Sự kiện không chỉ mang ý nghĩa chuyên môn, đây còn là bước tiến trong hành trình phát triển của y học Việt Nam, nhằm đem lại cơ hội điều trị tốt hơn cho bệnh nhân trong nước lẫn quốc tế.
Đầu tháng 4-2026, PGS Vương Thị Ngọc Lan – Phó hiệu trưởng kiêm Trưởng bộ môn phụ sản, ĐH Y Dược TP.HCM và ThS Lê Hoàng Anh – Trưởng labo Bệnh viện Mỹ Đức – lên đường sang Pháp để trực tiếp hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật trưởng thành noãn trong ống nghiệm (IVM 2 pha) tại Bệnh viện Saint Joseph, TP Marseille.
Giữ vai trò Giám đốc khoa học của chương trình hợp tác nghiên cứu tại Pháp, PGS Ngọc Lan chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi trực tiếp tham gia chuyển giao kỹ thuật IVM 2 pha cho Pháp vì nhiều lý do. Trước hết là tâm huyết của đồng nghiệp Pháp trong việc tìm kiếm một lựa chọn điều trị mới, an toàn, hiệu quả, thuận tiện và ít xâm lấn cho bệnh nhân.
Bên cạnh đó, người bệnh tại Pháp cũng đặt nhiều kỳ vọng vào kỹ thuật này. Với tôi, việc hướng dẫn trực tiếp tại chỗ luôn có giá trị khác biệt so với đào tạo lý thuyết, giúp đội ngũ bác sĩ tự tin, thuần thục hơn khi triển khai trong thực hành”.
Cách đây bốn năm, các bác sĩ Pháp đã đến Việt Nam để tham quan và học tập mô hình IVM 2 pha. Sau khi trở về nước, họ đã chuẩn bị các thủ tục hành chính, đầu tư máy móc cũng như lên danh sách bệnh nhân để kịp triển khai kỹ thuật mới với sự giúp sức của đoàn bác sĩ Việt Nam.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ, bác sĩ Isabelle Koscinski – bác sĩ sinh học của Bệnh viện Saint Joseph – bồi hồi nhớ lại quyết định táo bạo của mình: “Phải đến Việt Nam tìm PGS Lan học tập mô hình IVM 2 pha”. Đó là lời khuyên chân thành mà bà nhận được từ vị GS người Bỉ Johan Smitz khi bà đề cập đến những trăn trở trong ngành hỗ trợ sinh sản.
Mùa thu năm 2021, bác sĩ Koscinski chính thức gia nhập vào đội ngũ hỗ trợ sinh sản của Bệnh viện Saint Joseph. Những tháng đầu tiên nhận nhiệm vụ, bà học cách quan sát, thích nghi, làm quen với một hệ thống đã vận hành ổn định nhiều năm. Tuy nhiên có một câu hỏi cứ lởn vởn trong đầu: liệu kỹ thuật IVM có thể làm tốt hơn những gì đang có?
Ở Pháp, IVM không phải là điều gì mới mẻ. Tuy nhiên bác sĩ Koscinski vẫn chưa thực sự thuyết phục với kết quả từ các phương pháp tiêu chuẩn, cả về hiệu quả lẫn cách tiếp cận sinh học. Đó không phải là sự phủ nhận mà là sự trăn trở của một bác sĩ được đào tạo chuyên sâu trong mảng hỗ trợ sinh sản. Bà nhận thấy vẫn còn một khoảng trống cần được lấp đầy.
Câu trả lời đến với bác sĩ Koscinski khi bà tham dự hội nghị ESHRE diễn ra ở Milan (Ý) vào tháng 7-2022. Khi nghe ThS.BS Hồ Mạnh Tường của Việt Nam trình bày về phác đồ cũng như kết quả IVM 2 pha đã khiến bà “chậm lại một nhịp”. Không chỉ vì kết quả, bác sĩ Koscinski nhận ra một triết lý điều trị khác: giảm can thiệp hormone nhưng vẫn tối ưu hóa chất lượng noãn.
Trở về Pháp, bác sĩ Koscinski bước vào giai đoạn gần như “tự đào sâu” về kiến thức IVM 2 pha. Bà đọc toàn bộ các công bố liên quan, đối chiếu dữ liệu và tìm cách hiểu tận gốc phương pháp này.
Sau đó bà trao đổi với GS Smitz để định hình con đường mà bà sẽ đi. “Tôi đã thuyết phục ban giám đốc của bệnh viện hỗ trợ chi phí đào tạo để tham gia học mô hình IVM 2 pha tại Việt Nam vào tháng 10-2022”, bà vui mừng kể.
