Tổng thư ký NATO Mark Rutte ngày 8/4 tới Washington họp kín với Tổng thống Mỹ Donald Trump để thảo luận về những vấn đề gai góc nhất trong mối quan hệ song phương, đặc biệt là về cuộc chiến Iran, cuộc xung đột hoàn toàn không liên quan đến liên minh quân sự lớn nhất thế giới này.
Kể từ khi phát động cuộc chiến, ông Trump đã chế giễu các đồng minh châu Âu là “những kẻ hèn nhát”, chỉ trích NATO là “hổ giấy” vì đã phớt lờ lời kêu gọi hỗ trợ của ông khi Iran gần như phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với ngành năng lượng thế giới.
Ông Trump ngày 1/4 tuyên bố “chắc chắn sẽ xem xét” khả năng rút Mỹ khỏi NATO, liên minh quân sự mà ông cho rằng không mang lại nhiều lợi ích cho Mỹ. Đến ngày 6/4, Tổng thống Mỹ tiếp tục nhắc lại lời đe dọa này.
Những tuyên bố cứng rắn của ông Trump đã làm sứt mẻ nghiêm trọng mối quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh Mỹ trong NATO. Tuy nhiên, các lãnh đạo châu Âu phải tìm cách ngăn ông rút khỏi NATO, ngay cả khi những quốc gia này đang chật vật gánh chịu những tổn thất kinh tế từ cuộc chiến của Mỹ – Israel với Iran. Điều đó khiến ông Rutte đối mặt với một “sứ mệnh giải cứu” đầy khó khăn trong chuyến đi tới Washington, theo bình luận viên Lorne Cook của AP.
Câu hỏi đầu tiên mà các phóng viên đặt ra cho Tổng thư ký NATO sau khi ông kết thúc cuộc họp kín với Tổng thống Mỹ là ông Trump có tuyên bố rút Mỹ khỏi liên minh hay không. Ông Rutte tránh trả lời trực tiếp vào câu hỏi, mô tả cuộc gặp là “cuộc trò chuyện thực sự giữa những người bạn”.
Ông Trump, trong một bài viết trên mạng xã hội ngày 9/4, cho rằng NATO “thật đáng thất vọng” và không hiểu bất cứ điều gì “trừ khi bị gây áp lực”. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ không nhắc lại lời đe dọa rút khỏi NATO.
“Đôi khi chúng tôi vẫn phải lo liệu các vấn đề chính trị trong nước”, ông Rutte phát biểu tại Viện Ronald Reagan ở Washington hôm 9/4, một lời nhắc nhở khéo léo rằng cuộc chiến tại Iran vốn không được lòng dân tại châu Âu. “Tất nhiên NATO tồn tại để bảo vệ châu Âu, nhưng cũng là để bảo vệ Mỹ”.
Ông chỉ rõ rằng quân đội Mỹ vẫn được hưởng lợi rất lớn từ hệ thống căn cứ tại châu Âu khi đã sử dụng những nơi này làm hậu cứ cho các chiến dịch tại Iran, bất chấp căng thẳng đang diễn ra.
Tuy nhiên, những rạn nứt ngày càng lớn cho thấy dù Mỹ – Iran có thể đạt thỏa thuận chấm dứt chiến sự trong cuộc đàm phán ở Pakistan vào cuối tuần này, những tổn thương trong mối quan hệ đồng minh Mỹ – NATO khó có thể xóa nhòa trong một sớm một chiều, theo bình luận viên Cook.
Cuộc chiến Iran “đã trở thành một bài kiểm tra sức bền đối với mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương”, Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói, đồng thời thừa nhận đất nước ông đang chịu tổn thất nặng nề do thị trường năng lượng bị gián đoạn vì xung đột.
“Chúng tôi không muốn và cá nhân tôi cũng không muốn thấy NATO bị chia rẽ”, ông cho hay.
