PGS.TS Nguyễn Huy Thắng – Trưởng khoa bệnh lý mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115 – cho biết tình trạng nắng nóng kéo dài và gay gắt có thể làm gia tăng nguy cơ đột quỵ trong cộng đồng.
Hiện khoa đang điều trị khoảng 200 bệnh nhân đột quỵ, phần lớn trong độ tuổi từ 50 đến 70. Tuy nhiên đáng chú ý là ngày càng xuất hiện nhiều ca bệnh ở người trẻ, thậm chí mới ngoài 30 tuổi.
Theo ông Thắng, thời tiết nóng ẩm khiến cơ thể mất nước nhanh chóng. Khi cơ thể thiếu nước, máu trở nên cô đặc hơn, làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối trong lòng mạch, đặc biệt là hệ tĩnh mạch. Nguy cơ này càng cao nếu con người phải tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong thời gian dài, hoặc khi thân nhiệt tăng cao vượt ngưỡng 40 độ C.
Không chỉ thời tiết nóng, trời lạnh giá cũng có thể gây tác động tương tự. Khi trời lạnh, nhiều người có xu hướng uống ít nước hơn, dẫn đến tình trạng mất nước tiềm ẩn. Đồng thời sự thay đổi nhiệt độ đột ngột nóng hay lạnh đều có thể ảnh hưởng đến sự co giãn của hệ mạch máu, làm tăng huyết áp và gia tăng gánh nặng cho tim.
Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với người lớn tuổi hoặc những người có bệnh nền như tăng huyết áp nhưng chưa được kiểm soát tốt.
Các nghiên cứu quốc tế gần đây cũng đã chỉ ra mối liên hệ giữa thời tiết và nguy cơ đột quỵ. Tại hội nghị của Hội Tim mạch châu Âu năm 2022, một nghiên cứu tại Nhật Bản trên 3.367 người từ 65 tuổi trở lên ở thành phố Okayama cho thấy nguy cơ đột quỵ tăng rõ rệt vào khoảng một tháng sau mùa mưa.
Cứ mỗi 1 độ C nhiệt độ tăng thêm, nguy cơ đột quỵ xuất huyết não tăng 24% và nguy cơ đột quỵ thiếu máu não tăng 36%.
Một nghiên cứu khác tại 8 thành phố lớn ở Trung Quốc với quy mô dân số lên tới 48 triệu người cũng ghi nhận cả thời tiết quá nóng (28-34 độ C) lẫn quá lạnh (4-23 độ C) đều làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Tuy nhiên tác động của thời tiết nóng thường xảy ra trong 3 ngày đầu tiếp xúc, trong khi ảnh hưởng của thời tiết lạnh có thể kéo dài khoảng 2 tuần.
Theo bác sĩ Thắng, những thời điểm chuyển mùa, khi nhiệt độ biến động mạnh, là giai đoạn nguy cơ cao nhất bị đột quỵ. Sau đó cơ thể dần thích nghi nên mức độ ảnh hưởng có thể giảm xuống.
Tại Việt Nam, hiện chưa có nghiên cứu quy mô lớn nào đánh giá cụ thể mối liên hệ giữa thời tiết và đột quỵ.
Theo ghi nhận thực tế trong lâm sàng, mối liên quan này là có cơ sở. Các chuyên gia nhận định thời tiết nên được xem là yếu tố thúc đẩy, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ, ngoại trừ những trường hợp tăng thân nhiệt nghiêm trọng.
Thạc sĩ - bác sĩ nội trú Nguyễn Văn Huy, Trường đại học Khoa học Sức khỏe, Đại học Quốc gia TP.HCM, cho biết khu vực nhà tắm là một "vườn ươm vi khuẩn" lý tưởng mà chúng ta không hề hay biết.
Giáo sư Charles Gerba, một nhà vi sinh vật học nổi tiếng tại Đại học Arizona của Mỹ, được mệnh danh là "tiến sĩ vi khuẩn", từng cho biết khoảng 90% khăn trong nhà tắm bị nhiễm vi khuẩn coliform. Khoảng 14% trong số đó thậm chí có sự hiện diện của khuẩn E. coli.
Một nghiên cứu dọc được công bố trên tạp chí Scientific Reports năm 2023 của tập đoàn Kao Corporation tại Nhật Bản đã theo dõi các loại khăn sử dụng hằng ngày trong suốt 6 tháng và ghi nhận sự xuất hiện của màng sinh học biofilm. Đây là lớp cấu trúc có thể giúp vi khuẩn bám chặt hơn vào sợi vải và khó bị loại bỏ hoàn toàn qua những lần giặt thông thường.
