Theo quy định hiện hành, người dưới 18 tuổi được chơi game tối đa 60 phút với mỗi trò chơi và không quá 180 phút mỗi ngày đối với tất cả trò chơi. Dự thảo mới đề xuất rút ngắn thời gian này còn 60 phút mỗi ngày, với người chơi là trẻ em dưới 16 tuổi.
Trò chơi điện tử hiện là một trong những hình thức giải trí phổ biến nhất toàn cầu. Cùng với đó, tỷ lệ nghiện game cũng tăng ở mức 8,5% đối với nam và 3,5% đối với nữ trong năm 2022. Tỷ lệ nghiện ở châu Á cao nhất (6,3%), Bắc Mỹ (3,6%), châu Âu (2,7%), theo thống kê từ Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai. Hiện chưa có thống kê chính thức về số người nghiện game online ở Việt Nam. Nhưng một nghiên cứu của Viện Sức khỏe Tâm thần cho thấy nhóm tuổi 10-24 điều trị vì nghiện Internet, game chiếm 43%.
Tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, nguyên Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương, cho biết khi chơi game, não tiết ra lượng lớn dopamine – chất dẫn truyền thần kinh tạo cảm giác khoái cảm và hưng phấn. Càng chơi nhiều, não quen với mức dopamine cao. Khi ngừng chơi, lượng dopamine giảm gây cảm giác trống rỗng, mệt mỏi, bồn chồn, thèm chơi trở lại. Đây là cơ chế tương tự các dạng nghiện chất khác như rượu, ma túy.
Thường xuyên chơi game còn gây buồn chán, bi quan, cảm giác cô đơn, bất an; mất các hứng thú với các thú vui, sở thích cũ, mọi thứ chỉ dồn vào game; dễ cảm thấy bực dọc, cáu gắt, dễ gây gổ dù chỉ những chuyện rất nhỏ. Nhiều người chơi còn rối loạn giấc ngủ; chán ăn, ăn ít, thậm chí có xu hướng muốn bạo lực hoặc tự sát.
Nhiều trường hợp chơi game thường xuyên trong nhiều giờ dẫn đến nghiện. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa nghiện Internet, game vào nhóm các rối loạn tâm thần, đặc trưng bởi hành vi chơi dai dẳng, tái diễn. Người nghiện game khó kiểm soát mức độ chơi game (như tần suất, cường độ, thời gian, bối cảnh), thậm chí mất kiểm soát đối với việc chơi game.
Các triệu chứng của nghiện game có thể quan sát được như không thể thoát ra được cám dỗ chơi game, có quyết định chơi game hay không, khi nào thì dừng lại… Lúc đầu định chơi 1-2 tiếng, về sau thành 7-8 tiếng. Khi không được chơi, bệnh nhân có biểu hiện cáu gắt, chửi bới, phản ứng mạnh mẽ với người thân, thậm chí có trường hợp dọa tự sát.
Triệu chứng thứ hai giống trầm cảm. Người nghiện game khí sắc giảm, mất quan tâm hứng thú với mọi thứ, người mệt mỏi, ăn ngủ thất thường, gây suy giảm chức năng nghề nghiệp, học tập, chức năng giao tiếp xã hội đáng kể. Khi hỏi trực tiếp người bệnh về việc chơi game, họ thường có xu hướng nói tránh về thời gian sử dụng game của mình.
Một người nghiện game sẽ dẫn tới việc thay đổi tâm thần vận động, bao gồm kích động, vận động chậm, chậm chạp khi giao tiếp, giọng nói nhỏ, số lượng ngôn ngữ ít, nội dung nghèo nàn, thậm chí không nói. Ngoài ra bệnh nhân còn rối loạn trí nhớ.
Bác sĩ Calvin Q Trịnh, Giám đốc Đơn vị Phục hồi chức năng và hình thể chuẩn Mỹ (HMR), cho biết chơi game ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, bao gồm hội chứng ống cổ tay, đau tê các ngón tay, làm giảm phạm vi chuyển động của cổ tay và khiến tay bị đau. Một số tình trạng khác như phồng rộp da, chai tay và tê tay (bệnh thần kinh ngoại biên) hoặc thậm chí xuất hiện cục máu đông.
Viêm gân phát sinh khi hoạt động quá mức, các mô liên kết xương và cơ bị viêm, tay bạn có thể bị đau nhức và sưng tấy, có thể gây ảnh hưởng đến độ linh hoạt của tay khi chơi game. Đặc biệt, khớp ngón tay cái cũng rất dễ bị chấn thương khi chơi game. Chuyển động lặp đi lặp lại với cường độ cao khi chơi game có thể làm viêm cơ, đau cơ, tổn thương cơ, đau dọc theo chiều dài cơ. Lúc này, bạn có thể sẽ cảm thấy đau ở khuỷu tay, cẳng tay, và có thể lan xuống toàn bộ cánh tay.
