Trong những cuộc trò chuyện gia đình, không khó để bắt gặp sự so sánh: người trẻ hôm nay “yếu đuối hơn”, “dễ tổn thương hơn”, trong khi thế hệ trước dù nghèo khó, vất vả vẫn sống kiên cường, ít khi than vãn.
Thực tế người trẻ ngày nay cởi mở hơn trong việc chia sẻ cảm xúc, sẵn sàng nói về lo âu, trầm cảm, áp lực công việc hay khủng hoảng bản thân. Nhưng chính sự cởi mở ấy lại khiến họ bị nhìn nhận “mong manh” hơn.
Câu hỏi đặt ra là liệu thế hệ trước thật sự không có vấn đề tâm lý hay họ chỉ không gọi tên chúng?
Nhiều người thuộc thế hệ cha mẹ lớn lên trong bối cảnh kinh tế khó khăn, chiến tranh hoặc thời kỳ hậu chiến. Cuộc sống khi đó ưu tiên sự sinh tồn: có cái ăn, có việc làm, nuôi được gia đình. Trong hoàn cảnh đó, cảm xúc cá nhân thường bị đặt xuống sau cùng. Không phải họ không buồn, không áp lực mà là không có điều kiện để dừng lại và đối diện với những cảm xúc đó.
Sự khác biệt lớn giữa hai thế hệ không nằm ở việc ai “mạnh mẽ” hơn mà ở cách họ đối diện với cảm xúc.
Thế hệ trước thường chọn cách im lặng, coi khó khăn là điều phải vượt qua. Thế hệ trẻ, ngược lại, có xu hướng gọi tên vấn đề, tìm kiếm sự hỗ trợ và đặt câu hỏi về sức khỏe tinh thần.
Nếu thế hệ trước đối mặt với khó khăn về vật chất thì người trẻ ngày nay lại chịu áp lực từ những yếu tố vô hình hơn: cạnh tranh nghề nghiệp, kỳ vọng xã hội, mạng xã hội và sự so sánh liên tục. Những áp lực này không dễ nhìn thấy nhưng lại tác động sâu đến tâm lý. Khi không được thấu hiểu, chúng dễ bị đánh giá là “chuyện nhỏ”, dẫn đến khoảng cách giữa các thế hệ ngày càng lớn.
Thay vì đặt hai thế hệ lên bàn cân, có lẽ điều cần thiết hơn là sự thấu hiểu. Người lớn có thể thử lắng nghe nhiều hơn, thay vì so sánh. Người trẻ cũng có thể nhìn lại để hiểu rằng sự kiên cường của thế hệ trước là điều đáng trân trọng.
Sức khỏe tinh thần không phải là câu chuyện của riêng một thế hệ. Nó là vấn đề chung, chỉ khác nhau ở cách mỗi thời đại gọi tên và đối diện. Một xã hội trưởng thành không phải là xã hội không có nỗi buồn mà là nơi con người có thể nói về nỗi buồn của mình mà không bị phán xét.
Thế hệ cha mẹ có thể đã đi qua những tổn thương mà chưa từng gọi tên cho chúng. Thế hệ trẻ hôm nay lại đang học cách gọi tên nỗi buồn. Cả hai, theo những cách khác nhau, đều đang cố gắng sống tốt hơn.
Và có lẽ thay vì hỏi ai mạnh mẽ hơn, điều đáng hỏi hơn là chúng ta có đang cho nhau đủ không gian để được yếu đuối một cách lành mạnh hay chưa.
Khởi nguồn từ hội thi năm 1992, hành trình 15 mùa thi được Chủ tịch Hội đồng Đội TP.HCM Trịnh Thị Hiền Trân nói rằng giúp Hội đồng Đội thành phố càng nhận thức rõ sự quan tâm, đầu tư đặc biệt với công tác xây dựng lực lượng phụ trách Đội của thành phố. Bởi không thể phủ nhận chất lượng của đội ngũ phụ trách Đội sẽ quyết định chất lượng công tác Đội và phong trào thiếu nhi tại từng liên đội, câu lạc bộ - đội - nhóm thiếu nhi ở từng trường học, khu phố.