Theo nghiên cứu, khăn có xu hướng xuất hiện mùi và giảm độ trắng sáng sau khoảng 2 tháng sử dụng dù vẫn được giặt định kỳ. Điều này cho thấy việc giặt thông thường đôi khi chưa đủ để làm sạch hoàn toàn các vi khuẩn tích tụ sâu trong sợi vải.
Nhà tắm thường là môi trường thuận lợi để vi khuẩn và nấm mốc phát triển do có độ ẩm cao, nhiệt độ ấm và khăn tắm thường xuyên trong trạng thái ẩm sau khi sử dụng. Ngoài ra, cặn bã từ da, dầu tự nhiên trên cơ thể hay sản phẩm chăm sóc da còn sót lại trên khăn cũng có thể tạo điều kiện cho vi sinh vật tồn tại lâu hơn.
"Ở TP.HCM và các tỉnh Nam bộ, độ ẩm không khí trung bình vượt 80% gần như quanh năm. Kết hợp cùng mức nhiệt độ 28 - 34 độ C, môi trường này tạo ra điều kiện còn thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Ngoài ra, nhiều căn hộ chung cư hoặc nhà phố thiếu cửa sổ thông thoáng, trong khi nhà tắm ít có ánh nắng tự nhiên, khiến khăn treo bên trong thường khó khô hoàn toàn sau khi sử dụng", bác sĩ Huy phân tích.
Những thay đổi để cứu lấy làn da
Bác sĩ Huy khuyến cáo nên tách riêng khăn mặt và khăn tắm cơ thể. Không treo khăn trong nhà tắm sau khi dùng, hãy mang ra nơi có nắng hoặc thoáng gió, trải rộng bề mặt vải và tuyệt đối không vò cục. Giặt khăn mặt sau mỗi 1 đến 3 lần sử dụng và lưu ý mức tối đa 3 lần chỉ áp dụng nếu khăn đã khô hoàn toàn giữa các lần dùng.
Nên giặt bằng nước nóng khoảng 60 độ C, phơi dưới nắng mặt trời trực tiếp ngay sau khi giặt để tận dụng tia UV vì đây là chất kháng khuẩn tự nhiên hiệu quả nhất.
Bác sĩ Huy cho biết nên thay khăn mới sau khoảng 1 đến 3 tháng sử dụng, hoặc sớm hơn nếu khăn xuất hiện mùi ẩm mốc, xỉn màu hay sợi vải bị xơ cứng.
Với người có làn da nhạy cảm, đang bị mụn viêm hoặc có vết thương hở, nên hạn chế dùng khăn mặt chà xát mạnh lên da. Thay vào đó, có thể sử dụng bông tẩy trang, giấy lau ướt dịu nhẹ hoặc khăn cotton khô dùng một lần từ các thương hiệu uy tín để giúp da sạch hơn và giảm nguy cơ kích ứng.
Ngày 16.5, bác sĩ chuyên khoa 2 Trần Văn Thiện Em, Trưởng khoa Mắt - hệ thống Bệnh viện đa khoa Xuyên Á, cho biết tiêu chuẩn chất lượng đối với dược phẩm nhãn khoa (như thuốc nhỏ mắt, thuốc mỡ tra mắt) được Bộ Y tế Việt Nam quy định rất nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mắt. Các chỉ tiêu kỹ thuật chính cần đạt được bao gồm độ vô khuẩn, độ trong suốt và kích thước tiểu phân, đẳng trương và độ pH, giới hạn thể tích, chất bảo quản, đồ đựng và bao bì.
"Thuốc nhỏ mắt Natri clorid 0.9% không đạt 'độ trong' nghĩa là dung dịch không hoàn toàn trong suốt", bác sĩ Thiện Em chia sẻ.
Theo bác sĩ Thiện Em, thuốc có thể không đạt chất lượng do nhiều nguyên nhân trong quá trình sản xuất và bảo quản, phổ biến gồm:
Có tạp chất cơ học, bụi bẩn lọt vào trong quá trình sản xuất hoặc vi hạt từ bao bì nhựa.
Kết tủa hóa học, do nguồn nước, nguyên liệu pha chế hoặc điều kiện bảo quản không đảm bảo khiến muối bị kết tinh thành cặn.
