Theo lời kể của gia đình, bệnh nhân đột ngột xuất hiện yếu nửa người trái, choáng và ngã trong nhà vệ sinh. Gia đình ngay lập tức đưa cậu đến cơ sở y tế gần nhà. Trước đó, bệnh nhân hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử bệnh lý đáng chú ý.
Kết quả chụp MRI sọ não phát hiện có tình trạng nhồi máu não diện rộng bán cầu phải. Vì thế, sau hội chẩn, bệnh nhân được chuyển khẩn cấp đến Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ.
Theo các bác sĩ, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng lơ mơ, không tiếp xúc được, liệt mặt trung ương bên trái, liệt hoàn toàn nửa người trái với cơ lực 0/5. Kết quả xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cho thấy tổn thương nhồi máu bán cầu phải do tắc động mạch cảnh trong.
Bệnh nhân được chẩn đoán nhồi máu não diện rộng bán cầu phải do tắc mạch máu não lớn, nhập viện trong giờ thứ 2,5 kể từ khi khởi phát.
Nhận định đây là trường hợp đột quỵ tối cấp, các bác sĩ đã nhanh chóng kích hoạt cấp cứu, tiến hành chụp mạch số hóa xóa nền (DSA) và can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ nhằm tái thông mạch máu não. Sau can thiệp, bệnh nhân tiếp tục được điều trị hồi sức tích cực.
Hiện bệnh nhân tỉnh hoàn toàn, giao tiếp tốt, các chức năng sống ổn định, song vẫn còn liệt nửa người trái. Bệnh nhân được tiếp tục điều trị nội khoa và tập phục hồi chức năng dưới sự hướng dẫn và theo dõi sát của các bác sĩ.
Dấu hiệu cảnh báo đột quỵ
Theo BSCKI Lưu Văn Thìn, Khoa Cấp cứu và Điều trị tích cực Thần kinh – Đột quỵ, Trung tâm Đột quỵ, hiện nay, đột quỵ không còn là bệnh lý chỉ gặp ở người lớn tuổi mà đã được ghi nhận ngày càng nhiều ở người trẻ dưới 40 tuổi, thậm chí là trẻ em.
Mỗi trường hợp đều cần được cấp cứu khẩn cấp bởi “thời gian là não”, càng được xử trí sớm thì khả năng cứu được vùng não tổn thương và phục hồi chức năng càng cao.
Theo PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội, lối sống thay đổi, quá nhiều sang chấn tâm lý, công việc căng thẳng, chế độ dinh dưỡng không hợp lý, cùng với hút thuốc lá, ô nhiễm môi trường, tuổi thọ tăng, bệnh đái tháo đường, rối loạn mỡ máu… là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt bệnh có xu hướng trẻ hóa.
Gần như ngày nào bệnh viện cũng tiếp nhận bệnh nhân đột quỵ vào cấp cứu.
“Với đột quỵ, thời gian cấp cứu là vàng, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Đến viện trong thời gian vàng, bệnh nhân sẽ được can thiệp sớm, đặt stent, dùng thuốc tiêu sợi huyết, phục hồi chức năng… Nhờ đó, nhiều người được cứu sống, không bị những di chứng do đột quỵ gây ra”, PGS Hiền nói.
Bác sĩ khuyến cáo, khi phát hiện người thân có các dấu hiệu như méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó, nói ngọng, mất thăng bằng hoặc rối loạn ý thức…, người bệnh cần được đưa ngay đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ.
Bác sĩ nhấn mạnh người dân không nên cạo gió, bấm huyệt hay chờ các triệu chứng tự hết, bởi mỗi phút chậm trễ đều làm tăng nguy cơ để lại di chứng nặng nề và đe dọa tính mạng người bệnh.
Đây là phát hiện đáng chú ý trong nghiên cứu của các nhà khoa học Israel, được công bố mới đây trên tạp chí Scientific Reports.
Theo kết quả nghiên cứu, khói thuốc lá thụ động ngoài tác động đến phổi và đường hô hấp còn liên quan đến tình trạng giấc ngủ bị gián đoạn ở trẻ em.
Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Ben-Gurion vùng Negev và Trung tâm Y khoa Đại học Soroka đã theo dõi 30 trẻ từ 1-12 tuổi, được đưa đến phòng thí nghiệm giấc ngủ vì nghi mắc rối loạn hô hấp khi ngủ.
Các em được kiểm tra sóng não, nhịp tim, nhịp thở, nồng độ oxy trong máu và chuyển động cơ thể trong suốt một đêm.