"Điều quý giá nhất khi sân chơi nghiệp vụ, kỹ năng này đã trở thành nơi lưu giữ tuổi trẻ, nhiệt huyết, ký ức và tình yêu nghề mà nhiều anh chị từ những mùa đầu tiên đến nay vẫn gắn bó lâu dài với công tác Đội", chị Hiền Trân bày tỏ.
Cánh én toàn năng hội thi Olympic Cánh én năm đầu tiên 1992 Lê Châu Hà kể cách đây 34 năm đã may mắn được nhiều anh chị phụ trách Đội đi trước hướng dẫn, động viên để thêm tự tin bước vào hội thi.
Sau khi đoạt giải, anh được Thành Đoàn TP.HCM điều động về công tác tại Ban thanh thiếu nhi trường học và chính môi trường này giúp anh tiếp tục rèn luyện, cống hiến, trưởng thành hơn trong công tác Đội trước khi về khối ấn phẩm Khăn Quàng Đỏ - báo Tuổi Trẻ công tác hiện nay.
"Hội thi đã giúp mình rèn luyện và trưởng thành rất nhiều. Các bạn phụ trách Đội trẻ hôm nay hãy mạnh dạn tham gia vì chúng ta có cơ hội tự rèn luyện, kiểm tra lại kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ sẽ giúp mình học hỏi để hoàn thiện hơn trong quá trình làm công tác Đội", anh Hà chia sẻ.
Nhớ lại kỳ tổ chức đầu tiên, chánh chủ khảo hội thi Nguyễn Hoàng Năng cho rằng sau 15 mùa hội thi đã được xây dựng bài bản, lan tỏa đến nhiều địa phương bằng nhiều hoạt động phong phú. Ông nói bản thân cảm kích trước sự trưởng thành của đội ngũ giáo viên tổng phụ trách Đội thành phố khi không ngừng chủ động nâng cao chuyên môn.
"Nếu như trước đây tham gia chủ yếu mang tính phong trào thì bây giờ các bạn chủ động tham gia để nâng cao chất lượng chuyên môn của mình. Hội thi là dấu mốc đánh giá chất lượng đội ngũ giáo viên tổng phụ trách Đội. Chính những hoạt động ấy góp phần giúp đội ngũ ngày càng vững vàng, tự tin hơn và có thêm điều kiện để phát triển cho phong trào thiếu nhi thành phố", ông Năng nói.
Ngày 22/6, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa cho biết, các Bác sĩ khoa Ngoại Tổng hợp của bệnh viện đã liên tiếp tiếp nhận và phẫu thuật cấp cứu thành công cho 2 bệnh nhi bị mảnh xương lợn sắc nhọn đâm thủng ruột, viêm phúc mạc nguy kịch.
Theo thông tin ban đầu, trong hai ngày 11 và 13/6, Khoa Ngoại Tổng hợp của Bệnh viện tiếp nhận trường hợp là bệnh nhi H.T.L (48 tháng tuổi, trú tại xã Tiên Trang) với em N.K.T (14 tuổi, trú tại xã Hoằng Châu) nhập viện trong tình trạng đau bụng âm ỉ vùng quanh rốn và hố chậu phải.
Tại viện kết quả siêu âm ổ bụng khẩn cấp của cả hai bệnh nhi đều cho ra một đáp án đáng ngại là hình ảnh dị vật đường tiêu hóa gây viêm phúc mạc. Đây là một biến chứng ngoại khoa cực kỳ nguy hiểm, bởi nếu không được phẫu thuật xử trí kịp thời, dịch tiêu hóa tràn vào ổ bụng sẽ gây nhiễm trùng nặng, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn và đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ.