Đau cơ bắp tay thường xuyên xảy ra ở những người chơi game trên PC, do phần cơ này thường bị sử dụng quá độ. Nếu không khắc phục tình trạng này, bạn có thể bị thương và các chấn thương có thể trở nên trầm trọng hơn vì nhiều lý do.
Việc ngước lên và cúi xuống liên tục, tư thế ngồi xấu, ngồi lâu và không hoạt động, thiết kế của bàn làm việc không đúng có thể gây căng thẳng cho lưng và cổ. Tình trạng này trở nên trầm trọng hơn khi bạn phải làm những việc đó liên tục, dẫn tới hiện tượng mất cân bằng cơ thân trên trầm trọng, bệnh sẽ tiến triển sang thoái hóa, thoát vị đĩa đệm.
Chơi game có thể giúp giảm căng thẳng trong thời gian ngắn, nhưng lạm dụng game lại có thể gây ra các vấn đề liên quan đến sức khỏe sinh lý. Một nghiên cứu từ American Journal of Men’s Health chỉ ra rằng những người chơi game quá mức thường có mức testosterone thấp hơn so với những người tham gia các hoạt động thể chất. Ngồi lâu, thiếu vận động, và căng thẳng tâm lý từ các trò chơi có thể gây ra sự suy giảm ham muốn và rối loạn chức năng cương dương. Ngoài ra, dành quá nhiều thời gian cho trò chơi điện tử có thể gây ra rối loạn giấc ngủ, dẫn đến mệt mỏi, căng thẳng và giảm khả năng tình dục.
Các chuyên gia khuyến cáo người chơi game nên có giới hạn và không để ảnh hưởng đến cuộc sống, chỉ nên dành 30-60 phút mỗi ngày. Điều quan trọng là thời gian chơi game có đang kiểm soát bạn hay không. Ví dụ: Luôn nghĩ đến game khi không chơi, bỏ bê việc học hay các mối quan hệ để chơi, mất ngủ, muốn giảm thời gian nhưng không được.
Thận có vai trò lọc chất thải, điều hòa nước, điện giải và huyết áp. Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, chế độ ăn lành mạnh có thể góp phần duy trì chức năng thận và làm chậm tiến triển bệnh thận ở những người có nguy cơ.
Trong số các thực phẩm quen thuộc, trứng được nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là nguồn protein chất lượng cao, phù hợp với đa số người khỏe mạnh và cả một số người mắc bệnh thận khi được sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Bà Mia Syn, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Mỹ, cho biết trứng chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu mà cơ thể không thể tự tổng hợp. Đây là nguồn protein có giá trị sinh học cao, giúp duy trì khối cơ và hỗ trợ quá trình sửa chữa mô, theo EatingWell.
Theo bà, khi lựa chọn nguồn protein, chất lượng cũng quan trọng không kém số lượng. Trứng cung cấp lượng protein dồi dào trong khi hàm lượng chất béo bão hòa thấp hơn nhiều loại thịt đỏ.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), 1 quả trứng lớn cung cấp khoảng 6 gram protein cùng nhiều dưỡng chất như vitamin D, vitamin B12, choline và selen.
Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, người mắc bệnh thận mạn cần kiểm soát lượng phốt pho trong chế độ ăn vì khi chức năng thận suy giảm, cơ thể khó đào thải khoáng chất này.
Trứng vẫn chứa phốt pho, nhưng lượng không quá cao so với nhiều thực phẩm chế biến sẵn. Quan trọng hơn, trứng không chứa các phụ gia phốt phát vô cơ thường được thêm vào thịt chế biến, xúc xích hay đồ ăn nhanh. Những phụ gia này được cơ thể hấp thu gần như hoàn toàn và có thể làm tăng gánh nặng cho thận.
Một chế độ ăn bảo vệ thận không chỉ tập trung vào một loại thực phẩm mà cần ưu tiên rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, chất béo lành mạnh và nguồn protein chất lượng.
Trứng có thể chế biến thành nhiều món như luộc, hấp hoặc ốp la với ít dầu mỡ. Kết hợp trứng cùng rau xanh và ngũ cốc nguyên hạt sẽ giúp bữa ăn cân bằng hơn, đồng thời hạn chế tiêu thụ thịt chế biến và thực phẩm nhiều muối.