Sáng hôm sau, các nhà khoa học lấy mẫu nước tiểu để đo cotinine - chất được tạo ra khi cơ thể phân giải nicotine và là dấu hiệu đáng tin cậy giúp xác định một người có hít phải khói thuốc hay không.
Kết quả xét nghiệm cho thấy 46% trẻ có ít nhất một phụ huynh hút thuốc. Đáng chú ý, khoảng 60% phụ huynh hút thuốc vẫn khẳng định con mình không tiếp xúc với khói thuốc, cho thấy nhiều gia đình có thể đang đánh giá thấp mức độ phơi nhiễm của trẻ.
So với nhóm không phơi nhiễm, trẻ hít phải khói thuốc có chỉ số kích hoạt não bộ trong lúc ngủ cao hơn 67%.
Đây là những thời điểm hoạt động điện não đột ngột chuyển từ ngủ sâu sang ngủ nông hoặc trạng thái tỉnh táo trong thời gian ngắn, khiến giấc ngủ mất tính liên tục dù trẻ không nhất thiết mở mắt hay thức dậy hoàn toàn.
Nồng độ cotinine càng cao, tổng thời gian ngủ và hiệu suất giấc ngủ của trẻ càng giảm. Nói cách khác, mức phơi nhiễm khói thuốc càng lớn, trẻ càng khó duy trì một giấc ngủ sâu và liền mạch.
Điểm khiến nhóm nghiên cứu đặc biệt quan tâm là khói thuốc không liên quan rõ rệt đến số lần ngưng thở, giảm luồng khí hoặc tụt oxy trong máu.
Điều này cho thấy tình trạng ngủ chập chờn có thể xuất hiện độc lập với những tổn thương hô hấp thường được nhắc đến khi nói về khói thuốc thụ động.
Theo các tác giả, nicotine và những chất có trong khói thuốc có khả năng kích thích các hóa chất thần kinh liên quan đến sự tỉnh táo, đồng thời làm xáo trộn nhịp sinh học tự nhiên.
Tuy nhiên, do nghiên cứu có quy mô nhỏ và chỉ quan sát trẻ trong một đêm, các nhà khoa học cho rằng cần thêm những nghiên cứu dài hạn để xác định đầy đủ cơ chế tác động.
Giáo sư Ariel Tarasiuk, thành viên nhóm nghiên cứu tại Trung tâm Y khoa Đại học Soroka, cho biết việc nhận diện khói thuốc là yếu tố thúc đẩy giấc ngủ bị phân mảnh sẽ giúp bác sĩ tư vấn cụ thể hơn cho các gia đình.
Theo ông, loại bỏ khói thuốc khỏi môi trường sống là một yếu tố hoàn toàn có thể thay đổi, qua đó hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, khả năng phục hồi của não bộ và sức khỏe tổng thể của trẻ.
Nhóm nghiên cứu đề nghị bác sĩ nhi khoa chủ động hỏi về thói quen hút thuốc của cha mẹ và người chăm sóc, thay vì chỉ dựa vào các triệu chứng như ho, ngáy hoặc khó thở.
Điều trị càng sớm càng giúp giảm tổn thương não và hạn chế di chứng, đặc biệt trong đột quỵ thiếu máu não do tắc mạch. Nguyên nhân là do một số phương pháp điều trị chỉ hiệu quả trong một khoảng thời gian nhất định, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Tuy nhiên, khi thấy người thân có biểu hiện như méo miệng, nói khó, yếu tay chân hoặc mất thăng bằng đột ngột, nhiều người lại xử lý theo thói quen hoặc truyền miệng dân gian. Một số hành động tưởng như vô hại như để người bệnh nằm nghỉ, cho uống thuốc có thể khiến điều trị bị chậm trễ.
Dưới đây là những điều không nên làm nếu nghi ngờ ai đó đang bị đột quỵ:
Một số người nghĩ rằng aspirin có thể làm loãng máu nên sẽ giúp ích khi nghi ngờ đột quỵ. Đây là quan niệm nguy hiểm vì không phải tất cả các trường hợp đột quỵ đều do cục máu đông gây ra.
Hiệp hội Đột quỵ Mỹ cho biết đột quỵ có thể xảy ra do tắc mạch máu não hoặc do xuất huyết não. Nếu người bệnh đang bị xuất huyết não, dùng aspirin có thể khiến tình trạng chảy máu nghiêm trọng hơn. Ngoài aspirin, cũng không nên cho người bệnh uống thuốc huyết áp, thuốc cảm hoặc bất kỳ bài thuốc dân gian nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Người bị đột quỵ có thể bị ảnh hưởng khả năng nuốt do tổn thương vùng não kiểm soát cơ họng và đường thở. Vì vậy, cho uống nước, sữa hoặc ăn cháo trong lúc chờ cấp cứu có thể làm tăng nguy cơ sặc. Nếu người bệnh nôn ói thì nên để họ nằm nghiêng sang một bên để hạn chế nguy cơ hít dịch nôn vào phổi.