Các Bác sĩ Bệnh viện đã nhanh chóng hội chẩn và quyết định phẫu thuật khẩn cấp bằng phương pháp mổ nội soi ít xâm lấn, e kíp mổ do BS CKII Dương Văn Thông trực tiếp tiến hành đã khéo léo gắp ra từ đường ruột của hai bệnh nhi những mảnh xương lợn sắc nhọn.
Những dị vật này đã đâm thủng thành ruột non, tạo ra các tổn thương và dịch viêm xung quanh. Sau nhiều giờ tập trung cao độ, các dị vật đã được loại bỏ an toàn, tổn thương được xử trí triệt để và ổ bụng được làm sạch hoàn toàn. Sau phẫu thuật, hiện tại sức khỏe của hai bệnh nhi ổn định, các chỉ số sinh tồn tốt.
Theo BS.CKII Dương Văn Thông, Trưởng khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Nhi Thanh Hóa chia sẻ, tai nạn nuốt phải dị vật sắc nhọn như xương động vật ở trẻ em có tỷ lệ gặp không cao nhưng lại cực kỳ nguy hiểm vì các triệu chứng ban đầu rất mơ hồ. Trẻ thường chỉ đau bụng nhẹ hoặc tiêu chảy nhẹ, khiến phụ huynh dễ nhầm lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường.
Bên cạnh đó, nhiều em nhỏ không nhớ hoặc không biết mình đã nuốt phải xương trong lúc ăn. Chính sự chủ quan này khiến nhiều gia đình trì hoãn việc đi khám, hoặc tự xử trí tại nhà bằng các mẹo dân gian, vô tình làm mất đi thời gian vàng và khiến tình trạng nhiễm trùng trở nên trầm trọng hơn.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường sau khi ăn như đau bụng kéo dài, đau tăng dần, kèm sốt, buồn nôn hoặc cảm giác nuốt vướng. Khi có các triệu chứng này, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử lý kịp thời, bởi việc chẩn đoán sớm đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra.
Bên cạnh đó, để phòng tránh những tai nạn đáng tiếc, phụ huynh cần cẩn trọng trong khâu chuẩn bị bữa ăn cho trẻ, đảm bảo loại bỏ hoàn toàn xương và các vật sắc nhọn trong thực phẩm. Đồng thời, nên rèn cho trẻ thói quen ăn chậm, nhai kỹ và tuyệt đối không để trẻ vừa ăn vừa chạy nhảy, đùa nghịch hoặc sử dụng thiết bị điện tử, nhằm giảm thiểu nguy cơ nuốt phải dị vật gây nguy hiểm.
Trước đó cũng có một trường hợp bé trai 27 tháng tuổi ở Hà Tĩnh bị hóc hạt nhãn khi ăn tại nhà, dẫn đến tắc nghẽn đường thở và ngừng thở. Gia đình nhanh chóng đưa trẻ đến Trung tâm Y tế Quỳ Châu, Nghệ An cấp cứu.
Khi nhập viện, trẻ tím tái, mất phản xạ, nghi do dị vật đường thở. Các bác sĩ lập tức thực hiện nghiệm pháp Heimlich, ép tim ngoài lồng ngực và hỗ trợ hô hấp. Dị vật là hạt nhãn mắc trong đường thở đã được lấy ra kịp thời.
Sau 5-8 phút cấp cứu tích cực, tình trạng trẻ cải thiện, nhịp tim và hô hấp dần ổn định. Hiện bệnh nhi đang được tiếp tục theo dõi tại đơn nguyên hồi sức.
1. Trẻ không lớn lên bằng lời nói suông mà luôn quan sát người lớn. Các em nhìn cách cha mẹ nói chuyện, cư xử, phản ứng với cuộc sống mỗi ngày để học theo. Trong giáo dục Á Đông, điều ấy được gọi là "thân giáo" - dạy bằng chính hành vi và lối sống của mình.