Ông Trump đã tỏ thái độ không hài lòng với NATO từ nhiều năm trước, xuất phát từ quan điểm cho rằng các nước châu Âu bấy lâu nay chỉ hưởng lợi nhờ chiếc ô an ninh của Mỹ. Cơn thịnh nộ mới nhất bắt nguồn từ việc các đồng minh không ủng hộ việc Mỹ cùng Israel tấn công Iran, trong đó Anh và Tây Ban Nha thậm chí còn hạn chế chiến đấu cơ Mỹ sử dụng căn cứ quân sự trên lãnh thổ của họ.
Tổng thống Trump gia tăng lời đe dọa nhắm vào NATO dù đang hướng tới việc kết thúc cuộc chiến. Trước khi phát động chiến dịch tấn công, ông thậm chí còn không muốn xây dựng một liên minh với các nước châu Âu.
Tuần trước, ông nói với báo Telegraph rằng mình có thể sẽ rút Mỹ hoàn toàn khỏi liên minh. Trong cuộc họp báo hồi đầu tuần, một ngày trước lệnh ngừng bắn, Tổng thống còn nhắc lại việc vẫn muốn giành quyền kiểm soát Greenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch ở Bắc Đại Tây Dương.
Ông Trump nói rằng Mỹ muốn có Greenland nhưng NATO không chịu giao hòn đảo, coi đó là lý do hàng đầu khiến ông muốn rút khỏi liên minh. Việc Tổng thống Trump quay trở lại tập trung vào vấn đề Greenland gây bất ngờ bởi hồi tháng 1, ông từng tuyên bố mình và ông Rutte đã thiết lập được khuôn khổ “tuyệt vời” cho thỏa thuận tương lai về hòn đảo.
Các cuộc đàm phán ba bên giữa giới chức Greenland, Đan Mạch và Mỹ vẫn tiếp diễn từ đó đến nay. Dù chưa có dấu hiệu nào cho thấy những cuộc thảo luận sẽ giúp Washington giành được quyền kiểm soát Greenland, một quan chức Nhà Trắng cho biết chính quyền vẫn rất lạc quan về tiến trình đàm phán.
Trước đây, nhiều đồng minh của ông Trump tại Washington từng tìm cách kiềm chế Tổng thống công kích NATO, cố gắng nhắc nhở ông về sức mạnh mà Mỹ nhận được khi có thể đồn trú quân đội và chiến đấu cơ tại châu Âu. Tuy nhiên, trong những tuần qua, nhiều người ủng hộ cuộc chiến tại Iran đã quay sang hậu thuẫn ông Trump gây áp lực lên NATO, nhất là khi Tổng thống đang giận dữ trước việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz.
Sean Hannity, người dẫn chương trình Fox News, đã phát biểu trong chương trình tối 8/4 rằng châu Âu là “một lục địa đang chết dần”, đồng thời đặt câu hỏi rằng “liệu có đáng để tiếp tục duy trì NATO trong tương lai hay không”.
Jack Keane, tướng quân đội về hưu từng được ông Trump trao tặng Huân chương Tự do Tổng thống vào năm 2020, nói ông không nghĩ Tổng thống sẽ rút khỏi NATO vì liên minh này vẫn còn giá trị, nhưng ông tin rằng chắc chắn sẽ có những hệ lụy đi kèm.
“Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu chúng ta quyết định rút bớt quân khỏi các nước Tây Âu để chuyển sang các quốc gia Đông Âu”, tướng Keane cho biết.
Wall Street Journal hôm 8/4 đưa tin Tổng thống Trump đang cân nhắc chuyển quân đội Mỹ đồn trú tại châu Âu từ những quốc gia bị coi là không hỗ trợ chiến dịch ở Iran sang những nước có thái độ ủng hộ như Ba Lan và Romania. Nhà Trắng không bình luận về thông tin này, nhưng một quan chức quân sự cấp cao Mỹ tại châu Âu tiết lộ các phương án đang được xem xét.
