“Em mới chỉ 25, con trai em còn chưa đầy tuổi. Tại sao em lại mắc ung thư?”, Lan Anh nhớ lại, hôm 9/4. Mọi dự định về nhà với cậu con trai chưa tròn tuổi sụp đổ, cô liên tục gặng hỏi bác sĩ lý do bản thân mắc bạo bệnh khi tuổi đời còn quá trẻ.
Phan Thị Lan Anh không phải là trường hợp ngoại lệ trong bối cảnh tỷ lệ người trẻ mắc ung thư đang gia tăng toàn cầu. Một nghiên cứu công bố năm 2020 của Viện Ung thư Pennsylvania chỉ ra tỷ lệ mắc ung thư ở nhóm 15 đến 40 tuổi đã tăng 30% kể từ thập niên 1970.
Dữ liệu gần đây từ BMJ Oncology cũng ghi nhận số ca mắc mới ở nhóm tuổi này tăng 79% trong ba thập kỷ qua. Tại Mỹ, số ca ung thư mới chẩn đoán ở người từ 18 đến 40 tuổi chạm mức 3,26 triệu ca.
Bác sĩ Ngô Văn Tỵ thuộc Khoa Ung bướu Bệnh viện Đại học Y Hà Nội nhận định chẩn đoán ung thư ở người dưới 40 tuổi mang đến thách thức đặc biệt khó khăn. Căn bệnh phá vỡ triển vọng sự nghiệp và hạnh phúc của những người đang ở giai đoạn sung sức nhất, đồng thời đặt lên vai họ gánh nặng tài chính lẫn trách nhiệm chăm sóc con nhỏ.
Trước khi nhận “bản án” ung thư, Lan Anh từng là một sinh viên năng động với tấm bằng tốt nghiệp loại giỏi. Cuộc sống của cô thay đổi khi sinh con vào tháng 10/2024. Sức khỏe suy giảm khiến cô phải rời Hà Nội để về quê ngoại tĩnh dưỡng.
Đến tháng 3/2025, triệu chứng đau và chảy máu tai xuất hiện. Bệnh viện Đại học Y Hà Nội chẩn đoán cô bị loạn sản biểu mô vảy độ cao. Vì thương con còn quá nhỏ và không muốn cai sữa sớm, cô quyết định trì hoãn can thiệp. Tháng 10 cùng năm, khối u gây đau đớn dữ dội buộc cô phải nhập viện mổ tuyến dưới. Mười ngày sau, kết quả sinh thiết ác tính khiến Lan Anh phải chuyển tuyến ra Bệnh viện K.
Cú sốc bệnh tật khiến cô gái rơi vào khủng hoảng tâm lý nghiêm trọng. Bác sĩ tâm lý người Mỹ Elisabeth Kubler-Ross từng chỉ ra 5 giai đoạn đau buồn của bệnh nhân ung thư bao gồm từ chối, tức giận, mặc cả, trầm cảm và chấp nhận. Một nghiên cứu của Bộ Y tế Việt Nam cũng cho thấy 87% bệnh nhân ung thư cảm thấy buồn bã và 48% không hài lòng về cuộc sống sau khi nhận chẩn đoán.
Phù hợp với dữ liệu từ Đại học Quốc gia Singapore về nguy cơ trầm cảm cao ở bệnh nhân ung thư độ tuổi 25 và 30, Lan Anh trải qua một tháng chìm trong nước mắt và sự bất mãn. Cô từng nghĩ đến việc buông xuôi, nhưng hình ảnh đứa con nhỏ đã trở thành điểm tựa duy nhất kéo người mẹ khỏi sự tuyệt vọng.
Tháng 12, Lan Anh bước vào ca đại phẫu tại cơ sở Tân Triều của Bệnh viện K. Nỗi sợ hãi không thể tỉnh lại khiến cô viết sẵn những dòng trăng trối gửi gắm con trai cho bà ngoại. Ca mổ kéo dài hơn 10 tiếng đồng hồ kết thúc bằng việc cắt bỏ hoàn toàn xương thái dương bên trái. Di chứng hậu phẫu biến thành một cơn ác mộng dai dẳng. Cô mê man suốt 5 ngày trong phòng hồi sức lạnh lẽo cùng những cơn nôn mửa và sảng loạn. Trọng lượng cơ thể sụt từ 53 kg xuống còn 45 kg. Gương mặt biến dạng do liệt hoàn toàn dây thần kinh số 7 và một bên tai mất thính lực vĩnh viễn.
Dù đối mặt với đau đớn thể xác, Lan Anh vẫn nỗ lực tập ngồi và tập đi để sớm được gặp con. Động lực sống của cô còn được bồi đắp bởi gia đình, đặc biệt là lời động viên từ người chị chồng: “Chị sẽ không để em chết đâu”. Lạc quan chính là chìa khóa giúp cô vượt qua giai đoạn này. Thạc sĩ Cao Trần Thành Trung từ Trung tâm Tâm lý Lumos giải thích rằng sự lạc quan có liên hệ trực tiếp đến sức khỏe tâm lý, giúp bệnh nhân phục hồi mạnh mẽ hơn sau biến cố.