Nếu một người cha vừa về nhà đã ôm điện thoại lướt mạng hàng giờ sẽ rất khó thuyết phục con rằng đọc sách tốt hơn xem video ngắn. Hay một người mẹ vừa trò chuyện với con vừa liên tục kiểm tra tin nhắn cũng khó đòi hỏi con tập trung vào bữa cơm gia đình. Trẻ em luôn nhìn thấy sự mâu thuẫn ấy và bất tuân lời dạy dù đúng.
2. Mạng xã hội giúp con người kết nối, học tập, cập nhật thông tin và giải trí. Điều đáng lo là khi cả gia đình dần bị cuốn vào kiểu sống mà ai cũng hiện diện trên mạng nhiều hơn hiện diện với nhau. Vì nó mà những bữa cơm mỗi người nhìn vào một màn hình riêng.
Rồi những cuối tuần cha mẹ ở cạnh con cả ngày nhưng gần như không trò chuyện thật sự với con. Người lớn bận trả lời công việc, xem video, đọc tin tức còn trẻ con tìm niềm vui trên mạng vì không biết kết nối với ai ngoài đời thật. Tới khi thấy con mê điện thoại, người lớn bắt đầu hoảng hốt.
3. Nhưng trẻ con đâu tự nhiên nghiện lướt mạng. Đó là cả quá trình các em học cách sống từ chính môi trường quanh mình. Một đứa trẻ lớn lên trong căn nhà mà người lớn luôn cầm điện thoại sẽ mặc nhiên nghĩ đó là trạng thái bình thường của cuộc sống.
Nhiều cha mẹ than con không thích đọc sách nhưng trong nhà hiếm khi thấy cha mẹ cầm sách. Có người muốn con vận động ngoài trời nhưng đi đâu họ cũng chỉ muốn nằm lướt điện thoại cho hết ngày, ru rú trong phòng máy lạnh từ sáng tới tối...
4. Sự thật hiển nhiên là một đứa trẻ được trò chuyện, chơi cùng và cảm nhận tình yêu thương thật sự thường ít phụ thuộc vào thế giới ảo hơn. Muốn con bớt nghiện mạng xã hội, điều đầu tiên không phải là tịch thu điện thoại hay quát mắng mà là người lớn phải thay đổi cách sống.
Nếu muốn con đọc sách, hãy để con thấy cha mẹ đọc sách. Nếu muốn con ăn cơm không cầm điện thoại, hãy bắt đầu từ chính người lớn. Nếu muốn con thích trò chuyện, hãy dành thời gian thật sự lắng nghe con. Một lời cấm đoán thiếu sự đồng hành thường chỉ tạo ra phản kháng hoặc đối phó.
5. Nhiều gia đình đã bắt đầu không điện thoại trong bữa ăn, không thiết bị điện tử trước giờ ngủ, cuối tuần dành thời gian đi bộ, đọc sách hay chơi cùng nhau. Những điều tưởng chừng nhỏ này lại giúp kết nối gia đình mạnh hơn, trẻ có cảm giác được quan tâm thật sự.
Người lớn cũng đang chật vật với sự lệ thuộc vào thế giới số nên không thể đòi hỏi trẻ em tự kiểm soát nếu chính cha mẹ còn chưa làm được. Một đứa trẻ không thể lớn lên cân bằng trong một môi trường mà người lớn luôn mất kết nối với đời sống thật. Muốn con tránh xa sự lệ thuộc mạng xã hội, vấn đề không nằm ở công nghệ mà ở cách gia đình sống cùng nhau.
Điều đáng lo hơn là mạng xã hội đang dần lấy mất khả năng kết nối thật của gia đình. Cha mẹ mệt mỏi sau công việc nên tìm sự giải trí nhanh trên điện thoại. Con cái cô đơn nên tìm sự chú ý trên mạng.
Mỗi người đều có một thế giới riêng trong tay nhưng lại ít hiểu nhau hơn. Dần dà những đứa trẻ lên mạng không phải vì thích công nghệ quá mức mà vì ngoài đời các em không tìm thấy đủ sự lắng nghe.