Một số người thấy bệnh nhân mệt hoặc than nhức đầu nên nghĩ rằng để họ ngủ một lát sẽ giúp cơ thể hồi phục. Trên thực tế, đây có thể là thời điểm tình trạng tổn thương não đang tiến triển nặng hơn.
Nếu người bệnh ngủ hoặc ở một mình, người thân có thể không nhận ra khi triệu chứng trở nặng như mất ý thức, khó thở hoặc liệt nặng hơn. Điều này cũng làm tăng nguy cơ bỏ lỡ thời gian điều trị quan trọng.
Trong một số trường hợp, khi người bệnh đột ngột méo miệng hoặc yếu tay chân, người thân có thể nghĩ đến cạo gió, bấm huyệt, chích máu đầu ngón tay hoặc các mẹo dân gian khác.
Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy những biện pháp trên có thể đảo ngược đột quỵ và quan trọng hơn là chúng làm mất thời gian cấp cứu. Với đột quỵ, từng phút đều quan trọng vì hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương mỗi phút nếu dòng máu không được phục hồi, theo Medical News Today.
Không chỉ gây mệt mỏi vào ban ngày, hội chứng này còn làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, suy tim, đột quỵ, rối loạn chuyển hóa, thậm chí có thể dẫn đến đột tử nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
TS.BS Phan Thanh Thủy - Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai - lý giải khi chúng ta ngủ, các cơ vùng hầu họng sẽ giãn ra. Ở người khỏe mạnh, đường thở vẫn đủ rộng để không khí lưu thông. Nhưng ở người mắc hội chứng ngưng thở khi ngủ, đường hô hấp trên vốn đã hẹp nên rất dễ bị xẹp xuống khi ngủ.
Khi đó luồng không khí bị cản trở hoặc tắc hoàn toàn dù người bệnh vẫn cố gắng hít thở. Lượng oxy trong máu giảm khiến não bộ buộc phải "đánh thức" cơ thể trong thời gian rất ngắn để mở lại đường thở.
Hiện tượng này có thể lặp lại hàng chục, thậm chí hàng trăm lần trong một đêm mà người bệnh hoàn toàn không nhận ra.
Nguyên nhân thường gặp nhất là thừa cân, béo phì, khi lớp mỡ vùng cổ làm hẹp đường thở. Ngoài ra, amidan quá phát, lưỡi gà dài, hàm nhỏ, lệch vách ngăn mũi, tuổi cao, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc sử dụng thuốc an thần cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Bên cạnh ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn, còn có thể ngưng thở trung ương - tình trạng não bộ tạm thời không phát tín hiệu điều khiển hô hấp, thường gặp ở người suy tim, sau đột quỵ hoặc khi lên vùng núi cao.
Bác sĩ Thủy cho hay do bệnh chỉ xuất hiện khi ngủ nên người phát hiện đầu tiên thường là người nằm cạnh.
Dấu hiệu điển hình nhất là ngáy to, ngắt quãng. Người bệnh đang ngáy bỗng im bặt trong vài chục giây rồi giật mình thở gấp, thở hổn hển hoặc sặc để lấy lại hơi. Một số trường hợp còn vã mồ hôi nhiều hoặc tiểu đêm nhiều lần.
Ban ngày, hậu quả của một đêm ngủ không trọn vẹn sẽ bộc lộ rõ. Người bệnh thường thức dậy với cảm giác đau đầu, khô họng, luôn mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian. Tình trạng buồn ngủ quá mức khiến họ có thể ngủ gật khi làm việc, họp hành hoặc đang lái xe.
Về lâu dài, thiếu oxy kéo dài còn ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tập trung, tâm trạng và chất lượng cuộc sống.
Theo bác sĩ Thủy, hội chứng ngưng thở khi ngủ không đơn thuần là một rối loạn giấc ngủ mà là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng.
Việc thiếu oxy lặp đi lặp lại khiến tim phải hoạt động quá sức, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim và đột tử. Đồng thời, nguy cơ đột quỵ có thể tăng từ 2 - 4 lần, nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 và rối loạn mỡ máu cũng cao hơn đáng kể.
Đặc biệt, những cơn buồn ngủ không kiểm soát còn làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của người bệnh và cộng đồng.
