Rạng sáng 18/7, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM đã thực hiện lấy và ghép đa tạng từ người hiến chết não 22 tuổi. Các ê-kíp đồng thời triển khai lấy, bảo quản và ghép tạng, đồng thời phối hợp vận chuyển phổi hiến ra Hà Nội.
Kết quả, 4 trường hợp tại Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – gồm một ca ghép tim, một ca ghép gan và hai ca ghép thận – đều được ghép tạng thành công. Trong khi đó, Bệnh viện Phổi Trung ương cũng thực hiện thành công ca ghép phổi thứ 15 với nguồn tạng hiến điều phối từ TPHCM.
Đáng chú ý, để Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM tập trung các điều kiện cần thiết cho công tác lấy và ghép tạng trong thời điểm đặc biệt ấy, có 10 người bệnh đang điều trị tại khoa Ngoại Tiêu hóa và khoa Tiết niệu đã đồng ý lùi lịch phẫu thuật.
Dù cũng mong chờ ca mổ của chính mình, họ vẫn sẵn lòng nhường cơ hội được can thiệp kịp thời cho những người bệnh đang ở giai đoạn nguy kịch, cần ghép tạng.
Mới đây, ThS Trần Văn Hùng, Trưởng phòng Công tác xã hội, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cùng đại diện các đơn vị liên quan đã trực tiếp đến từng phòng bệnh trao thư cảm ơn của Giám đốc và quà đến 10 người bệnh.
Sau khi hoàn tất công tác lấy và ghép đa tạng, bệnh viện đã chủ động sắp xếp lại lịch phẫu thuật phù hợp cho từng trường hợp.
ThS Trần Văn Hùng chia sẻ, thành công của một hành trình ghép tạng là kết quả của sự chung tay từ rất nhiều người. Bên cạnh nghĩa cử cao đẹp của người hiến và gia đình, sự nỗ lực của đội ngũ y tế còn có sự cảm thông của những người bệnh đồng ý điều chỉnh lịch mổ, để bệnh viện ưu tiên nguồn lực cho công tác lấy – ghép tạng.
Sự sẻ chia ấy tuy thầm lặng nhưng rất đáng trân trọng, bởi đã góp phần giúp quá trình ghép tạng được triển khai kịp thời, mở ra cơ hội sống cho những cuộc đời khác.
Đang điều trị tại khoa Ngoại Tiêu hóa, ông Đ.Đ.T. (74 tuổi) cho biết, ban đầu bản thân và gia đình cũng có phần lo lắng vì đã chuẩn bị tâm lý cho ca phẫu thuật. Tuy nhiên, sau khi được bác sĩ giải thích, ông quyết định lùi lịch mổ vì nghĩ những người đang chờ ghép tạng cần được can thiệp ngay.
“Khi biết việc lấy và ghép tạng đã diễn ra thuận lợi, tôi cảm thấy sự chờ đợi của mình thật sự có ý nghĩa”, nam bệnh nhân chia sẻ.
Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM nhận định, trong hành trình phát triển lĩnh vực ghép tạng, mỗi sự đồng thuận đều mang một ý nghĩa riêng. Không trực tiếp bước vào phòng mổ hay tham gia các ê-kíp ghép tạng, nhưng 10 người bệnh nêu trên đã lựa chọn lùi kế hoạch điều trị để người khác có thêm cơ hội tìm lại cuộc đời.
Sự sẻ chia giản dị ấy là minh chứng cho việc sự sống không chỉ được tiếp nối bằng những tiến bộ y khoa, mà còn bằng lòng thấu hiểu giữa người với người.
Bác sĩ Nguyễn Trọng Thủy, cựu bác sĩ trưởng của các Đội tuyển Quốc gia và U23 Việt Nam, cho biết nhiều người cho rằng chỉ cần nấu chín kỹ là thực phẩm sẽ an toàn. Tuy nhiên, với một số loại thực phẩm đã hư hỏng hoặc biến chất, nhiệt độ nấu ăn thông thường không thể phá hủy hoàn toàn các độc tố hình thành trước đó. Dưới đây là hai thực phẩm phổ biến không nên cố tận dụng vì có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc, thậm chí ảnh hưởng nghiêm trọng đến gan, thận và các cơ quan khác.
Khoai tây bảo quản không đúng cách rất dễ mọc mầm hoặc có phần vỏ chuyển sang màu xanh. Khi đó, hàm lượng glycoalkaloid, chủ yếu là solanine (và cả chaconine), sẽ tăng lên. Đây là những hợp chất độc có khả năng chịu nhiệt tương đối cao, nên việc luộc, hấp, chiên hay xào thông thường không loại bỏ hoàn toàn độc tố, đặc biệt khi hàm lượng đã tăng cao.
Ăn phải khoai tây chứa nhiều solanine có thể gây buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy. Trong trường hợp ngộ độc nặng, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh như đau đầu, chóng mặt, lú lẫn và cần được cấp cứu.
