi bài, lời giải hay với bạn bè trên mạng xã hội. Nỗ lực này giúp nam sinh giành ngôi thủ khoa học sinh giỏi Toán tỉnh Đăk Lăk với 17/20 điểm, hồi tháng 3.
Với môn Văn và Tiếng Anh, nam sinh dành 9 buổi học thêm mỗi tuần, mỗi buổi khoảng 2 giờ. Thành nói số buổi học thêm nhiều nhưng không "ngộp thở" vì giờ học chính khóa chỉ một buổi/ngày. Em vẫn có thời gian vui chơi, tắm biển đôi ba lần mỗi tuần.
"Cứ rảnh rỗi em lại chạy ùa ra biển nếu thời tiết thuận lợi. Đây cũng là cách em giải tỏa căng thẳng", Thành kể.
Cô Nguyễn Thị Ngọc Mỹ, giáo viên chủ nhiệm, trường THCS Nguyễn Thế Bảo, cho biết kết quả hôm nay là thành quả cho một hành trình học tập chăm chỉ, bền bỉ của Thành. Không chỉ có tinh thần tự học cao, Thành còn hòa đồng, thường xuyên thảo luận, giảng lại kiến thức cho các bạn trong lớp.
"Thành không chỉ học với thầy cô mà còn học trên mạng. Em tải đề về cùng giảng, thảo luận với bạn. Đây cũng là lúc em chốt kiến thức cho mình", cô Mỹ cho biết.
Ngày 22.6, ĐH Quốc gia TP.HCM và Tập đoàn FPT đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác toàn diện hướng tới 3 mục tiêu chủ chốt trong việc hợp tác đào tạo nhân lực và nghiên cứu công nghệ lõi.
Thứ nhất, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực tiên phong bao gồm vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển của FPT, vừa phục vụ mục tiêu nâng cao chất lượng đào tạo của ĐH Quốc gia TP.HCM.
Thứ hai, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và chuyển giao công nghệ, kết nối chặt chẽ các bài toán thực tiễn của doanh nghiệp với năng lực nghiên cứu của ĐH nhằm tạo ra các sản phẩm công nghệ có giá trị thương mại và thực tiễn cao.
Thứ ba, tăng cường kết nối chuỗi giá trị đào tạo - nghiên cứu - sản xuất, góp phần xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mạnh mẽ và đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi số của cả hai bên.
Chia sẻ tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Khoa, Tổng giám đốc Tập đoàn FPT, khẳng định doanh nghiệp FPT sẵn sàng mời thầy cô của ĐH Quốc gia TP. HCM đến công ty để nghiên cứu, trao đổi và cùng tập đoàn giải các bài toán lớn của đất nước bằng công nghệ.
"FPT sẽ phối hợp cùng nhà trường xây dựng mô hình đào tạo mới cho thế hệ nhân tài, lấy AI làm trọng tâm. Sau ký kết, tập đoàn kỳ vọng hai bên sẽ lập một văn phòng chung để điều phối các hoạt động tiếp theo, giải quyết các mục tiêu cốt lõi với kết quả cụ thể: số lượng nhân tài được phát hiện và trưởng thành, công nghệ mà FPT và ĐH Quốc gia TP.HCM cùng làm chủ, số sản phẩm đưa ra thị trường cũng như bằng sáng chế sẽ mang ra thế giới", ông Nguyễn Văn Khoa cho hay.
Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết đơn vị này định hướng sẽ tăng gấp 3 tổng số sinh viên đến năm 2030. Đây sẽ là nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Bên cạnh đó, nhà trường mong muốn đổi mới chương trình đào tạo theo định hướng nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, học tập trải nghiệm và hội nhập để giúp sinh viên được tiếp cận những cái mới phù hợp xu thế.
Để hiện thực hóa 3 mục tiêu chủ chốt của lễ ký kết, FPT và ĐH Quốc gia TP.HCM thống nhất triển khai chương trình hành động cụ thể trên nhiều phương diện. Trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hai bên phối hợp thiết kế các chương trình đào tạo ĐH, sau ĐH và chuyên sâu bám sát yêu cầu thực tế của thị trường.
Trong khi đó, FPT sẽ tạo điều kiện tối đa cho sinh viên, giảng viên ĐH Quốc gia TP.HCM tham gia thực tập, nghiên cứu và đồng hướng dẫn đồ án tốt nghiệp tại các cơ sở, công ty thành viên trực thuộc tập đoàn. Đồng thời, FPT cam kết hỗ trợ học bổng thường niên cho các chương trình đào tạo, đồng hành cùng nhà trường xây dựng hệ thống học liệu chuyên ngành và các phòng thí nghiệm. Hàng năm, hai bên sẽ phối hợp tổ chức các hoạt động hướng nghiệp, giới thiệu thương hiệu và mở rộng cơ hội việc làm tại FPT cho sinh viên ĐH Quốc gia TP.HCM.
Trong nghiên cứu, phát triển khoa học và công nghệ, 2 đơn vị sẽ triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu ứng dụng theo cơ chế đặt hàng hoặc đồng phát triển, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ lõi và nền tảng bao gồm: thiết bị bay không người lái (UAV), thiết kế vi mạch, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), công nghệ lượng tử và các giải pháp chuyển đổi số.