Các chuyên gia lưu ý, người khỏe mạnh có thể ăn trứng với lượng phù hợp trong chế độ ăn cân đối. Tuy nhiên, người mắc bệnh thận mạn, đặc biệt ở giai đoạn tiến triển hoặc đang chạy thận nhân tạo, cần trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng về lượng protein, phốt pho và kali phù hợp.
Ngoài ra, để bảo vệ thận lâu dài, Quỹ Thận Quốc gia Mỹ khuyến cáo nên duy trì cân nặng hợp lý, uống đủ nước theo nhu cầu, kiểm soát huyết áp, đường huyết, hạn chế ăn mặn, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ.
Thạc sĩ, bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học, Bệnh viện E, cho biết thận đảm nhiệm nhiều vai trò quan trọng với cơ thể. Do đó, khi cơ thể có bất thường, thận sẽ có dấu hiệu cảnh báo.
Tuy nhiên, suy thận mạn tính là bệnh diễn biến âm thầm, không có triệu chứng nên bệnh nhân ở những giai đoạn sớm có thể không biểu hiện biệt. Khi đã có biểu hiện triệu chứng thì thường đã ở những giai đoạn muộn, dẫn đến điều trị bệnh trở nên khó khăn và hiệu quả thấp.
Bác sĩ chỉ ra một số dấu hiệu buổi đêm cảnh báo nguy cơ bệnh thận, như sau:
Tiểu đêm nhiều
Ở người bình thường, tần suất đi vệ sinh từ 0–1 lần mỗi đêm. Khi thận yếu, mất khả năng cô đặc nước tiểu dẫn đến tiểu đêm nhiều. Tiểu nhiều là tiểu trên 10 lần vào ban ngày và trên ba lần vào ban đêm. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh nên sớm tới thăm khám tại các bệnh viện có chuyên khoa tiết niệu để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu, tổng phân tích nước tiểu và siêu âm hệ tiết niệu để sàng lọc tìm nguyên nhân.
Lưu ý, nước tiểu bất thường (thường thấy rõ buổi tối) như nhiều bọt (protein niệu), sẫm màu, có máu...là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ tổn thương cầu thận.
Phù nhẹ rõ hơn về chiều tối hoặc ban đêm: Nhiều trường hợp bị sưng chân, mắt cá, mí mắt, đi giày dép chật hơn vào buổi tối. Không phải phù là do thận 100%, song phù và tiểu đêm nhiều là dấu hiệu cảnh báo, cần đi kiểm tra.
Khó thở hoặc hồi hộp khi nằm: Nằm xuống thấy tức ngực, khó thở, nguy cơ ứ dịch, ảnh hưởng phổi hoặc rối loạn điện giải (đặc biệt kali). Đây là dấu hiệu nặng, cần đi khám sớm
Ngứa da, khô da về đêm: Ngứa tăng về đêm, bôi dưỡng ẩm không đỡ có thể do tích tụ ure và độc chất trong máu.
Đau lưng vùng thận (tăng khi nằm): Đau âm ỉ vùng hông lưng, có thể do sỏi thận, viêm thận, bể thận. Đau thận thường không cải thiện khi nghỉ ngơi, xoa bóp hoặc kéo giãn.
Mất ngủ, chuột rút đêm (ít đặc hiệu hơn): Do rối loạn điện giải, tích độc chất.
Cách tốt nhất là chủ động đi khám kiểm tra sức khỏe định kỳ và tầm soát bệnh thận ít nhất một lần mỗi năm. Khi có những dấu hiệu, triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh thận như mệt mỏi, xanh xao, ăn uống kém, buồn nôn và nôn, rối loạn tiểu tiện... cần đi kiểm tra. "Tuyệt đối không tự điều trị theo phương pháp trên mạng", bác sĩ nói.
Ngoài ra, mọi người cần thực hiện lối sống lành mạnh, ăn cân bằng, uống đủ nước, không ăn mặn, hạn chế đồ ăn nhanh và lạm dụng thức uống có cồn, nói không với thuốc lá. Tập thể dục thể thao hàng ngày tùy theo tình trạng sức khỏe từng cá nhân. Điều trị triệt để các bệnh lý cấp tính như nhiễm khuẩn đường hô hấp, nhiễm khuẩn ngoài da, nhiễm trùng đường tiết niệu...
Tránh sử dụng thuốc bừa bãi đặc biệt là các thuốc không cần kê đơn, thuốc thảo dược không rõ nguồn gốc. Không nên sử dụng chất kích thích (cà phê, trà, rượu bia, thuốc lá) vào buổi tối, gây căng thẳng thần kinh, mất ngủ.