Ngay cả khi đã cắt bỏ phần mầm hoặc gọt lớp vỏ xanh, độc tố có thể đã phân bố vào phần thịt củ. Vì vậy, nếu khoai mọc nhiều mầm hoặc chuyển xanh rõ rệt, tốt nhất nên bỏ toàn bộ.
Cách bảo quản khoai tây: Để hạn chế khoai mọc mầm hoặc chuyển xanh, nên bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát và tránh ánh sáng, không để khoai tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng, không bảo quản chung với hành tây vì có thể làm khoai nhanh hỏng và mọc mầm hơn.
Mộc nhĩ khô hoặc nấm tuyết khô bị mốc
Mộc nhĩ và nấm tuyết khô nếu bị ẩm rất dễ phát triển nấm mốc. Điều cần lưu ý là không phải mọi trường hợp mốc đều tạo ra axit bongkrekic. Axit bongkrekic là độc tố do một số vi khuẩn (Burkholderia gladioli pv. cocovenenans) sinh ra trong những điều kiện nhất định và thường liên quan đến các thực phẩm lên men hoặc ngâm ủ không đúng cách.
Tuy nhiên, bất kỳ mộc nhĩ hoặc nấm tuyết nào bị mốc cũng đều không an toàn để sử dụng, vì có thể chứa nhiều loại độc tố vi sinh vật khác mà nhiệt độ nấu ăn không loại bỏ hoàn toàn.
Nếu thực phẩm có các dấu hiệu như xuất hiện nấm mốc, có mùi chua, ôi, bị nhớt, thay đổi màu sắc bất thường thì nên bỏ toàn bộ, không cắt bỏ phần hỏng để tiếp tục sử dụng.
Để hạn chế nguy cơ nấm mốc, nên bảo quản trong hộp hoặc túi kín sau khi mở bao bì. Có thể sử dụng gói hút ẩm đạt chuẩn thực phẩm. Để nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh nhưng phải đựng kín. Luôn dùng tay hoặc dụng cụ khô khi lấy thực phẩm.
Lưu ý khi ngâm mộc nhĩ, nấm tuyết chỉ nên ngâm lượng vừa đủ cho một bữa ăn và chế biến ngay sau khi nở. Không nên ngâm quá lâu ở nhiệt độ phòng, đặc biệt trong thời tiết nóng, vì điều này tạo điều kiện cho vi sinh vật phát triển và làm tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Các chuyên gia khuyến cáo, với thực phẩm đã có dấu hiệu hư hỏng hoặc nấm mốc, cách xử lý an toàn nhất là loại bỏ hoàn toàn. Việc cố tận dụng bằng cách cắt bỏ phần hỏng hoặc nấu thật kỹ không đảm bảo loại bỏ được độc tố và có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết xoài có giá trị dinh dưỡng cao, song là sai lầm nếu ăn 3-4 quả một lúc vì nghĩ "trái cây tự nhiên thì ăn bao nhiêu cũng tốt".
Xoài chín cung cấp vitamin C, beta-caroten (tiền vitamin A), chất xơ và các chất chống oxy hóa. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), trong 100 g thịt xoài chín chứa khoảng 60 kcal, 15g carbohydrate, trong đó đường chiếm khoảng 13,7 g trong khi chỉ có 1,6 g chất xơ.
Xoài chín có chỉ số đường huyết ở mức trung bình (GI từ 51-56). Một quả xoài cỡ lớn, nặng khoảng 300-400 g bỏ hạt có thể chứa 45-60 g carbohydrate. Xoài chín lại mềm, ngọt và mọng nước nên rất dễ nuốt, khiến não bộ dễ bỏ qua tín hiệu no của hormone leptin dẫn đến bạn ăn quá mức kiểm soát (overeating).
"Do đó, ăn liên tục 3-4 quả, lượng carbohydrate tương đương với ăn 2-3 bát cơm trắng khiến cơ thể quá tải đường", tiến sĩ nói.
Người trẻ tuổi, thường xuyên vận động, cơ thể có thể tiêu thụ nhanh chóng lượng đường này. Người ít vận động, người thừa cân, gan nhiễm mỡ hoặc đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường, ăn nhiều xoài sẽ gây áp lực lớn lên tuyến tụy, làm tăng đột ngột đường huyết và tích lũy mỡ dư thừa.
Ngoài ra, hàm lượng kali (168 mg/100 g) trong xoài rất tốt cho huyết áp của người bình thường, nhưng lại là mối nguy tiềm ẩn với bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn muộn. Khả năng đào thải kali của thận ở giai đoạn này đã suy giảm, cơ thể nạp một lượng lớn kali từ xoài có thể gây tăng kali máu, dẫn đến loạn nhịp tim, hại sức khỏe.
Do đó, người đái tháo đường phải kiểm soát khẩu phần. Nên ăn xoài vào các bữa phụ, cách bữa ăn chính ít nhất hai tiếng để tránh hiện tượng cộng hưởng đường huyết, thay vì ăn ngay sau bữa chính.
Người thừa cân, béo phì, gan nhiễm mỡ cần tính toán lượng xoài vào tổng lượng calo nạp vào trong ngày, không coi đây là món ăn vặt "vô thưởng vô phạt". Người suy thận mạn cần tuân thủ nghiêm ngặt lượng kiểm soát kali theo chỉ định của bác sĩ điều trị.