Đồng thời, 2 đơn vị khuyến khích hình thành các nhóm nghiên cứu chung giữa chuyên gia FPT và các nhà khoa học ĐH Quốc gia TP.HCM nhằm giải quyết các bài toán kỹ thuật từ hệ sinh thái FPT, hướng tới phát triển các sản phẩm công nghệ mang thương hiệu chung và phối hợp tổ chức các hội thảo khoa học chuyên sâu.
Bên cạnh đó, hai bên sẽ phối hợp khai thác và đầu tư bổ sung trang thiết bị, học liệu số cho hạ tầng sẵn có (phòng thí nghiệm, hệ thống dữ liệu…) để phục vụ các dự án nghiên cứu, thử nghiệm sản phẩm công nghệ trong môi trường thực tế tại Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM.
Nhà khoa học trẻ cho rằng đây là thời điểm Việt Nam đang có những chuyển dịch mạnh mẽ trong đầu tư cho khoa học công nghệ.
Với lĩnh vực chuyên sâu về liệu pháp tế bào và các sản phẩm y tế cá thể hóa, anh mong muốn góp phần tạo ra những giải pháp y sinh phục vụ trực tiếp nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người Việt, đồng thời xây dựng một môi trường nghiên cứu năng động cho thế hệ kỹ sư y sinh tương lai.
Là cựu sinh viên Trường đại học Quốc tế, trước khi sang Singapore học tiến sĩ, TS Trần Minh Phương Nam đã xác định mục tiêu của mình là học hỏi từ môi trường nghiên cứu hàng đầu thế giới để một ngày trở về giảng dạy và nghiên cứu tại Việt Nam.
Chính vì vậy, anh lựa chọn học bổng khoa học công nghệ của Vingroup - chương trình được thiết kế dành cho những người mong muốn quay trở về cống hiến sau quá trình đào tạo ở nước ngoài.
Sau thời gian học tập tại NTU, điều khiến anh tin rằng đây là thời điểm phù hợp để trở về không chỉ là tình cảm với ngôi trường cũ mà còn là những thay đổi mạnh mẽ trong chính sách đầu tư cho khoa học công nghệ của Việt Nam và Đại học Quốc gia TP.HCM.
Theo anh, hướng nghiên cứu về liệu pháp tế bào và các sản phẩm y tế cá thể hóa hiện nằm trong nhóm công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển.
Trong khi đó, quá trình già hóa dân số đang đặt ra nhu cầu ngày càng lớn về các giải pháp điều trị chuyên biệt và hiệu quả hơn.
"Tôi hy vọng có thể cùng các đồng nghiệp xây dựng một không gian nghiên cứu năng động, đồng thời đồng hành cùng thế hệ kỹ sư y sinh trẻ để giải quyết chính những bài toán sức khỏe của cộng đồng tại Việt Nam", TS Nam chia sẻ.
Định hướng nghiên cứu lâu dài của TS Trần Minh Phương Nam xoay quanh một khái niệm mà anh gọi là "liệu pháp sống" - các sản phẩm y sinh tích hợp các thành phần sinh học sống hoặc có khả năng tương tác liên tục với cơ thể người thay vì chỉ tác động một chiều như dược phẩm truyền thống.
Theo đó, anh dự kiến phát triển ba hướng nghiên cứu trọng tâm. Hướng thứ nhất là phát triển các hệ mang tải lợi khuẩn phục vụ điều trị, mở ra khả năng kiểm soát nhiễm khuẩn vết thương, điều hòa miễn dịch và góp phần ứng phó với tình trạng kháng kháng sinh - một trong những thách thức y tế toàn cầu.
Hướng nghiên cứu thứ hai tập trung vào các hệ mang tải tế bào, cho phép các tế bào được cấy ghép hoạt động như những "nhà máy sinh học" ngay trong cơ thể, có khả năng tự động tổng hợp và giải phóng các đại phân tử sinh học theo nhu cầu điều trị thực tế.
Trong khi đó, hướng thứ ba là thiết kế các thiết bị y tế thông minh có khả năng đo lường, phân tích và tự điều chỉnh phương thức điều trị theo thời gian thực, hướng tới mô hình y tế cá thể hóa.
Theo TS Nam, điểm chung của cả ba hướng nghiên cứu là tạo ra sự "đối thoại" giữa công nghệ và cơ thể người bệnh, qua đó góp phần nâng cao chất lượng điều trị và giảm áp lực cho hệ thống y tế trong bối cảnh già hóa dân số và bệnh mạn tính ngày càng gia tăng tại Việt Nam.
Bên cạnh nghiên cứu, anh cho rằng hợp tác quốc tế sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của khoa học y sinh Việt Nam. Trong những năm gần đây, môi trường nghiên cứu trong nước đã có nhiều chuyển biến tích cực, song những lĩnh vực đòi hỏi nguồn lực lớn như y sinh vẫn cần các mạng lưới hợp tác quốc tế để tiếp cận nhanh hơn với tri thức và công nghệ tiên tiến.
Theo anh, Singapore là đối tác phù hợp nhờ lợi thế địa lý, sự tương đồng về điều kiện tự nhiên và việc cùng quan tâm đến những vấn đề y tế của khu vực Đông Nam Á.
Những mô hình về trung tâm y tế, chăm sóc sức khỏe như Biopolis hay HealthCity Novena của đất nước này cũng là những kinh nghiệm đáng tham khảo trong việc kết nối trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện, doanh nghiệp và các quỹ đầu tư.