Quá trình điều trị tiếp nối bằng 30 mũi xạ trị khắc nghiệt. Vùng cổ bị cháy sạm và dịch chảy rỉ khiến việc ăn uống trở thành cực hình. Đã có những khoảnh khắc cơ thể cạn kiệt sức lực, nhưng ý nghĩ về đứa con lại thôi thúc cô bước tiếp.
Đầu tháng 4, kết quả tái khám cho thấy các tế bào ung thư đã tạm thời được kiểm soát. Giờ đây, thay vì trốn tránh thực tại, Lan Anh chọn cách đối diện với bệnh tật bằng một tâm thế hoàn toàn khác.
“Việc thức dậy mỗi ngày và được nhìn thấy con đối với tôi đã là một chiến thắng rực rỡ nhất”, người phụ nữ tâm sự.
Ngày 9/4, Sở Y tế tỉnh Đăk Lăk cho biết Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên xét nghiệm 10 mẫu bệnh phẩm người ngộ độc thì 5 mẫu dương tính với vi khuẩn Salmonella. Đối với thực phẩm, phát hiện hai mẫu nhiễm Salmonella (rau và dăm bông), một mẫu rau nhiễm vi khuẩn Escherichia coli (E.coli).
Cơ quan chức năng xác định nguyên nhân 86 người ngộ độc là do ăn bánh mì mua tại tiệm Quốc Hùng (xã Ra Đrăng) nhiễm vi sinh vật gây bệnh.
Cơ quan chức năng cũng ghi nhận hôm 27/3 tiệm Quốc Hùng bán khoảng 300 ổ bánh mì. Tối cùng ngày xuất hiện những ca đầu tiên ngộ độc sau khi ăn bánh mì, triệu chứng như sốt, đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Những ngày sau đó lần lượt nhiều người khác nhập viện.
Đến nay tất cả bệnh nhân đã bình phục.
UBND xã Ea Drăng đề nghị UBND tỉnh xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm đối với hộ kinh doanh tiệm bánh mì Quốc Hùng, dự kiến mức phạt 80 triệu đồng.
Vi khuẩn Salmonella và E.coli đều là tác nhân hàng đầu gây ngộ độc thực phẩm và nhiễm trùng đường ruột nghiêm trọng, thường xuất hiện trong các vụ ngộ độc quy mô lớn tại Việt Nam do ăn uống thực phẩm không vệ sinh. Triệu chứng thường là tiêu chảy, sốt, đau bụng.
Thời gian gần đây các tỉnh phía Nam xảy ra nhiều vụ ngộ độc thực phẩm sau ăn bánh mì, nguyên nhân chủ yếu là nhiễm hai loại vi khuẩn này.
Cùng với các báo cáo cập nhật các thành tựu nổi bật, kỹ thuật cao, mới nhất trong chẩn đoán, điều trị các bệnh lý tim mạch, phiên thảo luận dành cho người bệnh với chủ đề về kiểm soát suy tim diễn ra tại hội nghị Khoa học quốc tế Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai năm 2026, khai mạc sáng 20.6.
Đồng chủ trì phiên thảo luận này, PGS-TS Trần Song Giang, Phó viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, một trong những nguyên nhân gây suy tim rất dễ gặp là người bị huyết áp cao nhưng không điều trị.
Huyết áp cao kéo dài là yếu tố dẫn đến suy tim mà người bệnh không biết. Do đó, không ít người trước khi bị suy tim đã được chẩn đoán là huyết áp cao nhưng không điều trị, vì "không thấy khó chịu", tự cho rằng sức khỏe hoàn toàn bình thường.
Hoặc người uống rượu, bia, đặc biệt uống rượu nhiều rất dễ gây bệnh cơ tim do rượu, dẫn đến suy tim.
PGS Giang cũng lưu ý, những người thừa cân béo phí, ít vận động cũng có nguy cơ dẫn đến bệnh lý tim mạch vì sẽ kèm theo rối loạn chuyển hóa khác: mỡ máu cao, từ đó gây xơ vữa mạch máu, sau đó có thể gây hẹp các mạch máu, trong đó có hẹp động mạch vành (động mạch cơ tim), thậm chí bị tắc, cấp máu cho tim không đủ, dẫn đến suy tim. Như vậy, béo phì, lối sống tĩnh tại cũng là yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch, gây suy tim.
Lưu ý thêm về nguy cơ suy tim, suy thận ở người bị bệnh huyết áp cao, PGS Giang cho biết, quả tim như chiếc máy bơm bơm máu vào "đường ống" chính là động mạch chủ. Huyết áp cao khiến áp lực của động mạch chủ cao, do đó, khi tim bóp máu đi nuôi cơ thể thì phải thắng được áp lực đó.
Nếu huyết áp bình thường (chỉ số 110 - 120 mmHg) thì tim làm việc nhẹ nhàng. Nhưng huyết áp tăng lên 160 - 170 mHg, nghĩa là tim sẽ phải làm việc nặng nhọc hơn. Tình trạng này kéo dài lâu ngày khiến tim yếu đi.