Tổng thư ký NATO từ chối xác nhận thông tin này. “Tôi hoàn toàn hiểu rằng theo thời gian, Mỹ ngày càng muốn xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, ông Rutte nói.
Ông cũng ca ngợi ông Trump vì đã buộc các đồng minh phải chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng. Tổng thư ký NATO chúc mừng Tổng thống Mỹ về cuộc chiến Iran và kiềm chế chỉ trích lời cảnh báo của ông Trump rằng “cả một nền văn minh sẽ lụi tàn” nếu Iran không chịu mở lại eo biển.
“Tại đây, cho phép tôi được tán dương Tổng thống Trump vì tầm nhìn và sự lãnh đạo táo bạo của ông”, ông Rutte nói trong bài phát biểu hôm 9/4 về vai trò của Mỹ trong NATO. Tổng thư ký NATO cũng “trách khéo” một số đồng minh vì “hơi chậm trễ” trong việc hỗ trợ Mỹ giải quyết vấn đề Iran.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 1/4 thông báo hai máy bay tác chiến điện tử EA-37B Compass Call sẽ tham gia chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng nhằm vào Iran. Động thái đánh dấu lần đầu máy bay EA-37B được triển khai cho nhiệm vụ tác chiến, song các phi cơ này chưa tới khu vực hoạt động của CENTCOM.
Dữ liệu từ các trang theo dõi hàng không dân sự cho thấy hai chiếc EA-37B mang hô hiệu AXIS41 và AXIS43 xuất phát từ căn cứ Davis-Monthan ở bang Arizona, tới căn cứ McGuire-Dix-Lakehurst tại bang New Jersey để tiếp nhiên liệu rồi vượt Đại Tây Dương, đáp xuống sân bay quân sự Mildenhall ở Anh sau đó một ngày.
Quyết định triển khai phi đội EA-37B cũng gây chú ý sau khi xuất hiện thông tin hai máy bay tác chiến điện tử EC-130H của Mỹ, được phát triển trên khung thân vận tải cơ C-130, có thể đã bị hư hại sau đòn tập kích của Iran.
EA-37B được chế tạo trên cơ sở máy bay Gulfstream G550 nhằm thay thế mẫu EC-130H đã biên chế từ những năm 1980. Tổng cộng 5 máy bay EA-37B đã xuất xưởng, chiếm một nửa số phi cơ được quân đội Mỹ đặt hàng, chiếc đầu tiên được bàn giao vào tháng 8/2024.
Tổ bay EA-37B gồm hai phi công và 7 sĩ quan tác chiến. Phi cơ đạt tầm bay 7.100 km và trần bay 14 km, vượt trội hơn nhiều so với mức 4.200 km, trần bay 7,6 km và tổ bay 13 người của EC-130H.
EA-37B Compass Call được thiết kế để làm gián đoạn hệ thống liên lạc, dẫn đường, radar và thiết bị điện tử đối phương. Nhiệm vụ chính của nó là chế áp phòng không đối phương bằng cách gây nhiễu radar, cũng như cản trở khả năng phối hợp giữa các đài cảnh giới, mạng lưới liên lạc và khẩu đội hỏa lực.
EA-37B cũng có thể phối hợp với trinh sát cơ chuyên nghe lén RC-135 đang được triển khai ở Trung Đông, trong đó những chiếc RC-135 sẽ cung cấp dữ liệu cho EA-37B để xây dựng phương án tác chiến điện tử trên chiến trường.
"Tích hợp khả năng thu thập thông tin của RC-135 với năng lực tác chiến điện tử của EA-37B đã chứng minh là yếu tố thay đổi cục diện chiến trường. Chúng tôi không chỉ thực hiện nhiệm vụ mà còn tạo ra mô hình mới, duy trì lợi thế quyết định trong tác chiến điện tử", đại úy Jasmine Harris, chỉ huy đơn vị vũ khí và chiến thuật thuộc Phi đoàn Trinh sát 38 của không quân Mỹ, cho hay.