Nhựa ở cuống xoài chứa urushiol, chất có thể gây viêm da tiếp xúc, ngứa, nổi mẩn quanh vùng miệng.
Người có bệnh lý dạ dày nên hạn chế ăn xoài xanh khi đói. Lượng acid hữu cơ và tannin cao trong xoài xanh dễ gây kích ứng niêm mạc, cồn ruột và khó tiêu.
Để an toàn, người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn 150-200 g xoài chín/lần (khoảng nửa quả đến một quả cỡ vừa). Không ăn quá hai lần mỗi ngày.
"Thực phẩm chỉ thực sự là 'thuốc bổ' khi được nạp vào đúng lượng và đúng thời điểm", tiến sĩ Giang nói.
Bật quạt khi ngủ trong những ngày nắng nóng thường an toàn và có thể giúp cơ thể mát hơn, dễ đi vào giấc ngủ. Tuy nhiên, việc để luồng gió thổi trực tiếp liên tục suốt đêm có thể gây khô da, khô mũi, đau họng hoặc khó chịu ở người nhạy cảm, đặc biệt với người mắc bệnh hô hấp hoặc xoang.
Times of India dẫn lời bác sĩ chuyên khoa hô hấp tại Bệnh viện Lenox Hill (New York, Mỹ) cho biết ngủ dùng quạt nhìn chung không gây hại cho sức khỏe, nhưng luồng khí lạnh và khô có thể làm khô đường thở, khiến một số người cảm thấy khó chịu hoặc khó thở hơn.
Theo Healthline, không khí lưu thông liên tục từ quạt có thể khiến miệng, mũi và cổ họng bị khô. Điều này có thể kích thích cơ thể tăng tiết chất nhầy, gây nghẹt mũi, đau họng hoặc đau đầu khi thức dậy.
Người ngủ há miệng hoặc đang bị cảm lạnh, viêm xoang thường dễ cảm thấy khó chịu hơn. Một số trường hợp cũng có thể bị khô mắt, khô mũi hoặc khô da nếu luồng gió thổi trực tiếp suốt nhiều giờ.
Có thể làm nặng thêm dị ứng
Các chuyên gia của Sleep Foundation cho biết quạt có thể làm bụi, phấn hoa và lông thú cưng lưu thông trong phòng. Với người bị dị ứng, hen suyễn hoặc viêm mũi, hít phải các tác nhân này vào ban đêm có thể gây hắt hơi, ngứa họng, chảy nước mũi hoặc ho.
Tình trạng nghẹt mũi do dị ứng đôi khi còn khiến ngáy ngủ nặng hơn. Vì vậy, những người có đường hô hấp nhạy cảm cần vệ sinh cánh quạt thường xuyên, thay ga gối định kỳ hoặc dùng thêm máy lọc không khí.
Một số người có thể bị đau mỏi cơ
Luồng gió thổi trực tiếp vào một vùng cơ thể trong thời gian dài có thể khiến cơ bắp căng cứng hoặc co rút nhẹ. Đây là lý do một số người thức dậy với cảm giác đau cổ, vai hoặc lưng sau khi ngủ quạt cả đêm. Nguy cơ này thường gặp khi đặt quạt quá gần hoặc để gió thổi trực tiếp vào cơ thể ở tốc độ cao.
Bên cạnh các vấn đề trên, ngủ với quạt bật suốt đêm vẫn mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt trong thời tiết oi nóng. Quạt giúp lưu thông không khí, giảm cảm giác bí bách và duy trì nhiệt độ dễ chịu cho giấc ngủ. Điều này đặc biệt hữu ích với người dễ nóng về đêm, phụ nữ mãn kinh bị bốc hỏa hoặc người đang sốt.
Tiếng quạt đều và liên tục cũng hoạt động như "tiếng ồn trắng", giúp lấn án tiếng xe cộ hoặc âm thanh đột ngột từ môi trường xung quanh. Healthline dẫn một số nghiên cứu cho thấy tiếng ồn trắng có thể giúp mọi người đi vào giấc ngủ nhanh hơn.
Cách dùng quạt có lợi
Các chuyên gia khuyến nghị không nên để quạt thổi trực tiếp vào mặt hoặc cơ thể suốt đêm. Tốt nhất nên đặt quạt cách giường khoảng 60-90 cm và ưu tiên chế độ quay. Nếu có thể, người dùng nên hẹn giờ để quạt tự tắt sau vài giờ đầu ngủ. Vệ sinh cánh quạt thường xuyên cũng giúp hạn chế bụi và chất gây dị ứng phát tán trong phòng.
Sleep Foundation cũng gợi ý kết hợp thêm các biện pháp làm mát khác như dùng rèm cản nhiệt, mặc đồ ngủ cotton thoáng khí, tắm nước ấm trước khi ngủ hoặc giữ nhiệt độ phòng mát mẻ, thông thoáng để ngủ ngon hơn.