Do đó, huyết áp cao gây nhiều biến chứng, trong đó, gây đột quỵ như nhiều người đã biết, nhưng chưa nhiều người biết huyết áp cao kéo dài ảnh hưởng đến tim (suy tim), đến mắt (xuất tiết đáy mắt, giảm thị lực), ảnh hưởng thận gây suy thận.
"Chúng tôi đã gặp bệnh nhân trẻ (40 tuổi) bị tăng huyết áp nhưng không điều trị. Khi thấy mệt, da xanh, đi khám thì phát hiện suy thận giai đoạn cuối do tăng huyết áp. Nguyên nhân do tăng huyết áp làm tăng áp lực trong lòng các mạch máu, ảnh hưởng tới tất cả các mạch máu trong cơ thể, trong đó có mạch máu tại thận", PGS Giang chia sẻ.
Chuyên gia tim mạch cho hay, chức năng thận là lọc máu, máu đi qua các động mạch để đến thận. Khi huyết áp cao, các mạch thận cũng bị xơ vữa, hẹp, co thắt dẫn đến chức năng lọc của thận kém đi, gây suy thận.
"Do đó, với cộng đồng nói chung, đi khám sức khỏe định kỳ 1 - 2 lần/năm, thực hiện các xét nghiệm cơ bản có thể giúp đánh giá sớm nguy cơ bệnh lý về tim mạch để kịp thời kiểm soát", PGS Giang cho lời khuyên.
Điều này không có nghĩa là phải kiêng hoàn toàn trái cây. Thực tế, nhiều tổ chức tim mạch lớn vẫn khuyến khích người tăng mỡ máu nên duy trì thói quen ăn trái cây mỗi ngày, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Điều cần lưu ý là hãy chọn loại trái cây phù hợp và ăn với khẩu phần phù hợp. Nguyên nhân là do một số loại trái cây chứa nhiều đường tự nhiên hoặc dễ khiến chúng ta ăn quá mức mà không nhận ra, chuyên gia dinh dưỡng Tracy Parker thuộc tổ chức từ thiện tim mạch British Heart Foundation (Vương Quốc Anh) cho biết.
Dưới đây là những loại trái cây mà người mỡ máu cao nên hạn chế ăn, không phải vì chúng làm tăng cholesterol mà do ăn quá nhiều sẽ khiến khó kiểm soát cholesterol và ảnh hưởng sức khỏe tổng thể.
Sầu riêng là loại trái cây được nhiều người yêu thích nhờ hương vị béo ngậy đặc trưng. Tuy nhiên, xét về mặt dinh dưỡng, đây là loại trái cây chứa lượng calo nhiều hơn đáng kể so với nhiều loại trái cây phổ biến khác.
Một vài múi sầu riêng nhỏ có thể phù hợp trong chế độ ăn cân bằng. Thế nhưng, ăn liên tục với số lượng lớn lại là điều cần tránh.
Mít chín có vị ngọt hấp dẫn và rất dễ ăn nhiều. Một số người có thể ăn hết cả đĩa mít chỉ trong thời gian ngắn mà không nhận ra lượng lớn đường và calo đã hấp thu.
Mít không chứa cholesterol và cũng không có bằng chứng cho thấy loại quả này trực tiếp làm tăng mỡ máu. Tuy nhiên, lượng tinh bột và đường tự nhiên trong mít khá cao. Nếu ăn quá nhiều, tổng calo hấp thu trong ngày sẽ tăng lên, từ đó ảnh hưởng đến kiểm soát cân nặng và chất béo trung tính trong máu.
Người mỡ máu cao không cần loại bỏ mít khỏi thực đơn. Thay vào đó, nên ăn với khẩu phần vừa phải, tránh ăn liên tục nhiều múi trong cùng một lần và không nên ăn mít ngay sau bữa ăn quá no.
Xoài chín là nguồn cung cấp vitamin A, vitamin C và nhiều hợp chất chống ô xy hóa có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, do vị ngọt dễ chịu, nhiều người thường ăn với số lượng lớn mà không chú ý đến khẩu phần.
Với người có chất béo trung tính trong máu cao hoặc đang giảm cân, kiểm soát lượng xoài ăn vào vẫn rất cần thiết. Một khẩu phần vừa phải 100 - 150 gram phần thịt xoài sẽ giúp tận dụng được giá trị dinh dưỡng của xoài mà không làm tăng đáng kể tổng lượng calo nạp vào.
Vải là loại trái cây quen thuộc vào mùa hè với hương vị ngọt thanh và mọng nước. Tuy nhiên, đây cũng là loại quả khiến nhiều người khó dừng lại sau vài quả đầu tiên.
Giống như mít hay xoài, vải không chứa cholesterol và không có bằng chứng cho thấy ăn vải ở mức hợp lý sẽ làm tăng cholesterol máu. Dù vậy, lượng đường tự nhiên trong vải tương đối cao, đặc biệt khi tiêu thụ với số lượng lớn.
Do đó, những người có mỡ máu cao nên ăn chậm, chia nhỏ lượng ăn và kết hợp với chế độ ăn cân bằng. Cách này sẽ giúp hạn chế nguy cơ nạp quá nhiều calo, theo Eating Well.