Đài CNBC ngày 3.7 đăng tải buổi phỏng vấn với Tổng thống Trump tại Phòng Bầu dục ở Nhà Trắng và trả lời sâu về tình hình tài chính, kinh tế và các dự luật đang được xem xét tại quốc hội Mỹ.
Công bố báo cáo tài chính mới đây cho thấy khoản thu nhập của ông Trump lên tới hơn 2 tỉ USD vào năm 2025. Dù vậy, chủ nhân Nhà Trắng khẳng định ông không trực tiếp tham gia quản lý khối tài sản khổng lồ này. Thay vào đó, ông giao phó toàn bộ trọng trách cho người con trai Eric Trump cùng các tổ chức tài chính lớn.
"Tài sản của tôi được giao cho các công ty lớn... con trai tôi Eric đang xử lý việc này", ông Trump nói. "Tôi thậm chí không nói chuyện với con về những vấn đề này. Tôi không chắc quy định hiện tại ra sao, thế nhưng tôi không can thiệp", ông nêu thêm.
Tổng thống Trump cho biết các khoản tiền được đưa vào các quỹ tín thác ẩn danh (blind trusts) để đầu tư. Theo Công ty The Quinn Group, chuyên tư vấn tài chính có trụ sở tại Úc, các chính khách cấp cao thường ủy quyền cho các quỹ này để quản lý tài sản. Khi đó, người lập quỹ không được biết thông tin và không có quyền kiểm soát đối với các quyết định đầu tư. Điều này giúp ngăn chặn xung đột lợi ích và tránh trường hợp ban hành chính sách nhằm trục lợi cá nhân.
Khi có báo cáo về doanh thu từ tiền mã hóa, ông Trump cũng khẳng định nỗ lực kinh doanh tiền mã hóa không có gì bất hợp pháp hay sai trái. Ông nhấn mạnh mục đích lớn nhất của mình hiện tại là lãnh đạo đất nước để Mỹ không bị Trung Quốc vượt mặt trong các lĩnh vực tương lai như tiền mã hóa và trí tuệ nhân tạo (AI).
Tổng thống Trump thừa nhận ông cảm thấy "tội nghiệp" cho các con mình khi chức vụ tổng thống của ông vô tình trở thành tâm điểm chú ý và tạo ra xung đột lợi ích đối với bất kỳ khoản đầu tư nào của họ.
"Nếu chúng mua một công ty sản xuất bánh nướng nhỏ, nguồn năng lượng để làm ra những chiếc bánh đó lập tức bị soi xét xem có liên quan đến chính sách năng lượng của tôi hay không", ông Trump chia sẻ.
Ông ví von rằng nếu các con mua một chiếc xe tải tiết kiệm năng lượng, họ cũng dễ bị quốc hội cáo buộc là "nắm được thông tin nội bộ". Thực tế, các khoản đầu tư của gia đình Trump đang bị giới chức theo dõi sát sao, đặc biệt khi các dự án đầu tư của những người con ông Trump vấp phải sự soi xét khắt khe từ đảng Dân chủ nhằm tìm kiếm dấu hiệu giao dịch nội gián, theo CNBC.
Về mặt nhân sự, ông Trump tái khẳng định quyết tâm sa thải bà Lisa Cook, thành viên Hội đồng Thống đốc của Cục Dự trữ Liên bang (Fed), bất chấp việc Tòa án Tối cao Mỹ vừa ra phán quyết tạm thời ngăn cản động thái này. Tòa cho rằng bà Cook vẫn đang trong quá trình khiếu nại pháp lý, song ông Trump tự tin sẽ thắng kiện vì cho rằng phán quyết vừa qua chỉ mang tính "quy trình và thủ tục".