Nếu hành trình học lý thuyết của bác sĩ Koscinski diễn ra trong thời gian ngắn thì quá trình đưa kỹ thuật về Pháp lại kéo dài bốn năm với nhiều thách thức. Để bắt đầu một kỹ thuật mới, đội ngũ bác sĩ Pháp phải xây dựng gần như toàn bộ hành lang pháp lý đi kèm.
Bà chia sẻ: “Khi triển khai dự án nghiên cứu OPKAPAMIV, dự kiến tuyển 30 bệnh nhân trong vòng ba năm, chúng tôi phải được Cơ quan Quản lý dược quốc gia phê duyệt, cũng như được Ủy ban Bảo vệ người tham gia nghiên cứu chấp thuận.
Ngoài ra, toàn bộ hoạt động hỗ trợ sinh sản tại Pháp đều chịu sự giám sát của Cơ quan Sinh học y học nên chúng tôi cần có sự đồng thuận từ cơ quan này. Khi bệnh viện triển khai kỹ thuật IVM 2 pha mới, chúng tôi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của dự án nghiên cứu”.
Song song đó, đội ngũ nghiên cứu hợp tác quốc tế của bác sĩ Koscinski được hình thành gồm: Nhóm Bỉ (GS Smitz và cộng sự) cung cấp nền tảng khoa học và môi trường nuôi cấy. Nhóm Việt Nam (PGS Lan và ThS Hoàng Anh) đảm nhiệm việc hỗ trợ kỹ thuật. Nhóm Pháp (bác sĩ Koscinski và cộng sự) phụ trách tuyển chọn và chuẩn bị bệnh nhân cũng như chuyên môn về kỹ thuật đông lạnh noãn.
Khó khăn tiếp theo chính là khoảng cách khá xa giữa phòng mổ và phòng labo. Điều này buộc bệnh viện phải thiết kế một “trạm điều nhiệt” kèm kính hiển vi phóng đại được đặt ngay tại phòng mổ để xử lý noãn sau chọc hút.
Sau bốn năm chuẩn bị, vào tháng 4-2026, mọi thứ mới thực sự bắt đầu. Bốn ca chọc hút noãn đầu tiên được thực hiện trong hai ngày 8 và 9-4 tại Bệnh viện Saint Joseph với sự tham gia trực tiếp của đội ngũ bác sĩ Việt Nam.
Bác sĩ Koscinski xúc động kể: “Khi những phức hợp noãn đầu tiên được thu nhận thành công, cả ê kíp nhận ra một khoảnh khắc rất đặc biệt vì bệnh nhân không cần kích thích buồng trứng bằng hormone mà vẫn lấy được noãn.
Với bệnh nhân, đó là lựa chọn nhẹ nhàng nhưng với chúng tôi, thử thách này khó nhằn hơn. Mọi người đều hồi hộp chờ kết quả từng ngày từ phòng labo cho đến khi chuyển phôi. Chúng tôi dự kiến chuyển phôi vào tháng sau nếu có phôi chất lượng tốt”.
Bác sĩ Koscinski khẳng định sự hỗ trợ kỹ thuật từ các đồng nghiệp Việt Nam là yếu tố then chốt giúp khởi động thành công dự án nghiên cứu OPKAPAMIV.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết mỡ lợn là chất béo động vật, khá bền với nhiệt, phù hợp hơn với một số món chiên, rán ở nhiệt độ cao. Tuy nhiên, trong 100g mỡ lợn có khoảng 40g chất béo bão hòa và khoảng 95mg cholesterol. Nếu ăn quá nhiều, ăn thường xuyên không tốt cho sức khỏe.
Nhiều gia đình dùng mỡ lợn vì nghĩ "đồ nhà làm là sạch". Khi chế biến và bảo quản sai, mỡ lợn lại có thể trở thành yếu tố gây hại.
4 sai lầm thường gặp khi dùng mỡ lợn:
Rán mỡ quá kỹ, để tóp mỡ cháy sậm
Nhiều người thích rán đến khi tóp mỡ vàng sậm, thậm chí hơi khét mới thấy thơm. Thực tế, khi chất béo bị đun quá lâu ở nhiệt độ cao, nhất là trên khoảng 190°C, mỡ dễ bị oxy hóa, giảm chất lượng và có thể tạo ra các chất không có lợi cho tế bào.
"Cách tốt hơn là rán lửa vừa, khi tóp mỡ vàng nhạt thì vớt ra, không nên để cháy sậm", tiến sĩ nói.