Nhiễm vi sinh vật, là trường hợp nguy hiểm nhất.
Dung dịch bị nhiễm vi khuẩn, nấm men hoặc nấm mốc trong quá trình chiết rót, khiến thuốc không còn vô trùng.
Kích ứng mắt: Các hạt lạ dù rất nhỏ cũng có thể cọ xát liên tục vào bề mặt mắt, gây cảm giác cộm xốn, rát đỏ và chảy nước mắt.
Xước giác mạc: Việc cọ xát lặp đi lặp lại có thể làm trầy xước giác mạc, lâu dài để lại sẹo.
Nhiễm trùng mắt: Nếu dung dịch bị nhiễm khuẩn, người dùng rất dễ mắc bệnh viêm kết mạc (đỏ mắt, ra nhiều ghèn) hoặc viêm loét giác mạc - biến chứng nặng ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực.
Kiểm tra trước khi dùng: Trước khi nhỏ mắt, bạn luôn phải soi chai thuốc dưới ánh sáng. Dung dịch đạt chuẩn phải trong suốt, không màu, không có lợn cợn. Nếu thấy chai đục hoặc có cặn, hãy ngừng sử dụng ngay lập tức.
Ngày 5-6, Thành ủy TP.HCM tổ chức Hội nghị quán triệt công tác triển khai khám sức khỏe định kỳ cho người dân năm 2026 và đầu tư mở rộng các cơ sở y tế trên địa bàn thành phố, tại phường Bà Rịa.
Hội nghị do Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc chủ trì. Cùng dự có lãnh đạo Sở Y tế thành phố và lãnh đạo các xã, phường và đặc khu khu vực phía đông thành phố.
Theo báo cáo của Sở Y tế TP.HCM, đến ngày 30-5, chương trình khám sức khỏe cộng đồng đã thực hiện cho hơn 152.000 người dân, tập trung vào các nhóm ưu tiên gồm: người cao tuổi, trẻ em dưới 6 tuổi và người từ 18 tuổi trở lên.
Ngành y tế thành phố cũng đã đẩy mạnh hỗ trợ chuyên môn từ các bệnh viện tuyến cuối cho tuyến cơ sở, từng bước chuyển đổi trung tâm y tế thành bệnh viện cấp cơ bản và mở rộng mạng lưới cấp cứu vệ tinh.
Sở Y tế TP.HCM kiến nghị các địa phương đưa công tác chăm sóc sức khỏe vào nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn chỉ tiêu y tế với chương trình công tác hằng năm; ưu tiên nguồn lực nâng cấp trạm y tế thành trung tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu…
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc ghi nhận những nỗ lực của các xã, phường và đặc khu khu vực phía đông thành phố trong việc triển khai khám sức khỏe cộng đồng.
Tuy nhiên những kết quả đạt được mới chỉ là nền tảng bước đầu.
Trước yêu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao, cùng tốc độ già hóa dân số nhanh, thành phố cần có những giải pháp căn cơ, dài hạn hơn nhằm nâng cao chất lượng hệ thống y tế, đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe Nhân dân.
Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc cũng lưu ý việc khám sức khỏe định kỳ cho người dân từ năm 2026 không chỉ là một chương trình y tế, mà còn là chủ trương lớn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc.
Đây là bước chuyển quan trọng từ tư duy "chữa bệnh" sang tư duy "chăm sóc sức khỏe chủ động", từ phát hiện bệnh khi đã muộn sang phát hiện sớm, quản lý sớm, điều trị sớm và bảo vệ sức khỏe người dân ngay từ cơ sở.
Để thực hiện mục tiêu này, Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc đề nghị các cấp ủy, chính quyền địa phương xác định đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt, bảo đảm không bỏ sót, nhất là nhóm yếu thế như người cao tuổi, hộ nghèo.
Phó bí thư Thành ủy Nguyễn Phước Lộc cũng phân tích các địa phương khu vực phía đông có địa bàn rộng, nhiều khu vực xa trung tâm, nên cần tổ chức mạng lưới y tế linh hoạt, thuận tiện, bảo đảm người dân không vì khoảng cách địa lý hay điều kiện đi lại mà hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế.
Trong đó bí thư Đảng ủy, chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu phải trực tiếp chịu trách nhiệm về kết quả triển khai, xem sự hài lòng và lợi ích thiết thực của người dân là thước đo cao nhất của hiệu quả thực hiện.