Tổng thống Mỹ cũng phàn nàn về sự thiếu đoàn kết của các thẩm phán bảo thủ tại Tòa Tối cao. Ông chỉ ra rằng 3 thẩm phán thuộc phe cấp tiến luôn bỏ phiếu như một khối thống nhất "hiếm khi có ngoại lệ", trong khi 6 thẩm phán phe bảo thủ lại thường xuyên phân tán phiếu bầu.
Mới đây, các thẩm phán đã bỏ phiếu với tỷ lệ 6-3 để hủy sắc lệnh của ông Trump, khi chính quyền Mỹ muốn hạn chế về đối tượng hưởng quyền công dân theo nơi sinh. "Về vụ quyền công dân theo nơi sinh, đáng lẽ tôi phải chiến thắng", ông nói với CNBC.
Về mặt lập pháp, ông Trump tuyên bố thà không ký dự luật nhà ở cho đến khi Đạo luật SAVE America được thông qua. Đây là dự luật yêu cầu cử tri phải xuất trình giấy tờ tùy thân và chứng minh quốc tịch khi đi bầu cử, đồng thời hạn chế bỏ phiếu qua thư.
Sự cương quyết của ông Trump đang khiến dự luật nhà ở bị đình trệ, trong khi thượng viện vẫn chưa đủ số phiếu để thông qua Đạo luật SAVE. Ông Trump kêu gọi phe Cộng hòa tại thượng viện chấm dứt quy tắc filibuster (thủ tục tranh luận kéo dài để trì hoãn bỏ phiếu) để dọn đường thông qua hàng loạt chính sách trọng tâm của mình.
Tổng thống Trump khẳng định sức mạnh tuyệt đối của "vũ khí thuế quan" trong ngoại giao. Ông tiết lộ đã từng dùng lời đe dọa áp thuế 200% để ngăn chặn thành công các cuộc xung đột quân sự giữa các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân như Ấn Độ và Pakistan, đồng thời tiếp tục duy trì sức ép tối đa để buộc Iran phải từ bỏ tham vọng hạt nhân.
Theo Đài ABC News ngày 30.6, cảnh sát bang Jalisco của Mexico thông tin vụ việc xảy ra vào khoảng 18 giờ tối 26.6 (giờ địa phương). Nạn nhân đang có mặt trên bãi biển phía trước khu nghỉ dưỡng Marriott Puerto Vallarta thì bất ngờ bị một con cá sấu tấn công và dìm xuống biển.
Giới chức địa phương xác định nạn nhân là anh Irving Mauricio, du khách đến từ thủ đô Mexico City. Ngay sau khi sự việc xảy ra, lực lượng chức năng đã triển khai công tác tìm kiếm và cứu hộ khẩn cấp xuyên đêm. Đến sáng 27.6, thi thể của anh Mauricio đã được tìm thấy ở vị trí cách bờ khoảng 300 mét.
Sau tai nạn thương tâm trên, chính quyền địa phương đã lên tiếng nhắc nhở công chúng tuân thủ nghiêm ngặt các biển báo. Nhà chức trách khuyến cáo người dân và du khách tuyệt đối không xuống tắm tại những vùng nước được xác định có động vật hoang dã sinh sống, đặc biệt là khu vực cửa sông và rừng ngập mặn.
Đại diện khu nghỉ dưỡng Marriott khẳng định an toàn của khách hàng là ưu tiên hàng đầu. Cơ sở này cho biết đã bố trí đầy đủ hệ thống biển báo, cắm cờ đỏ cảnh báo nguy hiểm và duy trì lực lượng tuần tra ban đêm tại bãi biển.
Phía khu nghỉ dưỡng cũng nhấn mạnh họ thường xuyên rà soát các quy trình an toàn, đào tạo nhân viên ứng phó sự cố và luôn phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng. Marriott đã gửi lời chia buồn sâu sắc đến gia đình nạn nhân, đồng thời cam kết cung cấp các hỗ trợ cần thiết theo chính sách của công ty.