Đựng mỡ nóng vào lọ nhựa
Mỡ vừa rán xong có nhiệt độ cao, thường trên 100°C. Nếu đổ ngay vào hũ nhựa, nhiệt độ cao cộng với môi trường chất béo có thể làm tăng nguy cơ thôi nhiễm các chất không mong muốn từ nhựa vào mỡ. Nên dùng lọ thủy tinh, hũ sành hoặc sứ sạch, để mỡ nguội bớt rồi mới rót vào.
Mỡ tiếp xúc với không khí, ánh sáng và nhiệt độ cao dễ bị oxy hóa, ôi khét, đổi màu, đổi mùi. Khi mỡ đã có mùi lạ, vị khét hoặc màu bất thường thì không nên tiếc mà dùng tiếp. Mỡ sau khi rán nên đậy kín, bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.
Rán một lần để ăn cả tháng
Kể cả khi để trong tủ lạnh, mỡ lợn vẫn có thể giảm chất lượng theo thời gian. Tốt nhất chỉ nên rán lượng vừa đủ dùng trong khoảng 2–3 tuần, không nên tích trữ quá nhiều.
Với thực phẩm, "để dành cho tiện" đôi khi lại thành nguy cơ gây hại sức khỏe. Người ít vận động, thừa cân, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch nên hạn chế ăn mỡ lợn, tránh nguy cơ xơ vữa động mạch và các bệnh chuyển hóa.
Công trình do tiến sĩ Yin Cao, chuyên gia dịch tễ học phân tử tại Trường Y Đại học Washington ở St. Louis (Mỹ) cùng các đồng nghiệp thực hiện, công bố cuối tháng 6.
Nhóm tác giả đã phân tích dữ liệu máu của hơn 154.000 người trưởng thành tại Anh (so sánh nhóm sinh đầu thập niên 1950 với cuối thập niên 1960, đầu 1970) và hơn 10.000 người tại Mỹ (sinh thập niên 1960 so với thập niên 1990).
Kết quả cho thấy nhóm sinh từ năm 1965 đến 1974 tại Anh có chỉ số lão hóa sinh học cao hơn 23% so với nhóm sinh đầu thập niên 1950. Tại Mỹ, xu hướng này thậm chí nghiêm trọng hơn khi nhóm sinh từ năm 1990 đến 1999 (thế hệ Millennials) có mức độ già trước tuổi cao hơn tới 92% so với nhóm sinh từ năm 1965 đến 1969.
Để đo lường mức độ già hóa thực sự của cơ thể thay vì chỉ dựa vào tuổi trên giấy tờ, các nhà nghiên cứu sử dụng chỉ số PhenoAge. Thước đo này kết hợp tuổi thực tế với 9 chỉ dấu sinh học trong máu, bao gồm lượng đường, các chỉ số đánh giá chức năng thận (creatinine), gan (albumin), hệ miễn dịch (số lượng bạch cầu) và mức độ viêm nhiễm trong cơ thể (chỉ số CRP). Việc phân tích điểm chênh lệch giữa tuổi sinh học và tuổi thực tế giúp phác họa bức tranh toàn cảnh về sức khỏe của cả một thế hệ.
Phân tích chuyên sâu mối liên hệ này, nhóm nghiên cứu phát hiện người có điểm số già trước tuổi càng cao thì xác suất mắc ung thư trước tuổi 55 càng lớn. Sự lão hóa sinh học diễn ra theo các cơ chế khác nhau đối với từng loại bệnh. Cụ thể, tình trạng suy giảm chức năng của hệ miễn dịch liên quan chặt chẽ đến ung thư phổi khởi phát sớm. Trong khi đó, sự suy thoái của các mô mỡ lại liên quan trực tiếp đến ung thư đại trực tràng.
Lâu nay, ung thư thường xuất hiện ở người lớn tuổi do các tổn thương di truyền nghiêm trọng tích tụ dần trong tế bào qua thời gian dưới tác động của thực phẩm, không khí, ánh nắng và lối sống. Khi các lỗi ADN này cộng dồn, tế bào sẽ phân chia mất kiểm soát và hình thành khối u. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra rằng lối sống và môi trường hiện đại đang đẩy nhanh quá trình hủy hoại này ở những người trẻ tuổi, khiến họ đối mặt với các bệnh lý của người già sớm hơn.
Theo tiến sĩ Yin Cao, mục tiêu của nghiên cứu là tìm hiểu cách môi trường hiện đại tác động đến thể chất con người. Việc nhận diện những người trẻ có nguy cơ cao ngay từ khi họ còn khỏe mạnh sẽ giúp ngành y tế xây dựng các biện pháp phòng ngừa và tầm soát sớm cá nhân hóa, thay vì áp dụng các khuyến nghị chung chung cho mọi đối tượng.
Đồng tình với quan điểm trên, ông David Scott, Giám đốc Quỹ nghiên cứu Cancer Grand Challenges, nhận định y học thế giới vẫn chưa tìm ra nguyên nhân duy nhất thúc đẩy làn sóng ung thư trẻ hóa. Dù vậy, phát hiện mới đã chứng minh ung thư không chỉ bắt nguồn từ những biến đổi đơn lẻ trong tế bào, mà là hệ quả từ sự suy giảm chức năng của toàn bộ cơ thể.
Nhiều phụ huynh vì muốn con cao lớn đã sắp xếp cho trẻ tập kéo giãn cơ (stretching) mỗi ngày. Tuy nhiên, chuyên gia dinh dưỡng sản nhi Tô Nghiên Thần chỉ ra rằng đây thực chất chỉ là một lời đồn thổi trên mạng xã hội. Dựa trên các bằng chứng khoa học hiện nay, chưa có nghiên cứu nào ủng hộ quan điểm này, việc kéo giãn cơ thực tế chỉ giúp tăng độ dẻo dai và linh hoạt của xương khớp.
Theo bà Tô Nghiên Thần, nếu thực sự muốn con phát triển chiều cao, các "bài tập nhảy" mới là chìa khóa mang lại hiệu quả rõ rệt.
Tại sao kéo giãn cơ xong cảm thấy cao hơn?
Trên trang cá nhân, chuyên gia Tô Nghiên Thần cho biết nhiều cha mẹ lầm tưởng con cao lên sau khi kéo giãn cơ, nhưng đa phần đây là sự khác biệt về thị giác do "cải thiện tư thế". Việc tập luyện giúp lồng ngực mở rộng, cơ chân bớt căng cứng, từ đó trẻ đứng thẳng hơn, tạo cảm giác vóc dáng thanh thoát hơn chứ không phải xương thực sự dài ra.
Ngoài ra, chiều cao của trẻ vốn có sự chênh lệch giữa sáng và tối. Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ từ 3 đến 15 tuổi có chiều cao trung bình giảm khoảng 0,47 cm từ sáng đến chiều. Do đó, việc đo chiều cao vào các thời điểm khác nhau trong ngày dễ dẫn đến hiểu lầm rằng kéo giãn cơ có tác dụng tăng chiều cao.
Chuyên gia nhấn mạnh, việc nhầm lẫn giữa cải thiện tư thế, tăng độ dẻo dai với việc kích thích xương phát triển là rất phổ biến, nhưng thực tế những điều này không liên quan đến đĩa sụn tăng trưởng.
"Bài tập nhảy" - cú hích cho sự phát triển chiều cao
Để giúp trẻ "vượt chuẩn" về chiều cao, bà Tô Nghiên Thần chia sẻ rằng các bài tập nhảy cường độ cao mang lại lợi ích thiết thực hơn nhiều.
Dẫn chứng từ một nghiên cứu nước ngoài trên 47 trẻ em có chiều cao khiêm tốn, các em được thực hiện chương trình tập luyện trong 24 tuần, mỗi tuần 3 buổi, mỗi buổi 50 phút với các bộ môn như nhảy dây, nhảy một chân, nhảy từ bục xuống...
Kết quả bất ngờ sau 24 tuần: Nhóm trẻ này cao thêm trung bình khoảng 4,2 cm, so với nhóm đối chứng chỉ tăng 2,48 cm. Như vậy, nhóm vận động nhảy đã cao thêm gần 2 cm so với trẻ không tập luyện chuyên biệt. Đồng thời, mật độ xương đùi và xương cổ của các em cũng được cải thiện đáng kể.
Lời khuyên cho phụ huynh
Chuyên gia Tô Nghiên Thần nhắc nhở rằng sự phát triển chiều cao của trẻ phụ thuộc vào tổng hòa nhiều yếu tố: Di truyền, tuổi xương, thời điểm dậy thì, chế độ dinh dưỡng và chất lượng giấc ngủ.
Phụ huynh nên tập trung vào ba trụ cột chính:
Chế độ ăn uống cân bằng: Cung cấp đầy đủ dưỡng chất cần thiết.
Ngủ đủ giấc: Giúp hormone tăng trưởng tiết ra tối ưu.
Vận động phù hợp: Ưu tiên các bài tập có tác động lực lên xương như nhảy dây, bóng rổ thay vì chỉ tập trung vào kéo giãn cơ.
"Đây mới chính là những chìa khóa vàng giúp trẻ bứt phá chiều cao một cách khoa học và bền vững", chuyên gia nói.
